Ambtsverslag / Rapport betreffende wangedrag. Een controleur van de Centrale Markt (ondertekend door J.P. Wilbom(?)). De Bedrijfschef van de Centrale Markt. [Stempel in paarse/blauwe inkt linksboven:]
No. 77/62/1 M. 1943 [Handgeschreven in paarse inkt:] 23/9

[Getypt:]
Rapport

Op Zondag 5 September 1943,omstreeks 9 uur v.m, bevond ik mij met toezicht belast aan de poort van de Centrale Markt, toen aldaar de kooper W.C. Schep, wonende 3e Egelantiersdwarsstraat 10, met een handkar waarop zich eenige ledige kisten bevonden, verscheen en mij vroeg of hij deze kar op het parkeerterrein van de Centrale Markt mocht zetten. Toen ik hem zulks weigerde, begon hij mij uit te schelden voor al wat maar leelijk is. Zoo voegde hij onder andere mij het volgende toe: "Jij komt ook nog wel eens in steun te loopen" Als ze dat "pets ponem" van je zien hebben ze al gegeten en gedronken". Tevens merkte Schep nog op, dat het minste waarop hij mij zou betrappen zou hij aan de Directie van Marktwezen bekend maken. Om deze uitlatingen van Schep heb ik zijn toegangskaart voor de Centrale Markt ingenomen en bij dit rapport gevoegd.

Amsterdam 22 September 1943
Controleur,
[Handgeschreven handtekening: J.P. Wilbom(?)]

Den Heer Bedrijfschef
van de Centrale Markt.

[Handgeschreven aantekeningen onderaan:]
[Links in rood potlood:] 77/62/2
[Midden in blauw/zwarte inkt:]
Pas van Schep 3 dagen
uitgesloten.
22/9 -43
[Paraaf]

[Rechts in rood potlood:]
voldaan!!
25 t/m 28 Sept 43
[Paraaf] Dit rapport beschrijft een incident op de Amsterdamse Centrale Markt waarbij een koopman, W.C. Schep, de toegang werd ontzegd voor zijn handkar. Dit leidde tot een verbale uitbarsting tegen de dienstdoende controleur. Opvallend is het taalgebruik in de beledigingen:
* "In de steun lopen": Een verwijzing naar de werkloosheidsuitkering, wat in de crisistijd en tijdens de bezetting een zware belediging was die duidde op sociaal-economisch verval.
* "Pets ponem": Een typisch Amsterdams-Jiddische uitdrukking. 'Ponem' betekent gezicht en 'pets' duidt op een klap of iets lelijks; een gezicht dat een klap verdient of een zeer onaangenaam voorkomen heeft.

Het rapport leidde direct tot een sanctie: de toegangskaart van Schep werd ingenomen en hij werd voor drie dagen (van 25 t/m 28 september) uitgesloten van de markt. Het document dateert uit september 1943, midden in de Duitse bezetting van Nederland. De Centrale Markt in Amsterdam (de huidige Food Center Amsterdam aan de Jan van Galenstraat) was een vitaal zenuwcentrum voor de voedselvoorziening. Vanwege de schaarste en distributieregels waren de spanningen op de markt vaak hoog.

Hoewel de Jiddische term "pets ponem" wordt gebruikt, is dit geen indicatie van de etniciteit van de spreker; dergelijke termen waren (en zijn deels nog steeds) volledig geïntegreerd in het Amsterdamse dialect. De administratieve afhandeling met stempels en verwijzingsnummers toont de bureaucratische nauwkeurigheid van het marktbeheer onder de toenmalige omstandigheden. J.P. Wilbom W.C. Schep Marktwezen