J. Hoogendorp

Officiële brief/beschikking (mogelijk een doorslag voor het archief).

* **Inhoud:** De brief betreft een officiële toestemming aan de heer H.J. Hoogendorp om op zaterdagen op de Ten Katemarkt in Amsterdam hulp te krijgen van zijn zoon, J. Hoogendorp. * **Juridische condities:** De toestemming is verleend "tot wederopzegging", wat betekent dat de gemeente het recht behoudt de toestemming op elk moment in te trekken. Er wordt expliciet benadrukt dat het gaat om "bystaan" (assisteren) en nadrukkelijk "niet vervangen". Dit hield in dat de vergunninghouder zelf aanwezig moest blijven op de marktplaats. * **Taalgebruik:** Het document hanteert de toenmalige spelling (bijv. "hierby" en "bystaan" met een 'y' in plaats van 'ij'). Termen als "jongstleden" (jl.) en "de dato" (d.d.) zijn typerend voor de formele correspondentie van die tijd. * **Administratieve kenmerken:** De aantekening "2 ex. M. de Haas" suggereert dat er twee exemplaren zijn opgesteld door of voor een medewerker genaamd De Haas. De datum van verzending is handmatig toegevoegd, wat duidt op een zorgvuldige procesbewaking in het archief.

Document

* **Inhoud:** Het document betreft een gedetailleerde lijst van goederentransporten per spoor naar de Centrale Markt in Amsterdam. De kolommen vermelden de ontvanger, het station van herkomst, het gewicht (waarschijnlijk in kilogrammen) en de aard van de goederen. * **Goederen:** De vracht bestaat bijna uitsluitend uit primaire levensmiddelen, voornamelijk aardappelen, maar ook rapen, fruit, peren, appelen en citroenen. * **Herkomst:** De stations van afzending liggen verspreid over Nederland, met een sterke nadruk op de noordelijke en oostelijke provincies (Groningen, Drenthe, Overijssel), die bekend stonden om hun grootschalige aardappelproductie. * **Belangrijke partijen:** "v. Es" en "V.B.N.A." (waarschijnlijk een inkoopcombinatie of coöperatie) verschijnen als de grootste ontvangers. * **Totalen:** Onderaan staat een totaal gewicht van 422.007 (kg), wat neerkomt op ruim 422 ton aan voedselvoorraad in één maand voor dit specifieke spoorpunt.

Handgeschreven brief (verzoekschrift)

Het document is een formeel verzoek van een marktkoopman, J. Hoogendorp, gericht aan de Amsterdamse Dienst van het Marktwezen. De afzender verzoekt om toestemming voor zijn 19-jarige dochter om hem te mogen assisteren bij zijn standplaats (nummer 75) in de Ten Katestraat. Onderaan het document is door een ambtenaar of de directeur zelf een besluit genoteerd. De toestemming wordt verleend, maar met een belangrijke beperking: de dochter mag alleen "helpen" en uitdrukkelijk "niet vervangen". Dit onderscheid was essentieel voor de marktvergunning; de vergunninghouder moest in principe zelf aanwezig zijn op de standplaats. Opvallend is een kleine discrepantie in de voorletter: in de hoofdtekst lijkt er "T. Hoogendorp" te staan (hoewel het ook als een 'P' gelezen kan worden), terwijl de officiële notitie onderaan duidelijk spreekt over "P. Hoogendorp" met de bijbehorende geboortedatum (19 mei 1922).

Ambtelijke nota/advies op een gedrukt formulier (Bijblad).

Dit document is een intern ambtelijk advies betreffende een marktvergunning in Amsterdam. De ambtenaar adviseert positief op het verzoek van J. Hoogendorp om assistentie en vervanging op zijn marktplaats in de Ten Katestraat. De vervanging zal worden uitgevoerd door zijn achttienjarige dochter, P. Hoogendorp. De term "tot wederopzegging" duidt op een voorwaardelijke toestemming die op elk moment door de gemeente kan worden ingetrokken. De ondertekening "de Kan" is zeer waarschijnlijk van L.N. de Kan, een prominente functionaris binnen de Amsterdamse marktdienst in die jaren.

Officieel schrijven / Vergunning.

* **Inhoud:** Het document is een officiële toestemming aan de heer J. Hoogendorp om op zijn marktplaats aan de Ten Katestraat bijgestaan te worden door zijn 18-jarige dochter, P. Hoogendorp. * **Voorwaarden:** Er worden twee belangrijke beperkingen genoemd: 1. **"Tot wederopzegging":** De toestemming is niet permanent en kan op elk moment door de directie worden ingetrokken. 2. **"Bystaan - niet vervangen":** Dit is een cruciale administratieve nuance. De vergunninghouder (de vader) moet zelf aanwezig blijven op de markt; de dochter mag enkel helpen en niet zijn plaats volledig innemen (wat als illegale overdracht van een marktplaats gezien zou kunnen worden). * **Administratieve stijl:** Het gebruik van de 'y' in woorden als "hierby" en "bystaan" is kenmerkend voor de destijds gangbare ambtelijke spelling of een specifieke voorkeur van de typist/dienst.

Officiële brief/kennisgeving.

* **Inhoud:** De brief is een officiële toestemming aan de heer J. Hoogendorp om zich op zijn marktplaats aan de Ten Katestraat te laten bijstaan door zijn dochter, P. Hoogendorp. * **Voorwaarden:** De toestemming is "tot wederopzegging" (voorlopig) en met de expliciete restrictie "niet vervangen". Dit betekent dat de dochter enkel mag helpen terwijl de vader zelf aanwezig is; zij mag de kraam niet zelfstandig runnen als zijn vervanger. * **Taalgebruik:** Het taalgebruik is formeel en typerend voor de Nederlandse administratie van die tijd (gebruik van "den Heer", "hierby", "jl."). * **Bijzonderheden:** De naam "Ten Katestraat" lijkt met een andere typemachine of dikker lint over een eerder getypte tekst heen gezet te zijn, wat duidt op het gebruik van een standaardformulier dat voor specifieke locaties werd aangepast.

Brief / Klaagschrift.

Deze handgeschreven brief is een klacht over een vermeende ongelijke behandeling op de Amsterdamse **Ten Katemarkt**. De kern van de klacht is dat marktkooplieden volgens de regels persoonlijk hun standplaats moeten bezetten. De schrijver wijst erop dat de heer J. Hoogendorp dit niet doet; hij laat zijn 14-jarige dochter de kraam bemannen terwijl hij zelf de hele dag in zijn fysieke winkel staat. De schrijver uit zijn frustratie over de handhaving door de **marktmeester**. Terwijl andere kinderen door de marktmeester worden weggestuurd als zij hun vader proberen te helpen, lijkt er voor de dochter van Hoogendorp een uitzondering te worden gemaakt. De brief specificeert de locatie van de bewuste standplaats: in de Ten Katestraat nabij de hoek met de Kinkerstraat.

Handgeschreven anonieme brief met ambtelijke aantekeningen.

* **Inhoud:** De brief is een anonieme klacht/dreigement gericht aan een autoriteit (waarschijnlijk een burgemeester of marktwezen). De schrijver beklaagt zich over twee Joodse personen die een goede standplaats op de markt hebben gekregen. Er wordt gesuggereerd dat dit ten koste gaat van "arme [niet-Joodse] menschen" en er wordt gezinspeeld op corruptie van de marktmeester. De schrijver dreigt met eigenrichting ("dan nemen wij maatregelen"). * **Toon:** Afgunstig, antisemitisch en dreigend. De schrijver beroept zich op een vermeend onrecht wat betreft overervingsrechten van standplaatsen. * **Handschrift:** Een verzorgd maar enigszins archaïsch handschrift, passend bij de eerste helft van de 20e eeuw.

Handgeschreven brief op gelinieerd papier.

* **Inhoud:** De brief is een officieel verzoek van een markthandelaar aan de directeur van het Amsterdamse Marktwezen. De afzender, J. Hoogendorp, vraagt toestemming voor zijn dochter om hem alleen bij de marktkraam te laten staan. * **Probleemstelling:** De dochter heeft een officiële waarschuwing ("aanmerking") gekregen omdat zij alleen bij de kraam ("den stal") stond. Volgens de toenmalige regelgeving mocht een assistent de kraam waarschijnlijk alleen bemannen in aanwezigheid van de vergunninghouder. * **Argumentatie:** Hoogendorp voert "buitengewone omstandigheden" aan waardoor hij vaak onverwachts weg moet, wat een regelmatige aanwezigheid bemoeilijkt. * **Toon:** De brief is geschreven in een formele, beleefde stijl die gebruikelijk was voor correspondentie met overheidsinstanties in het midden van de 20e eeuw.

Document

* **Onderwerp**: Het document betreft een verzoek van een marktkoopman (J. Hoogendorp) om assistentie of vervanging bij zijn standplaats op de markt (plek 75). * **Besluitvorming**: De tekst bevat een concept-advies waarin wordt voorgesteld om de vervanging door zijn dochter (Trijntje) toe te staan, mits dit noodzakelijk is voor de handel. * **Correcties**: Er zijn opvallende doorhalingen in het midden van de tekst. Oorspronkelijk leek er te staan dat de marktambtenaar hem van verplichtingen kon ontslaan, maar dit is gewijzigd naar een plicht om de ambtenaar "ervan in kennis te stellen". * **Status**: Het document is op 29 april 1941 afgehandeld met de verzending van een "modelbrief".

Brief/Officiële correspondentie (doorslag)

Deze brief is een officiële, tijdelijke toestemming voor de heer J. Hoogendorp om zich op zijn marktplaats op de Ten Katemarkt in Amsterdam te laten vervangen door zijn dochter, P. Hoogendorp. De toestemming is verleend naar aanleiding van een verzoek van de heer Hoogendorp van 9 april 1941. De voorwaarden voor deze vervanging zijn strikt: 1. **Duur:** De toestemming is voorlopig en slechts geldig voor een periode van drie maanden. 2. **Meldingsplicht:** De heer Hoogendorp moet elke keer dat hij afwezig is, dit vooraf melden aan de dienstdoende marktambtenaar. 3. **Specifieke vervanger:** De dochter, wiens geboortedatum (19 mei 1922) expliciet vermeld wordt, is de enige toegestane vervanger. Op het moment van schrijven was zij bijna 19 jaar oud.

Document

De brief is een administratieve beschikking van het Amsterdamse Marktwezen. De kern van het document is de (voorwaardelijke) toestemming aan de heer Hoogendorp om zijn standplaats op de Ten Katemarkt door zijn dochter te laten bemannen. De tekst bevat belangrijke handgeschreven wijzigingen die de juridische status van de toestemming veranderen: 1. **Beperking in tijd:** Waar de getypte tekst spreekt van "tot wederopzegging" (een open einde), is handgeschreven toegevoegd dat de toestemming "voorloopig voor den tijd van 3 maanden" geldt. 2. **Meldingsplicht:** Er wordt nadrukkelijk gewezen op de plicht om elke afwezigheid vooraf te melden aan de marktambtenaar. 3. **Handgeschreven verduidelijking:** Onderaan is een notitie toegevoegd ("I, wanneer U voor Uw handel afwezig zijt"), gedateerd op 1 mei 1941. Dit suggereert dat de vervanging alleen toegestaan is wanneer de vergunninghouder elders voor zijn handel actief is.

Handgeschreven verzoekschrift/brief.

* **Inhoud:** De schrijver, J. J. Hoogendorp, verzoekt de commissie om een toewijzing (vergunning) voor de verkoop en bereiding van mosselen. Hij onderbouwt dit door te wijzen op zijn ervaring in dit vak. * **Argumentatie:** Hoogendorp legt uit dat hij eerder een toewijzing had voor gerookte paling ("aal") in de markthal, maar dat de toegewezen hoeveelheden te klein waren om van te kunnen leven ("mijn brood niet kon verdienen"). Hij heeft die toewijzing daarom teruggegeven en hoopt nu via de mosselhandel weer een inkomen te verwerven. * **Toon:** De brief is formeel en beleefd, maar getuigt ook van de economische noodzaak van de aanvrager. * **Administratieve afhandeling:** De brief is geschreven op 9 september, maar pas gestempeld op 12 oktober 1942. De aantekening "Heeft kaart" suggereert dat de aanvrager reeds bekend was in het systeem of over de nodige distributiepapieren beschikte. Het document is uiteindelijk op 26 oktober gearchiveerd.

Administratief register of lijst van standplaatshouders (straathandel/markten).

Dit document vormt een registratie van individuele handelaren en hun toegewezen standplaatsen in Amsterdam. * **Geografische spreiding:** De woonadressen concentreren zich sterk in de volksbuurten van die tijd, zoals de Jordaan en de Spaarndammerbuurt. De standplaatsen bevinden zich op centrale verkeersknooppunten (Stationsplein, Prins Hendrikkade) en lokale marktplatsen (Haarlemmerplein, Marnixplein). * **Administratieve tekens:** De data in de kantlijn duiden waarschijnlijk op controles of betalingen van staangeld. De rode 'S' zou kunnen staan voor 'Status' of 'Schuld'. De dubbele vinkjes (**V V**) in blauw en rood wijzen op een dubbele verificatie door verschillende ambtenaren of afdelingen. * **Persoonsgegevens:** De toevoeging van geboortedata bij bepaalde namen suggereert dat dit register ook diende voor de identificatie van de vergunninghouder, wat essentieel was voor de handhaving.

Administratieve tabel / Logistiek overzicht.

Dit document biedt een gedetailleerd statistisch inzicht in de voedseldistributie in Amsterdam tijdens de Tweede Wereldoorlog. Enkele opvallende aspecten zijn: 1. **Transportmiddelen:** De afhankelijkheid van paard en wagen (p. en w.) en handkarren is zeer groot. Dit wijst op het enorme gebrek aan brandstof voor civiel gebruik. De vermelding "gassauto" duidt op voertuigen die zijn omgebouwd naar houtgasgeneratoren, een typische noodoplossing uit de oorlogsjaren. 2. **Logistieke Eenheden:** Er wordt gerekend in hectoliters (H.L.), wat de standaardmaat was voor bulkgoederen zoals aardappelen. 3. **Economische Waarde:** De verhouding tussen volume en guldens lijkt constant (ongeveer 0,21 gulden per hectoliter transportvergoeding), wat duidt op vaste tarieven die door de Centrale Markt of de bezettingsautoriteiten waren vastgesteld. 4. **Spreiding:** De tabel toont een grote variëteit aan transporteurs, van kleine zelfstandigen met een handkar tot grotere ondernemers met meerdere paardenwagens.

Administratief kasboek / Transportlijst.

* **Structuur:** Het document is een strikt overzicht van transportprestaties. Per transporteur wordt de capaciteit van het voertuig vermeld, gevolgd door de wekelijkse hoeveelheid vervoerde aardappelen in Hectoliters (H.L.) en de bijbehorende verdiensten of kosten in guldens (gld.). * **Voertuigtypen:** Er is een duidelijk onderscheid tussen: * **p. en w.**: Paard en wagen (meest voorkomend, capaciteit 25-40 H.L.). * **handkar**: Voor kleinere hoeveelheden (capaciteit 10 H.L.). * **gasauto**: Een vrachtwagen rijdend op houtgas (vanwege brandstoftekorten in de oorlog). * **Rekeneenheid:** De verhouding tussen H.L. en gld. lijkt constant te liggen rond de 0,21 gulden per Hectoliter (bijv. J. de Vries: 193 H.L. voor 40.53 gld). * **Handgeschreven tekens:** Er staan kleine kruisjes (†) en vinkjes bij diverse getallen, wat duidt op administratieve controle of verificatie door een accountant of opzichter.

Handgeschreven lijst op gelinieerd papier.

* **Structuur:** Het document is een administratieve inventarisatie van huurders of standhouders. Het is strikt onderverdeeld in secties op basis van de fysieke locatie: "nissen" (kleine nissen/verdiepingen), "kantoren", "plaatsen in de hal" en "plaatsen buiten de hal". * **Sectoren:** De lijst wordt gedomineerd door de groente- en fruithandel. Dit blijkt uit bedrijfsnamen als "Mooy's fruitimport" en de aanwezigheid van de "Tuinders Veiling Ver." * **Organisaties:** * **V.B.N.A.:** Dit staat waarschijnlijk voor de *Vereniging van Bemiddelingskantoren voor de Nederlandse Aardappelhandel*. Dat zij meerdere kantoren (77 t/m 83) bezetten, duidt op een grote administratieve aanwezigheid. * **AVVN:** Het "Algemeen Verbond v. Volkstuinverg." is de landelijke organisatie voor amateurtuinders, die blijkbaar ook kantoor hield op dit terrein. * **Genealogische waarde:** De lijst bevat een grote hoeveelheid familienamen die verbonden waren aan de Amsterdamse markthandel (zoals Matthaei, Kramer en de Jong). Sommige vermeldingen geven familieverhoudingen aan ("Sr.", "Jr.", "Wed.").

Getypte ambtelijke brief/kennisgeving.

* **Kernboodschap:** De heer J. Hoogendorp wordt op de hoogte gesteld van een zware administratieve en economische sanctie. Vanwege het overtreden van prijsvoorschriften moet zijn bedrijf voor twee jaar sluiten. * **Sanctie:** Naast de bedrijfssluiting wordt de betrokkene de toegang ontzegd tot de Centrale Markt in Amsterdam. Dit is gebaseerd op artikel 35 lid 3 van het marktreglement. * **Toon:** De brief is kort, formeel en zakelijk-bestraffend van aard, typerend voor overheidscommunicatie in crisistijd. * **Juridische grondslag:** De straf is opgelegd door de "Inspecteur voor de Prijsbeheersching", een instantie die tijdens de bezettingsjaren grote macht had over de economische handel en wandel van winkeliers en handelaren.

Getypte brief (waarschijnlijk een doorslag voor het archief).

* **Staat van het document:** Het betreft een getypte brief op papier met lichte gebruikssporen. De tekst is duidelijk leesbaar, hoewel de inkt van de typemachine op sommige plekken wat vervaagd is, wat typisch is voor een carbon-doorslag. * **Taalgebruik:** Het document is opgesteld in het zakelijk Nederlands van de jaren '40, inclusief de toenmalige spelling (bijv. "mede", "thans", "Prijsbeheersching"). * **Juridische grondslag:** De straf wordt gebaseerd op een besluit van de 'Inspecteur voor de Prijsbeheersching' en artikel 35 lid 3 van het Reglement op de Centrale Markt. De straf is zwaar: een bedrijfssluiting van twee jaar en een verbod op toegang tot het handelsterrein. * **Administratieve sporen:** De aantekening "Verzonden 16/9" bevestigt dat de brief op de dag van datering is uitgegaan. Het adres (Elisabeth Wolffstraat 92 II) plaatst de ontvanger in de Amsterdamse Kinkerbuurt.

Dubbele pagina uit een grootboek of register (genummerd 2 en 3).

* **Structuur:** Het document is een administratief register. De namen zijn gegroepeerd op de eerste letter van de achternaam (D, E, F, G, H, J, K, L), wat wijst op een alfabetische index. * **Terminologie:** * **Fr.:** Waarschijnlijk "Fransz" (zoon van Frans) of een geografische aanduiding (Friesland?). * **v.B.:** Zeer waarschijnlijk "van Buiten", een veelgebruikte term in Nederlandse registers voor personen die buiten de betreffende gemeente woonden. * **Jz / Wz:** Patroniemen (Janszoon, Willemszoon). * **Numerieke waarden:** Veel bedragen liggen rond de 3000. Dit kan duiden op het nominaal kapitaal van aandelen, certificaten in een fonds, of een belastingaanslag op basis van vermogen. De bedragen 5160 en 3080 komen herhaaldelijk voor, wat wijst op gestandaardiseerde eenheden. * **Correcties:** Er zijn diverse doorstrepingen en wijzigingen zichtbaar (bijv. bij 173 en 266), wat aantoont dat dit een werkdocument was dat over een langere periode werd bijgehouden.

Handgeschreven brief op officieel briefpapier.

In deze brief verzoekt P. Mulder-Hoogendorp de Directeur Marktwezen om een eigen, zelfstandige standplaats op de Ten Katemarkt in Amsterdam. Zij onderbouwt dit verzoek door te verwijzen naar een reeks eerdere beschikkingen (daterend van 1937 tot 1941) waarin haar officieel toestemming was verleend om als assistent voor haar vader op de markt te werken. De kern van haar argument is dat zij nu de leeftijd van meerderjarigheid heeft bereikt (zij werd 22 in mei 1944; de grens lag destijds op 21 jaar) en over jarenlange praktijkervaring beschikt. Hierdoor zouden er volgens de geldende marktreglementen geen formele belemmeringen meer moeten zijn voor het verkrijgen van een eigen vergunning. De ambtelijke kanttekeningen onderaan wijzen op een snelle opvolging: de brief is op 8 juli geschreven en op 11 juli is er al sprake van een oproep.

# DOCUMENT INFO * **Type document:** Handgeschreven verzoekbrief. * **Afzender:** J.J. Hoogendorp (geboren 8 april 1909). * **Adres afzender:** 3e Looierdwarsstraat 3, Amsterdam. * **Datering:** Ongedateerd (op basis van handschrift en context vermoedelijk jaren '30 of vroege jaren '40 van de 20e eeuw). * **Taal:** Nederlands. * **Fysieke kenmerken:** Inkt op gelinieerd papier; rechto...

# DOCUMENT INFO * **Type document:** Handgeschreven kwitantie of leveringslijst. * **Datumbereik:** 3 oktober 1941 t/m 9 januari 1942. * **Betrokkene:** J. J. Hoogendorp. * **Adres:** 3e Looierdwarsstr. 3 bel etag. (Amsterdam). * **Onderwerp:** Administratie van het aantal geleverde balen mosselen.

# TRANSCRIPTIE Amsterdam. 11 Jan - '40. Nº 27/8/ M. 1940 Aan de Directie Marktwezen Mijne Heeren. Ondergeteekende verzoekt behufs assistentie voor hem bij zijn stal op Zaterdag van zijn zoon Jan Hoogendorp geb. 29 September 1920 Gaarne een gunstig antwoord van u tegemoet ziende teeken ik met de meeste Hoogachting H. G. Hoogendorp Bellamystr 30 I A’dam.

# DOCUMENT INFO * **Type**: Administratief formulier met handgeschreven notities. * **Kenmerk**: Alg. Zaken Model No. 14 (10.000-10-1937-1016). * **Datum**: Diverse data in april 1941 (o.a. 11-4-41, 16-4-41, 23-4-41 en 29-4-41). * **Taal**: Nederlands. * **Persoon**: J. Hoogendorp (geb. 19-5-1922).

# TRANSCRIPTIE [Stempel linksboven:] BIJBLAD VAN: M. No. 27/11/1 193 1 [overschreven tot 1941] DOORGEZONDEN: 23/1-'41 [Rechtsboven handgeschreven:] 244 [Hoofdtekst handgeschreven:] Aan J. Hoogendorp kan m. i. worden toegestaan om zich tot wederopzegging op zijn plaats op de markt aan de Ten Katestraat te mogen laten assis- teeren – met vervanging – door zijn dochter P. Hoogendorp, geb. 19-5-1922...