Archief 745
Inventaris 745-348
Pagina 325
Dossier 100
Jaar 1941
Stadsarchief

Ambtelijke correspondentie (brief) met handgeschreven instructies.

24 februari 1942. Van: Rijksbureau voor de Distributie van Textielproducten door den Handel. Ondertekend door G. Douwes namens de directeur. Aan: De Directeur van het Marktwezen, Jan van Galenstraat 14, Amsterdam.

Origineel

Ambtelijke correspondentie (brief) met handgeschreven instructies. 24 februari 1942. Rijksbureau voor de Distributie van Textielproducten door den Handel. Ondertekend door G. Douwes namens de directeur. De Directeur van het Marktwezen, Jan van Galenstraat 14, Amsterdam. Gedrukte en getypte tekst:

HANDEL, NIJVERHEID EN SCHEEPVAART
RIJKSBUREAU VOOR DE DISTRIBUTIE VAN
TEXTIELPRODUCTEN DOOR DEN HANDEL

Postadres: Uitsluitend Andries Bickerweg 2
Postgiro 387059
Telegramadres: DISTEX

'S-GRAVENHAGE, Amsterdam, 24 Februari 1942.

Aan de Directeur v/h Marktwezen,
Jan van Galenstraat 14,
A m s t e r d a m.

Betr.:
№ 20/49/4 M. 1041 25/2-42.

Mijnheer,
Hiermede bericht ik U, dat de Chineezen niet voor een
Marktvergunning in aanmerking komen.

Hoogachtend,
RIJKSBUREAU voor de DISTRIBUTIE
van TEXTIELPRODUCTEN, door
den HANDEL,
[handtekening: G. Douwes]

Handgeschreven aantekeningen:

Rechtsboven: 204.
Rechts bij adres: m [onleesbaar] Dir Insp det.
Linkerzijde (verticaal): Gezien 2-3-42 deban[?]
Midden links: Spoed (onderstreept)
Midden (lijst met namen en vinkjes):
A.v.Rims
Tussen
Rentz v. J.A. [vinkje]
hirst [vinkje]
d'ring [vinkje]
bakker [vinkje]
Wolff [vinkje]
v? [vinkje]
minnek [vinkje]
Vrij [vinkje]
at [vinkje]

Onderzijde links (memo):
Aan marktambtenaren
moet worden bericht,
dat van heden af chineezen
op wier textielvergunning
met een V. gemerkt is, geen plaats
op een der markten mogen innemen.

Rechtsonder: 2-3-42 deban[?] Dit document is een officieel bevel dat de uitsluiting van de Chinese gemeenschap in Amsterdam van de textielhandel op markten formaliseert. De getypte tekst is kort en resoluut: Chinezen komen niet in aanmerking voor een marktvergunning.

Bijzonder onthullend is de handgeschreven instructie onderaan. Hierin wordt bevolen dat marktambtenaren Chinese kooplui van de markt moeten weren als hun vergunning is gemerkt met een "V". Deze "V" staat zeer waarschijnlijk voor 'Vreemdeling'. Het document toont aan hoe het distributiesysteem tijdens de bezetting werd ingezet als een instrument voor rassendiscriminatie en economische marginalisering. Hoewel de vervolging van de Joodse bevolking de meest bekende vorm van uitsluiting is, illustreert dit stuk dat ook andere minderheidsgroepen, zoals de Chinese pindaverkopers en textielhandelaren, systematisch uit het openbare economische leven werden verdreven. Het document dateert van februari 1942, een periode waarin de Duitse bezetter de grip op de Nederlandse samenleving verstevigde. Door de oorlogsschaarste verliep de handel in textiel uitsluitend via het Rijksbureau voor de Distributie.

De Chinese gemeenschap in Amsterdam (destijds voornamelijk woonachtig rond de Binnenkant en de Zeedijk) was voor hun levensonderhoud vaak afhankelijk van straathandel. Door hen via bureaucratische weg vergunningen te weigeren en hun documenten van een merkteken ("V") te voorzien, werd hen effectief het recht op arbeid ontnomen. De aantekening "Spoed" en de afgevinkte lijst met namen van ambtenaren laten zien met welke ambtelijke voortvarendheid deze discriminerende maatregelen werden uitgevoerd. G. Douwes Marktwezen Rijksbureau

Samenvatting

Dit document is een officieel bevel dat de uitsluiting van de Chinese gemeenschap in Amsterdam van de textielhandel op markten formaliseert. De getypte tekst is kort en resoluut: Chinezen komen niet in aanmerking voor een marktvergunning.

Bijzonder onthullend is de handgeschreven instructie onderaan. Hierin wordt bevolen dat marktambtenaren Chinese kooplui van de markt moeten weren als hun vergunning is gemerkt met een "V". Deze "V" staat zeer waarschijnlijk voor 'Vreemdeling'. Het document toont aan hoe het distributiesysteem tijdens de bezetting werd ingezet als een instrument voor rassendiscriminatie en economische marginalisering. Hoewel de vervolging van de Joodse bevolking de meest bekende vorm van uitsluiting is, illustreert dit stuk dat ook andere minderheidsgroepen, zoals de Chinese pindaverkopers en textielhandelaren, systematisch uit het openbare economische leven werden verdreven.

Historische Context

Het document dateert van februari 1942, een periode waarin de Duitse bezetter de grip op de Nederlandse samenleving verstevigde. Door de oorlogsschaarste verliep de handel in textiel uitsluitend via het Rijksbureau voor de Distributie.

De Chinese gemeenschap in Amsterdam (destijds voornamelijk woonachtig rond de Binnenkant en de Zeedijk) was voor hun levensonderhoud vaak afhankelijk van straathandel. Door hen via bureaucratische weg vergunningen te weigeren en hun documenten van een merkteken ("V") te voorzien, werd hen effectief het recht op arbeid ontnomen. De aantekening "Spoed" en de afgevinkte lijst met namen van ambtenaren laten zien met welke ambtelijke voortvarendheid deze discriminerende maatregelen werden uitgevoerd.

Genoemde Personen 1

Locaties

Centrale Markt

Producten

Textiel & Kleding: Kleding Textiel & Kleding: Stof Textiel & Kleding: Textiel Vis & Zee: Aal Vis & Zee: Vis

Thema's

Jodenster/Maatregelen

Organisaties

Marktwezen Rijksbureau

Kooplieden in dit dossier 100

D. Thomas Uilenburg Bretels
A. Brilleman Uilenburg 2e hands kleeding
A. Bruinvelds Nieuwmarkt aard.groenten en fruit
J. Achttienribbe Uilenburg 2e hands kleeding.
A. Elzas Waterlooplein koek, chocolade enz.
A. Goslau Waterlooplein Fruit
J. Agsteribbe Uilenburg 2e hands kleeding.
A. Hovingh Nieuwmarkt versche visch
A.H. Stout Nieuwmarkt haring enz.
A.J. Engelen Uilenburg 2e hands kleeding
S. Aldewereld Waterlooplein bedankt voor Dapperstraat.
A.Leyden-v.Amstel Waterlooplein ondergoederen
Aron Lopes Dias Uilenburg alc.vrije dranken, ger. eetwaren
S. Altschuler Uilenburg 2e hands kleeding.
E. Jansen Nieuwmarkt Stoffen.
A. Schrijver Nieuwmarkt fruit
A.S. Stodel Waterlooplein fruit
A. Stoppelman Nieuwmarkt stoffen
A. Sweyd Uilenburg regenkleeeding
A. Tromp Waterlooplein dekens, fitrage
A. Velleman Uilenburg 2e hands kleeding
V. Kolm Uilenburg fruit
A. Zwarts Uilenburg idem
M.S. Adviseerde Uilenburg Koek en Suikerwerken.
J.H. Barnstein Uilenburg Koek en Suikerwerken.
E. Baumstein meerdere bedankt voor Dapperstraat
B. Brander Waterlooplein fruit
B.Canus Uilenburg versche visch
Betje Clarenburg - Hijman Waterlooplein bedankt voor Dapperstraat
B. Cohen Uilenburg petten
Alle 100 kooplieden →

Gerelateerde Documenten 6