Brief / Communiqué-ontwerp. 15 december 1941. De Directeur (waarschijnlijk van de Dienst van het Marktwesen of een gelieerde afdeling). Den Heer Wethouder voor de Levensmiddelen, Amsterdam. [Handgeschreven in blauw potlood:] Verzonden 16/12
[Rechtsboven:] HG.

den Heer Wethouder
voor de Levensmiddelen,
A l h i e r .

20/1/51 M. 15 December 1941.

Ten vervolge op mijn brief d.d. 9 December jl. (No.20/1/50 M.) heb ik de eer U beleefd te verzoeken wel te willen bevorderen, dat het navolgende communiqué deze week in de pers wordt opgenomen:

"De Burgemeester van Amsterdam brengt ter openbare kennis van marktbezoekers en marktkooplieden, dat de markten hier ter stede in verband met de verduisteringsmaatregelen, uiterlijk een half uur vóór zonsondergang door de marktkooplieden moeten zijn ontruimd.

Derhalve moeten de markten in de week van 21 tot en met 27 December a.s. uiterlijk om 17 uur zijn ontruimd."

De Directeur,

[Handgeschreven in rode inkt, doorgestreept met een groot kruis:]
20/1/52 M 22/12/41 [paraaf]
28/12 - 1941 t/m 3/1 - 1942
17.10 uur

[Handgeschreven in rode inkt onderaan:]
20/1/53 M
4/1 t/m 10/1 - 41 [sic, bedoeld wordt 1942] 17.20 uur

--- Dit document betreft een administratieve instructie voor het publiceren van een officieel bericht aan de bevolking van Amsterdam tijdens de Duitse bezetting. Vanwege de oorlogstoestand waren strikte verduisteringsmaatregelen van kracht om te voorkomen dat geallieerde bommenwerpers steden als oriëntatiepunt konden gebruiken.

De kern van de brief is de regel dat markten een half uur voor zonsondergang volledig ontruimd moeten zijn. Omdat de dagen in de winter kort zijn, had dit een grote impact op de handelstijden. De handgeschreven rode toevoegingen onderaan fungeren als updates voor de daaropvolgende weken. Men ziet dat de sluitingstijd verschuift van 17:00 naar 17:10 en later naar 17:20 uur, wat precies de kentering van de dagen na de winterzonnewende (21 december) volgt.

--- Tijdens de Tweede Wereldoorlog was de 'Luchtbeschermingsdienst' verantwoordelijk voor het handhaven van de verduistering. Overtredingen konden rekenen op zware boetes of celstraf. De wethouder voor Levensmiddelen (in deze periode was dit waarschijnlijk de pro-Duitse wethouder J. Smit) overzag de markten, die cruciaal waren voor de voedselvoorziening van de stad in een tijd van schaarste en distributie.

De precieze, wekelijkse bijstelling van de sluitingstijden toont de bureaucratische controle die de bezetter en het collaborerende stadsbestuur uitoefenden op het dagelijks leven van de marktkooplieden en burgers.