Ambtelijk rapport/memo. 24 april 1943 (met betrekking tot gebeurtenissen op 23 april 1943). P. Wijtema (vermoedelijk een opzichter of functionaris bij het Marktwezen). De Inspecteur van het Marktwezen. 798 [met potlood]

Rapport No. 90/5/1 M. 1943 [stempel] 28/4

Op Vrijdag 23 April 1943 zijn op het
Marktplein 3 personen bezwijmd
neergevallen, door nervositeit.
Nogmaals zou ik U dringend willen
verzoeken, om met behulp van de
hulpcommissaris te bevorderen
het voortaan te verbieden voor 7 uur morgens
9 uur op de markten een rij te formeeren.
De verse visch komt ± 9.30 op zijn vroegst
op de markt. Op het oogenblik gaan de eersten
al om 4 uur staan. Dit zijn dikwijls de
knoiers, die veel last veroorzaken bij het
verwijderen uit de rij. Met bovenstaande
maatregel bewijst U het grootste gedeelte
van het publiek een grooten dienst.
Dagelijks bereikte mij dit verzoek.

Aan den Heer Amsterdam
Inspecteur 24 April 1943
v/d
Marktwezen. [w.g.] P. Wijtema

                                                      [Marginale notitie:]
                                                      Opbergen
                                                      12-5-'43
                                                      de Haan

P.S.
Tevens zou ik U willen verzoeken, door
bemiddeling v/d pers, meer bekendheid
te willen geven aan verschillende
uniforme maatregelen o.a.
1/ Dat 2 pond verse visch wordt verkocht.
2/ Dat men eens in de 3 weken in de rij mag
gaan staan, om visch te koopen. z.o.z. * Problematiek: Het document schetst een grimmig beeld van de voedselschaarste tijdens de bezetting. Mensen staan vanaf 4 uur 's ochtends in de rij voor vis die pas om half tien arriveert. De fysieke en mentale tol is zo hoog dat mensen bezwijken ("bezwijmd neergevallen").
* Terminologie: De term "knoiers" wordt gebruikt voor mensen die de orde verstoren of proberen voor te dringen, wat leidt tot handhavingsproblemen voor de marktmeesters.
* Maatregelen: De schrijver pleit voor striktere regulering van de wachtrijen (niet voor 7 of 9 uur 's ochtends) en een eerlijkere distributie (maximaal 2 pond vis en slechts eenmaal per drie weken in de rij staan). Dit duidt op een poging om de chaos en de zwarte handel te beperken.
* Administratieve afhandeling: De notitie "Opbergen 12-5-'43 de Haan" laat zien dat het rapport ruim twee weken later is gearchiveerd door een ambtenaar genaamd De Haan. Dit document stamt uit april 1943, een periode in de Tweede Wereldoorlog waarin de tekorten in Nederland nijpend werden. De distributie van levensmiddelen was strak gereguleerd via bonkaarten, maar voor schaarse goederen zoals verse vis ontstonden vaak enorme wachtrijen. De spanningen in deze rijen waren hoog; niet alleen door de honger, maar ook door de constante dreiging van de bezetter en de algehele uitputting van de bevolking. Het Marktwezen in Amsterdam had de zware taak om deze dagelijkse strijd om voedsel in goede banen te leiden. P. Wijtema P.S. Marktwezen