Ambtelijke brief/rapportage. 26 juli 1943. De waarnemend Directeur (waarschijnlijk van de Centrale Markt of een gemeentelijke marktdienst). extra [handgeschreven in potlood]

VB/SV

77/39/4 M.
1

26 Juli 1943.

den Heer Wethouder
voor de Levensmiddelen,

A l h i e r.

In bijlage dezes heb ik de eer U te doen toekomen
afschrift van een rapport van den marktmeester C.Blom en
den contrôleur J.H. de Grebben van mijn dienst, waaruit
blijkt, dat J.v.d. Horst, wonende James Cookstraat 27 huis,
in dienst bij de Combinatie van grossiers in aardappelen op
de Centrale Markt, zich op 19 Juli jl. heeft schuldig ge-
maakt aan diefstal van eenige zakken aardappelen. Deze
aardappelen zijn door hem, boven den daarvoor vastgestelden
prijs verkocht aan den winkelier J.F.Sijmonsbergen, Tuin-
straat 165 huis. In verband hiermede is aan Van der Horst
en Sijmonsbergen met ingang van 28 Juli a.s. de toegang tot
de Centrale Markt ontzegd, respectievelijk wegens diefstal
en heling.

De winkelier Van Waard heeft geen aangifte van
deze diefstal gedaan. Dezerzijds is deze zaak doorgegeven
aan de Inspectie voor de Prijsbeheersching.

Ik acht het gewenscht, dat in aansluiting op mijn
straf, Van der Horst en Sijmonsbergen voor langeren tijd
van de Centrale Markt worden geweerd. Beleefd verzoek ik U
derhalve te willen bevorderen, dat bij Besluit van den Burge-
meester, met ingang van 11 Augustus a.s. eerstgenoemde ge-
durende zes en laatstgenoemde gedurende vier maanden de toe-
gang tot de Centrale Markt wordt ontnomen.

De Directeur,
wnd. * De kern van het incident: Een werknemer van een aardappelgroothandel (J. v.d. Horst) heeft zakken aardappelen gestolen en deze tegen een te hoge prijs (zwarte markt) doorverkocht aan een winkelier (J.F. Sijmonsbergen).
* Betrokken locaties: De James Cookstraat en Tuinstraat duiden op Amsterdam. De Centrale Markt was het logistieke hart van de voedselvoorziening in de stad.
* Juridische aspecten: Er is sprake van drie overtredingen/misdrijven: diefstal, heling en overtreding van de prijsvoorschriften (prijsopdrijving).
* Maatregelen: De directeur heeft de betrokkenen direct de toegang ontzegd. Hij verzoekt de wethouder om dit via een burgemeestersbesluit te officialiseren en te verlengen naar respectievelijk zes en vier maanden. Opvallend is dat de zaak ook is doorgegeven aan de 'Inspectie voor de Prijsbeheersching', een instantie die tijdens de bezetting streng toezag op de distributieprijzen.
* Nalatigheid: Een derde partij, winkelier Van Waard, wordt genoemd omdat hij heeft nagelaten de diefstal aan te geven. Dit document stamt uit juli 1943, midden in de Duitse bezetting van Nederland tijdens de Tweede Wereldoorlog. In deze periode was er sprake van toenemende voedselschaarste en een strikt distributiesysteem.

1. Voedselvoorziening als prioriteit: Voor de gemeente Amsterdam en de bezetter was de controle op de voedselstroom cruciaal om onrust onder de bevolking te voorkomen. Diefstal uit de officiële distributieketen werd daarom zeer zwaar opgenomen.
2. De Zwarte Markt: Omdat de officiële rantsoenen vaak ontoereikend waren, bloeide de zwarte markt. Het verkopen "boven den daarvoor vastgestelden prijs" was een typisch kenmerk hiervan. De autoriteiten probeerden dit met harde hand te onderdrukken via de Inspectie voor de Prijsbeheersching.
3. Bestuurlijke verhoudingen: De brief toont de hiërarchie: de directeur van de markt rapporteert aan de wethouder, die op zijn beurt een besluit van de burgemeester (destijds de pro-Duitse Edward Voûte) moet bewerkstelligen om zware administratieve straffen op te leggen. De strafmaat (maandenlang verbod op de markt) betekende voor de betrokkenen feitelijk een tijdelijk beroepsverbod en dus een zware economische sanctie.