L. de Vos

Briefkaart (postkaart)

De briefkaart is een zakelijke correspondentie gericht aan de gemeentelijke dienst van het Marktwezen in Amsterdam. De Jan van Galenstraat 14 was (en is) de locatie van de Centrale Markthallen. De afzender, L. de Vos, woonde in de Jodenbreestraat, een straat die destijds het centrum vormde van de Joodse textiel- en marktwereld in Amsterdam. Opvallend is de paarse stempel aan de linkerzijde: "№ 86/46/M. 1939". Dit is een kenmerk van de inkomende administratie van het Marktwezen. De handgeschreven toevoeging "9/9" geeft waarschijnlijk de datum van ontvangst aan (9 september), één dag na verzending. De kaart bevat tevens een speciale herdenkingsstempel ter ere van het 100-jarig bestaan van de Nederlandse Spoorwegen (1839-1939), afgebeeld met het bekende gevleugelde wiel.

Registratiekaart van een marktkoopman/-vrouw.

Dit document is een administratieve kaart van een marktkoopman of -vrouw in Amsterdam. De belangrijkste gegevens zijn: * **Persoonsgegevens:** L.H.A. de Vos - v.d. Burgh woonde in de Goudsbloemstraat (de Jordaan) en was geregistreerd onder stamboeknummer 25573. * **Handel:** De persoon verkocht "gerookte vis" (afgekort als *ger. visch*). * **Sociale status:** Er is sprake van "steun" (werkloosheidsuitkering) in de periode september 1939 tot april 1940, wat duidt op financiële moeilijkheden. * **Locatie:** De handgeschreven 'X' bij Lindengracht geeft aan dat de vaste standplaats zich daar bevond. * **Handhaving:** De aantekeningen van de inspecteur laten zien dat de standplaats op 7 mei 1940 definitief is ingetrokken wegens "wanbetaling" (het niet betalen van marktgeld), nadat de persoon niet op een oproep was verschenen. Dit gebeurde op basis van Artikel 11 van het Reglement van de Markt (R v/d M).

Briefkaart (voorzijde/adreszijde).

* **Administratieve markeringen:** Het grote paarse stempel "Nº 30/12/7 M. 1940" duidt op een officiële registratie door de ontvangende instantie (het Marktwezen) voor het jaar 1940. * **VNF-logo:** De kaart is gedrukt op papier met het keurmerk van de 'Vereniging Nederlandsch Fabrikaat'. Dit was een organisatie die de consumptie van binnenlandse producten promootte. * **Locatie afzender:** De afzender, L. de Vos, woonde op de Jodenbreestraat 44, drie hoog. Dit was een prominente straat in de Joodse buurt van Amsterdam. * **Locatie ontvanger:** De Jan van Galenstraat 14 was het adres van de Centrale Markthallen (tegenwoordig het Food Center Amsterdam), waar de administratie van het Amsterdamse Marktwezen was gevestigd.

Handgeschreven briefkaart of dossierkaart.

* **Inhoud:** De schrijver, L. de Vos, reageert op een ontvangen schrijven (vermoedelijk over achterstallige betalingen of gemiste marktdagen). De Vos belooft de "schuld" van enkele weken in de zomer of zo spoedig mogelijk in te halen. * **Argumentatie:** De afzender beroept zich op een langdurige staat van dienst ("35 jaar") en een vlekkeloos verleden ("nooit geen last"). Als reden voor de achterstand geeft De Vos op dat hij/zij gedurende die tijd niet kon "uitpakken". * **Taalgebruik:** Het taalgebruik is formeel maar bevat enkele grammaticale eigenaardigheden die typerend zijn voor die tijd of het opleidingsniveau, zoals de dubbele ontkenning "nooit geen" en de bezittelijke vorm "u schrijven" in plaats van "uw schrijven". * **Handschrift:** Een helder, geoefend cursief handschrift, kenmerkend voor de eerste helft van de 20e eeuw.

Handgeschreven ambtelijk advies/notitie.

In dit schrijven adviseert de ambtenaar J. Renz zijn superieur (de Inspecteur) over een verzoek tot betalingsuitstel van een marktkoopman op het Waterlooplein. De heer L. de Vos, die standplaats 113 bezet, heeft een achterstand van vijf weken in de betaling van zijn (markt)gelden. Hij vraagt om uitstel tot de zomer, maar de ambtenaar adviseert negatief. De voornaamste redenen voor het negatieve advies zijn: 1. De schuld is al aanzienlijk (5 weken). 2. Het verzoek is te weinig concreet; de schuldenaar geeft niet aan wanneer hij weer begint met werken ("uit gaan pakken") en dus met aflossen. 3. De belofte om te betalen "zoo snel als ik ken" (zo snel als ik kan) wordt door de ambtenaar als een loos dreigement gezien dat waarschijnlijk de hele zomer zal voortduren zonder dat er daadwerkelijk wordt betaald.

Document

* **Inhoud:** De brief is een formele sommatie aan de heer L. de Vos wegens een betalingsachterstand van meer dan drie weken voor zijn standplaats op de markt op het Waterlooplein. De directeur van het Marktwezen stelt een harde deadline: betalen vóór 27 januari, anders volgt onherroepelijke intrekking van de vergunning op 29 januari. * **Toon:** De toon is ambtelijk en streng, maar laat een kleine opening voor sociale omstandigheden (zoals ziekte of het ontvangen van 'steun'). De nadruk wordt gelegd door middel van onderstrepingen in de getypte tekst. * **Administratieve details:** Het document is een voorgedrukt formulier (Model No. 8), wat wijst op een gestandaardiseerde procedure voor wanbetalers bij de Amsterdamse markten in die tijd.

Ambtsbericht/Rapportage van de Marktinspectie.

Dit document is een intern rapport van de Amsterdamse Marktdienst. Een controleur rapporteert een incident op het Waterlooplein waarbij een koopman, de heer L. de Vos (63 jaar oud op dat moment), tot tweemaal toe werd betrapt op wildplassen tegen een boom op het marktterrein. De tekst schetst een beeld van de confrontatie: wanneer de koopman voor de tweede keer wordt aangesproken door de controleur en markttoezichthouder Witvliet, reageert hij brutaal en laconiek. Hij stelt dat hij zijn kraam niet onbeheerd kan achterlaten vanwege diefstal en beweert dat alle kooplieden zich op deze wijze ontlasten. De administratieve afhandeling onderaan het document laat zien dat er intern discussie was over de strafmaat: de inspecteur vond dat er direct een proces-verbaal (boete) had moeten worden uitgeschreven, maar uiteindelijk is volstaan met een "ernstig onderhoud" (een strenge vermaning) en een schriftelijke waarschuwing op basis van de Algemene Plaatselijke Verordening (APV).

Officiële waarschuwingsbrief.

* **Inhoud:** De brief is een formele berisping aan een marktkoopman, de heer L. de Vos, wegens wildplassen ("wateren") op het marktterrein van het Waterlooplein. De directeur dreigt bij herhaling met een tijdelijk ontzegging van het recht om een marktplaats te bezetten (een schorsing van de marktvergunning). * **Taalgebruik:** Het document is opgesteld in een afstandelijke, ambtelijke stijl, kenmerkend voor de vooroorlogse bureaucratie ("schuldig heeft gemaakt aan wangedrag", "hier ter stede"). * **Feitelijke observatie:** De brief vermeldt "Vrijdag, 29 Februari jl.". Hoewel 1940 een schrikkeljaar was, viel 29 februari 1940 op een donderdag, niet op een vrijdag. Dit kan duiden op een administratieve vergissing. * **Administratieve sporen:** De aantekening "2 ex. M. de Boer" en het verzendstempel suggereren dat dit een kopie is voor het archief of een andere functionaris.

Ambtelijke waarschuwingsbrief (mogelijk een afschrift of klad voor het archief).

Het document is een officiële berisping voor wildplassen ("te wateren") op de openbare weg, specifiek op het marktterrein van het Waterlooplein. De toon is streng en formeel. De strafmaat bij herhaling wordt direct benoemd: het tijdelijk intrekken van de marktvergunning of het standrecht ("het recht tot het bezetten van een marktplaats"). Opvallend zijn de doorhalingen in het midden van de tekst. De schrijver lijkt te hebben getwijfeld tussen de formuleringen "aan wangedrag" en "zich onbehoorlijk heeft gedragen", om uiteindelijk te kiezen voor een kortere aanduiding van het feit. De toevoeging "hier ter stede" is een typisch juridisch-ambtelijke term voor "in deze stad" (Amsterdam).

Besluit/Extract uit het besluitenboek van de Regeringscommissaris.

* **Bestuurlijke context:** Dit document illustreert de veranderde bestuursstructuur in Amsterdam tijdens de Duitse bezetting. In plaats van een gekozen gemeenteraad en college van B&W, werden besluiten genomen door een 'Regeringscommissaris' (in dit geval Edward Voûte). * **Terminologie:** De spelling is conform de toenmalige schrijfwijze (bijv. "pakhuisafdeelingen", "regeeringscommissaris"). De term "apostille" verwijst naar een kanttekening of korte beslissing op een ambtelijk stuk. * **Inhoud:** Het gaat om een administratieve afhandeling waarbij zeven huurders van pakhuisruimtes (P.1 t/m P.7) op de Centrale Markt hun contract per 1 januari 1941 zien beëindigd. De reden hiervoor wordt in dit extract niet expliciet vermeld, maar er wordt verwezen naar rapporten van de Dienst van het Marktwezen en een accountant. * **Personen:** De genoemde huurders zijn C. Vos, J. Wiggermansen, W. Dekker, A. Troost Azn., N. Greidanus, D. Hendrikse en G.J.G. Koekenbier. Het document is ondertekend door gemeentesecretaris J. Walch. ---

Ambtsbericht / Rapport van het Marktwezen Amsterdam.

Dit rapport betreft een onderzoek naar de betrouwbaarheid van de arbeidsgeschiedenis van L. de Vos, die een officiële erkenning aanvraagt als handelaar in groenten en fruit. De controleur constateert dat de beweringen van De Vos niet overeenstemmen met de feiten: hoewel hij een vergunning had voor groenten, verkocht hij in werkelijkheid haring, bloemen en ijs. De rapportage is negatief gestemd over de aanvrager. Er wordt getwijfeld aan zijn capaciteiten ("niet geheel volwaardig") en er wordt vermeld dat een eerdere aanvraag door zijn echtgenote werd tegengehouden. Desondanks luidt het ambtelijke besluit onderaan om de stukken door te sturen naar Den Haag, waarschijnlijk naar het centrale orgaan dat over de vestigingsvergunningen besliste.

Handgeschreven verzoekschrift.

* **Taal en spelling:** Het document is geschreven in het Nederlands met de destijds gangbare formele spelling (zoals "den" en "mijne"). De toon is uiterst beleefd en zakelijk. * **Inhoud:** De brief is een formeel verzoek van G. de Vos om de marktvergunning voor een standplaats op de maandagse markt over te nemen van zijn vader, L. de Vos. * **Reden:** Als motivatie wordt opgegeven dat de vader fysiek niet meer in staat is om zijn beroep op de markt uit te oefenen ("niet meer in staat is, op de markt te staan"). * **Uiterlijke kenmerken:** Het betreft een handgeschreven tekst op gelinieerd papier. De paarse stempel bovenaan duidt op een officiële registratie in een inkomend postregister van een overheidsinstantie.

Administratieve dossierkaart / bijblad.

Dit document is een administratieve neerslag van de Jodenvervolging in Amsterdam kort na de Februaristaking van 1941. De kaart houdt de status bij van (markt)plaatsvergunningen of tewerkstellingen in de Joodse buurt (Waterlooplein/Uilenburg). * **Lotgevallen:** Het document meldt expliciet dat L. de Vos is overleden en J. de Vos in een "concentratie-kamp in Duitschland" verblijft. Gezien de datum (maart 1941) betreft dit waarschijnlijk een van de mannen die tijdens de razzia's van februari 1941 zijn opgepakt en naar Mauthausen of Buchenwald zijn gedeporteerd. * **Bureaucratie:** De ambtenaren (Renz, De Haan) handelen de zaak zakelijk af. Omdat de oorspronkelijke rechthebbenden er niet meer zijn, wordt genoteerd dat de "vrouw" hen gedurende drie maanden mag vervangen. Uiteindelijk worden de plaatsen/dossiers "afgevoerd" (verwijderd uit de administratie). * **Oproepingen:** De notitie "Aan oproeping geen gevolg gegeven" is wrang; de persoon in kwestie kon niet verschijnen omdat hij reeds gedeporteerd was.

Handgeschreven proces-verbaal of recherche-notitie op gelinieerd papier.

Het document betreft een verslag van een verhoor of observatie naar aanleiding van een beschuldiging door een "briefschrijfster" (mogelijk een anonieme aangeefster). De kern van de zaak is of er sprake is van "smokkelwaar" in de vissector. De verdachten (vader en zoon Zwaan) verklaren dat de aanvoer van vis (bras/brasem, snoek en voorn) legaal is en in het openbaar plaatsvindt ("Alles publiek bediend"). Ze wijzen de beschuldigingen van de hand en suggereren dat de overlast of onregelmatigheden wellicht veroorzaakt zijn door de zoon van een zekere Vos, een karrenverhuurder. Er is specifiek aandacht voor het logistieke proces: de aanvoer per bakfiets naar een loods tegenover de gemeentelijke loods.

Verzoekschrift (brief).

* **Inhoud:** De heer Jan Vos uit Huizen dient een officieel verzoek in om zijn toegewezen portie vis ("Toewijziging Visch") door een collega te laten ophalen bij de Amsterdamse vismarkt. * **Reden:** Hij kan zelf niet tijdig aanwezig zijn (de uitdeling start om 08:30 uur, hij kan er pas om 09:00 uur zijn) omdat hij voor zijn zieke vrouw ("hartlijdster") moet zorgen. * **Bewijsvoering:** Hij verwijst naar een doktersverklaring die hij het jaar daarvoor reeds heeft ingeleverd en stelt dat een zekere heer Stam (waarschijnlijk een opzichter of ambtenaar) op de hoogte is van zijn situatie. * **Taalgebruik:** Het document is geschreven in een formele, beleefde stijl die gebruikelijk was voor officiële correspondentie in die tijd. Spelling zoals "vischhal" en "bekent" (met een t) is conform de toenmalige spellingregels of tijdsgeest.

Handgeschreven verklaring/brief.

De brief is een getuigenverklaring of een verzoek om dispensatie ten behoeve van Jan Vos, een visboer uit Huizen. De kern van het schrijven is dat Vos zijn echtgenote 's ochtends moet verzorgen omdat zij chronisch ziek is ("steeds ziek"). Hierdoor kan hij niet de eerste trein vanuit Huizen nemen en arriveert hij pas rond 9:00 uur op zijn werkplek ("de Wal"). Er is een regeling getroffen waarbij een zekere G. Gooijer de vis van Vos alvast in ontvangst neemt en, indien Vos helemaal niet kan komen, de verkoop op de vaste standplaats waarneemt. De ondertekenaar, Jac Stam (mogelijk een marktmeester of lokale autoriteit), verklaart dat hij tegen deze gang van zaken "mijns inziens" (m.i.) geen bezwaar heeft.

# TRANSCRIPTIE *Extra* VP/G. 28/77/2 M 27 Juni 1939 Mw.J.de Vos v.d.Burgt, Goudsbloemstraat 136 II, Amsterdam-Centrum. Wyk 9. Naar aanleiding van Uw brief d.d. 10 dezer ver- leen ik U tot wederopzegging toestemming zich op Uw plaat- sen op de markten Lindengracht en Westerstraat te laten by- staan - niet vervangen - door Uw zoon J.de Vos. De Directeur,

# TRANSCRIPTIE M. de Vos N° 27/103/1 M. 1939 2/10 Den Heer Inspecteur Marktwezen Ondergetekende, A. Vrij verwijzende naar zijn reeds eerder ingediende rapporten betreffende den lichtverzorger M de Vos deelt bij dezen het navolgende mede Nog steeds wordt herhaaldelijk geklaagd dat voor het verkrijgen en het inleveren van een snoer zeer veel tijd verloren gaat, omdat M de Vos nooit aanwezig is. ...

# TRANSCRIPTIE **Politiepresident te Amsterdam** Amsterdam, 3 September 1943. Bestuursdienst Bureau Recherche-Administratie Verzoeke bij beantwoording datum, letter en Dict. Bra/Kp nummer van dit schrijven aan te halen. Groep A [Handgeschreven: no. [onleesbaar]] Lr.G.No.17703/43 Naar aanleiding van Uw brief, N...

# TRANSCRIPTIE Nº 31/11/1 M. 1941 19/2 M.H. Bij deze verzoek ik u beleefd, ook de plaats op den Maandagsmarkt, bezet door L. de Vos te willen overschrij- ven op G. de Vos. Daar mijne vader niet meer in staat is, op de markt te staan. Hoogachtend G. de Vos. Pr. Batavierstr. Alhier.

je me doen, enz". Bedoelde persoon is genaamd **L. de Vos.** geb: 21-8-1876. Jodenbreestraat 44 III Amsterdam. *(Kanttekening linksboven:)* Inschrijven en oproepen 1-3-40 [paraaf] *(Aantekening onderaan in rood kader:)* Insp: Controleurs hadden den man een verbaal moeten geven. 15-3-40 [paraaf] *(Aantekening rechtsonder:)* de Vos ernstig onderhouden. Schriftelijke waarschuwing art. 82 der APV. 5-...