Getypt proces-verbaal / verklaring. Vervolgens heb ik, rapporteur, op het terrein van de Centrale Markt op aanwijzing van Koster.Sr aangehouden:
Christoffel Meijer,
geboren te Amsterdam 1 April 1917, personeel bij de Ned Veiling, wonende Lindegracht 165 alhier, die aanvankelijk ook ontkende iets met het geval van de bospeen te maken te hebben, doch later het volgende verklaarde:
"Ik ben als knecht in dienst bij de N.V. Ned Veiling en ondermeer belast met het toezicht op de groente welke zich in de exportloods bevindt. De groente die zich daar bevindt en geveild is mag slechts door mij en mijn collega's worden afgegeven aan de grossiers en hun personeel als zij van ons kantoor hiervoor een bon hebben ontvangen. Zonder vertoon van een bon mag door ons beslist niets worden afgegeven. Op Donderdag 18 November 1943, omstreeks 3.30 uur n.m bevond ik mij dan met teozicht belast bij een partij groente waaronder ook eenige kisten bospeen. Omstreeks dien tijd verscheen de mij bekende kleinhandelaar Piet Koster in de exportloods en vroeg mij of ik voor hem niets te koop wist. Bij mij kwam toen de gedachte op om aan Koster een gedeelte van de bospeen te verkoopen waarover ik het toezicht had. Ik bood hem tien kisten bospeen te koop aan voor een totaal bedrag van f 42.50, te weten f 22.50 voor de bospeen (in totaal 150 bos) en f 20 als statiegeld voor de ledige kisten. Koster ging op dit aanbod in en betaalde mij f 42.50. Bij het weghalen der 10 kisten bospeen ben ik niet tegenwoordig geweest doordat ik mij uit de loods begeven had, doch later sprak ik Koster.Sr nog en die deelde mij toen mede dat de bospeen weg was. Ik weet, dat ik door deze daad mij heb schuldig gemaakt aan een strafbaar feit. Ik ben daar evenwel toe gekomen door dat ik in geldnood verkeer. Mijn vrouw moet over eenige weken bevallen en naar de dokter ons heeft verklaard zal het waarschijnlijk van een tweeling zijn. Mijn loon bij de Ned;Veiling bedraagt slechts f 30 per week. Voor de aanstaande geboorte hebben wij nog heel veel dingen beslist noodig, die echter alleen tegen hooge prijs te koop zijn. Mijn salaris laat het koopen van de verschillende noodige dingen niet toe en daardoor ben ik tot mijn daad gekomen. Ik kan U beslist verklaren dat dit slechts de eerste keer is dat ik goederen van de Ned:Veiling heb verduisterd."
Hoewel ik rapporteur, een verder onderzoek heb ingesteld, is mij niet kunnen blijken dat meerdere leden van het veilingpersoneel bij dit geval betrokken is geweest. De heer van Es doet aangifte en zal door mij tegen Meijer proces verbaal worden opgemaakt terzake verduistering en tegen Koster.Sr als verdacht van heling. Het is niet onmogelijk dat het door Koster.Sr aangevoerde argument, n.m.l. dat door tuinders rechtstreeks wordt verkocht, aan kleinhandelaren op de Centrale Markt, door de rechter wordt aanvaard. In dit geval kan hem dan geen heling ten laste worden gelegd. De beslissing ligt aan den rechter.
Dat Koster.Jr iets van dit geval heeft afgeweten kan niet worden aan- * Misdrijf: Christoffel Meijer, werkzaam bij de N.V. Nederlandse Veiling, heeft 150 bos wortelen (tien kisten) illegaal verkocht aan een handelaar genaamd Piet Koster Sr. Dit betreft 'verduistering in dienstbetrekking'.
* Financiële details: De verkoopprijs was 42,50 gulden, waarvan bijna de helft (20 gulden) statiegeld voor de kisten was. Ter vergelijking: het weekloon van de verdachte was 30 gulden.
* Motivatie: De verdachte voert verzachtende omstandigheden aan: extreme armoede, een aanstaande tweeling en de hoge prijzen van benodigdheden (vermoedelijk op de zwarte markt).
* Juridische nuance: De rapporteur merkt op dat Koster Sr. mogelijk vrijgepleit kan worden van heling als hij kan aantonen dat hij dacht dat het een legale directe verkoop van een tuinder was, wat blijkbaar vaker voorkwam op de markt. Dit document stamt uit november 1943, midden in de Duitse bezetting van Nederland. De context van de Tweede Wereldoorlog is cruciaal voor het begrijpen van dit vergrijp:
1. Voedselschaarste: Groenten en andere basisbehoeften waren streng gerantsoeneerd. De illegale handel (zwarte markt) was de enige manier voor velen om aan extra voedsel of babyuitzet te komen.
2. Hyperinflatie/Prijsstijgingen: Hoewel officiële prijzen vaststonden, waren goederen op de zwarte markt onbetaalbaar voor een arbeider met een loon van 30 gulden per week.
3. Toezicht: De Nederlandse Veiling stond onder streng toezicht van de bezetter en de Crisis-Controle-Dienst (CCD) om de voedselvoorziening (en export naar Duitsland) te garanderen. Diefstal uit deze voorraden werd zwaar bestraft.
4. Sociale nood: Het document toont de menselijke kant van de oorlog: een jonge vader die uit pure wanhoop een strafbaar feit pleegt om voor zijn ongeboren kinderen te kunnen zorgen.