Officieel rapport (getypt met handgeschreven kanttekeningen).
Origineel
Officieel rapport (getypt met handgeschreven kanttekeningen). 3 november 1943. [Getypt:]
R A P P O R T
=============
No. 77/71/1 M. 1943 8/11
Hedenmorgen omstreeks 8 uur vervoegde zich aan het loket van het kaarten-
kantoor de kooper B.Berendse en verzocht ~~aan~~ den controleur Marinus om
een toegangsbewijsje voor een dag, omdat hij Berendse zijn toegangskaart
voor de Centrale Markt als kooper had vergeten.
Om 8.20 uur voormiddag bevond ik mij met controle belast aan het toe-
gangshek van de Centrale Markt en constateerde, dat Berendse per paard
en wagen het marktterrein wilde oprijden. Hij vertoonde zijn toegangs-
kaart voor de Centrale Markt. Naast Berendse zat op de wagen een mij
onbekedn persoon, die genaamd bleek te zijn Johan Andenach, geboren
2 Mei 1915 van beroep koopman in groenten en fruit wonende Hoogeweg 57,
te Tiel. Deze bleek in het bezit te zijn van het door Berendse gevraag-
de vrije toegangsbewijs voor de Centrale Markt.
Ik heb kaart en het toegangsbewijs ingehouden, terwijl ik aan Andenach
geen toegang tot de Centrale Markt heb verleend. Kaart van Berendse
gaat hierbij.
Amsterdam, 3 November 1943.
De Controleur,
[Handgeschreven handtekening: Belthuis]
[Handgeschreven in blauwe inkt, midden links:]
Stel voor Berendse
voor 1 dag toegang C.M.
te ontzeggen 6/11-43
[onleesbare paraaf, mogelijk J.V.]
[Handgeschreven in rode inkt, midden:]
14 dagen geen toegang tot CM
[Grote rode cijfers, midden onder:]
77/71/2
[Handgeschreven in zwarte inkt, onderaan:]
heeft getracht aan derden toegang tot de CM
te verleenen op een ~~thans niet meer~~ op naam gesteld ~~op eigen~~ bewijs
van vrije toegang. Het document is een zakelijk verslag van een overtreding van de marktreglementen op de Centrale Markt in Amsterdam in 1943. De casus is als volgt:
- De list: Koopman Berendse loog om 08:00 uur bij het loket door te beweren dat hij zijn vaste toegangskaart vergeten was, om zo een tijdelijk dagbewijs te bemachtigen.
- De ontdekking: Slechts twintig minuten later werd hij bij het hek gecontroleerd. Berendse bleek zijn vaste kaart wél bij zich te hebben, terwijl hij het zojuist verkregen dagbewijs aan een onbevoegde derde had gegeven: Johan Andenach uit Tiel. Hierdoor probeerde Berendse Andenach illegale toegang tot de markt te verschaffen.
- De sanctie: De controleur nam beide bewijzen in. Uit de handgeschreven kanttekeningen blijkt de interne afhandeling: er werd eerst een ontzegging van één dag voorgesteld, maar een hogere autoriteit (in rode inkt) verzwaarde de straf aanzienlijk naar 14 dagen ontzegging van de toegang tot de Centrale Markt.
- Taalgebruik: Het rapport bevat een typfout ("onbekedn") en archaïsche spelling ("kooper", "vervoegde zich"). De onderste handgeschreven toelichting verduidelijkt de aard van het vergrijp voor het archief: misbruik van een op naam gesteld bewijs. Dit document stamt uit november 1943, midden in de Duitse bezetting van Nederland. In deze periode was de voedselvoorziening in de steden precair en strikt gereguleerd via distributiestelsels en de Centrale Markt. Toegang tot deze markt was cruciaal voor handelaren om aan voorraad te komen.
Dat Johan Andenach helemaal uit Tiel kwam om in Amsterdam op de markt te proberen te komen, suggereert een schaarste aan handelsproducten in zijn eigen regio of een poging om buiten de officiële kanalen (de zwarte handel) om goederen te bemachtigen. De strenge controle en de escalatie van de straf (van 1 naar 14 dagen) onderstrepen hoe nauwlettend de autoriteiten to zagen op het handhaven van de bureaucratische orde rondom de voedseldistributie in oorlogstijd. Elk misbruik van papieren werd gezien als een ernstige inbreuk op het systeem.