L. Groenteman

Document

* **Aanvrager:** L. Groenteman (29 jaar), woonachtig aan de Houtkoopersdwarsstraat 6 te Amsterdam. * **Aanleiding:** De firma waar hij 11 jaar werkte, Groenteman en Bolle, stopt met de bedrijfsactiviteiten. De "internationalen toestand" (het uitbreken van de Tweede Wereldoorlog in september 1939) wordt expliciet als reden voor de liquidatie genoemd. * **Doel van het rapport:** Beoordelen of Groenteman zelfstandig groothandelaar mag worden op de Centrale Markt. * **Oordeel:** De controleur stelt vast dat de aanvrager de nodige ervaring heeft en dat zijn opgave naar waarheid is ingevuld. * **Procesgang:** Het rapport is opgesteld op 29 september 1939. Op 2 oktober 1939 is het akkoord bevonden door een leidinggevende, waarna de opdracht volgde het dossier door te sturen naar Den Haag (vermoedelijk naar de landelijke Groenten en Fruitcentrale).

Document

* **Handschrift**: Het document is geschreven in een verzorgd, hellend cursief handschrift dat typerend is voor de vroege 20e eeuw in Nederland. * **Afzender**: De afzender is L. Groenteman. De Zanddwarsstraat 26-I lag in de oude Amsterdamse Jodenbuurt (Centrum). De achternaam 'Groenteman' kwam veel voor in de Amsterdamse Joodse gemeenschap en was vaak direct verbonden met het beroep van groentehandelaar. * **Geadresseerde**: De kaart is gericht aan de directeur van het Marktwezen. Het adres, de Jan van Galenstraat, is de locatie van de Centrale Markthallen (geopend in 1934), het logistieke hart van de Amsterdamse voedselvoorziening. * **Stempels**: Het paarse stempel bovenin geeft aan dat deze kaart is opgenomen in een officieel dossier of register van de gemeente Amsterdam. De 'M' in het nummer zou kunnen staan voor 'Marktwezen'.

Officiële brief/correspondentie (doorslag of origineel op briefpapier).

* **Inhoud:** Het document is een formele bevestiging waarin aan de heer L. Groenteman uitstel van betaling wordt verleend. Hij krijgt tot 21 december 1939 de tijd om het verschuldigde marktgeld voor zijn standplaats op de "Boom- en bloemmarkt" te voldoen. * **Taalgebruik:** Typisch ambtelijk taalgebruik voor de periode (bijv. "jl." voor jongstleden, "a.s." voor aanstaande, "d.d." voor de dato). * **Fysieke staat:** Het document vertoont sporen van archivering (perforatiegaatjes links) en enkele vlekken en kreukels. De handgeschreven aantekening "Verzonden 21/10 - '39" duidt op de administratieve verwerking van het uitgaande schrijven.

Handgeschreven namenlijst op gelinieerd papier.

* **Handschrift:** Er is een grote variëteit aan handschriften zichtbaar, wat duidt op een originele presentielijst of een petitie waarbij individuen zelf hun naam hebben genoteerd. Sommige namen zijn met een fijne kroontjespen geschreven, terwijl de naam "R. de Winter" met een dikkere, vette inkt (mogelijk een vroege viltstift of dikke vulpen) is genoteerd. * **Nomenclatuur:** De lijst bevat een significante concentratie van namen die historisch verbonden zijn met de Joodse gemeenschap in Amsterdam. We zien zowel Sefardische namen (Lopes Dias, da Silva Rosa, Tartas) als Asjkenazische namen (Engelsman, Goudketting, Groenteman, Polak). * **Structuur:** De indeling suggereert een informele maar gestructureerde bijeenkomst. De horizontale strepen lijken groepen of bestuursleden te scheiden van de algemene lijst.

Document

* **Inhoud:** De afzender, L. Groenteman, verzoekt de directeur van het Marktwezen om een tijdelijke vrijstelling van betaling (waarschijnlijk marktgeld of pacht) voor een periode van ongeveer drie maanden. De aanleiding is een recente maagoperatie, waardoor hij op medisch advies fysiek niet in staat is om op de markt te staan. * **Toon:** De brief is geschreven in een formele, beleefde stijl, passend bij de tijd en de hiërarchische verhouding tussen burger en overheidsinstantie. * **Status:** De afzender geeft aan inmiddels ander (minder zwaar) werk te hebben gevonden, maar wil zijn marktplaats niet definitief opgeven voor het geval dit nieuwe werk niet lukt. * **Bewijsvoering:** Als bewijs voor zijn medische toestand heeft hij een doktersverklaring bijgevoegd.

Brief (doorslag/archiefkopie van een officiële kennisgeving).

Deze brief is een zakelijke en strikte reactie van een gemeentelijke instantie op een verzoek van een marktkoopman, de heer L. Groenteman. Hij heeft verzocht zijn standplaats op de Albert Cuypmarkt tijdelijk niet te hoeven bezetten, waarschijnlijk vanwege medische redenen. De directeur gaat akkoord met een afwezigheid van maximaal drie maanden, maar stelt een harde voorwaarde wat betreft de financiën. Vrijstelling van marktgeld wordt enkel verleend voor de specifieke periode waarin de betrokkene in het ziekenhuis ligt. Voor de overige tijd van afwezigheid blijft het marktgeld verschuldigd. De brief eindigt met een waarschuwing: als er niet regelmatig wordt betaald, wordt de vergunning voor de standplaats ingetrokken op basis van het marktreglement.

Getypte doorslag van een officiële brief.

* **Inhoud:** De brief is een formeel antwoord op een verzoek van de heer Groenteman om zijn marktplaats tijdelijk niet te hoeven bezetten. De directie gaat hiermee akkoord voor een periode van maximaal drie maanden. * **Juridische/Financiële implicaties:** Er wordt een strikt onderscheid gemaakt tussen de toestemming tot afwezigheid en de vrijstelling van betaling. Vrijstelling van marktgeld wordt enkel verleend voor dagen van ziekenhuisopname. Voor de overige tijd van afwezigheid blijft de betalingsverplichting van kracht. Bij wanbetaling dreigt intrekking van de standplaatsvergunning conform het marktreglement. * **Toon:** De toon is ambtelijk, zakelijk en vermanend wat betreft de financiële verplichtingen.

Handgeschreven brief (verzoekschrift).

* **Vorm:** De brief is geschreven op gelinieerd papier in een duidelijk leesbaar handschrift. De aanwezigheid van een officieel archiefnummer bovenaan duidt erop dat dit document deel uitmaakte van de formele administratie van de Centrale Markt. * **Inhoud:** De heer Groenteman zet zijn persoonlijke situatie uiteen. Hij verklaart dat hij voorheen een standplaats had op de Albert Cuypmarkt, maar deze heeft moeten opgeven vanwege een maagoperatie. Door fysieke verzwakking was hij genoodzaakt om "lichter werk" te zoeken, wat hij vond bij een filmkantoor. De brief lijkt een inleiding te zijn op een specifiek verzoek (mogelijk voor herplaatsing of een andere vergunning), waarvan de conclusie waarschijnlijk op een volgende pagina staat. * **Toon:** De toon is uiterst beleefd en formeel, passend bij de tijdgeest en de verhouding tussen burger en instantie ("Weledele Heer", "vraagt beleefd").

Handgeschreven brief (verzoekschrift).

De brief is een formeel verzoek van de heer L. Groenteman om een standplaats op de Centrale Markt in Amsterdam, specifiek voor de handel in papier. De aanleiding voor het verzoek is werkloosheid: de schrijver is ontslagen omdat zijn werkgever ("patroon") hem niet meer kon betalen. De reden hiervoor is het verbod op buitenlandse films. De tekst is geschreven in een net, zakelijk handschrift dat typerend is voor het midden van de 20e eeuw. De toon is uiterst beleefd en volgt de toen geldende conventies voor correspondentie met officiële instanties.

Getypte brief (waarschijnlijk een doorslag of officieel afschrift).

Deze brief is een korte, zakelijke oproep aan de heer L. Groenteman om zich te melden bij een bedrijfschef in de "Centrale Hal". De brief is opgesteld in de formele ambtelijke stijl van die tijd ("zich te willen vervoegen", "des voormiddags"). De vermelding van de **Centrale Hal, No. H.69** verwijst naar de Centrale Markthallen aan de Jan van Galenstraat in Amsterdam. De heer J. Broerse wordt genoemd als de contactpersoon/bedrijfschef. De brief is een reactie op een schrijven van Groenteman van vijf dagen eerder (7 augustus 1940). Het betreft hier een administratieve handeling, mogelijk gerelateerd aan een vergunning, een standplaats of werkzaamheden op de markt.

Getypte brief (doorslag of stencil).

* **Inhoud:** De brief is een formele uitnodiging aan de heer L. Groenteman voor een gesprek. Dit gesprek volgt op een eerdere correspondentie van Groenteman van 7 augustus 1940. Hij wordt verzocht zich te melden bij bedrijfschef J. Broerse in de Centrale Hal (onderdeel van de Centrale Markthallen in Amsterdam). * **Toon:** De toon is ambtelijk en zakelijk, kenmerkend voor gemeentelijke correspondentie uit die periode. * **Locatie:** De "Centrale Hal" verwijst naar de Centrale Markthallen aan de Jan van Galenstraat, destijds het hart van de Amsterdamse voedseldistributie. De Jodenbreestraat, waar de geadresseerde woonde, lag in het hart van de Joodse buurt. * **Tijdsgeest:** Het document dateert van slechts drie maanden na het begin van de Duitse bezetting van Nederland. Op dit moment liep het dagelijks leven en de bureaucratie op het oog nog normaal door, hoewel de eerste anti-Joodse maatregelen al in voorbereiding waren of werden uitgevoerd.

Officiële brief/oproep.

Het betreft een officiële correspondentie van het Amsterdamse Marktwezen, gevestigd bij de Centrale Markthallen aan de Jan van Galenstraat. De brief is een reactie op een schrijven van de heer L. Groenteman van 7 augustus 1940. Hij wordt verzocht zich te melden bij bedrijfschef J. Broerse voor een gesprek. De handgeschreven aantekeningen zijn van bijzonder belang. Ze lijken tijdens of direct na een gesprek door een ambtenaar te zijn genoteerd en bevatten de details van de aanvraag van de heer Groenteman: * Hij wenst te handelen in **sokken, doosjes pomade en karton/papierwaren**. * Er is sprake van een bedrag van **70 gulden** (mogelijk een geschat weekinkomen of een vereiste borg/betaling). * De aanvrager is **"thuis in vak"**, wat duidt op relevante ervaring. * Het gaat om een onderneming van **2 personen**. * De opmerking **"hebben reeds kaart"** suggereert dat zij al in het bezit waren van een marktvergunning of legitimatiebewijs van de gemeente. ---

Doorslag van een officiële, getypte zakelijke brief.

* **Inhoud:** De brief betreft een officiële toestemming aan de heer L. Groenteman om de Centrale Markt in Amsterdam te mogen betreden. Er wordt verwezen naar een verzoek van 7 augustus 1940. De toestemming is voorwaardelijk: de ontvanger moet entreegeld betalen en twee pasfoto's inleveren bij het kantoor aan de Jan van Galenstraat om een toegangsbewijs te verkrijgen. * **Administratieve context:** Het document is een archiefkopie (doorslag) op dun papier. De initialen "VP/HG" verwijzen waarschijnlijk naar de opsteller en de typist van de brief. De toevoeging "Wijk 2" bij het adres was indertijd een gebruikelijke aanduiding voor de Joodse buurt in Amsterdam. * **Toestand:** Het papier vertoont de typische textuur en transparantie van doorslagpapier uit de jaren '40. Er zijn sporen van perforatie aan de linkerzijde (niet volledig zichtbaar, maar gesuggereerd door de rand). ---

Ambtsrapport / Intern proces-verbaal van de gemeentelijke dienst Marktwezen.

Dit document betreft een inspectierapport van het Amsterdamse Marktwezen aangaande overtredingen op de markt. De gerapporteerde overtreding is het "te groot maken van de uitstalling naar achteren", wat inhoudt dat de kooplieden meer ruimte innamen dan hun vergunning toestond. Het rapport onderscheidt twee categorieën: 1. **Nieuwe overtredingen:** Wurms, Schoonenman en Groenteman krijgen een standaard waarschuwing (modelbrief). 2. **Recidive:** Het geval van P.J. Scheen wordt zwaarder gewogen. De administratie linkt zijn dossier direct aan diverse incidenten en hoorzittingen uit augustus 1939. De rapporteur stelt een effectieve schorsing van twee dagen voor (een optelling van een nieuwe sanctie en een openstaande straf uit 1939). De uiteindelijke sanctie op 11 september wordt echter gematigd tot een voorwaardelijke schorsing van één dag. De nauwgezette verwijzingen naar dossiers uit het voorgaande jaar (1939) tonen een stringente ambtelijke controle op de Amsterdamse markthandel aan het begin van de bezettingstijd.

Doorslag of kantoorafschrift van een officiële waarschuwingsbrief.

Dit document is een formele waarschuwing aan drie individuele marktkooplieden. De overtreding betreft het overschrijden van de toegestane standplaatsruimte op de Albert Cuypmarkt op 7 september 1940. De toon van de brief is resoluut ("ernstig waarschuwen"). Het betreft een administratief dossierstuk, aangezien er drie geadresseerden op één blad staan vermeld met bijbehorende dossier- of vergunningsnummers (25/192/...). De handgeschreven aantekening "Verzonden" bevestigt dat de individuele brieven op die datum naar de genoemde adressen zijn uitgegaan.

Handgeschreven brief (slotfragment)

Het document bevat de afsluiting van een formele brief. De schrijver, L. Groenteman, spreekt de wens uit om persoonlijk uitgenodigd te worden ("ontbieden") om een specifieke, niet nader genoemde "zaak" verder te bespreken. Het taalgebruik is uiterst beleefd en formeel, wat blijkt uit het gebruik van de hoofdletter "U" en de hoffelijke afsluiting "met de meeste Hoogachting". Het handschrift is een vlot, geoefend cursief uit de vroege 20e eeuw. De toevoeging "6 II" bij het adres duidt op de tweede verdieping van het pand. De horizontale lijn onder de plaatsnaam "Amsterdam" is een gebruikelijke conventie in de correspondentie van die tijd.

Getypte administratieve lijst met handgeschreven annotaties.

* **Structuur:** De lijst is strak georganiseerd in kolommen. Het is een formeel overzicht van marktkooplieden met een vaste staanplaats. * **Annotaties:** De handgeschreven tekens (+ en -) achter de namen lijken op een controle- of verificatieproces. De plusjes kunnen duiden op "aanwezig" of "akkoord", terwijl de minnetjes mogelijk wijzen op afwezigheid of uitsluiting. * **Geografie:** De woonadressen concentreren zich in Amsterdam-Oost (de Transvaalbuurt, de Dapperbuurt) en de oude Joodse buurt (Waterlooplein, Valkenburgerstraat, Rapenburgerstraat). Dit weerspiegelt de demografie van de Amsterdamse markthandel uit die tijd. * **Handel:** Er is een grote variëteit aan artikelen, van 'manufacturen' (stoffen) en kleding tot levensmiddelen zoals fruit en vis.

Administratief register (mogelijk een Liro-register of een vergelijkbare inventarislijst van geconfisqueerde goederen).

* **Handschrift:** Het document is geschreven in een net, ambtelijk cursief handschrift uit de eerste helft van de 20e eeuw. * **Structuur:** Het is een rigide tabelstructuur. De 'Serie'- en 'No.'-kolommen wijzen op een systematische registratie (mogelijk een dossier- of volgnummer). De adressen bevatten vaak een Romeins cijfer (I, II, III, IV) of "hs" (huis), wat de verdieping in het pand aangeeft. * **Marginalia en Opmerkingen:** * **"p post":** Geeft aan dat de inlevering of correspondentie via de post is verlopen. * **"V.V. bij N.S.":** Dit kan een afkorting zijn voor "Verzamelpunt bij Nieuwe Stadsschouwburg" (een bekende verzamelplek voor deportaties in Amsterdam) of een andere administratieve code. * **"door Sicherheitspol.":** Bij E. Hakker (Serie 8, No 100) staat dat de inlevering of actie is uitgevoerd door de Sicherheitspolizei. * **"Overleden":** Bij de laatste entry (M. Hamel) staat expliciet "Overleden" genoteerd achter de datum 27-1-42.

# TRANSCRIPTIE extra HG. den Heer L. Groenteman, Jodenbreestraat 67 II, Amsterdam-Centrum. Wijk 2. 53/49/2 M. 12 Augustus 1940. ...

# DOCUMENT INFO * **Type document:** Handgeschreven brief (slotfragment) * **Taal:** Nederlands * **Schrijver:** L. Groenteman * **Locatie:** Houtkopersdwarsstraat 6 II, Amsterdam * **Datering:** Onbekend (stijl en adres wijzen op de eerste helft van de 20e eeuw) * **Materiaal:** Inkt op papier

# DOCUMENT INFO * **Type document:** Slotpagina van een handgeschreven brief. * **Pagina:** 2 (zoals bovenaan aangegeven). * **Taal:** Nederlands. * **Auteur:** B. Groenteman. * **Adres:** Korte Houtstraat 33, Den Haag. * **Datering:** Onbekend (vermoedelijk jaren '30 of '40 van de 20e eeuw op basis van handschrift en adres).

# TRANSCRIPTIE **[Linkerkolom - Afzender en aantekeningen]** Nº 22/14/1 M. 1339 20/9 AFZ. L. Groenteman, Zanddwarsstraat 26 I A.dam-C. **[Rechterkolom - Adressering]** BRIEFKAART Den Weled. Heer Directeur v/h Marktwezen, Jan v. Galenstraat Amsterdam (W.)

# TRANSCRIPTIE **[Header - gestempeld/getypt]** N° 2B/140/1 M. 1939 29/9 **[Titel]** ))R A P P O R T **[Body]** 11 B.Groenteman,oud 36 jaar en wanende Weeperstraat 95 alhier,verzoekt om een erkenning als kleinhandelaar in groenten en fruit.Groenteman is ongeveer dertien jaar in dienst geweest bij de firma Groenteman& & Bolle,groothandelaren in fruit,voorheen gevestigd Waterlooplein 36 te Amster...