Officieel rapport / proces-verbaal. 23 en 24 december 1943. [Stempel linksboven:] No. 77/00/1 M. 1043 h/
[Stempel rechtsboven:] RP.
[Handgeschreven tekst bovenaan:] Soc. politie verzocht rapporten afschrift brief aan. Wilh. l. vd.

R A P P O R T .

Ik, ondergetekende, contrôleur B. Felthuis, rapporteer U het navolgende. Sedert de laatste dagen hebben verschillende kooplieden die de Centrale Markt bezoeken bij mij aangifte gedaan dat hun rijwiel van de Centrale Markt was gestolen. Het opmerkelijke hierbij was, dat als plaats waarvan het rijwiel werd vermist de ingang van het Oostelijk trappenhuis van de Hal werd opgegeven. Naar aanleiding hiervan heb ik Op 23 December 1943 bedoeld trappenhuis speciaal onder toezicht genomen. Op dien datum omstreeks 9 uur v.m. bemerkte ik dat zich daar twee mij bekende kleinhandelaren in bloemen die mij later opgaven respectievelijk te zijn genaamd:

ADRIANUS ~~CORNELIS~~ SPIJKER.
geboren te Amsterdam 5 December 1908, wonende Govert Flinckstraat 194 huis en:

PETRUS CORNELIS SPIJKER.
geboren te Amsterdam 15 April 1899, wonende Govert Flinckstraat 194, op verdachte wijze ophielden bij genoemd trappenhuis hetgeen mij bleek uit het volgende, beide kooplieden richtten blijkbaar hun aandacht op een driewielige bakfiets welke voor genoemd trappenhuis stond. Vervolgens zag ik, dat P.C. Spijker zich begaf in het trappenhuis. Ik volgde hem en bleek mij, dat hij zich begaf naar het Kantoor van de Middenstandsbank. Na zich daar eenige oogenblikken te hebben opgehouden begaf hij zich weer naar A. Spijker die zich nog steeds voor het Oostelijk trappenhuis bevond en bleef even met hem staan praten. Terwijl P.C. Spijker zich weer in het trappenhuis begaf, nam A. Spijker de driewie~~lexx~~wielige bakfiets weg waarnaar beiden reeds hadden staan kijken en verwijderde zich hiermede in de richting van het uitgangshek van de Centrale Markt. Nog voordat hij de Centrale Markt had verlaten hield ik A. Spijker met de driewielige bakfiets staande en vroeg hem van wie deze was en waar hij er mee naar toe moest. Hij verklaarde mij toen de driewieler te moeten wegbrengen voor zijn vriend waarvan hij alleen wist dat hij Piet genaamd is. Deze verklaring leek mij verdacht, temeer daar op de driewieler vermeld stond E.M. Nederlof, Lindenstraat 1. Ik heb A. Spijker aangehouden en voorloopig overgebracht naar het Kaartenkantoor van de Centrale Markt. Als spoedig bekende A. Spijker de driewieler te hebben gestolen. Vervolgens heb ik mij weer op het Marktterrein begeven en aldaar bij het Oostelijktrappenhuis van de Hal aangehouden P.C. Spijker die ik eveneens overbracht naar het Kaartenkantoor. Aanvankelijk ontkende deze iets van het geval af te weten, doch weinige oogenblikken daarna begonnen beide verdachten te huilen en verzochten mij van dit geval geen melding te maken. Zij bekenden toen tevens dat zij meerdere malen rijwielen van de Centrale Markt hadden ontvreemd en deze hadden verkocht aan hen onbekende personen op de Nieuwmarkt alhier. Een rijwiel dat zij op Zaterdag 18 December 1943 bij het Oostelijk trappenhuis hadden gestolen zou zich nog bevinden in de loods van A. Spijker welke is gevestigd Focke Simonszstraat 49 alhier. Bij onderzoek bleek mij dat het rijwiel was van den kooper J. Kooij, die op Zaterdag 18 December bij mij aangifte had gedaan van diefstal van zijn rijwiel. Voorts bleek mij dat de driewieler welke door A. Spijker was weggenomen toebehoorde aan den kooper E.M. Nederlof.

A. Spijker en P.C-Spijker, die broers bleken te zijn, heb ik movergebracht naar het Politie Bureau aan de Raampoort en is dit geval door Rechercheur Bakker verder in behandeling genomen. Naar mij door Bakker op 24 December 1943 werd medegedeeld heeft men geen voldoende bewijs kunnen aanvoeren om P.C. Spijker als verdachte langer aan te houden, hoewel hij naar zijn meening wel degelijk mede schuldig moet zijn geweest aan diefstallen van de rijwielen. Bakker achtte het zeker gerechtvaardigd als niet alleen A. Spijker maar ook P.C. Spijker door Marktwezen * Onderwerp: De aanhouding van twee broers (Adrianus en Petrus Cornelis Spijker) op verdenking van grootschalige rijwiel- en bakfietsdiefstal op het terrein van de Centrale Markt in Amsterdam.
* Modus Operandi: De broers hielden de wacht bij een specifiek trappenhuis (Oostelijk trappenhuis) terwijl een van hen een "bezoek" veinsde aan de Middenstandsbank om de situatie te verkennen, waarna de ander de diefstal pleegde. De buit werd verkocht op de Nieuwmarkt.
* Resultaat: Adrianus Spijker bekent de diefstallen nadat hij op heterdaad is betrapt met een bakfiets van E.M. Nederlof. Er wordt tevens een eerder gestolen fiets van J. Kooij teruggevonden in een loods aan de Focke Simonszstraat.
* Juridische afwikkeling: De broers zijn overgebracht naar bureau Raampoort. Vanwege gebrek aan direct bewijs werd de oudere broer, Petrus, door de recherche heengezonden, ondanks sterke vermoedens van medeplichtigheid. Dit document stamt uit december 1943, midden in de Duitse bezetting van Nederland. In deze periode was er een nijpend tekort aan vervoersmiddelen en materialen (zoals rubber voor banden), waardoor rijwiel- en bakfietsdiefstal extreem veel voorkwam en de zwarte handel (zoals op de Nieuwmarkt) floreerde.

De "Centrale Markt" (nu het Food Center Amsterdam aan de Jan van Galenstraat) was een cruciaal distributiepunt voor voedsel. Toezicht werd hier niet alleen door de politie, maar ook door "Marktwezen" (zoals contrôleur Felthuis) uitgeoefend. De vermelding van het "Kaartenkantoor" verwijst naar de distributie van voedselbonnen, een essentieel onderdeel van het dagelijks leven in oorlogstijd. De emotionele reactie van de verdachten (het huilen en smeken om geen melding te maken) duidt op de zware consequenties die een arrestatie in deze tijd met zich mee kon brengen, variërend van zware gevangenisstraffen tot tewerkstelling.