M.H. Hierbij

Dienstbrief / Ambtelijke mededeling.

* **Inhoud:** De marktopziener (J. Renz) adviseert de inspecteur negatief over een verzoek van een marktkoopman genaamd Lijmer (standplaats vak 177). Lijmer wilde zijn zoon als assistent aanstellen, maar de opziener maakt bezwaar omdat de jongen jonger is dan 16 jaar. * **Handtekening en functie:** De afzender ondertekent als "Marktopz.", wat staat voor Marktopziener. De Dapperstraat is een bekende marktlocatie in Amsterdam. * **Aantekening:** De latere krabbel onderaan het document bevestigt dat er op 18 januari een controle heeft plaatsgevonden. De naam van de zoon wordt vermeld: Wolf Lijmer. Zijn geboortedatum/leeftijd is blijkbaar gecontroleerd aan de hand van het "trouwboekje" van de familie om de 16-jaarsgrens te verifiëren. * **Taalgebruik:** Formeel, ambtelijk Nederlands uit het interbellum ("in overweging willen geven", "m.i." [mijns inziens]).

Ambtelijk schrijven / rapport van een marktopzichter.

* **Inhoud:** De marktopzichter van de Dapperstraat adviseert de inspecteur negatief over een verzoek van een heer Lijmer. Lijmer wilde dat zijn zoon hem zou assisteren op de markt. De opzichter voert aan dat de jongen nog geen 16 jaar oud is, wat volgens hem een beletsel vormt voor de toewijzing. * **Ambtelijke afhandeling:** De handgeschreven notities onderaan tonen aan dat het verzoek een dag later (18 januari) is beoordeeld. Er is specifiek gekeken naar de "16 jaars grens". De naam van de zoon wordt genoteerd: **Wolf Lijmer**. De verificatie van zijn leeftijd heeft plaatsgevonden door inzage in het trouwboekje van de familie. * **Taalgebruik:** Typisch ambtelijk Nederlands uit de vooroorlogse periode (bijv. "in overweging willen geven", "M: i:" voor mijns inziens). * **Identificatie:** De afkorting "v: h: 177" verwijst waarschijnlijk naar het standplaatsnummer of huisnummer van de betreffende marktkoopman.

Document

* **Inhoud:** De marktopziener, J. Renz, adviseert zijn superieur (de Inspecteur) om akkoord te gaan met een verzoek van een marktkoopman genaamd E. Kroon. * **Specificaties:** De heer Kroon bezet standplaats nummer 134 (waarschijnlijk op de Dappermarkt). Het verzoek betreft het afbetalen van één week schuld (waarschijnlijk achterstallig staangeld) verspreid over twee data: 11 en 18 februari 1939. * **Terminologie:** * **pl: nº 134:** Verwijst naar de standplaats (plaats) op de markt. * **a:s:** Afkorting voor "aanstaande". * **Marktopz:** Afkorting voor "Marktopziener", de functionaris belast met het toezicht op de markt. * **word -:** De schrijver eindigt met "word", waar tegenwoordig "wordt" (met d-t) vereist is, gevolgd door een verbindingsstreepje naar de witruimte.

Administratieve brief/notitie betreffende een marktvergunning.

In dit schrijven adviseert de marktopziener (J. Renz) positief over een verzoek van een marktkoopman genaamd H. Hangjas. Hangjas bezet standplaats nummer 1 (waarschijnlijk op de Dappermarkt). Het verzoek betreft een tijdelijke regeling tot 15 mei 1939. Er wordt een specifieke financiële voorwaarde gesteld: de schoonvader van Hangjas moet een 'dagplaats' betalen. Onderaan het document worden de gegevens van de assistent genoteerd: **Salomon Groen**, wonende aan de Nieuwe Achtergracht 24 in Amsterdam. De geboortedatum is open gelaten. Het handschrift is een vlot, zakelijk cursief uit de vooroorlogse periode, geschreven met een vulpen of kroontjespen op gelinieerd papier.

Administratieve correspondentie (handgeschreven brief/notitie).

* **Inhoud:** De marktopziener (J. Renz) adviseert de Inspecteur om akkoord te gaan met een verzoek van de heer H. Hangjas betreffende standplaats nummer 1 op de Dappermarkt. De toestemming moet gelden tot 15 mei 1939. Er wordt echter een financiële voorwaarde gesteld: de schoonvader van Hangjas moet de dagplaatsvergoeding betalen. * **Functie:** Het document dient als officieel advies binnen de gemeentelijke marktadministratie. * **Opmerkelijke details:** Onderaan staat de naam van een assistent, Salomon Groen, met zijn adres (Nieuwe Achtergracht 24). De toevoeging "geb:" (geboortedatum) is opengelaten.

Handgeschreven brief/memo.

Dit document is een ambtelijke correspondentie betreffende de dagelijkse gang van zaken op de markt van het Waterlooplein in Amsterdam. * **Kernboodschap:** De afzender (J. Renz) adviseert de inspecteur positief over een verzoek van een marktkoopman, de heer S. Groen. Groen vraagt om zijn standplaats (nummer 28) tijdelijk niet fysiek te hoeven bezetten tot 2 maart 1940. * **Voorwaarde:** Het uitstel wordt slechts geadviseerd onder de strikte voorwaarde dat de financiële verplichtingen (het marktgeld) gewoon doorlopen en tijdig betaald worden. * **Taalgebruik:** Het taalgebruik is formeel en hoffelijk ("in overweging willen geven", "tegemoet te komen"), passend bij de hiërarchische verhoudingen binnen de gemeentelijke administratie van die tijd.

Ambtsbericht/adviesbrief betreffende marktplaatsen.

* **Inhoud:** De marktopziener, J. Penz, adviseert de inspecteur negatief over een verzoek van de heer W. Vicool. De kern van het argument is dat hoewel er formeel sprake is van een toewijzing (waarschijnlijk op naam van mevrouw Vicool), deze plaats in de praktijk nooit is gebruikt. Penz vermoedt dat het verzoek louter een strategische zet is om op drukke zaterdagen aanspraak te kunnen maken op betere, vrijgekomen plekken ("niet bezet zijnde plaatsen"). * **Schrijfstijl:** Formeel-ambtelijk. Er wordt gebruikgemaakt van de toen gangbare spelling (bijv. "eventueele", "zaterdag's"). * **Betrokkenen:** * **Dhr. W. Vicool & Mevr. Vicool:** De aanvragers/belanghebbenden. * **J. Penz:** De marktopziener belast met het toezicht op de Dappermarkt. * **Morpurgo:** De naam onderaan is waarschijnlijk die van een administratief medewerker of een hogere ambtenaar die het document heeft gezien of verwerkt.

Handgeschreven verzoekschrift/brief.

* **Inhoud:** De marktopziener (J. Renz) ondersteunt een formeel verzoek van een marktkoopman, de heer L. van Collem, die op zaterdagen hulp nodig heeft bij zijn kraam (plaats 133) aan de Dapperstraat. * **Reden voor assistentie:** De assistentie is expliciet bedoeld voor twee taken: ondersteuning bij de verkoop en preventie van diefstal ("toezicht te houden op het stelen"). Dit wijst op de grote drukte op de zaterdagmarkt in die periode. * **Personen:** * **L. v. Collem:** De vergunninghouder van marktkraam 133. De naam Van Collem is een bekende naam binnen de Joodse gemeenschap van de Amsterdamse markten. * **C. Prins:** De beoogde assistente, geboren in 1921 (op dat moment 18 jaar oud) en woonachtig in de nabijgelegen Wytenbachstraat. * **Stijl:** Het document is geschreven in een zakelijke, eerbiedige toon ("in overweging willen geven") die typerend is voor de ambtelijke correspondentie van die tijd.

Dienstbrief / Verzoekschrift

Dit handgeschreven document is een formeel schrijven van een marktopziener (J. Renz) aan een inspecteur. De kern van het schrijven is een verzoek om dispensatie of toestemming voor een marktkoopvrouw, de weduwe Mevr. Dootjes-Wassenaar, die standplaats nummer 143 bezet. Zij vraagt toestemming om op de drukke zaterdagen geholpen te worden door haar zwager, J. Chr. W. Dootjes. De argumentatie is gebaseerd op de werklast: de verkoop van haring en gerookte paling op zaterdag is te intensief voor een vrouw alleen. De brief bevat onderaan de persoonlijke gegevens van de beoogde assistent, inclusief zijn geboortedatum en adres.

Handgeschreven ambtelijk schrijven / memorandum.

* **Inhoud:** Het document betreft een formeel advies aan een inspecteur om akkoord te gaan met de overschrijving van een marktplaatsvergunning. * **Kerngegevens:** * **Betrokkene:** Dhr. S. v[an] Engel. * **Locatie:** Markt aan de Dapperstraat. * **Object:** Marktplaats nummer 117 (afgekort als 'pl: 117'). * **Aanleiding:** Het overlijden van de echtgenote van de heer Van Engel, die vermoedelijk de oorspronkelijke vergunninghouder was. * **Juridische verwijzing:** Er wordt expliciet verwezen naar *artikel 16 van het reglement op de markten*. Dit artikel regelde blijkbaar de opvolging of overdracht van standplaatsen bij overlijden binnen de familie. * **Taalgebruik:** Kenmerkend voor de tijd en de functie is het gebruik van de beleefdheidsvorm ("U", "Den Heer") en de voorzichtige formulering ("in overweging willen geven").

Brief (ambtelijke correspondentie)

In deze handgeschreven brief adviseert J. Rens (vermoedelijk een marktmeester of toezichthouder van de Dappermarkt) de Marktinspecteur over een verzoek van een individuele koopman, de heer J. Blitz. Blitz, die standplaats nummer 27 bezat, had blijkbaar gevraagd om zijn kraam tijdens de koude wintermaanden niet te hoeven bezetten (uitstel van bezettingsplicht). Rens adviseert negatief op dit verzoek. Zijn argument is gebaseerd op het precedent-effect: als één koopman toestemming krijgt om weg te blijven bij slecht weer, zullen er velen volgen. Dit zou leiden tot een gatenkaas op de markt, wat de aantrekkelijkheid en het economisch functioneren van de markt als geheel zou schaden ("nadeelig voor de markt").

Handgeschreven zakelijke brief.

De brief is een verzoekschrift van J. Stijstenbrink aan de directie van de Centrale Markthallen. De kern van het schrijven is een betalingsregeling: de schrijver heeft een schuld van 7,50 gulden (mogelijk later gecorrigeerd naar 3,50 gulden), maar is door financiële nood aangewezen op de 'Maatschappelijke steun' (de toenmalige sociale bijstand). Hij verzoekt om uitstel van betaling tot het voorjaar, wanneer hij blijkbaar weer inkomsten verwacht uit activiteiten op de markt. Opvallend is de laatste vraag waarin hij toestemming vraagt om zijn broer (M. Stijstenbrink) te bezoeken "als ik hen noodzakelijk moet hebbe". Dit suggereert dat de toegang tot het terrein van de Markthallen of de communicatie tussen handelaren gereguleerd was, en hij een uitzondering of pasje nodig had. De toon is nederig en beleefd, kenmerkend voor correspondentie van burgers naar autoriteiten in die periode.

Handgeschreven brief/verzoekschrift.

* **Inhoud:** Het document is een formeel verzoek aan een inspecteur om toestemming te verlenen voor een tijdelijke vervanging. Mejuffrouw E. Blik, die standplaats nummer 124 op de Dappermarkt inneemt, heeft een ongeluk gehad. J. Renz verzoekt of haar zuster haar taken mag overnemen tot en met 15 juni 1940. * **Handschrift:** Het betreft een zeer verzorgd en duidelijk leesbaar cursief handschrift, kenmerkend voor de eerste helft van de 20e eeuw. * **Kerngegevens:** * **Locatie:** Dapperstraat, Amsterdam (bekend om de Dappermarkt). * **Betrokkenen:** Mej. E. Blik (vergunninghouder), haar ongenoemde zuster (vervanger), J. Renz (verzoeker, mogelijk een marktmeester of opzichter), en de Inspecteur (beslissingsbevoegde). * **Termijn:** De vervanging wordt gevraagd voor een periode van elf dagen (van 4 tot 15 juni).

Handgeschreven ambtelijke brief / verzoekschrift.

* **Inhoud:** De brief is een formele aanbeveling van J. Menz aan een inspecteur (vermoedelijk van de marktwezen of politie). Het betreft een verzoek van een marktkoopman, de heer De Groot. * **Kern van het verzoek:** De heer De Groot, die standplaats nummer 62 bezet ("pl: n: 62"), wenst zijn officiële verkoopsartikel ("verkoopsart:") te wijzigen. Hij wil overstappen van de verkoop van "bijouterieën" (sieraden en modeaccessoires) naar "ongeregeld" (diverse tweedehands goederen of kleine snuisterijen). * **Schrifttype:** Het document is geschreven in een duidelijk leesbaar, rechtopstaand lopend handschrift met een kroontjespen. De stijl is zakelijk en to-the-point.

Brief / Verzoekschrift

Het document is een kort, formeel schrijven waarin verzocht wordt om toestemming voor een assistent op de markt van het Waterlooplein. * **S. Swart:** De persoon voor wie de assistentie wordt aangevraagd. "pl: n: 212" verwijst naar de standplaats of het huisnummer op het Waterlooplein. * **M. Tokkie:** De beoogde assistent. Er worden specifieke persoonsgegevens vermeld (geboortedatum 7 november 1887 en adres Tweede Oosterparkstraat 79, drie hoog). * **Schrift:** Het document is geschreven in een duidelijk, geoefend lopend handschrift (latijns cursiief), typerend voor de administratieve stijl van het midden van de 20e eeuw.

Ambtelijk memorandum/adviesformulier betreffende marktplaatsvergunningen.

Dit document is een intern administratief stuk van de gemeente Amsterdam (waarschijnlijk de afdeling Marktwezen) uit de zomer van 1941. Het betreft de beoordeling van een verzoek van een marktkoopman genaamd A. Bartels voor twee specifieke standplaatsen: plaats 118 op de Nieuwmarkt en plaats 163 in de Westerstraat. Er is sprake van een gelaagd besluitvormingsproces: 1. **Nieuwmarkt:** Inspecteur J. Renz adviseert op 8 augustus negatief over de plek op de Nieuwmarkt. Zijn argument is dat de kooplieden daar de hele dag bij elkaar zijn en "onderling hun handel verkoopen", wat suggereert dat een extra vaste plek voor deze specifieke aanvrager niet wenselijk of noodzakelijk wordt geacht binnen de bestaande marktdynamiek. 2. **Westerstraat:** In een latere notitie van 11 augustus wordt, na overleg tussen de heren De Wolff en een derde ambtenaar (geparafeerd AW), geadviseerd om het verzoek voor de Westerstraat wél in te willigen. De vele stempels, parafen en referentienummers getuigen van een strikte bureaucratische afhandeling van marktvergunningen in deze periode.

Handgeschreven brief / verzoekschrift.

Het document is een formeel verzoek aan een inspecteur om toestemming te verlenen voor het aanstellen van een assistente bij een marktkraam. * **Verzoeker:** J. Renz lijkt de aanvrager te zijn, handelend namens of voor de stal van Dhr. J. C. Icke. * **Locatie van de stal:** "pl: n: 155" verwijst naar standplaats nummer 155. Gezien de kop "Dapperstraat" betreft dit vrijwel zeker de Dappermarkt in Amsterdam. * **Aard van de nering:** Een "aardapp. en groentenstal" (aardappel- en groentestal). * **De assistente:** Sophia Westenberg (geboren Icke, 10 december 1906). De achternaam Icke suggereert een familieband met de houder van de stal, J.C. Icke. Zij woonde ten tijde van de aanvraag in de Van Oldenbarneveldtstraat 62-II. Het handschrift is een vlot, leesbaar cursief schrift, kenmerkend voor de eerste helft van de 20e eeuw.

Administratief memo/correspondentie (Algemene Zaken Model No. 14)

Dit document is een intern ambtelijk schrijven betreffende de betaling van achterstallig marktgeld door een zekere heer E. Kroon, die standplaats 134 op de Dapperstraat in Amsterdam bezette. De administratieve gang van zaken is als volgt: 1. **5 februari 1942:** Kroon krijgt een waarschuwing om voor 7 februari te betalen. 2. **11 februari 1942:** Een administratieve aantekening (Th. Menz en De Kan) over de status. 3. **16 februari 1942:** Er wordt een officieel voorstel gedaan aan de Inspecteur om het verzoek van Kroon tot een afbetalingsregeling ("aflossing") te accepteren. 4. **17 en 20 april 1942:** De zaak wordt gemarkeerd als "afgedaan" en mag worden opgeborgen in het archief. De tekst toont de formele, hiërarchische communicatie binnen de gemeentelijke diensten (waarschijnlijk de Marktdienst van Amsterdam).

Handgeschreven brief / verzoekschrift.

De brief is een formeel ondersteunend verzoek gericht aan een inspecteur. De schrijver, J. Menz, verzoekt om toestemming voor een zekere heer D. Pietersma om hulp te krijgen van diens zoon, W. Pietersma. De reden die hiervoor wordt opgegeven is de ziekte van de echtgenote van de heer Pietersma, waardoor hij blijkbaar extra ondersteuning nodig heeft bij zijn werkzaamheden. De brief bevat specifieke details over de assistent, zoals zijn geboortedatum (21 oktober 1923) en woonadres (Wagenaarstraat 113). Het taalgebruik is uiterst beleefd en zakelijk.

Handgeschreven ambtelijk bericht/advies.

Het document is een zakelijk advies betreffende het marktbeheer in Amsterdam. J. Renz adviseert de Inspecteur om een verzoek van een marktkoopvrouw, H. Wertheim, in te willigen. Zij heeft om een onderbreking van een maand gevraagd voor haar standplaats (nummer 38) omdat zij haar zieke echtgenoot moet verplegen. Renz stelt voor het uitstel te verlenen, mits zij haar achterstallige en lopende marktgeld (staangeld) betaalt. Hij noteert dat zij reeds vier weken achterloopt met betalingen. De krabbels onderaan tonen de afhandeling: de Inspecteur ging akkoord ("Acc."), wat op 6 mei 1943 werd geparafeerd door een ambtenaar met de initialen "H.D.".

Document

Het document betreft een formeel verzoek en de daaropvolgende ambtelijke aanbeveling voor een standplaats op de Amsterdamse Albert Cuypmarkt in 1943. * **Verzoek:** De indiener (vermoedelijk Dhr. Bijster) verzoekt om een vaste standplaats direct voor zijn woning/pand aan de Albert Cuypstraat 156. Hij voert aan dat hij deze plek al geruime tijd als 'losse' (tijdelijke) plaatshouder gebruikt en over de juiste registratiepapieren uit 1942 beschikt. * **Advies:** J. Renz (waarschijnlijk een marktmeester of inspecteur) adviseert de 'Heer Inspecteur' om Bijster een 'dagplaats' voor de zaterdagen toe te kennen. Dit is een pragmatische oplossing omdat Bijster op doordeweekse dagen niet op de markt staat. * **Handelswaar:** De omschrijving "2e hands potten, pannen enz: oude rommel" is tekenend voor de informele handel en de schaarste aan nieuwe goederen tijdens de oorlogsjaren.

Brief / Verzoekschrift gericht aan de Marktinspectie.

Het document is een korte aanbevelingsbrief geschreven door J. Renz aan de marktinspecteur. Het doel is om een vaste staanplaats te bemachtigen voor een zekere heer J. Baan op de Albert Cuypmarkt in Amsterdam. De argumentatie voor dit verzoek is dat de heer Baan "bijna dagelijks" op de markt te vinden is, wat duidt op een zekere mate van betrouwbaarheid en continuïteit. Er wordt specifiek vermeld wat de handelswaar is: tweedehands artikelen ("2 hands art."), met de nadrukkelijke toevoeging dat er "geen textiel" wordt verkocht. De kantlijnnotities laten de ambtelijke verwerking zien. Het verzoek werd op 11 oktober 1943 ingeschreven en de vaste plaats werd uiteindelijk toegekend ("uitgereikt") met ingang van 1 november 1943.

Ambtelijke correspondentie/intern memorandum betreffende marktvergunningen.

* **Inhoud:** Het document is een aanbeveling aan de Inspecteur van het Marktwezen om de heer J. Bos een vaste staanplaats te verlenen op de Albert Cuypmarkt. De reden hiervoor is dat de aanvrager reeds als 'meeloper' (dagelijkse bezoeker zonder vaste plek) bekend staat. * **Product:** De heer Bos handelt in tweedehands goederen, waarbij expliciet wordt vermeld "geen textiel". Dit kan duiden op de schaarste van textiel tijdens de oorlogsjaren of specifieke marktreglementen voor die branche. * **Administratieve verwerking:** De kanttekeningen tonen een efficiënte ambtelijke afhandeling. De aanvraag werd op 4 oktober ingediend, op 12 oktober verwerkt/geregistreerd, en de vaste plaats werd toegekend met ingang van 1 november 1943. * **Handschrift:** Het document is geschreven in een vlot, zakelijk cursief handschrift dat kenmerkend is voor de vroege 20e eeuw.

# TRANSCRIPTIE VP/HG. *extra* (handgeschreven) 90/35/2 M. 5 Juni 1940. den Heer C.Lodewijks, Haarl.Houttuinen 133 II, Amsterdam-Centrum. Wijk 9. Naar aanleiding van Uw desbetreffend verzoek verleen ik U hierbij tot wederopzegging toestemming zich op Uw plaats op de markt Mosplein in plaats van door H.W.F.v.Gellekom te laten bijstaan - niet vervangen - door C.Wijnands, geboren 15 Juni 1908. D...

# TRANSCRIPTIE [Stempel linksboven:] Nº 26/20/2 M. 339 19/6 [Rechtsboven:] Amsterdam 19/8-39 [Rechtsboven schuin geschreven:] ni. Insp. Wel Edl. Heer Den ondergetekende H.v Bennekom van beroep Sigarenfabrikant tevens Koopman op de markt woonplaats W. de Withstraat 133 Huis Verzoekt U beleefd hem een onderhoud toe te staan zoo spoedig mogelijk als het kan Als het U gelegen komt voor Zaterdag. I...

# TRANSCRIPTIE [Stempel: № 20/16/2 M. 1339½] **MARKTKOOPLIEDENVEREENIGING** **„VOORUITGANG ZIJ ONS DOEL”** Opgericht 2 Juni 1934 Kon. goedgek. 1 Mei 1936 Secretariaat: AMSTERDAM, 1 Mei 1939 Gem. Giro M 3850 No. 51 Onderwerp: Feestkrant. Den Weledele Heer, A.H. de Haer. Inspecteur van Marktwezen. J.v.Galenstraat, Amsterdam(West). ------------------ [Handgeschreven: n.c. Insp] Weledele Heer,

# TRANSCRIPTIE [Rechtsboven handgeschreven paraaf/naam: *M. Müller*] HG. 85/67/3 M. 7 Juni 1939. den Heer J.v.d.Molen, 2e Weteringdwarsstraat 42, Amsterdam-Centrum. Wijk 5. Ten vervolge op mijn brief d.d. 1 Juni jl. no.85/67/2 M. deel ik U mede, dat U zich tot uiterlijk Vrijdag 9 Juni a.s. te mijnen kantore, Jan van Galenstraat 14, kunt vervoegen. Indien U hieraan wederom niet voldoet, zal a...

# TRANSCRIPTIE VP/HG. *Extra* [handgeschreven] 28/73/2 M. 17 Juni 1939. den Heer M. Beuse, Julianastraat 14, <u>P u r m e r e n d</u> . Naar aanleiding van Uw brief d.d. 27 Mei jl. bericht ik U, dat het daarin vervatte verzoek om U toe te staan, dat U zich op Uw marktplaatsen laat bijstaan door W. Uitenga, <u>niet</u> voor inwilliging in aanmerking kan komen. De Directeur,