L. van Smeerdijk

Proces-verbaal (officiële verklaring afgelegd aan de politie).

* **Kern van de zaak:** Dit document beschrijft een geval van verduistering van emballage (kisten met statiegeld). De knecht van Leendert van Smeerdijk, Jan Willem, stal kisten van zijn werkgever en leverde deze via een tussenpersoon (Pieter van Ekeren) in bij een ander pakhuis om het statiegeld op te strijken. * **Modus operandi:** De kisten werden per bakfiets vervoerd van Pier B naar Pier C. De verdachten bekenden dat ze dit over een langere periode hadden gedaan voor een totaalbedrag van circa 45 gulden (een aanzienlijk bedrag voor die tijd). * **Bewijsvoering:** Er is sprake van een "embalagebon", in beslag genomen kisten met specifieke merken, en getuigenverklaringen. Willem Meinster overhandigt bovendien een bedrag van 37 gulden dat Jan Willem van Smeerdijk bij hem had achtergelaten of in bewaring had gegeven. * **Taalgebruik:** Typisch ambtelijk-juridisch Nederlands uit het interbellum, met termen als "verbalisant" (agent die het proces-verbaal opmaakt), "ten mijne nadeele" en "volharding" (het blijven bij de verklaring).

Officieel rapport / ambtelijke correspondentie.

Dit document is een ambtelijk rapport over het antecedentenonderzoek van een aanvrager, de heer H.M. Cornelisse. Cornelisse wenst officieel erkend te worden als kleinhandelaar. Om de legitimiteit van zijn aanvraag te toetsen, heeft een controleur van het Marktwezen geverifieerd of de man daadwerkelijk al langer in de handel actief is. Drie grossiers (groothandelaren) op de Centrale Markt bevestigen dat de aanvrager al zes jaar klant is. Een interessant detail is de vermelding van de "oude markt", waarmee de situatie voor de opening van de Centrale Markt aan de Jan van Galenstraat (in 1934) wordt aangeduid. Dit bewijst de jarenlange ervaring van de aanvrager. De administratieve nummers en data boven- en onderaan duiden op de route die het document door het archiefsysteem van de gemeente Amsterdam heeft afgelegd.

Getypte brief (doorslag of kopie).

De brief is een formeel ambtelijk schrijven betreffende de administratieve afhandeling van een huurcontract. De toon is uiterst beleefd en afstandelijk, kenmerkend voor de ambtelijke correspondentie van die tijd ("heb ik de eer U", "Ik moge U beleefd verzoeken"). Het betreft de verhuur van een specifieke sectie (No. B 12) van de Centrale Markt aan een particulier of ondernemer genaamd L. van Smeerdijk. Opvallend is dat de basis voor dit contract al in april 1939 was gelegd, maar dat de definitieve afhandeling (of een verlenging/vernieuwing) plaatsvindt in september 1941. De spelling is deels verouderd ("onderteekening", "pakhuisafdeeling"), conform de toen geldende spelling-De Vries en Te Winkel.

Officiële brief/correspondentie.

Deze brief is een zakelijke mededeling van de Directie van het Marktwezen aan een huurder van een pakhuisruimte op de Centrale Markt in Amsterdam. De kernpunten zijn: 1. **Toezending contract:** Het officieel geregistreerde huurcontract wordt als bijlage meegestuurd. 2. **Onderhoudsplicht:** De huurder wordt gewezen op zijn wettelijke verplichting (volgens art. 1619 van het toenmalige Burgerlijk Wetboek) om zelf zorg te dragen voor kleine herstellingen zoals sloten en ruiten. 3. **Reclamebeperking:** Er wordt streng herinnerd aan de contractuele bepaling dat er geen reclameborden of aanduidingen geplaatst mogen worden zonder voorafgaande schriftelijke toestemming van de directeur. De toon is formeel, afstandelijk en bureaucratisch, typerend voor overheidscommunicatie uit die periode.

Typoscript (doorslag van een verzonden brief).

De brief is een formeel doorgegeven klacht over vermeende corruptie of onbehoorlijk bestuur bij de groenteveiling van Loosduinen. * **Kern van het geschil:** Twee grossiers (Smeerdijk en Kars) beklagen zich over directeur Nederpelt. Volgens hen negeert hij het officiële puntensysteem dat de eerlijke verdeling van schaarse goederen moet waarborgen. * **Financiële onderbouwing:** De brief bevat specifieke cijfers om de ongelijkheid aan te tonen. Een andere grossier, Biesheuvel, kreeg met hetzelfde aantal punten bijna twee keer zoveel waar toegewezen als Smeerdijk. * **Status van de klager:** Een van de klagers (Kars) handelt op naam van Zw. de Graaf, die blijkbaar wegens overtredingen door de 'Prijsbeheersching' was uitgesloten van handel.

Getypte brief (doorslag/kopie) met handgeschreven kanttekening.

De brief betreft een officiële klacht over de onrechtvaardige verdeling van groenten op de veiling van Loosduinen. Twee grossiers van de Centrale Markt, Smeerdijk en Kars, beklagen zich bij hun directeur over de willekeur van de veilingdirecteur, de heer Nederpelt. Kernpunten uit de analyse: * **Het puntensysteem:** De verdeling van schaarse goederen gebeurde op basis van toegewezen punten. Er wordt gesteld dat de veilingdirecteur de officiële puntenlijst negeert. * **Concrete bewijslast:** Er wordt een specifiek voorbeeld gegeven uit de week van 8-13 juni 1942. Hieruit blijkt dat grossier Biesheuvel met hetzelfde aantal punten (4) bijna het dubbele aan handelswaarde toegewezen kreeg in vergelijking met Smeerdijk. * **Sancties:** De brief noemt een zekere 'Zw. de Graaf' die door de "Prijsbeheersching" is uitgesloten van handel, wat duidt op de strenge controle op prijsvorming en zwarte handel tijdens de bezettingsjaren. * **Toon:** De schrijver van de brief (de Directeur) blijft neutraal ("welker juistheid ik niet beoordeelen kan") maar ziet de ernst van de klacht in en verzoekt om een onderzoek door de centrale instantie in Den Haag.

Handgeschreven administratieve notitie / memo.

* **Inhoud:** Het document betreft een klacht of vaststelling over de distributie van goederen op de groenteveiling van Loosduinen. De kern van de notitie is dat de grossiers Kars en Smeerdijk aanzienlijk minder "punten" (toewijzingen of quota) krijgen dan waar zij recht op zouden hebben. * **Economische impact:** De schrijver merkt op dat dit tekort leidt tot "schade v. A'dam" (schade voor Amsterdam). Dit suggereert dat deze grossiers cruciale leveranciers zijn voor de Amsterdamse markt en dat een tekort in de toewijzing in Loosduinen direct de voedselvoorziening of de handelspositie van de hoofdstad schaadt. * **Cijfers:** Onderaan staan specifieke hoeveelheden of bedragen genoteerd voor de periode van 8 tot 13 juni. De getallen (1167,79; 1976,76; 3625,20) kunnen verwijzen naar kilogrammen, guldens of een andere maateenheid die de omzet of het tekort kwantificeert. * **Handschrift:** Het betreft een vlot, zakelijk cursief handschrift, typisch voor administratieve correspondentie uit de vroege tot midden 20e eeuw.

Handgeschreven brief op voorbedrukt briefpapier.

* **Kernboodschap:** De briefschrijver (een zoon van W. Smeerdijk) informeert de directeur van de Centrale Markt over de situatie van zijn vader. Hij erkent dat zijn vader een toegangsverbod heeft gekregen en niet meer zelfstandig mag handelen vanwege een overtreding. Hij wil het vonnis niet aanvechten, maar vraagt aandacht voor de snel verslechterende gezondheidstoestand van zijn vader. * **Toon:** Formeel, respectvol en deemoedig. De schrijver gebruikt termen als "beleefd Uw aandacht vraag" en "groot leedwezen". * **Status van de familie:** De brief suggereert een familiebedrijf; de zonen hebben blijkbaar nog wel een standplaats op de markt, terwijl de vader is uitgesloten.

Brief op zakelijk briefpapier (verzoekschrift).

De brief is een dwingend doch eerbiedig verzoek van de kinderen Smeerdijk aan een ongenoemde autoriteit. De kern van de brief is de aanvraag voor een toegangsbewijs ("toestemming") voor hun vader tot de Markthallen in Amsterdam. De groothandel van de familie was daar gevestigd (standplaats C 9). De taalgebruik is formeel en juridisch getint, met name de frase **"genade voor recht te willen laten gelden"**. Dit duidt erop dat er een officiële belemmering of sanctie was waardoor de vader de markt niet meer op mocht. De familie probeert deze juridische of administratieve barrière te doorbreken door een beroep te doen op de menselijkheid van de beslisser, waarbij ze de slechte gezondheidstoestand van de vader als voornaamste argument aanvoeren. De drievoudige ondertekening onderstreept de eenheid en de ernst van het verzoek van de familie.

Getypte lijst/register van transporteurs en handelaren.

Dit document betreft een administratieve lijst van transportcapaciteit voor de aanvoer van (waarschijnlijk) groenten en fruit naar een centraal punt, mogelijk de Centrale Markthal in Amsterdam (gezien de vermelding van "Hal 19" en adressen in de regio). De lijst is verdeeld in drie categorieën: 1. **Beurtschippers:** Transport over water vanuit de regio Uithoorn en Mijdrecht. 2. **Grossiers:** Handelaren die met eigen vrachtwagens producten uit de provincie halen. 3. **Expediteurs:** Professionele transportbedrijven die vaste diensten onderhouden. Opvallend zijn de spelfouten in de brandstofkolom ("trufgasgen.", "tufgasgen.") en de doorhaling bij de kolomkop van het laadvermogen. De "Prov.No." verwijst naar het oude Nederlandse systeem van provinciale kentekens (bijv. G voor Noord-Holland, H voor Zuid-Holland). ---

Doorslag van een officiële brief (mogelijk van een gemeentelijke instantie).

Dit document is een formele afwijzing van een verzoek om hulp of bescherming. L. van Smeerdijk had op 6 mei 1942 een brief (mogelijk een petitie, gezien de formulering "als eerste onderteekend") gestuurd naar de betreffende instantie. Het doel van die brief was om "uitzonderingsmaatregelen" te bewerkstelligen voor zijn vader, W. (Wouter) van Smeerdijk. De toon van de brief is strikt bureaucratisch en afstandelijk. De "Directeur" weigert expliciet om een voordracht te doen bij de Burgemeester van Amsterdam om in te grijpen. De datering (mei 1942) is cruciaal: dit was de periode waarin de anti-Joodse maatregelen in het bezette Nederland in alle heftigheid werden doorgevoerd.

Getypte brief (doorslag of kopie).

De brief is een formeel, ambtelijk antwoord op een verzoek van de heer L. van Smeerdijk. Deze had op 6 mei 1942 een brief gestuurd (mogelijk een petitie, aangezien hij de "eerste onderteekenaar" was) met het verzoek om "uitzonderingsmaatregelen" voor zijn vader, W. van Smeerdijk. De "Directeur" wijst dit verzoek resoluut af. Hij ziet geen reden om een voorstel hiertoe in te dienen bij de Burgemeester van Amsterdam. De toon is kort en bureaucratisch, wat typerend is voor de correspondentie uit die periode betreffende verzoeken om vrijstellingen of uitzonderingen.

Handgeschreven overzicht op een gedeeltelijk voorbedrukt formulier (keerzijde van een lotingsformulier).

* **Contextuele datering:** Het document vermeldt brandstoffen als turfgas, houtgas en anthracietgas (gebruikt in gasgeneratoren). Dit wijst onmiskenbaar op de periode van de Duitse bezetting (1940-1945), toen reguliere brandstoffen als benzine uiterst schaars waren. * **Geografie:** De genoemde locaties (Rijnsburg, Amsterdam, Badhoevedorp, Beverwijk, Leiden) concentreren zich rond de Bollenstreek en de regio Amsterdam. Dit duidt op een logistiek overzicht van de aanvoer naar de Amsterdamse Centrale Markt. * **Kentekens:** De vermelde nummers (H voor Zuid-Holland, G voor Noord-Holland) zijn provinciale kentekens, die tot 1951 in gebruik waren. * **Logistiek:** De aantekeningen maken duidelijk dat de voedselvoorziening afhankelijk was van zowel gemotoriseerd vervoer (vrachtwagens met generatoren) als vervoer over water. De opmerking over de "vorstperiode" laat zien dat bij dichtgevroren waterwegen de aanvoer werd voortgezet met kleinschalig handvervoer (handkarren, bakfietsen).

Zakelijke brief (begeleidend schrijven bij een huurcontract).

De brief is een formeel schrijven van de Directie van het Marktwezen in Amsterdam aan een huurder, de heer L. van Smeerdijk. Het doel van de brief is het toesturen van een officieel geregistreerd huurcontract voor een pakhuisruimte op het terrein van de Centrale Markt. De directeur wijst de huurder expliciet op twee juridische en contractuele verplichtingen: 1. **Onderhoud en reparatie:** Op basis van artikel 1619 van het toenmalige Burgerlijk Wetboek zijn kleine herstellingen (zoals ruiten en sloten) voor rekening van de huurder. 2. **Reclame-uitingen:** Op basis van artikel 8 van het contract is het verboden om zonder voorafgaande schriftelijke toestemming reclameborden of andere aanduidingen op het gehuurde pand aan te brengen. De toon is strikt zakelijk en ambtelijk, kenmerkend voor de bureaucratische communicatie van die tijd.

Administratief rondschrijven / dienstmededeling.

* **Inhoud:** De directeur van de Centrale Markt herinnert de huurders en grossiers aan de strikte betalingstermijn van de huur. Wie niet voor de 6e van de maand heeft betaald, wordt de toegang tot de markt ontzegd. Er wordt aangedrongen op het gebruik van automatische incasso/overschrijving om administratieve vertragingen te voorkomen. * **Taalgebruik:** Formeel en dwingend ("ten zeerste aanraden", "geen toegang... zou worden verleend"). De spelling is deels verouderd (bijv. "den zesden", "doorloopende"). * **Correcties:** In de eerste alinea is het woord "op" handmatig doorgehaald en vervangen door de getypte term "vóór", wat de deadline voor betaling strikter maakt. * **Lijst van geadresseerden:** De lijst onderaan bevat diverse groothandelaren in groenten en fruit. De codes achter de namen (zoals H.101, E.22) verwijzen naar de specifieke sectie en het nummer van de hal of standplaats op het marktterrein. De afkorting "z.o.z." onderaan geeft aan dat de lijst op de achterzijde van het origineel doorloopt.

Officiële brief / Correspondentie.

Dit document betreft een officiële kennisgeving van de Inspectie voor de Prijsbeheersching aan de Directie van de Centrale Markt in Amsterdam tijdens de Tweede Wereldoorlog. De kern van de brief is de handhaving van economische regels: een handelaar, L. van Smeerdijk uit Halfweg, heeft een "tuchtbeschikking" gekregen. De sanctie omvat een sluiting van de onderneming, waarbij de lokale politie van Haarlemmerliede en Spaarnwoude opdracht krijgt dit officieel kenbaar te maken ("aan te plakken"). De handgeschreven noten onderaan zijn cruciaal voor de administratieve afhandeling; ze suggereren dat Smeerdijk wellicht niet volledig wordt uitgesloten van de marktactiviteiten omdat hij in loondienst treedt bij een andere partij (mogelijk "v. d. Brouwer"). Dit wijst op de bureaucratische complexiteit en de directe impact van de bezettingswetgeving op de dagelijkse voedselvoorziening en handel.

Getypte zakelijke brief/kennisgeving.

De brief is een formeel schrijven waarin twee zaken worden medegedeeld aan de heer Van Smeerdijk: 1. **Gedwongen beëindiging van huur:** Vanwege de vordering van "Pier C" door de Duitse bezettingsmacht (de Weermacht) worden de huurcontracten voor de pakhuisafdelingen C 2 en C 9 met terugwerkende kracht ontbonden. De reeds betaalde huur over de rest van de maand april wordt terugbetaald. 2. **Tijdelijke ingebruikname van een ander pakhuis:** Pakhuis B 2 wordt tijdelijk aan een ander (Jac. Broerse) toegewezen. De reden hiervoor is dat Van Smeerdijk zelf is uitgesloten van de Centrale Markt vanwege het overtreden van de prijsvoorschriften. Zolang hij uitgesloten is, krijgt hij wel de huurvergoeding die de tijdelijke gebruiker betaalt op zijn rekening bijgeschreven.

Doorslag (carbonkopie) van een zakelijke brief.

De brief is een zakelijke correspondentie over de verlenging van een huurcontract. De toon is formeel en direct. De afzender wijst de huurder erop dat de huurperiode voor pakhuis B 2 op de Centrale Markt bijna ten einde loopt. Er wordt aangedrongen op een spoedig antwoord ("per omgaande") om de administratieve afhandeling (het tekenen en retourneren van twee exemplaren van het contract) in gang te zetten. De gehanteerde spelling is de vooroorlogse spelling-De Vries en Te Winkel (herkenbaar aan woorden als "wenscht" en "teekening").

Zakelijke brief / Huurkennisgeving (doorslag of kopie).

De brief is een formele kennisgeving betreffende de beëindiging van een huurtermijn. De huurder, de heer L. van Smeerdijk, wordt eraan herinnerd dat het huurcontract van "pakhuis B 2" op de Centrale Markt per 31 december 1943 afloopt. De toon is zakelijk en dwingend ("per omgaande te berichten"). Er wordt verwezen naar eerdere correspondentie van mei 1943, wat duidt op een zorgvuldige administratieve opvolging. Het taalgebruik is kenmerkend voor de eerste helft van de 20e eeuw, met archaïsche spelling zoals "mede", "aanstaande", "wenscht", "teekening" en de naamvalsvorm "Den Heer".

Document

Het document fungeerde als een werklijst voor de administratie van een groothandelsmarkt. De drie kolommen geven de naam van de handelaar, het marktnummer (het toestel ter plaatse op de Pier of in de Hal) en het "Thuis"-nummer (vaak een kantoor of woonadres in omliggende plaatsen zoals Rijnsburg, Zuid-Scharwoude of Amstelveen). De handgeschreven toevoegingen tonen aan dat de lijst constant geactualiseerd werd: voorletters werden toegevoegd, namen van opvolgers of bewindvoerders genoteerd, en bedrijfsomschrijvingen (zoals "West Ind. Ban. Import") verduidelijkt. Sommige groepen nummers zijn samengevoegd met accolades (bijv. bij P.H. Buys), wat duidt op meerdere beschikbare lijnen.

Document

De brief is een zakelijke mededeling betreffende de administratieve afhandeling van een huurovereenkomst. De heer L. van Smeerdijk uit Halfweg huurt pakhuis "B 2" op de Centrale Markt. De brief instrueert hem om beide kopieën van het contract (in duplo) te ondertekenen op de met een 'x' gemarkeerde plekken en deze direct te retourneren. Tevens wordt gemeld dat de verschuldigde zegelkosten (een vorm van belasting op officiële documenten) ter waarde van 2 gulden reeds van zijn rekening zijn afgeschreven. De schrijfstijl is formeel en hanteert de destijds gangbare spelling (zoals "teekenen" en "retourneeren").

# TRANSCRIPTIE later vD/B. den heer L. van Smeerdijk, Centrale Markt C.9, Amsterdam-West. 77/2/66 M. 23 Mei 1942. Naar aanleiding van een brief d.d. 6 Mei j.l. door U als eerste onderteekend, bericht ik U, dat ik geen aanleiding kan vinden den heer Burgemeester van Amsterdam voor te stellen ten aanzien van Uw vader, W. van Smeerdijk, uitzonderingsmaatre- gelen...

# TRANSCRIPTIE [Linksboven, handgeschreven:] *Verzonden 27/5* [Rechtsboven:] vD/B. den heer L. van Smeerdijk, Centrale Markt C.9, Amsterdam-West. 77/2/66 M. 23 Mei 1942. Naar aanleiding van een brief d.d. 6 Mei j.l. door U als eerste onderteekend, bericht ik U, dat ik geen aanleiding kan vinden den heer Burgemeester van Amsterdam voor te stellen ten aanzien van Uw vader, W. van Smeerdijk, ui...

# TRANSCRIPTIE L. VAN SMEERDIJK GROOTHANDEL IN GROENTEN EN FRUIT CENTRALE MARKT C 9 PRIVÉ: WILHELMINASTR. 3, HALFWEG № 77/2/63 M. 1942 6/5 AMSTERDAM, 6 Mei 1942. TELEFOON 84396 POSTREKENING 332370 Aan den Heer Directeur van de Centrale Markt te Amsterdam. Welledale Heer, Zooals U ongetwijfeld bekend zal zijn is mijn Vader W. Smeerdijk wegens een overtreding het recht ontzegd de Centrale Mark...

# TRANSCRIPTIE L. VAN SMEERDIJK GROOTHANDEL IN GROENTEN EN FRUIT CENTRALE MARKT C 9 PRIVÉ: WILHELMINASTR. 3, HALFWEG AMSTERDAM, .................................................... 194...... TELEFOON 84396 POSTREKENING 332370 II Daar wij van Uw beslissing voor Vader zijn gezondheidstoestand groote verwachtingen hebben, en wij U wel de verzekering kunnen geven dat uitsluitend deze redenen ...

In aansluiting op mijn rapport van 11 december 1939 betreffende diefstal van ledige kisten van grossier L.van Smeerdijk,rapporteer ik nog het volgende.Door B.van Dijk is mij ter hand gesteld een be- drag van F.37-hetwelk de kostbaas van J.W.[van] Smeerdijk bij wien hij in- wonend was,in de kleeding van J.W.[van] Smeerdijk heeft gevonden.Dat bed- drag heb ik rapporteur in beslag genomen en gedepone...