Formulier voor de invordering van standplaatsgeld (kwitantie/overzicht). 27 juli 1943. [Links boven: Gemeentewapen Amsterdam]
MARKTWEZEN AMSTERDAM
JAN VAN GALENSTRAAT 14
TELEFOON 85151
GEMEENTEGIROREKENING 76
Letter R No. 29

[Rechts boven:]
AMSTERDAM (West) 27 JUL 1943

INVORDERING STANDPLAATSGELD
VERGUNNING PLAATSEN VAN KRAMEN

Volgens mijn laatste opgaaf No. 28 bedroeg het saldo tegoed wegens vooruitbetaalde belasting ingev. art. 30 v/d Verord. op de heffing van Markt-, Standplaats- en Ventgelden: f 1.36

U betaalde:
op ........................... per ........................... kw. No. ............... f ...............
op ........................... per ........................... kw. No. ............... ,, ...............
[Totaal lijn]
Totaal . . . f 1.36

In de week van 18 JUL 1943 t/m 24 JULI 1943 is door U uit hoofde van bovenbedoelde belasting verschuldigd 15 meters à 1 ct. . . . . . . . . . . 0.15
Uw tegoed bedraagt na afboeking f 1.21

Mededeelingen:
SPECIFICATIE:
DE DIRECTEUR VAN HET MARKTWEZEN.

[Tabel met specificatie per markt]
MARKTEN: Amstelveld / Joubertstr.
Dagen | Datum | St. | Mrs. (Amstelveld) | St. | Mrs. (Joubertstr.) | TOTAAL St. | TOTAAL Mrs.
--- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | ---
Zondag | | | | | | |
Maandag | 19-7 | | | 1 | 3 | |
Dinsdag | 20 | | | 1 | 3 | |
Woensdag | 21 | | | 1 | 3 | |
Donderdag | 22 | | | 1 | 3 | |
Vrijdag | 23 | | | 1 | 3 | |
Zaterdag | | | | | | |
TOTAAL | | | | 5 | 15 | 5 | 15

[Schuingedrukte tekst in rood potlood over het hele document:]
vrijgesteld tot incl 29/7 43

[Onderaan:]
M.W. 78 - Stadsdrukkerij Amsterdam 18094-9-42-1500-543 Dit document is een administratief overzicht van de Dienst van het Marktwezen in Amsterdam tijdens de Duitse bezetting. Het betreft een verrekening van standplaatsgelden voor een marktkraamhouder.

Belangrijke observaties:
* Financiële afwikkeling: De koopman had een positief saldo (tegoed) van 1,36 gulden. Voor de week van 18 tot 24 juli 1943 werd er 15 meter aan kraamruimte gebruikt (5 dagen x 3 meter), wat tegen een tarief van 1 cent per meter neerkomt op 15 cent. Het resterende tegoed is 1,21 gulden.
* Locaties: De markten die genoemd worden zijn het Amstelveld en de Joubertstraat. De Joubertstraat lag in de Transvaalbuurt, een wijk die door de bezetter was aangewezen als onderdeel van de 'Joodse wijken'.
* Handgeschreven aantekening: De opvallende rode tekst "vrijgesteld tot incl 29/7 43" is cruciaal. Het geeft aan dat de betreffende persoon om een (onbekende) reden tijdelijk geen standplaatsgeld hoefde te betalen of dat de invordering werd opgeschort. Het document dateert van 27 juli 1943. Dit is een gitzwarte periode in de geschiedenis van Amsterdam. De grootschalige deportaties van de Joodse bevolking waren in de zomer van 1943 in hun laatste, meest intensieve fase.

De vermelding van de Joubertstraat is hierbij veelzeggend. Sinds 1941 waren Joodse marktkooplieden verboden op de reguliere Amsterdamse markten en mochten zij alleen nog handelen op speciaal aangewezen "Joodse markten", waaronder die in de Joubertstraat. In juli 1943 was de Transvaalbuurt door diverse razzia's (zoals die van 20 juni 1943) al grotendeels leeggehaald.

Dit document is een voorbeeld van de 'banaliteit van de bureaucratie': terwijl de stad getekend werd door terreur en deportatie, bleven de gemeentelijke diensten de administratie van centen en meters voor marktkramen minutieus bijhouden. De "vrijstelling" in rood potlood zou kunnen wijzen op het feit dat de marktkoopman niet meer in staat was zijn beroep uit te oefenen, mogelijk door deportatie of onderduik. Gemeente Amsterdam Marktwezen Puls