Archief 745
Inventaris 745-348
Pagina 45
Dossier 39
Jaar 1941
Stadsarchief

Doorslag van een officiële brief/intern memorandum.

7 april 1941. Van: De Directeur (vermoedelijk van de Dienst van het Marktwezen of een gerelateerde gemeentelijke afdeling).

Origineel

Doorslag van een officiële brief/intern memorandum. 7 april 1941. De Directeur (vermoedelijk van de Dienst van het Marktwezen of een gerelateerde gemeentelijke afdeling). [Handgeschreven in blauw potlood, linksboven:] Verzonden 10/4
[Handgeschreven in blauw potlood, rechtsboven:] In de krant
[Rechtsboven, getypt:] HG.

den Heer Wethouder
voor de Levensmiddelen,
A l h i e r .

20/1/14 M. [Rechts:] 7 April 1941.

Ten vervolge op mijn brief d.d. 31 Maart jl. (No.20/1/13 M.) heb ik de eer U beleefd te verzoeken wel te willen bevorderen, dat het navolgende communiqué deze week in de pers wordt opgenomen:

"De Regeeringscommissaris voor Amsterdam brengt ter openbare kennis van marktbezoekers en marktkooplieden, dat de markten hier ter stede, in verband met de verduisteringsmaatregelen uiterlijk een half uur vóór zonsondergang door de marktkooplieden moeten zijn ontruimd.

Derhalve moeten de markten op Zaterdag 19 April a.s. uiterlijk om 20.15 uur zijn ontruimd".

De Directeur,

[Handgeschreven in rode inkt, linksonder in een cirkel:] 20/1/15 M

[Handgeschreven in rode inkt, rechtsonder:]
Zaterdag, 26 April
20.25 uur
15/4/41 [onleesbaar initiaal] Dit document is een administratief verzoek om een officieel communiqué (persbericht) te publiceren. De kern van de boodschap is dat de Amsterdamse markten eerder moeten sluiten om te voldoen aan de verduisteringsvoorschriften. De regel is dat de markt een half uur vóór zonsondergang leeg moet zijn.

De handgeschreven aantekeningen geven inzicht in de administratieve afhandeling:
* "Verzonden 10/4": De brief is drie dagen na datering verzonden.
* "In de krant": Bevestiging dat de opdracht tot publicatie is uitgevoerd.
* Rode aantekening (26 April, 20.25 uur): Dit is een latere toevoeging (gedateerd 15/4/41) voor de week daarop. Omdat de dagen lengen, verschoof de verplichte ontruimingstijd naar 20.25 uur.

De toon is uiterst formeel ("heb ik de eer U beleefd te verzoeken"), passend bij de ambtelijke hiërarchie van die tijd. Het document dateert uit april 1941, bijna een jaar na het begin van de Duitse bezetting van Nederland. De context is getekend door twee belangrijke aspecten van het leven onder de bezetter:

  1. De Verduistering: Om geallieerde bommenwerpers het navigeren te bemoeilijken, waren strikte verduisteringsmaatregelen van kracht. Alle lichtbronnen moesten 's nachts volledig afgeschermd zijn. Dit had grote impact op het openbare leven; winkels en markten moesten voor het donker sluiten zodat iedereen voor het ingaan van de avondklok thuis kon zijn en er geen licht uit de kramen ontsnapte.
  2. Bestuurlijke Vernieuwing: In het document wordt gesproken over de "Regeeringscommissaris voor Amsterdam". In maart 1941, kort na de Februaristaking, ontsloeg de bezetter de Amsterdamse gemeenteraad en de wethouders. Edward Voûte werd aangesteld als regeringscommissaris (een functie die de burgemeester en de raad verving). Hoewel er in de aanhef nog gesproken wordt over de "Wethouder voor de Levensmiddelen", opereerde deze onder direct gezag van de door de Duitsers gecontroleerde regeringscommissaris.

De markten waren in deze periode van vitaal belang vanwege de toenemende schaarste en de invoering van het distributiestelsel (de bonkaarten).

Samenvatting

Dit document is een administratief verzoek om een officieel communiqué (persbericht) te publiceren. De kern van de boodschap is dat de Amsterdamse markten eerder moeten sluiten om te voldoen aan de verduisteringsvoorschriften. De regel is dat de markt een half uur vóór zonsondergang leeg moet zijn.

De handgeschreven aantekeningen geven inzicht in de administratieve afhandeling:
* "Verzonden 10/4": De brief is drie dagen na datering verzonden.
* "In de krant": Bevestiging dat de opdracht tot publicatie is uitgevoerd.
* Rode aantekening (26 April, 20.25 uur): Dit is een latere toevoeging (gedateerd 15/4/41) voor de week daarop. Omdat de dagen lengen, verschoof de verplichte ontruimingstijd naar 20.25 uur.

De toon is uiterst formeel ("heb ik de eer U beleefd te verzoeken"), passend bij de ambtelijke hiërarchie van die tijd.

Historische Context

Het document dateert uit april 1941, bijna een jaar na het begin van de Duitse bezetting van Nederland. De context is getekend door twee belangrijke aspecten van het leven onder de bezetter:

  1. De Verduistering: Om geallieerde bommenwerpers het navigeren te bemoeilijken, waren strikte verduisteringsmaatregelen van kracht. Alle lichtbronnen moesten 's nachts volledig afgeschermd zijn. Dit had grote impact op het openbare leven; winkels en markten moesten voor het donker sluiten zodat iedereen voor het ingaan van de avondklok thuis kon zijn en er geen licht uit de kramen ontsnapte.
  2. Bestuurlijke Vernieuwing: In het document wordt gesproken over de "Regeeringscommissaris voor Amsterdam". In maart 1941, kort na de Februaristaking, ontsloeg de bezetter de Amsterdamse gemeenteraad en de wethouders. Edward Voûte werd aangesteld als regeringscommissaris (een functie die de burgemeester en de raad verving). Hoewel er in de aanhef nog gesproken wordt over de "Wethouder voor de Levensmiddelen", opereerde deze onder direct gezag van de door de Duitsers gecontroleerde regeringscommissaris.

De markten waren in deze periode van vitaal belang vanwege de toenemende schaarste en de invoering van het distributiestelsel (de bonkaarten).

Kooplieden in dit dossier 100

D. Thomas Uilenburg Bretels
A. Brilleman Uilenburg 2e hands kleeding
A. Bruinvelds Nieuwmarkt aard.groenten en fruit
J. Achttienribbe Uilenburg 2e hands kleeding.
A. Elzas Waterlooplein koek, chocolade enz.
A. Goslau Waterlooplein Fruit
J. Agsteribbe Uilenburg 2e hands kleeding.
A. Hovingh Nieuwmarkt versche visch
A.H. Stout Nieuwmarkt haring enz.
A.J. Engelen Uilenburg 2e hands kleeding
S. Aldewereld Waterlooplein bedankt voor Dapperstraat.
A.Leyden-v.Amstel Waterlooplein ondergoederen
Aron Lopes Dias Uilenburg alc.vrije dranken, ger. eetwaren
S. Altschuler Uilenburg 2e hands kleeding.
E. Jansen Nieuwmarkt Stoffen.
A. Schrijver Nieuwmarkt fruit
A.S. Stodel Waterlooplein fruit
A. Stoppelman Nieuwmarkt stoffen
A. Sweyd Uilenburg regenkleeeding
A. Tromp Waterlooplein dekens, fitrage
A. Velleman Uilenburg 2e hands kleeding
V. Kolm Uilenburg fruit
A. Zwarts Uilenburg idem
M.S. Adviseerde Uilenburg Koek en Suikerwerken.
J.H. Barnstein Uilenburg Koek en Suikerwerken.
E. Baumstein meerdere bedankt voor Dapperstraat
B. Brander Waterlooplein fruit
B.Canus Uilenburg versche visch
Betje Clarenburg - Hijman Waterlooplein bedankt voor Dapperstraat
B. Cohen Uilenburg petten
Alle 100 kooplieden →

Gerelateerde Documenten 6