H. Stam

Dienstverslag / Rapport betreffende een aanvaring.

Het betreft een kort zakelijk verslag van een incident in de Amsterdamse haven. Een sleepboot van de firma Goedkoop, de "Antoinette W. Goedkoop", is tegen de kade van de Gemeentelijke Vischhal gevaren. De schade wordt specifiek omschreven: een kapotte houten stootbalk en een scheur in de hardstenen kadekant. Het document illustreert de korte lijnen in de vooroorlogse gemeentelijke bureaucratie. De inspecteur van het Marktwezen wordt direct geïnformeerd omdat de schade aan zijn terrein (de Vischhal) is ontstaan. De afwikkeling verloopt via de gebruikelijke kanalen: de rederij regelt de verzekering (assurantie), de havenpolitie legt het incident vast en de Dienst der Publieke Werken wordt ingeschakeld voor de reparatie.

Administratieve melding/notitie betreffende een visaanvoer.

Het document is een zakelijke melding van een transactie in de vissector vlak voor het uitbreken van de Tweede Wereldoorlog. De kern van de melding is dat een zekere heer M. Gerritse op vrijdag 21 april 1939 een partij van 250 kg "Deensche schol" heeft aangevoerd. Deze vis is in de visafslag ("Vischhal") "afgeslagen" (geveild), wat een netto opbrengst van 43,03 gulden genereerde. De aantekeningen in de marge suggereren een interne administratieve opvolging. Er wordt gevraagd of er na deze partij nog meer leveringen worden verwacht. De diverse dossiernummers (46 A/21/1 en 46 A/21/2) wijzen op een zorgvuldige archivering binnen een groter administratief systeem, waarschijnlijk van een havenbedrijf of een gemeentelijke vismarkt.

Officieel afschrift van een ministeriële brief.

* **Inhoud:** De brief is een reactie op een verzoek van de gemeente Amsterdam. De Minister verklaart zich bereid om extra importquota ("extra-toewijzingen") voor verse zeevis toe te staan bovenop de reguliere quota gebaseerd op historische importcijfers ("basisjaren"). Hieraan wordt de dwingende voorwaarde verbonden dat deze vis uitsluitend op de Amsterdamse afslag verhandeld mag worden. Hiermee probeert het Rijk de lokale markt te ondersteunen. * **Afwijzing:** Tegelijkertijd wijst de Minister een verzoek af om een volledig aparte, specifieke regeling voor de visaanvoer in Amsterdam te treffen. De vage term "overwegende bezwaren" suggereert dat men precedentwerking voor andere steden wilde voorkomen of dat het de nationale marktordening zou verstoren. * **Spelling en Stijl:** Het document hanteert de toen gebruikelijke spelling (zoals "zeevisch" en "Amsterdamschen") en de formele, hiërarchische ambtelijke stijl van de jaren '30. * **Administratieve gang:** De brief is ondertekend door de invloedrijke Secretaris-Generaal A.A. van Rhijn. Onderaan is te zien dat het document is 'kennisgenomen' door de Directeur van het Marktwezen (vertegenwoordigd door Van Praag), wat aangeeft dat de informatie is doorgestuurd naar de uitvoerende dienst binnen de gemeente.

Document

* **Administratieve procesgang:** Het document fungeert als een geleideformulier of bijblad voor een specifiek dossierstuk (46 A / 30 / 1). Er is een duidelijke chronologie zichtbaar: op 20 mei is het stuk doorgezonden, op 31 mei noteert de functionaris 'Dellan' dat de beantwoording in een rapport van H. Stam te vinden is, en op 2 juni vindt een volgende administratieve handeling plaats door 'AB'. * **Dossiernummers:** Er is een overgang zichtbaar van stuk `/1` naar stuk `/2` (in rode inkt), wat duidt op de opeenvolgende stappen in de correspondentie of dossieropbouw. * **Formuliertype:** Het document maakt gebruik van "Alg. Zaken Model No. 14", een standaardformulier dat in oktober 1937 in een oplage van 10.000 stuks is gedrukt (zie code linksonder).

Administratief bijblad / intern memorandum.

Dit document bevat een ambtelijke afwijzing van een voorstel van een zeker individu, N.J. Steur. Het verzoek hield in dat er regels moesten komen om 'venters' (ambulante handelaren) die schulden hadden bij groothandelaren ('grossiers') uit te sluiten van de markt. De auteur van de notitie adviseert dit verzoek niet in te willigen. De argumentatie hiervoor is pragmatisch: de belangenorganisatie van de grossiers heeft deze kwestie al vaker besproken, maar is nooit tot een werkbare oplossing of overeenstemming gekomen. De verschillende data en handtekeningen in de kantlijn laten het bureauctratische pad zien dat dit document in korte tijd (ongeveer anderhalve week) heeft afgelegd binnen een overheids- of marktinstantie.

Getypte officiële brief van de Gemeente Amsterdam.

Dit document is een administratieve circulair waarin de inventarisatie van zeepvoorraden wordt gevorderd. De kernpunten zijn: 1. **Schaarste:** Er is een tekort aan grondstoffen voor de zeepfabricage. 2. **Rantsoenering in voorbereiding:** Het Gemeentelijk Materialen Bureau eist binnen vier dagen (vóór 13 augustus) een gedetailleerde opgave van de huidige voorraden en het maandelijkse verbruik van alle gemeentelijke diensten. 3. **Verbod:** Het gebruik van zachte zeep voor het schoonmaken van gebouwen wordt per direct verboden; men dient over te stappen op schuurpoeder. 4. **Hiërarchie:** De brief toont de invloed van de 'Rijksbureaux' (centrale overheidsinstanties die tijdens de oorlog de distributie van schaarse goederen reguleerden) op het lokale gemeentelijke niveau.

Handgeschreven ambtelijke notitie op een voorgedrukt bijblad-formulier.

Het document betreft een administratieve afhandeling van een zending van 100 gram snuiftabak. De tekst suggereert dat deze tabak door Kl. Sterk uit Lemmer naar de betreffende instantie was gestuurd, maar dat het een vergissing betrof: de tabak was eigenlijk bedoeld voor (of als betaling aan) H. Jongman uit Vollenhove. De opsteller van het stuk geeft aan dat Sterk is gevraagd om het verschuldigde bedrag direct aan Jongman over te maken, waarmee de zaak voor de instantie is afgedaan. Er wordt verwezen naar een rapport van 'Peyra' voor de volledige details van de afdoening. De opeenvolging van data toont een proces van iets meer dan een maand (van 19 november tot 21 december 1941).

Administratief bijblad (Alg. Zaken-Model No. 14).

* **Doel van het document:** Dit document dient als een intern ambtelijk memo (bijblad) voor de registratie van besluiten omtrent de inzet van assistentie op Amsterdamse markten. * **Marktlocaties:** Er wordt specifiek verwezen naar de markt op het **Mosplein** (Amsterdam-Noord) en de **Vischmarkt**. * **Besluitvorming:** De ambtenaar 'deHaas' keurt het verzoek van J.G. Tuijn goed om zich op de markt te laten assisteren, mits er sprake is van vervanging en "tot wederopzegging". * **Personele gegevens:** Voor de Vischmarkt wordt een specifieke assistent aangewezen: **Th. v.d. Meer**, met vermelding van zijn geboortedatum (21-3-1904). Dit duidt op een officiële registratieplicht voor hulppersoneel op de markt. * **Kenmerken:** De diverse data en parafen laten zien dat het document over een periode van twee weken door verschillende handen is gegaan binnen de afdeling Algemene Zaken (Marktwezen).

Officiële correspondentie (brief).

* **Kernboodschap:** De brief bevestigt de ontvangst van twee in beslag genomen vaatjes haring. De haring is getaxeerd op 18,96 gulden en de opbrengst wordt overgeboekt naar de gemeentelijke rekening. De vis zelf is geschonken aan een bejaardentehuis. * **Administratief proces:** De vele handgeschreven aantekeningen wijzen op een complexe interne afhandeling. Er wordt gediscussieerd over de prijsbepaling. De C.C.C.D. (Centrale Controledienst) is betrokken, wat duidt op toezicht op economische delicten of distributieregels. * **Prijsvraagstuk:** Een ambtenaar merkt op dat er voor consumenten een prijs van 1,25 gulden per hectogram (h.g.) zou gelden. Onderaan wordt echter geconstateerd dat een officiële marktprijs ontbreekt omdat haring niet langer in de "vrije handel" verkrijgbaar is. Dit illustreert de schaarste en de strikte overheidscontrole op voedsel.

Officiële correspondentie (brief)

Dit document is een zakelijke mededeling van de **Nederlandsche Visscherijcentrale (NVC)** aan de directeur van het Marktwezen in Amsterdam. De kern van de brief is de regulering van de visketen: * **Visser H.J. Smeenk** krijgt toestemming om zijn vangst direct aan een tussenpersoon (**C. Zwaan**) te leveren. * Hieraan is echter de strikte voorwaarde verbonden dat deze tussenpersoon de vis alsnog via de officiële weg (**de visafslag**) moet verhandelen. De administratieve verwerking is zichtbaar door de verschillende stempels en data. De brief is gedateerd op 15 oktober, ontvangen/geregistreerd op 16 oktober (paars stempel) en uiteindelijk voor "gezien" getekend op 28 oktober 1942. Het adres van de ontvanger, Jan van Galenstraat 14, is de locatie van de Centrale Markthallen in Amsterdam.

Intern memo/correspondentie op een voorgedrukt formulier ("Bijblad").

Het document betreft een administratief onderzoek naar een mogelijke onregelmatigheid in de distributie van zoetwatervis tijdens de Tweede Wereldoorlog. De kern van de kwestie is een persoonsverwarring tussen vader (Piet Vrees Sr., Lindengracht) en zoon (Piet Vrees Jr., Van Woustraat). Een partij vis van een zekere Griffioen was geleverd, maar het was onduidelijk voor wie deze bestemd was. Piet Vrees Sr. stond officieel op de verdeellijst, maar de vis bleek feitelijk voor de winkel van zijn zoon te zijn. De rapporteur (Stam) concludeert na gesprekken dat er geen sprake is van fraude ("de zaak ... wel in orde is geweest"), aangezien de zoon over eigen personeel beschikt om de vis op te halen en de levering dus legitiem was voor diens onderneming. De krabbel linksonder is cruciaal: hierin wordt geadviseerd dat een eventuele strafmaatregel (uitsluiting van levering) tegen vader Vrees ongedaan moet worden gemaakt, omdat hij ten onrechte als schuldige was aangemerkt.

Administratief bijblad/interne memo.

Het document betreft een administratieve reactie op een informatieverzoek aangaande de handelsactiviteiten van ene G. Schaap in het jaar 1939. De marktambtenaar, H. Stam, rapporteert dat hij de gevraagde gegevens niet ter plaatse kan verifiëren, aangezien de relevante veilingboeken ("afslag boeken") zich op het hoofdkantoor bevinden. Bijzonder aan dit document is de uitgebreide doorgehaalde passage onderaan. Hierin uit de ambtenaar zijn bezwaar tegen het gevraagde onderzoek: het zou "zeer tijdroovend" zijn omdat alle afslagcijfers handmatig nagerekend zouden moeten worden. Tevens merkt hij op dat de heer Schaap zelf over de nodige bewijsstukken (afrekeningskaarten) zou moeten beschikken. De doorhaling suggereert dat deze informele of defensieve toelichting uiteindelijk niet als onderdeel van de officiële rapportage werd beschouwd, of dat men besloot het bij de korte mededeling over de locatie van de boeken te laten.

Brief / Verzoekschrift.

In deze brief verzoekt een Amsterdamse handelaar om na een schorsing van vier maanden weer te worden toegelaten tot de distributie van gerookte vis aan de Ruiterkade. De schrijver refereert aan een besluit van de burgemeester van Amsterdam van 7 december 1942, waarbij hij voor de duur van vier maanden werd uitgesloten van de visverdeling. De brief dient twee doelen: 1. **Rehabilitatie:** Het verzoek om per 13 maart 1943 weer op de officiële lijst van handelaren te worden geplaatst. 2. **Mutatie:** De mededeling dat de bedrijfsvorm tijdens de schorsingsperiode is gewijzigd van een eenmanszaak naar een vennootschap onder de naam "Giaers en Stegmeijer", gevestigd aan de Nieuwendijk 84 te Amsterdam.

Handgeschreven ambtelijke notitie op verouderd papier.

De notitie bevat een reconstructie of controle van reistijden. De schrijver, waarschijnlijk een politieagent of een ambtenaar, stelt vast dat de "betrokkene" (een term die vaak in ambtelijke rapportages wordt gebruikt voor een verdachte of cliënt) onmogelijk op tijd op een bepaalde bestemming kan zijn met het openbaar vervoer. Er wordt berekend dat de trein van 07:00 uur uit Bussum een vertrek van huis om 05:45 uur vereist. Een alternatieve route vanuit Diemen om 07:30 uur wordt overwogen maar doorgehaald, evenals het tijdstip 08:40. De uiteindelijke conclusie is dat "zij" (wat suggereert dat het om meerdere personen gaat, ondanks het eerdere "betrokkene") niet op tijd op de "veemarkt" kunnen zijn. De afkorting "Z.O.Z." (Zie Ommezijde) geeft aan dat de rest van de toelichting of het rapport op de achterkant staat.

Register/staat van afgegeven geleidebiljetten (transportvergunningen).

* **Administratieve functie:** Het document dient als bewijs van legale visdistributie vanuit de vismarkt. In oorlogstijd was streng toezicht op de goederenstroom essentieel om zwarte handel te voorkomen. * **Geografie:** Alle genoemde locaties bevinden zich in Amsterdam. De Bethaniënstraat en Nieuwmarkt liggen in de oude binnenstad. De Ambonstraat bevindt zich in de Indische Buurt en de Wittenburgergracht op de Oostelijke Eilanden. * **Opvallende details:** * De leveringen aan "Pastorie" (Ambonstraat en Wittenburgergracht) suggereren dat vis werd geleverd aan kerkelijke instellingen voor liefdadigheid of eigen gebruik. De locatie "Heilige Hart" aan de Keizersgracht verwijst naar de daar gevestigde r.k. parochie/kerk. * De vissoorten zijn beperkt tot schol en schar, wat typisch was voor de aanvoer uit de Noordzee in die periode. * De naam "Presser" is een bekende Joodse familienaam in Amsterdam; de aanwezigheid in dit register in juni 1943 is historisch interessant gezien de vergevorderde staat van de deportaties in die maand.

Handgeschreven brief/notitie.

* **Inhoud:** De brief is een reactie op een informatieverzoek van de heer De Raer. H.W. Stam verklaart dat hij, ook na navraag bij derden, geen inzicht heeft gehad in de "afslag" (mogelijk een veilingresultaat of een zakelijke transactie) betreffende een zekere heer E.W. Jansen. Tevens geeft hij aan de heer J.J. Vermeulen niet te kennen. * **Taalgebruik:** Het document hanteert de toen gebruikelijke formele beleefdheidsvormen ("WelEdHeer", "Hoogachtend"). Opvallend is het gebruik van de dubbele ontkenning "nooit geen", wat in die tijd vaker voorkwam in informele of semi-formele correspondentie, en de verouderde spelling van "zoover" en "blick" (blik). * **Handtekeningen:** Er zijn twee verschillende handschriften zichtbaar. Het hoofdgedeelte is van H.W. Stam. De aantekening onderaan lijkt van de ontvanger, Alb. de Raer, die het document hiermee administratief verwerkt ("Voor afdoening"). * **Datumpunt:** Er is een inconsistentie in de datering. Bovenaan staat 5 januari 1944, terwijl de aantekening onderaan 5-1-43 vermeldt. Dit kan een verschrijving zijn (een veelvoorkomende fout aan het begin van een nieuw jaar), of de onderste aantekening verwijst naar een dossier of rapport uit het voorgaande jaar.

Geadresseerde envelop voor drukwerk.

Dit document is een envelop bestemd voor het verzenden van 'drukwerk', wat in die tijd een goedkoper verzendtarief kende voor zaken als catalogi, prijslijsten of circulaires. * **Afzender:** H. Stam was een gerenommeerde technische boekhandel en uitgeverij, gevestigd aan de Plantage Muidergracht in Amsterdam. Zij specialiseerden zich in technische vakliteratuur. * **Geadresseerde:** De Centrale Markthallen aan de Jan van Galenstraat vormden het hart van de voedseldistributie in Amsterdam. Dat een technische boekhandel documentatie stuurt naar de directie van de markthallen kan wijzen op de levering van technische handleidingen voor machines, koelinstallaties of logistieke planning. * **Staat van het document:** Er is een vage doorslag of spiegeling van tekst zichtbaar boven de regels "Drukwerk" en "Aan Directie...", wat suggereert dat dit document opgestapeld is geweest met ander vers getypt papier of dat de inkt is gaan 'bloeden' door vocht.

Zakelijke handgeschreven memo/brief op gelinieerd papier.

De tekst betreft een zakelijke afstemming over een goederenlevering. De afzender stelt de ontvanger op de hoogte van een ontvangst van 100 kilogram van een product aangeduid als "kub II". Er is een specifiek prijsverschil gemoeid met de kwaliteit: de geleverde 'II'-kwaliteit kost f 1,29 per kg, terwijl de 'I'-kwaliteit f 1,59 zou kosten. De afzender voegt de originele factuur (nota) van de leverancier Goster bij als bewijsstuk. De slotzin ("ligt de schuld niet aan ons") suggereert dat er mogelijk een eerdere discussie of onduidelijkheid was over de bestelde kwaliteit of de gemaakte kosten, waarbij de afzender zichzelf indekt tegen eventuele fouten in de levering.

Handgeschreven memo of ambtelijk bericht.

Het document is een kort verslag of een interne notitie van een ambtenaar of inspecteur (mogelijk werkzaam bij een distributiedienst of de marktpolitie) gericht aan een zekere "Mr. Abmaer". De schrijver heeft een persoon genaamd J. Jansen (wonend aan de 1e Jan Steenstraat 93 hoog in Amsterdam) op 11 april ontboden voor een verhoor of controle met betrekking tot de Vischmarkt. Uit het onderzoek (onder de streep) blijkt het volgende: 1. Jansen is "niet bekend" bij H. Stam. Vermoedelijk is H. Stam een erkende visgroothandel of werkgever waarbij Jansen beweerde te werken of vis te betrekken. 2. De conclusie van de inspectie is dat Jansen weliswaar handelt in "haring en aal" (vaak gerookt of gezouten en anders gereguleerd), maar dat hij bezig is met "venten" (straatverkoop) zonder dat hij "recht" heeft op "versche visch". Dit duidt op een overtreding van de distributiewetten of vergunningsvoorwaarden. De rode aantekening "bericht" onderaan geeft aan dat deze informatie als officieel rapport of mededeling is verwerkt.

Inspectierapport (groentewinkels).

Het document is een getypt weekverslag, aangevuld met handgeschreven gegevens, van een controleur van de Amsterdamse marktpolitie. Het bevat een overzicht van inspecties bij acht verschillende groentewinkels verspreid over de stad (o.a. in de Jordaan, Oost, de Pijp en de Rivierenbuurt). Uit het rapport blijkt dat de meeste winkeliers zich aan de regels hielden ("geen" bijzonderheden). Er zijn echter twee uitzonderingen: 1. **H.W. Koenders** (Hemonystraat) kreeg een waarschuwing vanwege het niet (correct) voeren van een **prijsbord**. Dit was een administratieve overtreding. 2. **H.R. Oele** (Rijnstraat) was onderwerp van een officieel **"Rapport"** (proces-verbaal). Dit wijst op een ernstigere overtreding van de geldende bepalingen. Onderaan staan administratieve stempels, waarbij de "M. 1944 7/2" waarschijnlijk de datum van archivering of verwerking aangeeft (7 februari 1944).

Handgeschreven kantoornotitie of memorandum op bruin papier.

Het document is een interne administratieve mededeling betreffende een logistieke en financiële afhandeling. De hoofdboodschap is dat een zekere Gommes twee vaten heeft geretourneerd en dat het bijbehorende statiegeld op 25 augustus aan hem is terugbetaald. Hiermee wordt de zaak door de ondertekenaar (J.v.L.) als afgehandeld ("accoord") beschouwd. Onderaan is een latere notitie toegevoegd door H. Stam op 8 september 1944. Deze notitie verwijst voor de definitieve "afdoening" (afsluiting van het dossier) naar een uitgebreider rapport. De vermelding van de naam "Dekker" onderaan suggereert een tweede betrokkene bij deze laatste stap, mogelijk een dossierbeheerder of controleur.

# DOCUMENT INFO * **Type document:** Ambtelijke correspondentie / Brief. * **Datum:** 10 december 1942. * **Kenmerk:** 8A/44/7 M, D/G. * **Onderwerp:** Gratificatie voor halopzichter-afslager J. Stam. * **Geadresseerde:** Den Heer Wethouder voor de Levensmiddelen, Amsterdam. * **Bijzonderheden:** Bevat handgeschreven notities in de kop ("Hubugh AVB" en "Verzonden 10/12"). De tekst ein...

# TRANSCRIPTIE [Handgeschreven aantekening:] verzonden 25/11 den Heer M. Stam Gz. Roodestraat 6, V e n l o . 37/116/2 M 25 November 1941. Naar aanleiding van Uw brief d.d.11 dezer verzoek ik U zich te willen vervoegen bij den bedryfschef van myn dienst, die kantoorhoudt in de hal op de Centrale Markt (H.69) des voor-middags tusschen 9½ en 10½ ...

# DOCUMENT INFO * **Type document:** Handgeschreven brief / zakelijke mededeling. * **Datum:** 6 maart 1943. * **Plaats:** Amsterdam (afgekort als 'Adam'). * **Afzender:** J.C. Stam (ondertekend na "Hoogachtend"). * **Geadresseerde:** WelEdelheer A.H. de Haer. * **Kenmerken:** Beschreven op bruinachtig papier; bevat latere aantekeningen in blauw potlood en grafietpotlood.

# DOCUMENT INFO * **Type document:** Zakelijke brief / Sollicitatie voor een standplaats. * **Afzender:** M. Stam Jr. namens S. Stam & Co. (Stam's Aardappel-, Groenten- en Conservenhandel). * **Ontvanger:** Marktwezen van Amsterdam. * **Datum:** 4 december 1941. * **Locatie:** Venlo (afzender), Amsterdam (ontvanger). * **Kenmerken:** Getypt op briefpapier van de firma S. Stam & Co. me...

# TRANSCRIPTIE 8A/44/7 M *(handgeschreven: Hubugh AVB)* *(handgeschreven: Verzonden 10/12)* D/G. 10 December 1942. Gratificatie halopzichter- afslager J. Stam. den Heer Wethouder voor de Levensmiddelen, A l h i e r.