Handgeschreven brief (verzoekschrift).
Origineel
Handgeschreven brief (verzoekschrift). Hessel Goldberg. [Linksboven:] Nº 20 / 7 / 12 [Midden:] M. 1941 7/5 (stempel)
[Rechtsboven:] Amsterdam 6 Mei '41
Geachte Heer. [met potlood bijgeschreven: m. Fump]
Langs deze neem ik de vrij-
heid mij tot u te wenden
met onderstaand verzoek.
Het is u vooral wel
bekend op hoe een wijze
ik het Amstelveld moest
los laten, wat het werken
met de Elbenthal betreft
Graag zou ik mijn plaats
weer daar terug willen
hebben daar ik a’s week
weer met het flekkenwater
ga werken. Ik mag hopen
dat u er mede rekening
zult houden dat ik meer
als 20 jaar op het veld
vertegenwoordig was als
Koopman. In de hoop dat
u daar gunstig over zult
beslissen verblijf ik u d.w.d
Hessel Goldberg
Nieuwe-Kerkstraat 109 II * Inhoud: De briefschrijver, Hessel Goldberg, verzoekt de autoriteiten om zijn vaste marktplaats op het Amstelveld in Amsterdam terug te krijgen. Hij geeft aan dat hij daar meer dan twintig jaar als koopman heeft gestaan.
* Aanleiding: Goldberg refereert aan een eerdere gebeurtenis ("hoe een wijze ik het Amstelveld moest los laten") die de ontvanger bekend zou zijn. Dit hield verband met zijn werk met "de Elbenthal" (waarschijnlijk een merknaam of apparaat). Hij wil nu weer aan de slag met de verkoop van "flekkenwater" (vlekkenwater).
* Stijl en toon: De brief is geschreven in een formele, beleefde en ietwat onderdanige toon, gebruikelijk voor verzoekschriften aan officiële instanties in die tijd. De afkorting "u d.w.d" staat voor "Uw dienstwillige dienaar".
* Paleografische details: Het handschrift is een vlot, hellend currens-schrift uit de eerste helft van de 20e eeuw. Opmerkelijk is de spelling "flekkenwater" (met een 'f'), wat een fonetische spelling is van het destijds gebruikelijke "vlekkenwater". * Historische periode: De brief is geschreven in mei 1941, precies een jaar na de Duitse inval in Nederland. De bezetting was in volle gang en de eerste anti-Joodse maatregelen waren al van kracht.
* Sociale context: Hessel Goldberg (geboren in 1890) was een Joodse Amsterdammer. Zijn adres, de Nieuwe-Kerkstraat, lag in het hart van de Joodse buurt. In 1941 werden Joodse marktkooplieden steeds vaker geweerd van reguliere markten of beperkt in hun doen en laten.
* Amstelveld: Dit plein was (en is) een bekende marktlocatie in Amsterdam. Dat Goldberg refereert aan de wijze waarop hij zijn plek moest verlaten, suggereert een eerdere gedwongen stopzetting, mogelijk door de veranderende regels onder de bezetting of een specifiek verbod op bepaalde handelswaar.
* Betekenis: Dit document is een getuigenis van een individuele poging om onder moeilijke omstandigheden (bezetting en discriminatie) een legaal bestaan als kleine zelfstandige voort te zetten. Uit archiefonderzoek blijkt dat Hessel Goldberg de oorlog helaas niet heeft overleefd; hij werd in 1942 in Auschwitz vermoord. Dit geeft de brief een zware emotionele en historische lading als een van zijn laatste pogingen tot zelfbehoud.
Samenvatting
- Inhoud: De briefschrijver, Hessel Goldberg, verzoekt de autoriteiten om zijn vaste marktplaats op het Amstelveld in Amsterdam terug te krijgen. Hij geeft aan dat hij daar meer dan twintig jaar als koopman heeft gestaan.
- Aanleiding: Goldberg refereert aan een eerdere gebeurtenis ("hoe een wijze ik het Amstelveld moest los laten") die de ontvanger bekend zou zijn. Dit hield verband met zijn werk met "de Elbenthal" (waarschijnlijk een merknaam of apparaat). Hij wil nu weer aan de slag met de verkoop van "flekkenwater" (vlekkenwater).
- Stijl en toon: De brief is geschreven in een formele, beleefde en ietwat onderdanige toon, gebruikelijk voor verzoekschriften aan officiële instanties in die tijd. De afkorting "u d.w.d" staat voor "Uw dienstwillige dienaar".
- Paleografische details: Het handschrift is een vlot, hellend currens-schrift uit de eerste helft van de 20e eeuw. Opmerkelijk is de spelling "flekkenwater" (met een 'f'), wat een fonetische spelling is van het destijds gebruikelijke "vlekkenwater".
Historische Context
- Historische periode: De brief is geschreven in mei 1941, precies een jaar na de Duitse inval in Nederland. De bezetting was in volle gang en de eerste anti-Joodse maatregelen waren al van kracht.
- Sociale context: Hessel Goldberg (geboren in 1890) was een Joodse Amsterdammer. Zijn adres, de Nieuwe-Kerkstraat, lag in het hart van de Joodse buurt. In 1941 werden Joodse marktkooplieden steeds vaker geweerd van reguliere markten of beperkt in hun doen en laten.
- Amstelveld: Dit plein was (en is) een bekende marktlocatie in Amsterdam. Dat Goldberg refereert aan de wijze waarop hij zijn plek moest verlaten, suggereert een eerdere gedwongen stopzetting, mogelijk door de veranderende regels onder de bezetting of een specifiek verbod op bepaalde handelswaar.
- Betekenis: Dit document is een getuigenis van een individuele poging om onder moeilijke omstandigheden (bezetting en discriminatie) een legaal bestaan als kleine zelfstandige voort te zetten. Uit archiefonderzoek blijkt dat Hessel Goldberg de oorlog helaas niet heeft overleefd; hij werd in 1942 in Auschwitz vermoord. Dit geeft de brief een zware emotionele en historische lading als een van zijn laatste pogingen tot zelfbehoud.