Ambtsbrief (afschrift).
Origineel
Ambtsbrief (afschrift). 16 januari 1941. Hans Böhmcker, Der Beauftragte für die Stadt Amsterdam (vertegenwoordiger van de Rijkscommissaris voor Amsterdam). De Gemeente Amsterdam (het college van Burgemeester en Wethouders). No.160 L.M.1941 No.100/30 A.Z.1941 Afschrift.
DER REICHSKOMMISSAR
für die besetzten niederländischen Gebieten.
DER BEAUFTRAGTE Amsterdam, den 16.Januar 1941.
für die Stadt Amsterdam.
An die
Gemeente Amsterdam
A m s t e r d a m .
Ich bitte mir baldmöglichsst mitzuteilen:
1) in welchen Stadtteilen überwiegend Juden wohnen. ~~Die~~ Dazu bitte ich,
eine Karte in vierfacher Ausfertigung beizufügen, aus der sich die
Grenzen der Judenviertel genau ergeben.
2) Wieviele Wohnungen und Haushaltungen in den Judenvierteln Juden haben
3) Wieviele Wohnungen und Haushaltungen in den Judenvierteln nicht
jüdisch sind.
4) Wieviele jüdische Gewerbetreibende in den Judenvierteln sind, die
der Versorgung der Juden mit Lebensmitteln und Kleidungsstücken dienen
5) Wieviele öffentliche Schulen sich in den Judenvierteln befinden. Die
Lage der Schulen bitte ich in die unter 1) erwähnte Karte einzutragen
Dabei bitte ik anzugeben, ob und welche Schulen jetzt schon nur
Juden aufnehmen und wieviele jüdische Schüler jetzt Schulen besuchen,
die sich ausserhalb der Judenviertel befinden.
6) Welche Wohlfahrtseinrichtungen (Kranken-, Invaliden-, Armenhäuser),
sich in den Judenvierteln befinden. Die Lage dieser Einrichtungen
bitte ich in die unter 1) erwähnte Karte einzutragen.
7) Welche öffentlichen Verkehrseinrichtungen (Straszenbahn, Autobusse)
die Judenviertel durchlaufen. Ich bitte entsprechende Einzeichnungen
in der Karte vorzunehmen.
get. Böhmcker.
--- Dit document is een kille, bureaucratische voorbereiding op de isolatie en segregatie van de Joodse bevolking in Amsterdam. Hans Böhmcker, de nazi-gevolmachtigde voor de stad, eist van het gemeentebestuur een uiterst gedetailleerde inventarisatie van de Joodse aanwezigheid in de stad.
De kernpunten van de gevraagde informatie zijn:
* Geografie: Het exact in kaart brengen van de grenzen van de "Judenviertel" (Joodse wijken).
* Demografie: Het aantal Joodse versus niet-Joodse huishoudens in deze gebieden.
* Economie: De inventarisatie van Joodse winkels voor basisbehoeften (voedsel en kleding).
* Sociale Infrastructuur: Informatie over scholen (inclusief segregatie in het onderwijs) en zorginstellingen (ziekenhuizen, armenhuizen).
* Logistiek: De verbindingen van het openbaar vervoer die door deze wijken lopen.
De eis voor een kaart in "viervoud" onderstreept de administratieve grondigheid waarmee de bezetter de uitsluiting van de Joden organiseerde. Het document toont aan dat de gemeente Amsterdam werd gedwongen om de data aan te leveren die later gebruikt zou worden voor het afsluiten van de Joodse wijk en de uiteindelijke deportaties.
--- De brief is gedateerd op 16 januari 1941, een cruciale periode in de bezetting. Op dat moment namen de spanningen in Amsterdam tussen de Joodse bevolking, de WA (weerafdeling van de NSB) en de bezetter snel toe.
Slechts enkele weken na deze brief, in februari 1941, zouden de gebeurtenissen escaleren:
1. Februari 1941: Na rellen tussen de WA en Joodse knokploegen (waarbij WA-man Hendrik Koot dodelijk gewond raakte), werd de oude Joodse buurt op 12 februari 1941 hermetisch afgesloten met prikkeldraad en opgehaalde bruggen. Dit was de directe uitvoering van de "Judenviertel"-plannen waar dit document de basis voor legde.
2. Razzia's: Op 22 en 23 februari 1941 vonden de eerste grote razzia's plaats op het Jonas Daniël Meijerplein.
3. Februaristaking: Als reactie op deze razzia's brak op 25 februari de Februaristaking uit.
Hans Böhmcker, de ondertekenaar, was een felle antisemiet en speelde een sleutelrol bij de instelling van de Joodse Raad (februari 1941). Dit document vormt de administratieve "blauwdruk" voor de fysieke afscheiding van de Joodse Amsterdammers van de rest van de stad.