Archief 745
Inventaris 745-348
Pagina 37
Dossier 90
Jaar 1941
Stadsarchief

Getypte brief (doorslag) met handgeschreven kanttekeningen.

10 maart 1941. Van: De Directeur (van een Amsterdamse gemeentedienst). Aan: Den Heer Wethouder voor de Levensmiddelen, Amsterdam ("Alhier").

Origineel

Getypte brief (doorslag) met handgeschreven kanttekeningen. 10 maart 1941. De Directeur (van een Amsterdamse gemeentedienst). Den Heer Wethouder voor de Levensmiddelen, Amsterdam ("Alhier"). [Handgeschreven, rechtsboven:] M. de [onleesbaar], HG.

[Handgeschreven, middenboven:] Verzonden 10/3

den Heer Wethouder
voor de Levensmiddelen,
A l h i e r .

20/1/10 M. 10 Maart 1941.

Ten vervolge op mijn brief d.d. 3 Maart jl. (No.20/1/9 M.) heb ik de eer U beleefd te verzoeken wel te willen bevorderen, dat het navolgende communiqué deze week in de pers wordt opgenomen:
"De Regeeringscommissaris van Amsterdam brengt ter openbare kennis van marktbezoekers en marktkooplieden, dat de markten hier ter stede, in verband met de verduisteringsmaatregelen, uiterlijk een half uur vóór zonsondergang door de marktkooplieden moeten zijn ontruimd.
Derhalve moeten de markten op Zaterdag 22 Maart a.s. uiterlijk om 19.25 uur zijn ontruimd".

De Directeur,

[Handgeschreven in rode cirkel:] 20/1/11 17
[Daaronder in potlood:] 16/3/41 78

[Handgeschreven onderaan in rode inkt:] 29/3 - 19.40 uur Dit document betreft een ambtelijke mededeling over de regulering van de Amsterdamse markten tijdens de Duitse bezetting in de Tweede Wereldoorlog. De kernboodschap is een dwingende instructie over sluitingstijden: markten moeten een half uur voor zonsondergang leeg zijn.

Belangrijke elementen in het document:
* Verduisteringsmaatregelen: Deze waren essentieel voor de bezetter om te voorkomen dat geallieerde bommenwerpers zich op stadslichten konden oriënteren. Dit beïnvloedde de dagelijkse economie direct.
* Regeeringscommissaris: De term duidt op de bestuurlijke herstructurering door de nazi's. Na de Februaristaking in 1941 werd de Amsterdamse gemeenteraad buitenspel gezet en kreeg een regeringscommissaris (Edward Voûte) de macht.
* Logistiek: De brief specificeert een exacte tijd (19.25 uur op 22 maart). De handgeschreven toevoeging onderaan (19.40 uur op 29 maart) laat zien hoe de regels wekelijks werden aangepast aan de later ondergaande zon in het voorjaar.
* Administratie: De verschillende kenmerken (zoals "No.20/1/9 M.") wijzen op een zorgvuldige dossiervorming binnen het bureau van de Wethouder voor de Levensmiddelen. De datum, 10 maart 1941, plaatst dit document in een zeer gespannen periode in Amsterdam. De Februaristaking (25-26 februari 1941), het eerste massale protest tegen de Jodenvervolging, lag nog vers in het geheugen. Als strafmaatregel hadden de Duitsers het burgerlijk bestuur van de stad overgenomen.

De markt was in deze tijd van toenemende schaarste en distributie (bonkaarten) de belangrijkste plek voor voedselvoorziening. Dat zelfs deze essentiële sector strak werd gereguleerd door militaire veiligheidseisen (de verduistering), toont de totale grip van de oorlog op het burgerlijk leven. De bureaucratische toon van de brief contrasteert scherp met de grimmige realiteit van de bezetting waarin deze maatregelen werden uitgevoerd.

Samenvatting

Dit document betreft een ambtelijke mededeling over de regulering van de Amsterdamse markten tijdens de Duitse bezetting in de Tweede Wereldoorlog. De kernboodschap is een dwingende instructie over sluitingstijden: markten moeten een half uur voor zonsondergang leeg zijn.

Belangrijke elementen in het document:
* Verduisteringsmaatregelen: Deze waren essentieel voor de bezetter om te voorkomen dat geallieerde bommenwerpers zich op stadslichten konden oriënteren. Dit beïnvloedde de dagelijkse economie direct.
* Regeeringscommissaris: De term duidt op de bestuurlijke herstructurering door de nazi's. Na de Februaristaking in 1941 werd de Amsterdamse gemeenteraad buitenspel gezet en kreeg een regeringscommissaris (Edward Voûte) de macht.
* Logistiek: De brief specificeert een exacte tijd (19.25 uur op 22 maart). De handgeschreven toevoeging onderaan (19.40 uur op 29 maart) laat zien hoe de regels wekelijks werden aangepast aan de later ondergaande zon in het voorjaar.
* Administratie: De verschillende kenmerken (zoals "No.20/1/9 M.") wijzen op een zorgvuldige dossiervorming binnen het bureau van de Wethouder voor de Levensmiddelen.

Historische Context

De datum, 10 maart 1941, plaatst dit document in een zeer gespannen periode in Amsterdam. De Februaristaking (25-26 februari 1941), het eerste massale protest tegen de Jodenvervolging, lag nog vers in het geheugen. Als strafmaatregel hadden de Duitsers het burgerlijk bestuur van de stad overgenomen.

De markt was in deze tijd van toenemende schaarste en distributie (bonkaarten) de belangrijkste plek voor voedselvoorziening. Dat zelfs deze essentiële sector strak werd gereguleerd door militaire veiligheidseisen (de verduistering), toont de totale grip van de oorlog op het burgerlijk leven. De bureaucratische toon van de brief contrasteert scherp met de grimmige realiteit van de bezetting waarin deze maatregelen werden uitgevoerd.

Kooplieden in dit dossier 100

D. Thomas Uilenburg Bretels
A. Brilleman Uilenburg 2e hands kleeding
A. Bruinvelds Nieuwmarkt aard.groenten en fruit
J. Achttienribbe Uilenburg 2e hands kleeding.
A. Elzas Waterlooplein koek, chocolade enz.
A. Goslau Waterlooplein Fruit
J. Agsteribbe Uilenburg 2e hands kleeding.
A. Hovingh Nieuwmarkt versche visch
A.H. Stout Nieuwmarkt haring enz.
A.J. Engelen Uilenburg 2e hands kleeding
S. Aldewereld Waterlooplein bedankt voor Dapperstraat.
A.Leyden-v.Amstel Waterlooplein ondergoederen
Aron Lopes Dias Uilenburg alc.vrije dranken, ger. eetwaren
S. Altschuler Uilenburg 2e hands kleeding.
E. Jansen Nieuwmarkt Stoffen.
A. Schrijver Nieuwmarkt fruit
A.S. Stodel Waterlooplein fruit
A. Stoppelman Nieuwmarkt stoffen
A. Sweyd Uilenburg regenkleeeding
A. Tromp Waterlooplein dekens, fitrage
A. Velleman Uilenburg 2e hands kleeding
V. Kolm Uilenburg fruit
A. Zwarts Uilenburg idem
M.S. Adviseerde Uilenburg Koek en Suikerwerken.
J.H. Barnstein Uilenburg Koek en Suikerwerken.
E. Baumstein meerdere bedankt voor Dapperstraat
B. Brander Waterlooplein fruit
B.Canus Uilenburg versche visch
Betje Clarenburg - Hijman Waterlooplein bedankt voor Dapperstraat
B. Cohen Uilenburg petten
Alle 100 kooplieden →

Gerelateerde Documenten 6