Getypte verklaring/ambtelijk verslag met handgeschreven toevoeging en handtekening. 28 oktober 1943. Met betrekking tot degezinskaart voor groente en fruit, geldig van
28 Augustus t/m 25 December 1943, ten name van Garbode, welke zich bij
de toegangskaart voor de Centrale Markt bevond van K.F. Tolhuijsen,
werd mij door J. van der Meij, die op genoemde groentekaart als winkelier
staat aangegeven, medegedeeld, dat Garbode den man is die samenleeft met
de moeder van Tolhuijsen. Voorts verklaarde van der Meij dat Tolhuijsen
als knecht goed voldeed en hij geen klachten over hem had.

Amsterdam 28 October 1943
Controleur,
[Handtekening: Velthuijs]

[Handgeschreven onderaan:]
Na uitleg voldaan na [onleesbaar] Dit document is een kort rapport van een controleur (vermoedelijk van de prijsbeheersing of de distributiedienst) uit de bezettingstijd. De kern van het onderzoek betreft een onregelmatigheid: een gezinskaart voor groente en fruit op naam van 'Garbode' werd aangetroffen bij de marktpas van 'K.F. Tolhuijsen'.

De controleur heeft navraag gedaan bij de winkelier, J. van der Meij. Deze bevestigt de gezinssituatie: Garbode woont samen met de moeder van Tolhuijsen, wat het bezit van de kaart verklaart. Tevens geeft de winkelier een positieve referentie over Tolhuijsen, die bij hem als knecht werkt. De handgeschreven notitie onderaan lijkt te suggereren dat de zaak na deze uitleg is afgedaan. Het document dateert uit oktober 1943, midden in de Tweede Wereldoorlog. In deze periode was het distributiesysteem in Nederland van vitaal belang vanwege de toenemende schaarste. Alles was "op de bon". Fraude met distributiebescheiden of het onrechtmatig in bezit hebben van kaarten van derden werd streng gecontroleerd door diverse inspectiediensten.

De Centrale Markt in Amsterdam was een cruciaal punt in de voedselvoorziening van de stad. Dat een controleur onderzoek doet naar de rechtmatigheid van een aangetroffen gezinskaart bij een marktpas, past in het strikte regime van die tijd om de zwarte handel en oneigenlijk gebruik van rantsoenen te bestrijden. De vermelding van het "samenleven" zonder huwelijk was in die tijd een administratief relevant detail om de gezinssamenstelling en daarmee het recht op bepaalde distributiekaarten te verifiëren. K.F. Tolhuijsen Velthuijs (Controleur)