Ambtsverslag / Rapportage 20 mei 1943 (met een kanttekening van 25 september 1943) Een marktbeambte (getekend door L. Rheuma of H. Rheuma, gericht aan de Inspecteur) na ontvangst verlaten, daar is nog meer aanvoer waaruit
mocht worden. Wij hebben daarop een rustig plekje in de
Baanweg opgezocht en zijn daar gaan sorteeren.
(Dit is mij de volgende middag op Dinsdag officieel
gebleken). Daarop heb ik hun aanwijzing gevraagd
en aan de hand daarvan de betrokken heeren van de onjuistheid
overtuigd. Het gewicht heb ik serieus
geturfd en accoord bevonden. Ik bedankte de heeren
daarop (een had zich inmiddels verwijderd) voor de
medewerking en heb hen overtuigd, dat van hun
klacht niets overbleef.
De kooplieden hebben m.i. zich niet misdragen.
Wanneer op het loopplein wordt gesorteerd moet worden
(wat trouwens zelden voorkomt) is dit haast niet
mogelijk van het opspringende publiek en de ongezonde
kritiek, die de kooplieden dan moeten aanhooren. Ik hoorde
voor eenigen tijd ook gezonde kritiek: „Dit marktbestuur heeft
maling aan kooplieden en aan het publiek en is tenminste
onpartijdig.” Dit is juist, ik doe mijn plicht en daarmee
uit. De kooplieden Seijs en Deen hebben deze met 10-0
gewonnen.

Aan den heer Amsterdam
Inspecteur 20 Mei 1943
[Handtekening]

[In rood potlood/inkt:]
M. de R. [Meneer de Rapporteur] ter mededeeling 7 rapporteurs
Voortaan worden uitsluitend zakelijke mededeelingen in de rapporten verwacht!
[Paraaf] 25-9-'43 De tekst is een verslag van een marktcontroleur die een geschil tussen kooplieden en (vermoedelijk) omstanders of andere beambten heeft beslecht. De schrijver beschrijft hoe hij de gewichten heeft gecontroleerd ("geturfd") en tot de conclusie kwam dat de kooplieden in hun recht stonden.

Opvallend is de persoonlijke en defensieve toon van de rapporteur. Hij neemt het op voor de kooplieden (Seijs en Deen) en citeert zelfs "gezonde kritiek" van het publiek waarin de onverzettelijkheid van het marktbestuur wordt geprezen. Hij eindigt zijn relaas met de sportmetafoor dat de kooplieden met "10-0 gewonnen" hebben.

De rode aantekening onderaan is een formele berisping van een superieur. Deze wijst de rapporteur erop dat een ambtelijk verslag louter "zakelijke mededeelingen" moet bevatten. De informele en subjectieve stijl van de schrijver werd door de inspectie blijkbaar niet gewaardeerd. Het document dateert uit mei 1943, midden in de Tweede Wereldoorlog tijdens de Duitse bezetting van Nederland. In deze periode was de handel op de markten streng gereguleerd vanwege schaarste, distributiebonnen en prijsbeheersing. Controles op gewichten en eerlijke handel waren cruciaal om zwarte handel tegen te gaan.

De genoemde "Baanweg" verwijst waarschijnlijk naar de omgeving van de Amsterdamse markten (zoals de Westermarkt of de markten in de buurt van de Baanstraat). De spanning tussen de kooplieden, het publiek en de controlerende instanties was in 1943 groot door de voortdurende voedselschaarste. Dat een beambte het in een officieel rapport zo expliciet opneemt voor de kooplieden tegenover de "ongezonde kritiek" van het publiek, getuigt van de complexe sociale dynamiek op de marktpleinen in oorlogstijd.