Archief 745
Inventaris 745-348
Pagina 190
Dossier 48
Jaar 1941
Stadsarchief

Archiefdocument

7 april 1941

Origineel

7 april 1941 [Stempel paars bovenaan]: No. 20/13/2 M. 1941

GEMEENTE AMSTERDAM

[Handgeschreven rechtsboven]: Markth. / [onleesbaar]

AFD. L.K.
No. 229 -1941-
BIJLAGEN

[Stempel datum]: AMSTERDAM, 7 April 1941.

[Handgeschreven over de datum, in groen/blauw]: [onleesbaar, mogelijk paraaf]

MEN WORDT VERZOCHT BIJ HET ANTWOORD NAUWKEURIG HET NUMMER VAN DIT SCHRIJVEN EN DE AFDEELING TE VERMELDEN.

Ik deel U hierbij mede U op gronden van billijkheid restitutie te verleenen van reeds betaald marktgeld, aangezien U thans slechts één vaste plaats op een algemeene dagmarkt kunt innemen.

Het te verrekenen bedrag zal U ten kantore van den Dienst van het Marktwezen, Jan van Galenstraat 14 worden opgegeven.

De Regeeringscommissaris voor Amsterdam,

(get.) V o û t e

de Gemeentesecretaris,

(get.) J. F. FRANKEN

Voor eensluidend afschrift
DE SECRETARIS.
[Handgeschreven handtekening]: J. F. Franken

Aan

[Handgeschreven onderaan]: besluit komt nog / [paraaf]

[Onderaan links]: Model G. A. 5 / 25000-1-'40

--- Dit document is een officiële kennisgeving van de Gemeente Amsterdam aan een (niet nader genoemde) markthandelaar. De kern van de brief is dat de geadresseerde geld terugkrijgt (restitutie van marktgeld) op basis van "billijkheid". De reden hiervoor is een beperking in de bedrijfsvoering: de handelaar mag nog maar één vaste plaats op een algemene dagmarkt bezetten.

De toon is formeel en administratief. Opvallend is de verwijzing naar het kantoor van de Dienst van het Marktwezen aan de Jan van Galenstraat 14. Dit is de locatie van de Centrale Markthallen in Amsterdam, die in 1934 werden geopend.

Onderaan staat een handgeschreven notitie: "besluit komt nog", wat suggereert dat dit een afschrift is van een principebesluit, maar dat de definitieve beschikking met het exacte bedrag nog volgt.

--- Dit document stamt uit een cruciale periode in de geschiedenis van Amsterdam tijdens de Duitse bezetting.

  1. Politiek: De ondertekening door de "Regeeringscommissaris voor Amsterdam" is veelzeggend. Na de Februaristaking van 1941 ontsloeg de Duitse bezetter het Amsterdamse gemeentebestuur en de burgemeester. Edward Voûte werd in maart 1941 aangesteld als regeringscommissaris (feitelijk een zetbaas van de bezetter), waardoor de democratische controle volledig was verdwenen.
  2. Marktwezen en anti-Joodse maatregelen: Hoewel de brief spreekt over "billijkheid", valt de datum (april 1941) samen met de periode waarin de bezetter en het collaborerende stadsbestuur steeds meer beperkingen oplegden aan de handel, in het bijzonder voor Joodse marktlui. Joden werden stelselmatig geweerd van algemene markten of beperkt in hun standplaatsen. Of dit specifieke document een Joodse koopman betreft is niet direct zichtbaar, maar de restrictie tot slechts "één vaste plaats" past in het beleid van de bezetter om de economische bewegingsvrijheid van bepaalde groepen in te perken.
  3. Bureaucratie: Het document toont aan dat de gemeentelijke bureaucratie, ondanks de oorlogsomstandigheden en de politieke omwenteling op het stadhuis, op een zeer formele en procedurele wijze bleef doorwerken.

Samenvatting

Dit document is een officiële kennisgeving van de Gemeente Amsterdam aan een (niet nader genoemde) markthandelaar. De kern van de brief is dat de geadresseerde geld terugkrijgt (restitutie van marktgeld) op basis van "billijkheid". De reden hiervoor is een beperking in de bedrijfsvoering: de handelaar mag nog maar één vaste plaats op een algemene dagmarkt bezetten.

De toon is formeel en administratief. Opvallend is de verwijzing naar het kantoor van de Dienst van het Marktwezen aan de Jan van Galenstraat 14. Dit is de locatie van de Centrale Markthallen in Amsterdam, die in 1934 werden geopend.

Onderaan staat een handgeschreven notitie: "besluit komt nog", wat suggereert dat dit een afschrift is van een principebesluit, maar dat de definitieve beschikking met het exacte bedrag nog volgt.


Historische Context

Dit document stamt uit een cruciale periode in de geschiedenis van Amsterdam tijdens de Duitse bezetting.

  1. Politiek: De ondertekening door de "Regeeringscommissaris voor Amsterdam" is veelzeggend. Na de Februaristaking van 1941 ontsloeg de Duitse bezetter het Amsterdamse gemeentebestuur en de burgemeester. Edward Voûte werd in maart 1941 aangesteld als regeringscommissaris (feitelijk een zetbaas van de bezetter), waardoor de democratische controle volledig was verdwenen.
  2. Marktwezen en anti-Joodse maatregelen: Hoewel de brief spreekt over "billijkheid", valt de datum (april 1941) samen met de periode waarin de bezetter en het collaborerende stadsbestuur steeds meer beperkingen oplegden aan de handel, in het bijzonder voor Joodse marktlui. Joden werden stelselmatig geweerd van algemene markten of beperkt in hun standplaatsen. Of dit specifieke document een Joodse koopman betreft is niet direct zichtbaar, maar de restrictie tot slechts "één vaste plaats" past in het beleid van de bezetter om de economische bewegingsvrijheid van bepaalde groepen in te perken.
  3. Bureaucratie: Het document toont aan dat de gemeentelijke bureaucratie, ondanks de oorlogsomstandigheden en de politieke omwenteling op het stadhuis, op een zeer formele en procedurele wijze bleef doorwerken.

Kooplieden in dit dossier 100

D. Thomas Uilenburg Bretels
A. Brilleman Uilenburg 2e hands kleeding
A. Bruinvelds Nieuwmarkt aard.groenten en fruit
J. Achttienribbe Uilenburg 2e hands kleeding.
A. Elzas Waterlooplein koek, chocolade enz.
A. Goslau Waterlooplein Fruit
J. Agsteribbe Uilenburg 2e hands kleeding.
A. Hovingh Nieuwmarkt versche visch
A.H. Stout Nieuwmarkt haring enz.
A.J. Engelen Uilenburg 2e hands kleeding
S. Aldewereld Waterlooplein bedankt voor Dapperstraat.
A.Leyden-v.Amstel Waterlooplein ondergoederen
Aron Lopes Dias Uilenburg alc.vrije dranken, ger. eetwaren
S. Altschuler Uilenburg 2e hands kleeding.
E. Jansen Nieuwmarkt Stoffen.
A. Schrijver Nieuwmarkt fruit
A.S. Stodel Waterlooplein fruit
A. Stoppelman Nieuwmarkt stoffen
A. Sweyd Uilenburg regenkleeeding
A. Tromp Waterlooplein dekens, fitrage
A. Velleman Uilenburg 2e hands kleeding
V. Kolm Uilenburg fruit
A. Zwarts Uilenburg idem
M.S. Adviseerde Uilenburg Koek en Suikerwerken.
J.H. Barnstein Uilenburg Koek en Suikerwerken.
E. Baumstein meerdere bedankt voor Dapperstraat
B. Brander Waterlooplein fruit
B.Canus Uilenburg versche visch
Betje Clarenburg - Hijman Waterlooplein bedankt voor Dapperstraat
B. Cohen Uilenburg petten
Alle 100 kooplieden →

Gerelateerde Documenten 6