Dijkstra

Ambtelijke notitie/bijblad betreffende marktplaatsvergunningen.

Dit document is een administratief verslag betreffende een verzoek van het echtpaar Weterings-de Rooij voor een tijdelijke regeling van hun marktplaatsen in Amsterdam-Noord (Mosplein/Mosveld) en de Jordaan (Westerstraat). De kern van de zaak is de zwangerschap van M.E. Weterings-de Rooij, die eind augustus 1939 is uitgerekend. Omdat haar echtgenoot buitenmarkten bezoekt, kan zij de vaste plaatsen niet zelf blijven bemannen. Het verzoek omvat twee delen: 1. **Vervanging:** Mevr. Dessaurer (wonende Westerstraat 83 II) mag haar gedurende drie maanden op het Mosplein vervangen tot 13:00 uur 's middags. 2. **Vrijstelling:** Er wordt gezocht naar een vrijstelling voor het bezetten van de plaats op de Westerstraat voor dezelfde periode van drie maanden. De ambtenaren (Delleman, Wolff, Dijkstra) hebben het verzoek beoordeeld en op 28 juli 1939 is het verzoek voor het Mosplein officieel ingewilligd. Op 9 augustus 1939 is na een mondeling onderhoud ook vastgelegd dat er geen bezwaar is tegen de vrijstelling voor de Westerstraat.

Dagrapport van de dienst Marktwezen Amsterdam.

Dit document is een officieel dagrapport van een controleur van het Amsterdamse Marktwezen uit november 1939. De kern van het rapport is een klacht over de tucht en naleving van de regels op de hulpmarkt aan het Amstelveld. Vasteplaatshouder J. Terraas (plaats nr. 35) overtreedt de regels door zich te laten helpen door zijn zoon zonder de daarvoor vereiste officiële toestemming. Uit het rapport blijkt dat de controleur al herhaaldelijk heeft gewaarschuwd en heeft geadviseerd om een schriftelijke aanvraag voor assistentie in te dienen bij de Directeur van het Marktwezen. Terraas negeert dit ("wordt in den wind geslagen"). De toon van het rapport is streng; de controleur noteert dat de zoon een brutale mond heeft ("Die wat zoekt die [die vindt wat?]") en concludeert dat Terraas "maling heeft aan zijn plaats". De controleur adviseert een "flinke terechtwijzing". De aantekeningen onderaan het document laten de bureaucratische afhandeling zien: op 6 en 8 november 1939 zijn er daadwerkelijk formele waarschuwingen uitgegaan naar de Binnenhofstraat 67 (vermoedelijk het woonadres van de plaatshouder).

Notulen van een vergadering (waarschijnlijk van de Marktcommissie of een vergelijkbaar bestuursorgaan).

* **Hygiëne en Kwaliteit:** Er is onvrede over de hygiëne (vuile koppen) en de kwaliteit van de catering in de hulpcantines op het marktterrein. De exploitatie was destijds in handen van 'Marcanti'. * **Privileges en Subsidies:** Er bestond frictie over prijsverschillen in de kantine. Bepaalde groepen (veilingpersoneel, aardappellossers) kregen korting, wat door de grossiers als oneerlijk werd ervaren. De voorzitter verdedigt dit als een praktische maatregel om te voorkomen dat werknemers zelf koffie gaan zetten. * **Kinderarbeid/Regulering:** Een opvallend punt is het optreden van minderjarigen als zelfstandig verkoper. Er wordt voorgesteld om een leeftijdsgrens van 18 jaar in het reglement op te nemen, analoog aan de regels voor dagmarkten. * **Arbeidsomstandigheden:** Het gebrek aan verwarming in de pakhuizen is een punt van zorg voor de heer Dijkstra. * **Zondagsrust:** De heer Kramer kaart de problematiek van de zondagshandel aan. Grossiers voelen zich door concurrentie gedwongen om ook op zondag te werken, ondanks religieuze bezwaren of de wens voor een rustdag.

Officieel verslag / Notities behorende bij een brief.

* **Kernvraag:** Hoeveel wintervoorraad groenten moet Amsterdam aanleggen om een vorstperiode van een maand te overbruggen? * **Verschil in inzicht:** De 'handel' pleit voor een grote voorraad (o.a. 500.000 kg koolraap) om een maand vorst uit te zingen. De 'Directeur' baseert zich op statistieken en stelt een voorraad voor 14 dagen voor, omdat hij verwacht dat burgers zelf ook over inmaak beschikken en grossiers eigen voorraden hebben. * **Logistiek:** Er wordt gesproken over specifieke locaties op de Centrale Markt in Amsterdam (zoals Loods Q) en het gebruik van schepen als drijvende opslag voor koolrapen. * **Schaarste:** Er wordt expliciet gevraagd om benzine voor vrachtwagens, wat in november 1940 reeds een schaars goed was door de Duitse bezetting.

Handgeschreven ambtelijk rapport.

* **Inhoud:** Het document betreft een kort verslag van een controleur die klaagt over de reacties van huurders van pakhuizen. De opdracht om wekelijks te vragen naar de verlenging van de huur stuit op grote irritatie bij lokale ondernemers (grossiers). * **Taalgebruik:** Het rapport is opgesteld in zakelijk Nederlands van voor de oorlog, maar bevat letterlijke citaten in zeer informele en zelfs brutale spreektaal ("donder op", "bang voor zijn centen"). Dit geeft een levendig beeld van de frictie tussen de controlerende overheid en de ondernemers. * **Vorm:** Het handschrift is een vlot, enigszins staand archiefschrift. De toevoeging in groen potlood ("inschrijven en opbergen") is een typische administratieve handeling uit die tijd om aan te geven dat het document verwerkt is.

Handgeschreven aantekeningen, waarschijnlijk notulen van een vergadering of zakelijk overleg.

Het document betreft een zakelijke discussie over de handel en opslag van rapen (landbouwproducten). De kernpunten zijn: * **Kosten versus baten:** Er wordt een vergelijking gemaakt tussen de kosten van directe levering aan grossiers en opslag in een koelhuis. Dijkstra wijst op de drievoudige kosten bij koelopslag (inslag, controle/sorteren, uitslag). * **Marktrisico's:** Mewes merkt op dat prijzen kunnen stijgen, wat de kosten zou kunnen dekken. Dijkstra en Reumer zijn echter sceptisch. Dijkstra vreest kwaliteitsvermindering bij langdurige opslag. * **Seizoensinvloeden:** Reumer waarschuwt voor de risico's in het voorjaar (na april). Zacht weer kan de producten bederven, terwijl de exportmarkt op dat moment kan wegvallen, waardoor de voorraad onverkoopbaar wordt. * **Relatie met de gemeente:** Aan het eind van het document benadrukt Dijkstra dat zij, ondanks de slechte kwaliteit van de huidige partij rapen en de bijbehorende risico's, toch zijn begonnen als blijk van vertrouwen in en medewerking met de gemeente.

Getypte notulen/verslag van een bespreking.

* **Kernboodschap:** De bespreking dient als evaluatie van een geslaagd project voor winteropslag van groenten. De overheid (Marktwezen) en de private sector (groothandel) spreken hun wederzijdse tevredenheid uit over de samenwerking. * **Logistiek succes:** Ondanks een strenge winter met stagnatie in de aanvoer, zorgde de strategische voorraad ervoor dat er voldoende basisgroenten beschikbaar bleven voor de bevolking via de distributie. * **Vrijgave voorraad:** Nu de winterperiode ten einde loopt, wordt de resterende voorraad (koolrapen, wortelen, uien, vatgroenten) overgedragen aan de grossierscombinatie. * **Financiën:** De betalingen voor de uitgevoerde diensten worden conform de contractvoorwaarden afgehandeld. * **Toekomstvisie:** Aan het einde van het document wordt de focus verlegd naar de komende maanden, waarbij gekeken wordt naar de noodzaak voor de opslag van kool in het voorjaar, gebaseerd op aanvoercijfers van het voorgaande jaar (1940). ---

Document

Dit document is een verslag van een ambtelijk overleg over de voedselvoorziening in Amsterdam tijdens de Duitse bezetting. De kern van het gesprek draait om een logistiek en strategisch meningsverschil tussen het **Marktwezen** (de overheid) en de **groothandel**. * **Het conflict:** De overheid rekent op een vaste opslag van 25 wagons per product (rapen, uien, wortelen) om vorstperiodes te overbruggen. De handel heeft echter minder ingepland (10 wagons uien, 15 wagons wortelen), uitgaande van de cijfers van vorig jaar en de behoefte aan "roulatievoorraad" voor dagelijks gebruik. * **De oplossing:** Er wordt gesproken over een "gecentraliseerde verkoop". Dit is een typisch kenmerk van de oorlogseconomie: de vrije markt wordt uitgeschakeld om prijsopdrijving (zwarte markt) te voorkomen en een eerlijke verdeling (rantsoenering) te waarborgen. * **Handgeschreven wijzigingen:** De tekst bevat diverse correcties die de formuleringen scherper of feitelijk juister maken. Bijvoorbeeld de toevoeging van "gecentraliseerden" en de correctie van "plaatsvindt" naar "wordt toegepast", wat duidt op een actieve sturing door de overheid. ---

Notulen van een vergadering (bladzijde 2).

Dit document biedt een ontluisterende blik op de economische kant van de Jodenvervolging in Nederland tijdens de Tweede Wereldoorlog. Het eerste deel van de notulen is puur zakelijk en logistiek: het gaat over de voorraden van "stapelproducten" en "vatgroenten" (zoals zuurkool en bonen) en de invloed van aardappelrantsoenen op de consumptie. De toon verandert wanneer de heer Dijkstra vraagt naar de stand van de "ariseering" (het onteigenen van Joodse bedrijven en het verwijderen van Joden uit het economische leven). Dijkstra spreekt namens de grossiersorganisatie "Onderling Belang" en stelt zich openlijk vijandig op tegenover de aanwezigheid van Joodse collega-handelaren. Hij ziet hun gedwongen vertrek primair als een kans om meer ruimte te krijgen voor de "niet-Joodse" handel. Hij protesteert fel tegen het idee om Joden op "pier E" te plaatsen, omdat die ruimte nodig is voor emballage en veilingen. In plaats daarvan stelt hij voor hen te verbannen naar een reserveterrein bij de Haarlemmerweg of gaat hij ervan uit dat ze naar het Waterlooplein (de Jodenbuurt) zullen trekken.

Getypte notulen/verslag van een vergadering (pagina 2).

Het document is een verslag van een zakelijk overleg tussen het bestuur van het Amsterdamse Marktwezen en vertegenwoordigers van de groothandel. De tekst valt uiteen in twee hoofdonderwerpen: 1. **Voedselvoorziening en Distributie:** Er wordt gesproken over de noodzaak van reserves voor "stapelproducten" en de status van "vatgroenten" (geconserveerde groenten zoals zuurkool). Opvallend is de vermelding dat het dieet van de bevolking ("menu's der huisvrouwen") is veranderd, waarschijnlijk door schaarste en rantsoenering, waardoor men meer afhankelijk is geworden van aardappelen en groenten. 2. **Segregatie en "Ariseering":** Het tweede deel van het document is historisch zeer beladen. De term "ariseering" (arisering) verwijst naar het onteigenen van Joods bezit en het weren van Joden uit het economisch leven. Dijkstra, sprekend voor de niet-Joodse grossiers, informeert naar de voortgang hiervan. Er is sprake van praktische bezwaren tegen een apart Joods gedeelte op de markt (pier E); de voorkeur van de handel gaat uit naar het volledig verdwijnen van Joodse handelaren naar locaties buiten de markt (zoals het Waterlooplein) zodat de overgebleven handelaren hun ruimte kunnen innemen.

Notulen of verslag van een vergadering (waarschijnlijk van een commissie voor voedselvoorziening of een veilingbestuur).

* **Kernproblematiek:** Het document beschrijft de logistieke uitdagingen van de voedselvoorziening (met name groenten zoals kool, wortelen en bonen) tijdens een periode van schaarste. * **Maatregelen:** Er is sprake van gedwongen veiling (administratief of fysiek), exportquota (65% voor wortelen) en een quotumsysteem voor boeren om de voorraad over de wintermaanden te spreiden (november tot mei). * **Consumptiepatroon:** Opvallend is de vermelding van de "huisvrouwen" die zelf voorraden aanleggen middels "inmaakvaatjes", wat door de commissie als graadmeter voor de markt wordt gebruikt. * **Marginalia:** Een rode verticale streep markeert de passage waarin de Directeur spreekt over de noodzaak van een noodreserve voor Amsterdam.

Notulen van een vergadering (waarschijnlijk van het Marktwezen of een bestuursorgaan van de Centrale Markt).

Dit document betreft de verslaglegging van een overleg over de operationele gang van zaken op de Centrale Markt (vermoedelijk die van Amsterdam). Drie hoofdpunten komen aan de orde: 1. **Toegangstijden:** Er is een spanningsveld tussen de wens van de groothandel en de behoefte van de winkeliers (kleinhandel) betreffende de aanvangstijden van de markt (7.30 vs 7.45 uur). De oorlogstijd wordt gereflecteerd in de opmerking over het "verdeelingssysteem" (distributie), waardoor de inkoop sneller verloopt. 2. **Betalingsregeling en handhaving:** Er wordt gewerkt aan een formele regeling voor betalingen. De Directeur hamert op de noodzaak van sancties: wie zich niet aan de regeling houdt, wordt de toegang tot de markt ontzegd. Dit duidt op een behoefte aan strakkere controle en discipline in de handel. 3. **Emballage en controle:** Het retourneren van emballage (verpakkingen/kisten) is een logistiek knelpunt. Tevens is er aandacht voor de samenwerking met de C.C.C.D. wat betreft het uitwisselen van informatie over overtredingen.

Pagina 5 van een getypt verslag/notulen van een vergadering.

Dit document verslaat een zakelijke discussie over de kostenverdeling en risico's bij het opslaan van goederen in een koelhuis. Twee hoofdpunten komen naar voren: 1. **Huurkosten:** De heer Dijkstra is stellig dat de gemeente de volledige huur van de opslagfaciliteiten moet dragen. Voor "de Combinatie" (vermoedelijk een collectief van handelaren of een distributie-orgaan) is dit een harde voorwaarde om door te gaan met de overeenkomst. 2. **Risico op gewichtsverlies/bederf:** Er wordt onderhandeld over een "percentage van onderwicht" (verlies aan gewicht tijdens opslag) en bederf. De voorgestelde regeling is een vorm van risicodeling: als het verlies beperkt blijft (onder de norm), profiteert de Combinatie. Overschrijdt het verlies de norm, dan delen de gemeente en de Combinatie de extra kosten. De handgeschreven correcties laten zien dat er nog gesteggeld wordt over de exacte percentages (variërend van 7,5% tot 15%).

Handgeschreven memo of verslag op gelinieerd papier.

Dit document betreft een logistieke planning voor de opslag van groenten, waarschijnlijk binnen de context van een centrale distributieorganisatie. De schrijver merkt op dat de huidige voorraad (voornamelijk koolrapen) niet geschikt is om lang te bewaren en snel gedistribueerd ("gauw weg") moet worden. De strategie voor de nabije toekomst richt zich op wortelen en rapen. Er is sprake van een schaarste aan uien ("nihil") en de aanwezige kool is ongeschikt voor opslag. Opvallend is de beslissing om ondanks de "zeer dubieuze" kwaliteit toch te beginnen met opslaan via een systeem van "rouleering" (voorraadrotatie) tot 15 februari. De auteur houdt rekening met de weersomstandigheden: als het niet gaat vriezen, moet de oude voorraad in februari geruimd worden om plaats te maken voor kwalitatief betere producten die dan beschikbaar komen. Onderaan wordt verwezen naar correspondentie van 15 oktober ("15/10") en een gesprek met de heer Velders over specifieke richtlijnen die wel gelden voor "andere steden" maar niet voor Amsterdam.

Handgeschreven memo/notitie op gelinieerd papier.

Het document is een interne administratieve mededeling. Het eerste deel is een verzoek om een bedrag van 4 gulden te innen bij een zekere Dijkstra, specifiek voor de kosten van een zegel (belastingstempel) voor een contract met een "printer" (drukker). Het tweede deel, ondertekend door of gericht aan Th. Broese, dient als een herinnering of statusupdate. Er wordt opgemerkt dat het betreffende contract nog steeds niet ondertekend retour is ontvangen. De directeur ("Dir.") dringt aan op actie ("er achterheen gaan"). De toon is zakelijk en toont de dagelijkse gang van zaken in een kantooromgeving waarbij nauwgezet toezicht wordt gehouden op zowel kleine financiële bedragen als de voortgang van juridische documenten.

Document

* **Kern van het document:** Het verslag beschrijft de poging om de financiële afwikkeling tussen de groothandel (grossiers) en de detailhandel (winkeliers) te centraliseren via een bank- en commissiesysteem. Het doel is de handel te saneren en kredietrisico's te verkleinen. * **Veranderingen t.o.v. 1939:** De heer Dijkstra voert aan dat eerdere weerstand is weggevallen doordat de handel in zuidvruchten is gestopt (door de oorlogsomstandigheden en blokkades) en de informele 'leurderij' is afgenomen. * **Systeem:** Er wordt gekozen voor het "Haarlemse model". Dit houdt in: wekelijkse afsluiting op vrijdag, aangifte op zaterdag en verplichte betaling door de winkelier uiterlijk de woensdag daarop. * **Problematiek:** De grootste zorg is de handhaving (sancties). Als niet iedereen meedoet, kunnen niet-georganiseerde grossiers concurrentievoordeel behalen door lange kredieten te blijven verstrekken aan winkeliers. * **Organisatiegraad:** De directeur hint op de komende "organisatieplicht", wat een direct gevolg is van de gelijkschakeling en de invoering van de bedrijfsorganisaties onder het Duitse bezettingsbewind. ---

Notulen of verslag van een vergadering (pagina 3).

* **Kernpunten:** 1. **Onenigheid over kruierskaarten:** Er is frictie over het feit dat winkelpersoneel van bepaalde zaken (Ros, Lindeman, Looyen) kruierskaarten krijgt, waardoor zij bevoorrecht worden in de toegangstijd tot de markt. 2. **Logistieke uitdagingen:** De aardappelvoorziening voor grote zaken in de winter vereist snelle afvoer, wat de bevoorrechte positie van sommigen verklaart volgens dhr. Broerse. 3. **Schaarste aan opslagruimte:** Er wordt gezocht naar extra opslag voor winterproducten; er wordt geopperd een loods van de Duitse Weermacht op pier E aan te passen. 4. **Uienoverschot:** Een grote aanvoer van uien dreigt te bederven; men overweegt deze naar een drogerij te sturen, mits de prijs gunstig is. 5. **Conflicten tussen handelaren:** Er is een groeiende spanning tussen de groothandel en kleinhandel over een nieuwe betalingsregeling, waarbij de gemeente mogelijk als morele steun wordt ingezet om de kleinhandel te passeren.

Verslag of interne notitie betreffende marktlogistiek en verduisteringsmaatregelen.

* **Taalgebruik:** Het document is opgesteld in formeel, ambtelijk Nederlands met de destijds gebruikelijke spelling (zoals "zoo", "den", "moeilykheden"). * **Logistiek:** De kern van het document betreft het tijdsmanagement op de markt. Er wordt gezocht naar een balans tussen de tijd die groothandelaren (grossiers) nodig hebben om schepen te lossen en de tijd waarop de detailhandel (kleinhandel/winkeliers) toegang krijgt. * **Schaarste:** Er wordt melding gemaakt van goederenschaarste ("zoo weinig aan de markt"), waardoor vrije verkoop niet mogelijk is en handelaren gedwongen zijn producten te rantsoeneren/verdelen onder hun vaste klanten. * **Correcties:** De handgeschreven toevoegingen (zoals "teneinde ook aan de mogelijkheid der winkeliers tegemoet te komen") suggereren dat dit een conceptverslag is dat nog werd geredigeerd voor definitieve vastlegging.

Document

Deze pagina is het vervolg van een ambtelijke correspondentie betreffende personeelsbezetting binnen de Amsterdamse marktdienst tijdens de Tweede Wereldoorlog. De belangrijkste punten zijn: * **Pensioen Marktmeester Stroer**: Er was blijkbaar een verwachting dat er in januari 1944 een vacature zou ontstaan door het vertrek van marktmeester Stroer. De brief corrigeert dit: hij gaat pas eind 1944 met pensioen. * **Controleur Dijkstra**: Er wordt ingegaan op de specifieke werksituatie van een zekere Dijkstra. Hij werkt in een roulatiesysteem en voert taken uit op kleinere markten, zoals de vismarkt op het **Mosplein** (Amsterdam-Noord). * **Inning van gelden**: Naast markttoezicht op de vismarkt is Dijkstra belast met het innen van "marktgelden" bij de brandstoffenmarkten aan de overzijde van het IJ. * **Toelage**: Er wordt verwezen naar een rapport van 25 november 1943 waarin wordt geadviseerd om een aantal controleurs, waaronder Dijkstra, een financiële toelage te geven.

Weekrapport / Logboek van technische onderhoudswerkzaamheden.

Dit document is een gedetailleerd weekoverzicht van de technische dienst. De werkzaamheden zijn gecategoriseerd per locatie of afdeling (aangeduid met letters K, J, H, T, A, B, E, M, O). De taken variëren van grof onderhoud (ketels, rioolgemaal, compressoren) tot fijnere reparaties zoals het maken van sleutels en het herstellen van ruiten en sloten. Opvallend is de vermelding van "schipperskranen" en onderhoud aan "9 lieren", wat duidt op een omgeving met transport- of overslagfaciliteiten, mogelijk nabij een haven of markt (Vischmarkt). Er wordt systematisch gewerkt met inventarisnummers (bijv. K 66, 33, 69, 86, 125) en Romeinse cijfers (XV, VIII, XIV, XVIII, I, IV), wat wijst op een strak beheerd complex. De stijl is zakelijk en puntsgewijs.

Ambtsrapport / Brief

* **Kern van de zaak:** De inspecteur (Dijkstra) rapporteert dat twee brandstoffenhandelaren zijn verhuisd van de Buikhaven naar de Schaapstraat in Amsterdam-Noord. Op hun oude locatie betaalden zij 'marktgeld' (een vorm van precariobelasting of staangeld), maar op de nieuwe locatie aan het Hamerkanaal gebeurt dit niet omdat dit water officieel nog niet als 'brandstoffenmarkt' is aangewezen. * **Juridische status:** Uit kadastraal onderzoek blijkt dat het water gemeentelijk eigendom is en de grond door de gemeente in erfpacht is gegeven aan een tussenpersoon (makelaar Jac. Boon), die het weer onderverhuurt. * **Advies:** Dijkstra adviseert het College van Burgemeester en Wethouders (B&W) om het Hamerkanaal officieel als brandstoffenmarkt aan te wijzen, zodat er weer leges kunnen worden geheven. * **Praktisch bezwaar:** In een 'N.B.' merkt hij op dat de kade ter plaatse eigenlijk te ondiep is voor kolenschepen. * **Besluitvorming:** Een latere aantekening van 3 maart 1944 toont aan dat er een voorstel is gedaan om het kanaal aan te wijzen als "tijdelijke hulpmarkt".

# TRANSCRIPTIE [boven de eerste regel, vaag in potlood:] *perceel* B. Dijkstra - 20-3-1878 Boorenarbeider Hoofdsom 275 fl.

# TRANSCRIPTIE H.H. Dijkstra { Barends [in rode inkt:] acc. { De Geus bij H. Sieburgh oproepen en mededeelingen daarna toesp. van V.M. [geparafeerd:] H.H. 12/7 '43

# TRANSCRIPTIE **DIENST** [onderstreept] **DRUKWERK** Dept. van Landbouw en Visscherij Den Heer Directeur v.h. Marktwezen J.v.Galenstraat 14, AMSTERDAM No. 158 [onderstreept] Ned. Visscherijcentrale 's-Gravenhage [Poststempel tekst]: 'S GRAVENHAGE 21.XII.41. 19 (A) 19666-14-K 98

# TRANSCRIPTIE [Links bovenin een klein merkje, mogelijk een 'i' of vinkje] Molenaar 'B <s>IIII</s> <s>IIII</s> <s>IIII</s> <s>IIII</s> <s>IIII</s> <s>IIII</s> <s>IIII</s> <s>IIII</s> <s>IIII</s> <s>IIII</s> 16/12 '43 Markt Dapperstraat B [onderstreept]

# TRANSCRIPTIE [Bovenaan, in grafietpotlood:] nijnhuis [Turflijst, in grafietpotlood:] <s>IIII</s> <s>IIII</s> <s>IIII</s> <s>IIII</s> <s>IIII</s> <s>IIII</s> <s>IIII</s> <s>IIII</s> <s>IIII</s> <s>IIII</s> I [Midden, schuin omhoog in grafietpotlood:] doss controle delta [met onderstreping] [Onderaan, in grafietpotlood:] opl A [of een driehoekig symbool]