J. de Haan

Getypt uittreksel (extract) van een gemeentelijk besluit.

Dit document bevat een uitgebreide lijst van Amsterdamse gemeentelijke diensten en instellingen. Het betreft een uittreksel van een besluit dat waarschijnlijk betrekking heeft op de organisatie van personeelszaken of medische keuringen bij aanstelling (gezien de expliciete vermelding van de "Afdeeling Openbare Gezondheid" en het "onderzoek voor de aanstelling"). De lijst is een waardevol overzicht van het Amsterdamse ambtenarenapparaat aan het begin van de 20e eeuw. Opmerkelijk is de vermelding van specifieke personen zoals Mevr. J.B.C.J. de Haan-van Maarseveen, die belast was met de zorg voor het vrouwelijke personeel. Dit wijst op een vroege vorm van gespecialiseerd personeelsbeleid binnen de gemeente. De verdeling van kopieën aan diverse afdelingen, waaronder het "Bureau Personeel", onderstreept het administratieve karakter van het stuk.

Financieel overzicht / Kasboekblad

* **Structuur:** Het document is een klassiek boekhoudkundig overzicht op ruitjespapier (of voorgedrukt lijntjespapier voor administratie). Het bevat 14 kolommen. * **Handschrift:** Het betreft een duidelijk administratief handschrift uit de eerste helft van de 20e eeuw. Getallen zijn nauwkeurig onder elkaar geplaatst in de kolommen. * **Annotaties:** * In de linkerbovenhoek staat een rode '1', waarschijnlijk een paginanummer of dossierverwijzing. * In de kolom 'Totaal' staan handgeschreven volgnummers (1 t/m 15 zichtbaar bij de grotere posten) en vinkjes (checkmarks), wat wijst op een controle door een revisor of archivaris. * Streepjes (bijv. "- 30") worden gebruikt om bedragen onder de 1 gulden aan te geven (bijv. 30 cent). * **Namen:** Veel namen hebben een Joodse achtergrond (zoals Cohen, Dortsh, Goudeket, Graenteman), wat kenmerkend is voor de handel in Amsterdam in die periode.

Briefkaart (geadresseerde zijde)

Het document betreft een zakelijke briefkaart verzonden vlak voor het uitbreken van de Tweede Wereldoorlog in Nederland. De kaart is geadresseerd aan 'Marktwezen', de Amsterdamse gemeentelijke dienst verantwoordelijk voor de marktindeling en -vergunningen. De afzender, J. de Haan, hanteert een duidelijk leesbaar handschrift. Opvallend is de afkorting "Adam (O)" voor Amsterdam Oost, waar de Transvaalkade gelegen is. Hoewel de afzender in Amsterdam woont, is de kaart afgestempeld in Woerden, wat suggereert dat de kaart tijdens een reis of tijdelijk verblijf buiten de woonplaats is gepost. Visueel dominant is het mechanische reclamestempel van de PTT. Dit stempel werd gebruikt om de jaarlijkse kinderbijslagzegels (de voorloper van de huidige kinderpostzegels) te promoten. De afbeelding toont een gestileerd profiel van een moeder en kind met bloemmotieven.

Handgeschreven instructie en concept-antwoord (brief/briefkaart).

* **Inhoud:** Het document betreft de zakelijke afspraken voor het verzenden van vis van Grouw naar de Amsterdamse vismarkt. Er worden specifieke instructies gegeven over de verzendwijze ("per spoor franco"), de locatie ("station restant, Gemeentelijke Vischmarkt"), de ophaaltijd (05:30 uur 's ochtends) en de financiële condities (5% afslagkosten en 1% consignatiecommissie). * **Structuur:** Het blad is verdeeld in twee delen. Het bovenste deel is een informele instructie van een leidinggevende aan een medewerker (Mr. de Boer). Het onderste deel is de formele uitwerking van deze instructie, bedoeld als antwoord aan de vishandelaar J. de Haan in Friesland. * **Schrift:** Een duidelijk leesbaar, zakelijk handschrift uit het begin van de 20e eeuw. De rode inkt ("46A/30/2") wijst op een archiveringssysteem. * **Taalgebruik:** Typisch zakelijk Nederlands van rond 1900, met gebruik van de 'ch' in "visch" en de genitiefvorm "des Maandags".

Officiële brief/waarschuwingsbrief.

* **Inhoud:** De brief is een laatste aanmaning aan een marktkopman, de heer J. de Haan. Hij heeft al meer dan drie weken zijn staangeld voor zijn vaste plek op de markt op het Mosplein (Amsterdam-Noord) niet betaald. * **Sanctie:** Als de betaling niet uiterlijk op 20 januari 1940 is voldaan, zal hij per 27 januari zijn vaste marktplaats verliezen. Dit gebeurt op basis van het toen geldende 'Reglement op de Markten'. * **Uitzonderingen:** De brief toont ook een sociale kant: als er een geldige reden is voor de wanbetaling (zoals ziekte of het afhankelijk zijn van de "steun"/sociale bijstand), kan de intrekking van de marktplaats worden voorkomen, mits dit direct wordt gemeld. * **Formele kenmerken:** Er is een correctie in de getypte tekst waarbij het woord "vóór" is doorgehaald en vervangen door "op". De handgeschreven notitie "Verzonden 17/1-'40" diende voor de administratie van de verzendende dienst.

Handgeschreven verzoekschrift/brief.

* **Inhoud:** De heer M. Hagenaar, die twee marktplaatsen beheert (op de Ten Katemarkt en de Westermarkt), verzoekt om een tijdelijke ontheffing van zijn aanwezigheidsplicht voor een periode van vijf weken vanaf 10 maart 1941. * **Motivering:** De afzender werkt jaarlijks rond de Paasperiode bij de broodfabriek van A.J. de Haan (gespecialiseerd in paasbroden). Hij verzekert de directie dat het staangeld ("Marktgeld") gewoon wekelijks betaald zal worden aan de marktmeester/ambtenaar. * **Besluitvorming:** Het document bevat ambtelijke kanttekeningen. Een inspecteur adviseert op 18 maart positief ("evenals vorige jaren"). Op 21 maart 1941 volgt het definitieve akkoord ("acc:"). * **Staat van het document:** Het betreft een goed leesbaar, handgeschreven document op gelinieerd papier met sporen van archivering (perforatiegaatjes en administratieve nummers).

Dienstverslag / Rapportage van schade aan gemeente-eigendom.

* **Inhoud:** Het document betreft een schadeverslag. Een vrachtwagen van de firma *Bertels Oliefabriek* (gevestigd aan de Omval) heeft een lantaarnpaal omvergereden bij de *Steenen Steiger* op de *Vischmarkt*. De rapporteur heeft de gegevens van de chauffeur genoteerd en hem aansprakelijk gesteld voor de schade. * **Administratieve verwerking:** De rode onderstrepingen en correcties (zoals "vergoed" in plaats van "betaald") wijzen op een juridische of administratieve controle door een superieur of archiefmedewerker. Het kenteken "G 317" duidt op een Noord-Hollands provinciaal nummerbewijs. * **Taalgebruik:** Formeel en ambtelijk Nederlands ("Aan den WelEdHeer", "des middags"). De spelling is conform de destijds geldende normen (bijv. "Vischmarkt").

Administratieve lijst met begeleidend schrijven (minuut of doorslag).

Het document bevat een overzicht van visgrossiers die in maart 1941 een standplaats bezetten op het buitenterrein van de vismarkt (zeer waarschijnlijk de vismarkt in Amsterdam). De lijst is gestructureerd per herkomstplaats van de handelaren: 1. **Amsterdam:** Hieronder vallen handelaren in verse vis, gerookte vis en mosselen. 2. **Monnikendam:** Vrijwel uitsluitend vishandelaren en rokers van gerookte vis. 3. **Volendam:** Handelaren in verse en gerookte vis. 4. **Enkhuizen, Breukelen en Zandvoort:** Individuele firma's in verse vis. De lijst is handgeschreven in een zakelijk handschrift uit het midden van de 20e eeuw. Het gebruik van "id." (idem) duidt op een herhaling van de bovenliggende kolomwaarde (plaats of product). De rode codering "46 B / 1 / 117" wijst op een archief- of dossierclassificatie van de ontvangende instantie.

Getypte namenlijst met adressen (mogelijk een distributie- of registratielijst).

* **Structuur:** Een alfabetische lijst (C t/m H) van personen, vaak met bijbehorende adressen. Sommige personen delen een adres, aangegeven door het weglaten van het adres bij de tweede naam of het gebruik van aanhalingstekens (ditto-tekens) onderaan bij de familie Harman. * **Notatie van verdiepingen:** Er wordt veelvuldig gebruik gemaakt van Romeinse cijfers in superscript (I, II, III) om de verdieping aan te duiden, evenals de toevoeging 'h' (huis) voor de begane grond (bijv. Gerard Doustraat 32h). * **Correcties:** Er is één duidelijke typefout/correctie waarbij "Friethuis" is doorgehaald en "Priessen" is toegevoegd. * **Handgeschreven toevoegingen:** De meest opvallende toevoeging is de tekst bij de familie Goudeket: *"Joden (staan op verdeellijst)"*. Ook de naam *(M. Gootjes)* is handgeschreven toegevoegd bij Ferdinand Bolstraat 34. * **Administratieve sporen:** Er is een vaag rond stempel zichtbaar in het midden van het papier, wat duidt op een officiële instantie (mogelijk de Gemeente Amsterdam of een Duitse bezettingsinstantie).

Briefkaart (postblad met ingedrukte zegel)

* **Bestemming:** De kaart is gericht aan de "Inspecteur van de Visvoorziening". Tijdens de bezettingsjaren was de distributie van voedsel, waaronder vis, streng gereguleerd door de overheid om tekorten te beheersen. * **Locatie:** Hoewel de stad niet expliciet wordt genoemd anders dan "Stad", bevindt de J. M. Kemperstraat zich in Amsterdam (Staatsliedenbuurt). De term "Stad" bij de ontvanger geeft aan dat de kaart binnen dezelfde gemeente is verzonden. * **Bureaucratie:** Het stempel "Nº 46A/855/1" en de handgeschreven notitie "in dossier vischhandel" wijzen op de uitgebreide administratieve controle op economische activiteiten tijdens de oorlogsjaren. De kaart diende waarschijnlijk als bewijsstuk of verzoek binnen een lopend dossier.

Document

In dit document richt J. de Haan Sr. een formeel verzoek aan een distributie-instantie voor een "groothandel toewijzing" van gerookte vis. Hij baseert zijn recht op deze toewijzing op zijn handelsvolume uit het voorgaande jaar (1941), waarin hij voor het aanzienlijke bedrag van 2500 gulden aan sprot en andere gerookte vis heeft ingekocht bij de firma S. Dekker in Monnickendam. Onderaan het document is een ambtelijke beslissing toegevoegd, gedateerd op 13 november 1942 en ondertekend door "de Boer". De beslissing luidt dat er tot mei van het volgende jaar geen wijzigingen in de huidige verdeling van goederen zullen plaatsvinden, wat impliceert dat het verzoek van De Haan (voorlopig) is afgewezen.

Briefkaart (postkaart) uit de periode van de Duitse bezetting.

* **Postzegel:** De gebruikte postzegel is de blauwe 4 cent uit de zogenaamde "V-serie" (met het V-teken en de tekst 'Nederland'), uitgegeven door de bezettingsautoriteiten in 1941 als propaganda voor de Duitse overwinning ('Viktoria'). * **Administratief stempel:** Het grote paarse stempel (Nº 46A/856/1 M. 1942 10/11) is een registratienummer van de ontvangende instantie. De datum 10 november 1942 geeft aan wanneer de kaart is verwerkt of gearchiveerd. * **Afzender:** De afzender, J. de Haan Jr., woonde aan de Bestevaerstraat 125-hoog (II) in Amsterdam-West. De toevoeging "(W.)" bij "Stad" bevestigt dit stadsdeel. * **Bestemming:** De kaart is gericht aan de "Gemeentelijke Visvoorziening". Tijdens de oorlog was vis, net als veel andere levensmiddelen, schaars en de distributie ervan werd streng gereguleerd door gemeentelijke instanties.

Handgeschreven verzoekschrift op briefkaartformaat.

In dit document verzoekt J. de Haan Jr., een viskleinhandelaar uit Groningen, om een "mosselen kaart". Hij voert aan dat hij reeds is opgenomen in de distributieregeling voor gerookte vis en vermeldt zijn officiële inschrijvingsnummer (9549) bij de Nederlandsche Visscherijcentrale om zijn status als legitieme handelaar te bevestigen. De ambtelijke afhandeling is zichtbaar op het document: het verzoek werd op 12 oktober 1942 officieel geregistreerd. De aantekening aan de rechterkant ("afgewezen 26-10-42") laat zien dat het verzoek ongeveer twee weken later werd afgewezen. De reden voor de afwijzing wordt niet vermeld op deze kaart, maar dergelijke besluiten waren in die periode vaak gebonden aan strikte contingenten (quota).

Officieel administratief formulier ("Bijblad") met handgeschreven notities en adviezen.

Het document is een schrijnend voorbeeld van de ambtelijke molen tijdens de bezetting. S. Korper, een Joodse marktkoopman, verzoekt om uitstel van het moeten inleveren van zijn marktplaatsvergunning aan de Gaaspstraat. De reden die wordt opgegeven is de "liquidatie van zijn zaak". In eerste instantie adviseert een ambtenaar (G. Veenhuizen) op 11 juli 1942 positief: hij stelt voor om Korper twee maanden uitstel te geven zodat hij zijn resterende voorraad nog kan verkopen. Dit menselijke advies wordt echter overruled door de hogere leiding (J. de Haan). Hoewel er nog wordt gevraagd of de plaats al is ingetrokken, valt op 24 juli het definitieve besluit: "afwijzen". Een eerdere aantekening van 13 juli vermeldt dat de plaats op dat moment feitelijk al was ingetrokken.

Briefkaart (Postcard) met postzegel en propaganda-stempel.

* **Context van de kaart:** De kaart is verstuurd binnen Amsterdam-West tijdens de Duitse bezetting. De postzegel en de propaganda voor de Winterhulp-loterij (WHN) zijn kenmerkend voor deze periode. * **Handgeschreven notitie:** De tekst linksboven lijkt een ambtelijke of zakelijke aantekening die later is toegevoegd (een maand na verzending). De tekst "afgegeven. Heeft over jaar geen mosselen verkocht" suggereert een controle of een rapportage over bedrijfsactiviteiten. In oorlogstijd was de handel in levensmiddelen (zoals mosselen) streng gereguleerd via distributie- en vergunningsstelsels. De ondertekening door "Dekker" op 28-10-42 wijst op een controleur of ambtenaar die de situatie ter plaatse heeft geverifieerd. * **Adressering:** "Stad (W)" verwijst naar Amsterdam-West. De toevoeging "Afdeeling (Vink)" bij de geadresseerde kan duiden op een specifiek kantoor, een vakgroep of mogelijk een onderdeel van een distributieorganisatie.

Getuigschrift / Verklaring op briefpapier van een vissersbedrijf.

* **Handschrift:** Het betreft een vlot, zakelijk handschrift uit de eerste helft van de 20e eeuw. De spelling is conform de toen geldende regels (bijv. "visch", "ondergeteekenden"). * **Inhoud:** De firma S. Dekker & Co. verklaart dat twee personen, J. de Haan Senior en J. de Haan Junior, al vijftien jaar lang klant bij hen zijn voor de inkoop van gerookte vis, specifiek paling. * **Administratieve details:** * De datum is handmatig aangepast van het voorgedrukte "193.." naar "1942". * Er is een bedrag van 10 cent ("0 10") genoteerd onder "Zegel", wat duidt op legeskosten voor een officiële verklaring. * De paarse stempel onderaan ("M. 1942 29/5") is waarschijnlijk een registratiekenmerk van een overheidsinstantie of distributiebureau. * De rode aantekening "1 x ger aal" verwijst mogelijk naar de inhoud (1x gerookte aal) of is een interne sorteercode.

Getypte lijst/vrachtmanifest van goederenverzendingen.

* **Organisaties:** De meest voorkomende geadresseerde is de **V.B.N.A.**, wat staat voor het *Verkoopbureau voor Nederlandsche Aardappelen*. Andere namen lijken private handelaren of distributeurs (J. de Haan, Heeremans, Kramer, Draaisma). * **Logistiek:** De gewichten worden weergegeven in ronde getallen (veelal rond de 15.000), wat duidt op kilogrammen. Deze hoeveelheden suggereren dat de verzendingen per spoorwagon (wagonladingen) plaatsvonden. * **Geografie:** De "Stations van Afzending" bevinden zich voornamelijk in de noordelijke en westelijke landbouwgebieden van Nederland (Groningen, Friesland, Drenthe, Noord-Holland). De afkorting **NTM** bij plaatsen als Esloo en Donkerbroek verwijst naar de *Nederlandsche Tramweg Maatschappij*. * **Producten:** De focus ligt op bulkproducten voor de voedselvoorziening: voornamelijk aardappelen, maar ook peen, wortelen, rapen, kool en fruit.

Medische verklaring van opname.

* **Medische inhoud:** De verklaring bevestigt de opname van de 60-jarige Jacob de Haan vanwege een prostaathypertrofie (een vergrote prostaat). Hoewel de verklaring op 30 september is gedateerd, meldt de kantlijn dat hij al sinds 27 september in het ziekenhuis lag. * **Administratieve sporen:** Het document staat vol met administratieve aantekeningen. De nummers (zoals 103/140/1) wijzen op een dossierregistratie, waarschijnlijk door de administratie van het NIZ of de Joodsche Raad. De opmerking over betaling ("f 0.60 te goed") en "niet alleen van betaling vrijgesteld" duidt op de financiële afwikkeling van de verpleegkosten. * **Personeel:** Dr. Salomon Kroonenberg was de geneesheer-directeur van het NIZ. De toevoeging "Wmd." (waarnemend) bij de tweede handtekening suggereert dat een assistent of adjunct-directeur mede heeft getekend. * **Opmerking "naam vrouw":** De notitie dat iets op naam van de vrouw moet worden gezet, kan duiden op de facturatie of op de registratie bij de Joodsche Raad, mogelijk om financiële redenen of in verband met de status van het gezin. ---

Administratieve kennisgeving/brief.

* **Inhoud:** Het document is een korte administratieve mededeling aan de heer J. de Haan betreffende een "vrijstelling van betaling marktgeld". Er wordt melding gemaakt van een tegoed van 0,60 gulden. * **Opmaak:** De brief volgt een standaard ambtelijke opmaak uit die tijd, inclusief kenmerken (103/140/2 M.), een verzenddatum en een wijknummer (Wijk 20). * **Annotaties:** De handgeschreven rode aantekeningen "Verzonden 7/11" en "Imp 2x" (waarschijnlijk een instructie voor het aantal afdrukken) zijn typisch voor een archiefstuk dat het proces van verzending en administratieve verwerking heeft doorlopen. * **Locatie:** Er wordt specifiek verwezen naar de Gaaspstraat en een datum (27 september 1942), wat suggereert dat de vrijstelling betrekking heeft op marktactiviteiten op die plek op die bewuste dag.

Getypte namenlijst op doorslagpapier.

De lijst is systematisch opgesteld op een schrijfmachine. De namen lijken alfabetisch geordend op achternaam. Bij veel personen staat een geboortedatum vermeld (dag-maand-jaar), waarvan de oudste dateert uit 1874 en de jongste uit 1918. Opvallende elementen zijn: * Toevoegingen zoals "Jr." en "Sr." (bij de familie Hendriks). * Vermeldingen van bedrijven ("Fa." staat voor firma, bijv. Fa.C.Hardsteen). * Een adresvermelding bij J. Koning (Van Woustraat 227 in Amsterdam). * Dubbele namen of aliassen tussen haakjes, zoals "C.Koning(Koopman)" en samengestelde achternamen als "Kouwenberg Sturm". * Enkele onvolledige of gecorrigeerde regels (bijv. E. de Kort en R.E.Jansen).

Getypte lijst op papier (doorslag of origineel).

* **Structuur:** De lijst is alfabetisch geordend op achternaam. De notatie volgt doorgaans het patroon: Naam, Geboortedatum (dag-maand-jaar). Bij sommige personen is een specifiek adres in Amsterdam vermeld (bijv. Albert Cuypstraat, Gravenstraat). * **Bijzondere vermeldingen:** * **Bedrijven:** "N.V. Dikker & Thijs" (een beroemde Amsterdamse delicatessenzaak/restaurant aan de Leidsestraat) en "fa. W. Geys" staan tussen de individuele personen. * **Herhalingen:** Bij P. Dorje en C.B. Eygenraam worden aanhalingstekens (") gebruikt om aan te geven dat dezelfde persoon op twee locaties verblijft of geregistreerd staat. * **Familierelaties:** Er wordt expliciet onderscheid gemaakt tussen "Jr." (Junior) en "Sr." (Senior), zoals bij de familie De Groot. * **Typografie:** Typisch gebruik van een schrijfmachine met een licht versleten lint, wat zorgt voor een authentiek administratief karakter. De spelling van sommige namen (bijv. "Grosze") kan wijzen op een oudere spelling of een specifieke herkomst.

Registerblad (waarschijnlijk bevolkingsregister, ledenlijst of personeelsadministratie).

* **Structuur:** Het document is ingedeeld in kolommen. Links staan initialen, gevolgd door de achternaam. In het midden en rechts staan datums (vermoedelijk geboortedata of data van inschrijving) en vaak een tweede naam. * **Annotaties:** De rode vinkjes en kruizen duiden op een controleproces. De namen in de rechterkolom lijken latere toevoegingen, mogelijk partners, opvolgers of verwijzingen naar andere dossiers. * **Namenmateriaal:** Veelvoorkomende Nederlandse achternamen uit die periode, zoals De Groot en Hagendoorn. Er is duidelijk onderscheid gemaakt tussen 'Jr.' (Junior) en 'Sr.' (Senior). * **Toponiemen:** Vermeldingen van de 'Paleisstr' (Paleisstraat) en 'Willemsparkweg' suggereren een stedelijke context, mogelijk Amsterdam of Den Haag.

Handgeschreven brief of verzoekschrift (slotpagina).

Dit document vormt de afsluiting van een brief of een officieel verzoekschrift. De schrijver, J. de Haan Jr., identificeert zich expliciet als "markt koopman". De voorgaande zin (die op de vorige, niet getoonde pagina begint) suggereert dat hij een bepaald besluit, een regel of een situatie bespreekt waar hij als markthandelaar ook door getroffen zal worden ("want daar zal ik dan toch ook onder [vallen/lijden]"). De toon is formeel en beleefd ("Hopende dat u er goede notitie er van neemt"), wat gebruikelijk is bij correspondentie met officiële instanties of marktmeesters. Het handschrift is duidelijk en wijst op een geoefende schrijver. Het gebruik van "er van" in "notitie er van neemt" is een lichte tautologie of informele zinsconstructie die vaker voorkomt in handgeschreven correspondentie uit deze periode.

Getypte brief (doorslag op dun papier).

De brief is een formeel, bureaucratisch schrijven waarin een verzoek om extra voedseltoewijzingen wordt afgewezen. De toon is kort en zakelijk. Het document weerspiegelt de strakke regie op de voedseldistributie tijdens de bezettingsjaren. De "Visscherijcentrale" was de instantie die verantwoordelijk was voor de regulering en distributie van visproducten. Uit de tekst blijkt dat er een specifieke commissie was aangesteld om aanvragen voor extra rantsoenen (in dit geval gerookte paling en gepelde garnalen) te beoordelen. De afwijzing suggereert dat de aanvrager, J. de Haan Jr., niet voldeed aan de strenge criteria voor een verhoogde toewijzing, die vaak alleen voor specifieke zakelijke of medische doeleinden werden verleend.

Handgeschreven memo of ambtelijke notitie.

Het document is een interne ambtelijke notitie uit de Tweede Wereldoorlog betreffende de distributie van schaarse goederen, in dit geval haring. De schrijver (waarschijnlijk J. de Haan, gezien de handtekening en de referentie naar zichzelf in de derde persoon bovenaan als onderdeel van een firma) legt uit waarom bepaalde handelaren wel of geen toewijzing krijgen. De kern van de besluitvorming is gebaseerd op historische verkoopcijfers ("vóórheen verkocht"). Omdat Hagedoorn het product nooit eerder verkocht heeft, is zijn aanvraag door de verdeelingscommissie afgewezen. Er wordt echter een uitzondering of nieuwe regeling vermeld: er is een afspraak gemaakt met de N.V.C. om ook haring toe te wijzen aan handelaren die aanvankelijk buiten de reguliere verdeling vielen. De tekst is zakelijk en besluitvaardig. De toevoeging "opbergen" onderaan duidt erop dat de kwestie is afgehandeld en het document in het archief geplaatst kan worden.

Dubbele pagina uit een grootboek of register (genummerd 2 en 3).

* **Structuur:** Het document is een administratief register. De namen zijn gegroepeerd op de eerste letter van de achternaam (D, E, F, G, H, J, K, L), wat wijst op een alfabetische index. * **Terminologie:** * **Fr.:** Waarschijnlijk "Fransz" (zoon van Frans) of een geografische aanduiding (Friesland?). * **v.B.:** Zeer waarschijnlijk "van Buiten", een veelgebruikte term in Nederlandse registers voor personen die buiten de betreffende gemeente woonden. * **Jz / Wz:** Patroniemen (Janszoon, Willemszoon). * **Numerieke waarden:** Veel bedragen liggen rond de 3000. Dit kan duiden op het nominaal kapitaal van aandelen, certificaten in een fonds, of een belastingaanslag op basis van vermogen. De bedragen 5160 en 3080 komen herhaaldelijk voor, wat wijst op gestandaardiseerde eenheden. * **Correcties:** Er zijn diverse doorstrepingen en wijzigingen zichtbaar (bijv. bij 173 en 266), wat aantoont dat dit een werkdocument was dat over een langere periode werd bijgehouden.

Administratieve verzamellijst van afgegeven geleidebiljetten voor transport.

* **Inhoud:** Het document is een register waarin de uitvoer van vis vanaf een gemeentelijke vismarkt naar diverse afnemers wordt bijgehouden. Elk transport is voorzien van een "geleidebiljet", een officieel bewijs dat het transport legaal is en past binnen de distributieregels. * **Handelaren:** "Busman" (Nieuwmarkt 8) lijkt een grote afnemer, waarschijnlijk een vishandelaar op de Amsterdamse Nieuwmarkt. Ook Gerritse & Rocher (Nieuwe Amstelstraat) komen vaker voor. * **Producten:** De genoemde vissoorten zijn schol, schar, brasem, bot en gerookte spiering. Dit zijn typische soorten voor de Nederlandse visserij in die periode. * **Opmerkelijke details:** Op 26 juni wordt er 5 kg schol geleverd aan de "Pastorie" op zowel het Ambonplein als de Wittenburgergracht. Dit suggereert leveringen aan religieuze instellingen of hun bewoners. * **Administratieve kenmerken:** Het document bevat officiële nummers, stempels ("Gezien") en een specifieke rode aantekening onderaan die de geldigheid van de lijst beperkt tot "verse visch".

Zakelijke brief / Personeelslijst.

* **Doel van het document:** Deze lijst is opgesteld in de context van de Duitse bezetting. Bedrijven waren verplicht hun personeelsbestand door te geven aan de autoriteiten (vaak het Gewestelijk Arbeidsbureau). * **Annotaties:** De rode kruisjes bij namen zoals E. Janbroers, W.A.J. ter Neuzen, J.P. Oosterling en C.F. Rosendahl suggereren een selectie. De potloodnotities bovenin ("4 personen", "vrijstelling?") wijzen erop dat er werd onderhandeld over wie er mocht blijven werken en wie eventueel in aanmerking kwam voor de *Arbeitseinsatz* (dwangarbeid in Duitsland). * **Demografie:** Het personeel bestaat voornamelijk uit mannen geboren tussen 1880 en 1915. De aanwezigheid van twee vrouwelijke kantoormedewerkers/laboranten is conform de tijdsgeest. * **Locatie:** Het bedrijf was gevestigd bij de Centrale Markthallen in Amsterdam-West, een cruciale plek voor de voedselvoorziening, wat mogelijk een reden was voor bepaalde vrijstellingen ("Sperre").

Document

Het document is een logistiek overzicht van een omvangrijke distributie van goederen, zeer waarschijnlijk eieren gezien de aantallen per kist en de regio (Edam/Waterland was een centrum voor eierhandel). De linkerpagina bevat een lijst met namen van personen (mogelijk handelaren of leveranciers) die vaste hoeveelheden kisten toegewezen krijgen. De rechterpagina toont de macro-logistiek: er is sprake van transport per vrachtwagen ("auto's Edam") en per spoor ("3e wagon"). Historisch zeer relevant zijn de posten aan de rechterkant: een aanzienlijke levering aan de "Joodsche Raad" (26.690 stuks) en de handgeschreven notitie "363 mensen". Dit suggereert dat dit handelsregister direct verbonden is met de bevoorrading van de Joodse gemeenschap onder toezicht van de bezetter, of wellicht rantsoenen voor een specifiek transport van mensen.

Handgeschreven administratieve lijst/notities betreffende visdistributie of toewijzingen.

Het document is een register van besluiten over de toewijzing van verschillende soorten vis (aal, garnalen, mosselen en kookvis) aan specifieke personen of handelaren. De tekst toont een strikte hiërarchie en controle: * Er wordt onderscheid gemaakt tussen een 'enkele' en een 'dubbele' toewijzing. * Sommige personen (zoals de familie Poot) zijn doorgestreept, wat duidt op een ingetrokken verzoek of afgehandelde zaak. * Besluiten worden kort en krachtig genoteerd: "Accoord" voor goedkeuring, of "afwijzen" met redenen zoals "geen recht op". * De afkorting "kookw. visch" staat waarschijnlijk voor kookwaardige vis. * De vermelding "Isr. Rocher" duidt mogelijk op de voornaam Isaäc of Israël.

Handgeschreven administratieve lijst.

* **Structuur:** Het document is opgezet als een tabel zonder lijnen. Links staan de namen, rechts de bedragen of aantallen, gevolgd door een kruisje ('x'). * **Numerieke waarden:** De getallen zijn zeer constant (voornamelijk 1600, enkele uitschieters naar 1000 en 1800). Dit duidt op een gestandaardiseerde eenheid, zoals een contributiebedrag, een quotum aan geleverde goederen (bijv. stenen of balen), of een aantal gewerkte uren/eenheden tegen een vast tarief. * **Afvinking:** Het kruisje achter de getallen fungeert vrijwel zeker als 'vinkje' om aan te geven dat de betreffende post is verwerkt, betaald of ontvangen. * **Handschrift:** Het betreft een vlot, geoefend handschrift. Opvallend is het gebruik van 'sr' en 'jr' om generatieverschillen binnen een familie (Hendriks) aan te duiden, wat gebruikelijk was in kleine gemeenschappen of familiebedrijven.

Handgeschreven verklaring/notitie betreffende de handel in gerookte vis.

De tekst is een schriftelijke getuigenis van J.J. Wijnschenk, waarin hij verklaart in het verleden ("voorheen") regelmatig gerookte vis te hebben gekocht van de heren M. Gerritse en J. de Haan uit Amsterdam en Monnickendam. De schrijver biedt aan om deze handelsrelatie mondeling toe te lichten. Dergelijke verklaringen werden vaak ingediend om aan te tonen dat men een 'historische inslag' had in een bepaalde handel, wat cruciaal was voor het verkrijgen van vergunningen of toewijzingen. De ambtelijke reactie op het document is echter negatief. De grote aantekening "Afwijzen" wordt onderbouwd met de constatering dat de aanvrager "geen zaak gehad" heeft (geen officiële winkel of geregistreerd bedrijf), maar slechts op basis van "enkele bonnen" handelde. Tevens wordt opgemerkt dat hij reeds een toewijzing van 80 pond heeft ontvangen, wat blijkbaar als afdoende werd beschouwd.

Handgeschreven brief/machtiging op gelinieerd papier.

Het document is een formele machtiging uit de late bezettingsperiode (juli 1944). De afzender, P.E. Haan Hoogenstein, machtigt een zekere Jac. Haan (waarschijnlijk familie, geboren op 22 februari 1911) om een "toewysing" in ontvangst te nemen indien de afzender zelf niet aanwezig kan zijn. De term "toewysing" duidt in de context van 1944 vaak op distributiebescheiden, vergunningen of goederen die via officiële instanties werden toegewezen. De reactie van de ambtenaar (gedateerd op 31 juli '44) getuigt van de strenge controle tijdens de oorlogsjaren: er wordt direct gevraagd naar de reden van afwezigheid ("Om welke rede afwezig ??"). De ambtenaar stelt dat er "geen bezwaar" is mits de afwezigheid werkgerelateerd is voor het bedrijf, maar voegt er de dwingende instructie aan toe: "dit bewijzen!".

Document

* **Inhoud**: De lijst somt vishandelaren op uit diverse Noord-Hollandse plaatsen (met uitzondering van Breukelen in Utrecht). De kolommen scheiden de bedrijfsnaam van de locatie. * **Annotaties**: Er zijn handgeschreven letters 'J' geplaatst achter de namen H. Wijnschenk, S. Pais, M. Gerritse en J. de Haan, allen gevestigd in Amsterdam. * **Terminologie**: * `Gebr.`: Gebroeders. * `fa.`: Firma. * `Zn.`: Zonen. * `"`: Dittoo-teken (verwijst naar de hierboven genoemde plaatsnaam). * **Opmaak**: De tekst is gecentreerd bovenaan met een onderstreepte titel. De lijst zelf is in twee kolommen uitgelijnd.

M. de Haan.

# TRANSCRIPTIE Th: de Haan. [onderstreept]

# TRANSCRIPTIE Den Heer. Directeur v/h. Marktwezen Jan van Galenstraat Amsterdam (W.)

# TRANSCRIPTIE Den Heer Directeur v/h Marktwezen. Jan van Galenstraat. AMSTERDAM W. ===========

# TRANSCRIPTIE [Rechtsboven, handgeschreven:] Lzn. G. de Haan. [Linksboven, getypt:] HG. 26/70/3 M. [Midden, handgeschreven:] Verzonden 8/11-'39 [Rechts, getypt:] 6 November 1939. [Adresblok:] den Heer J.J. Hofman, Halmaheirastraat 4 III, Amsterdam-Oost. <u>Wijk 18A.</u> [Inhoud:] Mij is gerapporteerd, dat U op 28 October jl. op de markt aan het Dapperplein meer ruimte innam, dan waarop U r...