Ambtelijke brief / Dienstbrief.
Origineel
Ambtelijke brief / Dienstbrief. 19 mei 1941. De Directeur (vermoedelijk van de Marktdienst of een gerelateerde gemeentelijke afdeling). De Wethouder voor de Levensmiddelen. [Links boven, handgeschreven in blauw potlood:]
Verzonden 19/5
[Rechts boven, handgeschreven:]
lu. de Haan [?]
[Rechts boven, gestempeld/getypt:]
HG.
[Centraal boven:]
den Heer Wethouder
voor de Levensmiddelen,
A l h i e r .
[Midden:]
20/1/20 M. 19 Mei 1941.
Ten vervolge op mijn brief d.d. 12 Mei jl. (No. 20/1/19 M.) heb ik de eer U beleefd te verzoeken wel te willen bevorderen, dat het navolgende communiqué deze week in de pers wordt opgenomen:
"De Regeeringscommissaris voor Amsterdam brengt ter open-bare kennis van marktbezoekers en marktkooplieden, dat de markten hier ter stede, in verband met de verduisteringsmaatregelen uiter-lijk een half uur vóór zonsondergang door de marktkooplieden moeten zijn ontruimd.
Derhalve moeten de markten op Zaterdag 31 Mei a.s. uiter-lijk om 21.20 uur zijn ontruimd".
[Rechts onder:]
De Directeur,
[Midden links, groot in rood potlood geschreven:]
20/1/22 M
[Links onder, handgeschreven in inkt:]
7 juni a.s. 21.30 uur.
26/5/41 HG [gevolgd door een paraaf] Dit document is een intern ambtelijk schrijven uit de beginperiode van de Duitse bezetting van Nederland. De essentie van de brief is de coördinatie van een publieke bekendmaking (communiqué) over de sluitingstijden van de Amsterdamse markten.
Vanwege de oorlogssituatie waren strikte verduisteringsvoorschriften van kracht om te voorkomen dat geallieerde bommenwerpers zich op stadsverlichting konden oriënteren. Markten moesten daarom een half uur voor zonsondergang volledig ontruimd zijn.
De brief bevat verschillende administratieve lagen:
1. De hoofdtekst: Verzoek aan de wethouder om een bericht in de kranten te laten plaatsen voor de datum van 31 mei 1941.
2. Rode potloodaantekening (20/1/22 M): Een latere dossier- of archiefverwijzing.
3. Handgeschreven toevoeging onderaan (26/5/41): Een update voor de daaropvolgende week (7 juni), waarbij de ontruimingstijd wordt aangepast naar 21.30 uur, aangezien de zon later onderging naarmate de zomer naderde. In mei 1941 was de Nederlandse samenleving reeds volledig onderworpen aan de Duitse bezettingsmacht. In Amsterdam was de gekozen gemeenteraad ontbonden en was de burgemeester vervangen door een regeringscommissaris (Edward Voûte), die direct onder de Duitse autoriteiten viel.
De "Wethouder voor de Levensmiddelen" speelde een cruciale rol in de distributie van schaarse goederen. Markten waren in deze periode essentieel voor de voedselvoorziening van de burgerbevolking. De verduisteringsmaatregelen grepen diep in op het dagelijks leven; overtredingen werden streng bestraft door de bezetter. Het feit dat tijden per week verschilden op basis van de zonsondergang, maakte constante officiële communicatie noodzakelijk.