H. Broese

Ambtsbrief / Circulaire.

* **Kernboodschap:** De brief trekt alle eerder gedane toezeggingen (zowel mondeling als schriftelijk) met betrekking tot luchtbeschermingsmaatregelen in. Er wordt een strikt regime ingesteld waarbij voor elke uitvoering van werkzaamheden in dit kader voorafgaand schriftelijke toestemming nodig is van het verantwoordelijke collegelid. * **Toon en stijl:** De stijl is formeel, directief en bureaucratisch. Het doel is centralisatie van de besluitvorming en het voorkomen van ongecontroleerde uitgaven of acties door afzonderlijke diensten. * **Administratieve sporen:** De handgeschreven namen "H. Hijmans" en "H. Broese" en de paraaf "vidit" (gezien door) wijzen op de interne route van het document door de gemeentelijke hiërarchie. De initialen "EL" onder de tekst verwijzen waarschijnlijk naar de opsteller van de brief (een secretaris of referendaris).

Document

* **Administratieve structuur:** De kaart dient om verschillende acties of brieven per dossiernummer (volgnummer) te groeperen. De afkorting "id." (idem) wordt gebruikt om aan te geven dat de afzender dezelfde is als in de bovenliggende regel (H. Broese). * **Inhoudelijke thema's:** De focus ligt op commerciële activiteiten, specifiek het verkrijgen van toestemming om te "verkoopen" op de "C.M." (waarschijnlijk de Centrale Markt). Daarnaast zijn er meldingen over het verlaten van een pakhuis en aanvragen voor standplaatsen. * **Opvallende details:** * De afkorting **"C.M."** verwijst in deze context bijna zeker naar een Centrale Marktinstelling. * De vermelding van **"mil. dienst"** (militaire dienst) in relatie tot het uitbetalen van "afzetgeld" (waarschijnlijk resterende handelsgelden of borg) is een belangrijk biografisch of historisch gegeven. * De locatie **"Duisburg"** wijst op grensoverschrijdende contacten of een specifiek bureau aldaar.

Zakelijke correspondentie (brief).

* **Vorm en Stijl:** Het betreft een uiterst kort en zakelijk bericht, opgesteld op officieel briefpapier van de veilingvereniging. De tekst is getypt, wat gebruikelijk was voor zakelijke correspondentie in die tijd. * **Inhoud:** De afzender kondigt een bezoek aan de Centrale Markthallen in Amsterdam aan voor de eerstvolgende zaterdag. Gezien de aard van de organisatie (een fruitveiling) betreft dit waarschijnlijk een logistiek of commercieel werkbezoek. * **Administratieve sporen:** Het document bevat diverse administratieve kenmerken, zoals een archiefnummer (53/32), een paarse datumstempel (20/4, één dag na verzending ontvangen of verwerkt) en handgeschreven namen/paraferen ("J. van Es" en mogelijk "Broese") die wijzen op interne verwerking bij de ontvangende instantie in Amsterdam.

Inspectierapport (Rapport No. 37/217/1).

* **Inhoud:** Het document betreft een verslag van een controleur die toezicht hield op de opslag en handel van aardappelen in de Amsterdamse haven (de pieren) en een markthal. De controleur constateerde dat diverse handelaren nog voorraden hadden liggen. * **Maatregelen:** De controleur heeft ter plekke de verkoop verboden en geordonneerd dat de voorraden direct verwijderd moesten worden. * **Administratieve afhandeling:** Het rapport is doorgeleid aan de bedrijfschef. De aantekening "Opb." (waarschijnlijk voor 'Opbergen' of 'Opgeborgen') met de datum 15-11-39 geeft aan dat de zaak administratief is afgedaan. * **Terminologie:** "HL" staat voor hectoliter; "id" voor idem.

Brief/Ambtelijke correspondentie.

De brief is een formeel rapport van een overtreding van de distributie- of handelsregels voor aardappelen. Een controleur genaamd Felthuis heeft geconstateerd dat een zekere P. van Egmond (lid van de V.B.N.A.) "Zeeuwsche bonte aardappelen" heeft geleverd terwijl daar op dat moment een verbod op rustte. De toon is zakelijk en dwingend. De aardappelen zijn direct in beslag genomen en voor opslag overgedragen aan de Amsterdamse afdeling van de handelsvereniging, in opdracht van de overkoepelende Akkerbouw-Centrale. De directeur eist dat de vereniging tuchtmaatregelen neemt tegen hun eigen lid en hem daarover rapporteert. Er is sprake van de typische vooroorlogse/oorlogse spelling (bijv. "bylage", "stryd", "zyner") waarbij de 'ij' als 'y' werd getypt.

Doorslag van een getypte brief (officieel schrijven).

In deze brief wordt een formeel verzoek van de heer J. Sark afgewezen. De heer Sark had op 28 oktober 1940 gevraagd om een 'kruierskaart' voor de Centrale Markt in Amsterdam. Een kruierskaart was een vergunning of legitimatiebewijs dat nodig was om als sjouwer of transporteur op het terrein van de markt te mogen werken. De directeur deelt mede dat dergelijke kaarten op dat moment niet worden uitgegeven. De reden voor deze stop op verstrekkingen wordt niet expliciet vermeld, maar de nadruk op het woord "niet" (onderstreept in de tekst) duidt op een definitieve beslissing.

Getypte officiële kennisgeving (eensluidend afschrift).

De kern van dit document is de eenzijdige ontbinding van een huurcontract door de gemeente Amsterdam. Het betreft pakhuisafdeling "No. P (8)" op de Centrale Markt (tegenwoordig het Food Center Amsterdam aan de Jan van Galenstraat). Opvallend is de chronologie: het contract zou zijn ingegaan op 1 december 1940, maar wordt per besluit van 6 december 1940 (slechts vijf dagen later) reeds als ontbonden beschouwd. Dit duidt op een abrupte wijziging in de status van de huurder of de bestemming van de locatie. Het document is ondertekend door de secretaris J.F. Franken als "eensluidend afschrift", wat betekent dat dit het officiële bewijsstuk is dat naar de firma of het archief is verzonden.

Document

* **Doorhalingen**: De eerste en de laatste regel zijn met inkt doorgehaald. Dit wijst er meestal op dat de informatie elders is geregistreerd, foutief was ingevoerd, of dat het betreffende dossier is afgehandeld of verplaatst. * **Dossieroverdracht**: Bij nummer 37/159 wordt expliciet vermeld dat de stukken uit 1940 zijn "geborgen" (opgeborgen/gevoegd) in een dossier uit 1941. Dit is een standaard archiefprocedure voor doorlopende zaken. * **Terminologie**: * **"i.z. Vouweraat"**: Betekent "in zake Vouweraat". Dit kan een persoonsnaam zijn of de naam van een vaartuig. * **"Lichter"**: Een type platboomd vaartuig dat wordt gebruikt om goederen van grotere zeeschepen over te nemen of te vervoeren. * **"Contr. Blom"**: Verwijst naar een controleur genaamd Blom die een rapport heeft opgesteld. * **"Aangifte met opsporing"**: Verwijst naar een proces-verbaal of melding bij de autoriteiten betreffende vermiste goederen van J. Heere.

Administratieve brief met handgeschreven kanttekeningen en advies.

Dit document betreft een afhandeling van een schadeclaim binnen de Amsterdamse gemeentelijke administratie. De kern van de zaak is een aanrijding op 4 november 1940 tussen een spoorwagen (voortgeduwd door een tractor van de firma Heeremans) en een handkar van Keiser’s Fruithandel N.V. De fruitfirma eist een schadevergoeding van ƒ 33,50. Uit de rapporten van de controleurs en de bedrijfschef van de Centrale Markthallen (CM) wordt echter geconcludeerd dat de schuld bij de medewerker ("knecht") van de fruitgrossier ligt. Deze zou tot drie maal toe gesommeerd zijn te stoppen, maar heeft dit verzuimd. Het ambtelijk advies luidt dan ook dat er geen sprake kan zijn van schadevergoeding. De chronologie van de data (advies op de 8e, formele brief op de 14e) suggereert dat het dossier met de reeds gevormde conclusie werd doorgezonden.

Doorslag van een ambtelijke brief (typschrift).

Dit document is een officiële kennisgeving van een toegangsontzegging voor de Centrale Markt in Amsterdam. De ontvanger, de heer M. Wertheim, wordt beschuldigd van de diefstal van negen lege kisten op 29 augustus 1940. Als directe strafmaatregel wordt hem de toegang tot de markt ontzegd voor een periode van twee weken (2 t/m 15 september 1940). De brief is opgesteld door de Directeur van de Centrale Markt. Opvallend is de escalatie van de zaak: de directeur heeft het dossier overgedragen aan het college van Burgemeester en Wethouders (B&W) om te laten toetsen of een permanente of langdurige uitsluiting van de markt gerechtvaardigd is. Dit wijst op een strikt handhavingsbeleid op het marktterrein.

Brief / Circulaire

Dit document is een officiële aanvraag van de Stadsingenieur van Amsterdam, in zijn hoedanigheid als voorzitter van de 'Kleine Benzinecommissie', gericht aan de hoofden van de diverse gemeentelijke diensten en bedrijven. De kern van de brief is een inventarisatie van de aanwezige brandstofvoorraden (benzine) per 1 maart 1941. Er wordt specifiek gevraagd naar de voorraad die niet in voertuigen zit, en naar de hoeveelheden die 'geblokkeerd' zijn door de burgemeester of het Materialenbureau. De korte deadline (inzenden voor 5 maart) duidt op de urgentie van het brandstofbeheer in deze periode. De afkorting "vdH." linksboven de functietitel wijst waarschijnlijk op de opsteller of secretaris van de commissie. De handgeschreven namen rechtsboven zijn vermoedelijk van ambtenaren die het document ter kennisname hebben ontvangen of verwerkt.

Handgeschreven verzoekschrift / brief.

* **Inhoud:** De schrijver, Barend Mos, verzoekt de instanties om een 'marktkaart' (een vergunning om op de markt te mogen werken of handelen). Hij voert aan dat hij in het verleden al ervaring heeft opgedaan met het vervoeren van vrachten voor de markt. Hij is werkloos geworden nadat zijn werk bij een dokmaatschappij (scheepsbouw of havenwerk) ophield. * **Toon en taalgebruik:** De brief is geschreven in een eerbiedige maar dringende toon. Het taalgebruik is volks en vertoont fonetische kenmerken en stijlfouten die typerend zijn voor iemand met een beperkte schoolopleiding uit die tijd (bijv. "hard gelach" in plaats van "hard gelag", en "u bericht" in plaats van "uw bericht"). * **Sociaal aspect:** De brief benadrukt de zware morele druk op de jonge man. Het feit dat hij "als zoon zijnde niets thuis kan brengen" terwijl zijn vader wel werkte (of voorheen werkte), wordt als een grote schande of bron van verdriet ervaren. Dit schetst een duidelijk beeld van de sociale verhoudingen en de noodzaak van inkomen binnen het arbeidersgezin.

Handgeschreven verzoekschrift/brief.

* **Inhoud:** De briefschrijver, H. Fonteijne, verzoekt om een 'kruierskaart'. Hij is werkloos en heeft de mogelijkheid om drie dagen per week aardappelen te vervoeren voor de firma "Gebr. Rep". Om dit werk legaal te mogen uitvoeren, heeft hij de officiële vergunning (de kruierskaart) nodig. * **Taalgebruik:** Het taalgebruik is beleefd maar eenvoudig, met enkele grammaticale onvolkomenheden (zoals "En daarom ik hoop ik" en het dubbele gebruik van "als het kan/mogelijk is"). Dit duidt op een man uit de arbeidersklasse die dringend op zoek is naar inkomsten. * **Toestand:** De tekst is goed leesbaar in een vlot lopend cursief handschrift. De administratieve markeringen duiden op een officiële verwerking door een gemeentelijke instantie.

Administratief bijblad of geleideformulier (Alg. Zaken Model No. 14).

Het document is een officieel bijblad behorende bij een dossier met kenmerk **37/105** uit het jaar **1940**. Het formulier werd gebruikt voor interne communicatie binnen een overheidsinstelling (waarschijnlijk de afdeling Algemene Zaken). De handgeschreven notitie is gericht aan een zekere **H. Broese**. De auteur van de notitie vraagt zich af of een bepaalde persoon of entiteit (niet genoemd op dit blad, maar waarschijnlijk in het bijbehorende hoofddossier) een **tuinder** is. Er wordt opdracht gegeven tot een onderzoek, waarbij indien nodig informatie moet worden ingewonnen bij de directeur van de **veiling**. De notitie is gedateerd op 7 juli 1940 en ondertekend met een initiaal of monogram. De stempel linksboven geeft aan dat het stuk op 8 juli is doorgezonden, waarschijnlijk na uitvoering van de instructie of voor verdere verwerking.

Officiële kennisgeving/besluit (doorslag of afschrift).

Het document is een formeel besluit van het Amsterdamse gemeentebestuur tijdens de bezettingsjaren. De toon is dwingend en bureaucratisch. De kern van de brief is een administratieve sanctie: de heer A. Vuisje krijgt een toegangsverbod voor de Centrale Markt voor de duur van twee maanden. De opgegeven reden is vaag: "het verstoren van den goeden gang van zaken". Opvallend zijn de namen van de ondertekenaars. Edward Voûte werd door de Duitse bezetter aangesteld als regeringscommissaris (en later burgemeester) van Amsterdam. De aanwezigheid van diverse stempels en handgeschreven parafen (zoals 'v. Die' en 'P. H. Broese') duidt op een zorgvuldige administratieve afhandeling binnen de gemeentelijke bureaucratie. De afkorting "vM" onder de hoofdtekst zijn waarschijnlijk de initialen van de typist of de behandelend ambtenaar.

Nota (rekening) voor geleverde goederen.

Het document is een gedetailleerde factuur van de Amsterdamse groenteveiling voor een grote partij diverse groenten. De lijst bevat zowel gangbare producten (andijvie, tomaten, komkommers) als kwaliteitsaanduidingen of sorteringen zoals "bonken" (grote exemplaren), "kriel" (kleine exemplaren), "stek" (onvolgroeid of restproduct) en "afw." (afwijkend of afvalkwaliteit). Opvallend is het hoge bedrag aan statiegeld (f 895,40 op een nettobedrag van f 2.734,74), wat duidt op een enorme hoeveelheid fust (kisten/manden) die nodig was voor het transport. Er wordt tevens 6% omzetbelasting berekend over het nettobedrag. De prijzen lijken per 100 eenheden (kilo's of stuks) te zijn berekend.

Administratief voorblad/geleideformulier ("Bijblad").

Dit document is een administratief geleidebiljet (een zogenaamd 'bijblad') dat werd gebruikt om de route en behandeling van een dossier (nummer 37/43/3 uit 1942) binnen een overheidsinstelling of juridische instantie te registreren. Uit de aantekeningen is een tijdlijn te herleiden: 1. **16 juli 1942:** Het document wordt doorgezonden. 2. **18 juli 1942:** Het dossier wordt met "Spoed" gemarkeerd voor een zekere "mr. H. Broese" (de titel 'mr.' duidt op een jurist). 3. **24 juli 1942:** Het stuk wordt gezien of verwerkt (getuige de grote paraaf en datum). 4. **Instructie:** Er is een duidelijke werkinstructie genoteerd: er moeten afschriften (kopieën) worden gemaakt, waarna het origineel retour moet naar "Randwijk" (mogelijk een plaatsnaam of een verwijzing naar een persoon/afdeling). 5. **25 juli 1942:** Het document wordt officieel retour gezonden naar de Afdeling J.M. (mogelijk het Departement van Justitie of een specifieke interne sectie).

Handgeschreven brief (verzoekschrift).

Het document is een zakelijk verzoek van J. Wilsenhausen aan de directeur van het Amsterdamse Marktwezen. De brief is geschreven in een duidelijk, verzorgd handschrift (latijns cursief). De afzender verzoekt om een persoonlijk gesprek ("onderhoud") op het kantoor van de directeur naar aanleiding van een kwestie rondom een "toegangskaart" voor de Centrale Markt aan de Jan van Galenstraat. De administratieve stempels en potloodaantekeningen (zoals "afd. C" en de verwijzing naar een ambtenaar, mogelijk "H. Broese") wijzen erop dat de brief formeel is binnengekomen en doorgeleid binnen de gemeentelijke bureaucratie van Amsterdam. De toon is uiterst beleefd en formeel, zoals gebruikelijk in die tijd voor correspondentie met overheidsinstanties.

Handgeschreven brief/notitie op een kaart.

* **Inhoud:** De afzender, J. Koning, meldt dat hij op vrijdag 23 januari een benzinebon van 10 liter heeft overhandigd aan de heer A.W. Schouten. Deze brandstof was bestemd voor het vervoeren van mest ("mest te rijden"). * **Reden van schrijven:** Koning geeft aan dat hij het bericht schriftelijk stuurt omdat hij fysiek niet in staat is van huis te gaan ("niet uit huis kan") en ook geen gebruik mag maken van de fiets. * **Terminologie:** * *"Benzinne bon"*: Verwijst naar de brandstofdistributie tijdens de oorlog. * *"Blokhoofd"*: Een functie binnen de Luchtbeschermingsdienst of een lokale administratieve indeling tijdens de bezettingsjaren. * **Handschrift:** Duidelijk leesbaar, rechtopstaand cursief schrift, kenmerkend voor de eerste helft van de 20e eeuw.

Administratief bijblad/notitieblad (Model No. 14).

Dit document is een administratief dossierblad waarop de voortgang van een aanvraag voor een marktplaats of toegangsbewijs wordt bijgehouden. De kern van de zaak betreft een persoon (aangeduid als 'H.') die een standplaats of toegang wenst voor de markt op het Waterlooplein in Amsterdam. Uit de opeenvolgende aantekeningen blijkt een ambtelijk proces: 1. **23 april:** Een inspecteur stelt voor de zaak als afgedaan te beschouwen als de betrokkene wordt afgekeurd door de R.W.K. (waarschijnlijk de Rijksdienst voor de Werkverruiming of een keuringsinstantie). 2. **25 april:** Een andere instructie volgt dat men zich moet inschrijven voor een "vaste plaats". 3. **28 & 29 april:** De persoon wordt opgeroepen, maar er wordt opgemerkt dat hij eerst "gekeurd" moet worden. 4. **1 mei:** De procedure is voltooid; de persoon heeft zich ingeschreven voor het Waterlooplein en de toegangskaart is uitgereikt. De blauwe aantekening "Opbergen" van 24-4-'42 lijkt voortijdig geplaatst te zijn, aangezien de administratieve handelingen doorliepen tot 1 mei.

Administratief bijblad met handgeschreven notities.

Dit document is een intern ambtelijk memorandum, geschreven op een standaardformulier van de afdeling Algemene Zaken ("Model No. 14"). Het betreft een verzoek om ambtelijke reflectie en een aankondiging van een bespreking. * **Urgentie:** Het document is nadrukkelijk gemarkeerd met de onderstreepte term "Spoed", wat wijst op een zaak met een strakke deadline. * **Personen:** De notitie is gericht aan "Hr. Broese" (waarschijnlijk H. Broese van Groenou, een prominente ambtenaar bij het Secretariaat van de Staat). De naam "Hr. Lieburgh" verwijst naar de persoon die de kwestie op woensdagmorgen 22 juli 1942 wenst te bespreken. * **Categorisering:** De handgeschreven potloodnotitie bovenaan ("Joden - valt hier buiten!") is historisch saillant. Het duidt erop dat deze specifieke kwestie, hoewel wellicht gerelateerd aan dossiers over de Joodse bevolking, volgens de opsteller of archivaris buiten die specifieke (en streng gereguleerde) categorie viel. * **Behandeling:** De rode aantekening linksonder bevestigt dat er op 8 juli 1942 een "voorloopig" overleg over deze zaak is gevoerd.

# TRANSCRIPTIE [Bovenaan:] XXVI: Hr. Broese. [Midden:] XXVII: principieel

# TRANSCRIPTIE Hr. Broese __________ - S.v.p. spoedig eenige punten over den gang van zaken ten deze HB [paraf] 25/2 '42

# TRANSCRIPTIE [Onderstreept] Hr. Brouse wilt U s.v.p. met eenigen spoed betreffende gegevens doen opmaken. [Paraaf, mogelijk H.D.] 10/4 '41

# TRANSCRIPTIE HG. *extra* den Heer J.de Vries, Borgesiusstraat 18, LANDSMEER. 37/50/2 M. 4 Juni 1941. Oproeping. Naar aanleiding van Uw brief d.d. 28 Mei jl. verzoek ik U zich te willen vervoegen bij den bedrijfschef van mijn dienst, den heer J.Broerse, die kantoorhoudt in de Centrale Hal, No.H.69, des voormiddags t...

# TRANSCRIPTIE [Links bovenin:] J. Brouwer