Archief 745
Inventaris 745-348
Pagina 51
Dossier 15
Jaar 1941
Stadsarchief

Brief/Ambtelijk schrijven

28 april 1941 Van: De Directeur (vermoedelijk van een Amsterdamse gemeentelijke dienst) Aan: Den Heer Wethouder voor de Levensmiddelen, Amsterdam

Origineel

Brief/Ambtelijk schrijven 28 april 1941 De Directeur (vermoedelijk van een Amsterdamse gemeentelijke dienst) Den Heer Wethouder voor de Levensmiddelen, Amsterdam [Linksboven handgeschreven aantekening in paars potlood:]
Verzonden 28/4

[Rechtsboven handgeschreven paraaf en typoscript:]
Ch. de Veer [?]
HG.

[Geadresseerde:]
den Heer Wethouder
voor de Levensmiddelen,
A l h i e r .

20/1/17 M. [Tab] 28 April 1941.

Ten vervolge op mijn brief d.d. 21 April jl. (No.20/1/16 M.)
heb ik de eer U beleefd te verzoeken wel te willen bevorderen, dat
het navolgende communiqué deze week in de pers wordt opgenomen:

"De Regeeringscommissaris voor Amsterdam brengt ter open-
bare kennis van marktbezoekers en marktkooplieden, dat de markten
hier ter stede, in verband met de verduisteringsmaatregelen uiter-
lijk een half uur vóór zonsondergang door de marktkooplieden moeten
zijn ontruimd.

Derhalve moeten de markten op Zaterdag 10 Mei a.s. uiterlijk
om 20.50 uur zijn ontruimd".

De Directeur,

[Onderaan een rode handgeschreven cirkel met daarin:]
20/1/1817
21 uur
5/5/41 [Paraaf] Dit document is een formele dienstmededeling waarin de directeur van een niet nader genoemde Amsterdamse dienst de Wethouder voor de Levensmiddelen verzoekt om een bericht in de krant te laten plaatsen. Het bericht is een officieel communiqué van de Regeringscommissaris (de door de bezetter aangestelde burgemeester).

De kern van de boodschap is dat de markten in de stad eerder moeten sluiten. De reden hiervoor zijn de "verduisteringsmaatregelen": om te voorkomen dat geallieerde bommenwerpers zich op stadse verlichting konden oriënteren, moest alles bij zonsondergang donker zijn. Omdat het ontruimen van een markt tijd kost, werd bepaald dat dit uiterlijk een half uur vóór zonsondergang voltooid moest zijn. Specifiek voor zaterdag 10 mei 1941 wordt de tijd gesteld op 20.50 uur. Het document dateert uit april 1941, bijna een jaar na het begin van de Duitse bezetting van Nederland in de Tweede Wereldoorlog. De bestuurlijke structuur van de stad was in deze periode ingrijpend veranderd; de term "Regeeringscommissaris voor Amsterdam" verwijst naar Edward Voûte, die door de bezetter was aangesteld nadat de democratisch gekozen gemeenteraad buitenspel was gezet.

De verduistering was een van de meest ingrijpende dagelijkse maatregelen voor de burgerbevolking. Het overtreden van de regels kon leiden tot zware boetes of arrestatie. Voor marktkooplieden betekende dit een aanzienlijke verkorting van hun handelsdag, zeker in de wintermaanden, wat in combinatie met de toenemende schaarste en distributie van levensmiddelen zorgde voor grote economische druk op de sector. De precieze vermelding van de tijd (20.50 uur) onderstreept de bureaucratische nauwkeurigheid waarmee de bezettingsmaatregelen werden uitgevoerd.

Samenvatting

Dit document is een formele dienstmededeling waarin de directeur van een niet nader genoemde Amsterdamse dienst de Wethouder voor de Levensmiddelen verzoekt om een bericht in de krant te laten plaatsen. Het bericht is een officieel communiqué van de Regeringscommissaris (de door de bezetter aangestelde burgemeester).

De kern van de boodschap is dat de markten in de stad eerder moeten sluiten. De reden hiervoor zijn de "verduisteringsmaatregelen": om te voorkomen dat geallieerde bommenwerpers zich op stadse verlichting konden oriënteren, moest alles bij zonsondergang donker zijn. Omdat het ontruimen van een markt tijd kost, werd bepaald dat dit uiterlijk een half uur vóór zonsondergang voltooid moest zijn. Specifiek voor zaterdag 10 mei 1941 wordt de tijd gesteld op 20.50 uur.

Historische Context

Het document dateert uit april 1941, bijna een jaar na het begin van de Duitse bezetting van Nederland in de Tweede Wereldoorlog. De bestuurlijke structuur van de stad was in deze periode ingrijpend veranderd; de term "Regeeringscommissaris voor Amsterdam" verwijst naar Edward Voûte, die door de bezetter was aangesteld nadat de democratisch gekozen gemeenteraad buitenspel was gezet.

De verduistering was een van de meest ingrijpende dagelijkse maatregelen voor de burgerbevolking. Het overtreden van de regels kon leiden tot zware boetes of arrestatie. Voor marktkooplieden betekende dit een aanzienlijke verkorting van hun handelsdag, zeker in de wintermaanden, wat in combinatie met de toenemende schaarste en distributie van levensmiddelen zorgde voor grote economische druk op de sector. De precieze vermelding van de tijd (20.50 uur) onderstreept de bureaucratische nauwkeurigheid waarmee de bezettingsmaatregelen werden uitgevoerd.

Kooplieden in dit dossier 100

D. Thomas Uilenburg Bretels
A. Brilleman Uilenburg 2e hands kleeding
A. Bruinvelds Nieuwmarkt aard.groenten en fruit
J. Achttienribbe Uilenburg 2e hands kleeding.
A. Elzas Waterlooplein koek, chocolade enz.
A. Goslau Waterlooplein Fruit
J. Agsteribbe Uilenburg 2e hands kleeding.
A. Hovingh Nieuwmarkt versche visch
A.H. Stout Nieuwmarkt haring enz.
A.J. Engelen Uilenburg 2e hands kleeding
S. Aldewereld Waterlooplein bedankt voor Dapperstraat.
A.Leyden-v.Amstel Waterlooplein ondergoederen
Aron Lopes Dias Uilenburg alc.vrije dranken, ger. eetwaren
S. Altschuler Uilenburg 2e hands kleeding.
E. Jansen Nieuwmarkt Stoffen.
A. Schrijver Nieuwmarkt fruit
A.S. Stodel Waterlooplein fruit
A. Stoppelman Nieuwmarkt stoffen
A. Sweyd Uilenburg regenkleeeding
A. Tromp Waterlooplein dekens, fitrage
A. Velleman Uilenburg 2e hands kleeding
V. Kolm Uilenburg fruit
A. Zwarts Uilenburg idem
M.S. Adviseerde Uilenburg Koek en Suikerwerken.
J.H. Barnstein Uilenburg Koek en Suikerwerken.
E. Baumstein meerdere bedankt voor Dapperstraat
B. Brander Waterlooplein fruit
B.Canus Uilenburg versche visch
Betje Clarenburg - Hijman Waterlooplein bedankt voor Dapperstraat
B. Cohen Uilenburg petten
Alle 100 kooplieden →

Gerelateerde Documenten 6