Archief 745
Inventaris 745-348
Pagina 274
Dossier 11
Jaar 1941
Stadsarchief

Doorslag of archiefkopie van een officiële brief.

21 november 1941. Van: De Directeur (vermoedelijk van de Dienst der Marktwezen of een verwante gemeentelijke afdeling in Amsterdam). Aan: Mevr. B. Groen, 1e Sweelinckstraat 26 I, Amsterdam-Zuid.

Origineel

Doorslag of archiefkopie van een officiële brief. 21 november 1941. De Directeur (vermoedelijk van de Dienst der Marktwezen of een verwante gemeentelijke afdeling in Amsterdam). Mevr. B. Groen, 1e Sweelinckstraat 26 I, Amsterdam-Zuid. [Handgeschreven in blauwe inkt, schuin over de bovenkant:]
verzonden 21/11

[Handgeschreven in potlood, rechtsboven:]
M. de Boer

[Getypt:]
HG.

Mevr. B. Groen,
1e Sweelinckstraat 26 I,
Amsterdam-Zuid.

Wijk 17.

20/38/2 M.
21 November 1941.

Naar aanleiding van Uw brief d.d. 6 dezer deel ik U mede, dat Uw man zich, zoodra hij uit de werkverschaffing wordt ontslagen, voor een plaats op de hulpmarkt Waterlooplein te mijnen kantore op de sollicitantenlijst kan laten inschrijven.

De Directeur, * Inhoud: De brief is een reactie op een verzoek van mevrouw Groen (gedateerd 6 november 1941). De directeur deelt mee dat haar echtgenoot zich op de sollicitantenlijst voor een marktplaats op de "hulpmarkt Waterlooplein" mag laten inschrijven, maar pas op het moment dat hij ontslagen wordt uit de "werkverschaffing".
* Terminologie:
* Werkverschaffing: Dit verwijst naar de projecten voor werklozen die door de overheid werden georganiseerd. In de context van 1941 had dit een dwingend karakter gekregen.
* Hulpmarkt Waterlooplein: Het gebruik van de term "hulpmarkt" suggereert een specifieke of tijdelijke inrichting van de markt.
* Administratieve sporen: De aantekening "verzonden 21/11" bevestigt de verzending op de dag van datering. De codes "Wijk 17" en "20/38/2 M." dienden voor de interne dossiervorming van de gemeente Amsterdam. Dit document stamt uit de periode van de Duitse bezetting van Nederland (november 1941). De context van de locatie (Waterlooplein) en de datum is van groot historisch belang:
1. Segregatie op de markten: Vanaf juli 1941 voerden de nazi-bezetters maatregelen in waarbij Joodse handelaren en burgers werden geweerd van reguliere markten. Het Waterlooplein, gelegen in het hart van de oude Joodse buurt, werd aangewezen als een van de weinige plekken waar Joden nog mochten handelen (de zogenaamde 'Joodse markt').
2. De ontvanger: Gezien de achternaam Groen, het adres in Amsterdam en de aanvraag voor een marktplaats op het Waterlooplein in laat 1941, is het zeer waarschijnlijk dat dit gezin Joods was en probeerde in het levensonderhoud te voorzien onder steeds restrictievere omstandigheden.
3. Werkverschaffing in oorlogstijd: Voor Joodse mannen betekende de "werkverschaffing" in deze periode vaak dat zij tewerkgesteld werden in werkkampen van de Joodse Werkverruiming, wat vaak een voorbode was van latere deportatie. De voorwaarde dat hij eerst uit de werkverschaffing ontslagen moest worden voordat hij een marktvergunning kon aanvragen, illustreert de bureaucratische klem waarin burgers destijds zaten. B. Groen M. de Boer Gemeente Amsterdam Marktwezen

Samenvatting

  • Inhoud: De brief is een reactie op een verzoek van mevrouw Groen (gedateerd 6 november 1941). De directeur deelt mee dat haar echtgenoot zich op de sollicitantenlijst voor een marktplaats op de "hulpmarkt Waterlooplein" mag laten inschrijven, maar pas op het moment dat hij ontslagen wordt uit de "werkverschaffing".
  • Terminologie:
    • Werkverschaffing: Dit verwijst naar de projecten voor werklozen die door de overheid werden georganiseerd. In de context van 1941 had dit een dwingend karakter gekregen.
    • Hulpmarkt Waterlooplein: Het gebruik van de term "hulpmarkt" suggereert een specifieke of tijdelijke inrichting van de markt.
  • Administratieve sporen: De aantekening "verzonden 21/11" bevestigt de verzending op de dag van datering. De codes "Wijk 17" en "20/38/2 M." dienden voor de interne dossiervorming van de gemeente Amsterdam.

Historische Context

Dit document stamt uit de periode van de Duitse bezetting van Nederland (november 1941). De context van de locatie (Waterlooplein) en de datum is van groot historisch belang:
1. Segregatie op de markten: Vanaf juli 1941 voerden de nazi-bezetters maatregelen in waarbij Joodse handelaren en burgers werden geweerd van reguliere markten. Het Waterlooplein, gelegen in het hart van de oude Joodse buurt, werd aangewezen als een van de weinige plekken waar Joden nog mochten handelen (de zogenaamde 'Joodse markt').
2. De ontvanger: Gezien de achternaam Groen, het adres in Amsterdam en de aanvraag voor een marktplaats op het Waterlooplein in laat 1941, is het zeer waarschijnlijk dat dit gezin Joods was en probeerde in het levensonderhoud te voorzien onder steeds restrictievere omstandigheden.
3. Werkverschaffing in oorlogstijd: Voor Joodse mannen betekende de "werkverschaffing" in deze periode vaak dat zij tewerkgesteld werden in werkkampen van de Joodse Werkverruiming, wat vaak een voorbode was van latere deportatie. De voorwaarde dat hij eerst uit de werkverschaffing ontslagen moest worden voordat hij een marktvergunning kon aanvragen, illustreert de bureaucratische klem waarin burgers destijds zaten.

Genoemde Personen 2

Locaties

Waterlooplein

Producten

A.G.F. (Groenten): Groente A.G.F. (Groenten): Sla Olie & Techniek: Lood Olie & Techniek: Olie Vis & Zee: Aal Vis & Zee: Vis Vleeswaren: Hart Vleeswaren: Vlees

Thema's

Jodenster/Maatregelen

Organisaties

Gemeente Amsterdam Marktwezen

Kooplieden in dit dossier 100

D. Thomas Uilenburg Bretels
A. Brilleman Uilenburg 2e hands kleeding
A. Bruinvelds Nieuwmarkt aard.groenten en fruit
J. Achttienribbe Uilenburg 2e hands kleeding.
A. Elzas Waterlooplein koek, chocolade enz.
A. Goslau Waterlooplein Fruit
J. Agsteribbe Uilenburg 2e hands kleeding.
A. Hovingh Nieuwmarkt versche visch
A.H. Stout Nieuwmarkt haring enz.
A.J. Engelen Uilenburg 2e hands kleeding
S. Aldewereld Waterlooplein bedankt voor Dapperstraat.
A.Leyden-v.Amstel Waterlooplein ondergoederen
Aron Lopes Dias Uilenburg alc.vrije dranken, ger. eetwaren
S. Altschuler Uilenburg 2e hands kleeding.
E. Jansen Nieuwmarkt Stoffen.
A. Schrijver Nieuwmarkt fruit
A.S. Stodel Waterlooplein fruit
A. Stoppelman Nieuwmarkt stoffen
A. Sweyd Uilenburg regenkleeeding
A. Tromp Waterlooplein dekens, fitrage
A. Velleman Uilenburg 2e hands kleeding
V. Kolm Uilenburg fruit
A. Zwarts Uilenburg idem
M.S. Adviseerde Uilenburg Koek en Suikerwerken.
J.H. Barnstein Uilenburg Koek en Suikerwerken.
E. Baumstein meerdere bedankt voor Dapperstraat
B. Brander Waterlooplein fruit
B.Canus Uilenburg versche visch
Betje Clarenburg - Hijman Waterlooplein bedankt voor Dapperstraat
B. Cohen Uilenburg petten
Alle 100 kooplieden →

Gerelateerde Documenten 6