Officieel afschrift van een besluit van de Burgemeester van Amsterdam. 4 september 1943. No. 85/24/2 M. 1943 10/9 [handgeschreven] [onleesbare paraaf]

Afschrift

No. 589 L. M. 19343 [Stadswapen Amsterdam]

De BURGEMEESTER ~~EN WETHOUDERS~~ VAN AMSTERDAM,

Gezien het schrijven van den Directeur van het Marktwezen van 29 Juli 1943, no. 85/24/1 M., houdende mededeeling dat door N.van Gelder, wonende Waterlooplein 53, alhier, geen gebruik meer wordt gemaakt van de hem bij beschikking van Burgemeester en Wethouders dd. 29 November 1938, no. 811 L.M. verleende toestemming om op een anderen dan voor de markt bestemden tijd op de markten Uilenburg, Waterlooplein en Amstelveld kramen op te zetten of te hebben;

Heeft goedgevonden bovenaangehaalde beschikking hierbij in te trekken.

GM

Amsterdam, 4 September 1943.
De Burgemeester voornoemd,
(get.) Voûte

De Gemeentesecretaris,
[stempel:] MR. G. SPRUIJT. l.s.

[Handgeschreven tekst rechtsonder:]
genoteerd.
onbekend.
[paraaf AJB?] * Bestuurlijke wijziging: In de aanhef is "EN WETHOUDERS" doorgehaald. Dit weerspiegelt de invoering van het 'leidersbeginsel' tijdens de bezetting, waarbij de macht bij de burgemeester alleen kwam te liggen en de wethouders slechts adviseurs waren.
* Betrokken persoon: N. van Gelder was woonachtig op het Waterlooplein 53. Dit adres lag in het hart van de Amsterdamse Jodenbuurt.
* Administratieve kilheid: Het document is een voorbeeld van de bureaucratische afwikkeling van zaken tijdens de bezetting. Een vergunning uit 1938 wordt ingetrokken omdat er "geen gebruik meer van wordt gemaakt".
* Handgeschreven kanttekening: De notitie "onbekend" bij de paraaf onderaan is veelzeggend. Het suggereert dat de persoon in kwestie niet meer op het adres Waterlooplein 53 aangetroffen kon worden voor betekening of controle. Dit document dateert van september 1943, een periode waarin de deportaties van Joodse Amsterdammers hun voltooiing naderden. De markten Uilenburg en Waterlooplein waren voor de oorlog de centra van de Joodse handel.

De burgemeester, Edward Voûte, was door de Duitse bezetter aangesteld en werkte nauw samen met de autoriteiten. De zakelijke toon van het intrekken van een marktvergunning omdat iemand er "geen gebruik meer van maakt", verhult de tragische realiteit: in september 1943 waren de meeste Joodse bewoners van het Waterlooplein al weggevoerd naar kampen zoals Westerbork, Sobibor of Auschwitz. De aantekening "onbekend" op het document is een directe aanwijzing dat de heer Van Gelder (waarschijnlijk Nathan van Gelder) ofwel gedeporteerd was, ofwel was ondergedoken.