D.N.B. De

Zakelijke brief (geschreven op een voorgedrukt formulier voor winkeliers).

* **Inhoud:** De schrijver, vermoedelijk een winkelier uit Oldenzaal, maakt bezwaar tegen een financiële inhouding (korting) van f 84,30 die de Roermondsche Eiermijn had toegepast voor verpakkingsmateriaal (kartons en eierkisten). * **Bemiddeling:** De afzender heeft de hulp ingeroepen van het 'Rijkskantoor voor Pluimvee en Eieren'. Dit kantoor heeft bemiddeld, waarna de Eiermijn de schadeclaim heeft verlaagd naar f 60,00. * **Verzoek:** De schrijver gaat akkoord met dit nieuwe bedrag en eist het verschil van f 24,30 terug. * **Administratie:** De aantekening onderaan "(Waarvan afschrift heb gezonden)" duidt op een zorgvuldige dossiervorming, waarbij waarschijnlijk ook het Rijkskantoor op de hoogte is gesteld van deze acceptatie.

Officieel schrijven / brief op voorbedrukt papier.

* **Inhoud:** De afzender (waarschijnlijk een winkelier) reageert op een eerdere correspondentie over een schadevergoeding. Hij gaat akkoord met een bedrag van 60 gulden. Er is echter een probleem: de "Roermondsche Eiermijn" heeft 84,30 gulden ingehouden op een betaling. De afzender verzoekt het Rijkskantoor om te bemiddelen zodat het teveel ingehouden bedrag van 24,30 gulden (het verschil tussen 84,30 en 60) wordt terugbetaald (geremitteerd). * **Taalgebruik:** Formeel, ambtelijk Nederlands uit het begin van de 20e eeuw (bijv. "heb ik de eer", "remitteren", "j.l."). * **Administratieve details:** Het document bevat diverse registratienummers (No 4311) en verwijzingen naar specifieke data, wat duidt op een strakke bureaucratische afhandeling binnen de distributieketen.

Handgeschreven brief op briefpapier met gedrukte kop en voetnoten.

* **Kernboodschap:** De schrijver adviseert de Wethouder van Levensmiddelen om akkoord te gaan met een verlaging van de bankgarantie van de eiergrossiersvereniging. De garantie moet verlaagd worden van 100.000 naar 75.000 gulden. * **Argumentatie:** De verlaging is gerechtvaardigd omdat de huidige voorraad eieren een waarde heeft van circa 70.000 gulden en er geen significante groei van deze voorraad wordt verwacht. De bankgarantie dekt hiermee nog steeds de waarde van de aanwezige goederen. * **Administratieve sporen:** De aantekening in de marge ("450.000 eieren à f 1.60 per honderd") toont de berekening achter de geschatte waarde van 70.000 gulden (hoewel de exacte rekensom op 7.200 uitkomt, duidt het bedrag van 70.000 in de tekst waarschijnlijk op een groter totaalvolume of een andere prijsstelling inclusief koelkosten). De rode tekst "Stukken terug..." wijst op de verdere afhandeling van het dossier.

Ambtelijk rapport/brief betreffende marktreglementering.

Dit document is een ambtelijk verslag aan de Amsterdamse wethouder voor de Levensmiddelen over de uitvoering van het marktreglement. De kern van de tekst draait om de invoering van de zogenaamde **"voorkeurskaarten"** (gebaseerd op artikel 8 van het Reglement). Deze maatregel was bedoeld om de lange wachtlijsten voor populaire markten (zoals de Lindengracht) op te schonen. Sollicitanten die hoog op de lijst stonden, werden verplicht om de markt reeds als 'losse' koopman te bezoeken (minimaal twee keer per week). Wie dit weigerde, werd van de lijst geschrapt. Dit zorgde voor een natuurlijke selectie van actieve marktkooplieden en verkortte de wachttijd voor anderen. In de tekst worden twee specifieke dossiers behandeld: 1. **Geval Ledegang:** Deze man stond sinds 1932 ingeschreven. Toen hij in 1938 eindelijk aan de beurt kwam voor een voorkeurskaart, weigerde hij deze omdat hij ander werk had. De conclusie is dat zijn schrapping van de lijst correct en reglementair is verlopen. 2. **Geval A. Vogel:** Een gevestigde koopman (sinds 1928) die zijn vaste plaats op de Lindengracht verwaarloosde.

Brief op briefpapier van de Kooplieden- en Marktkramersbond „MERCURIUS”.

* **Inhoud:** De brief is een formeel verzoek van de bond "Mercurius" aan de directie van het Amsterdamse Marktwezen. Er wordt toestemming gevraagd voor een specifieke assistente (mej. C. Prins) voor standplaatshouder L. van Kollem op de Dappermarkt, vanwege de drukte op zaterdag. * **Opvallende details:** * In de getypte tekst staat een spelfout: "onzedank" (aan elkaar geschreven, bedoeld is "onze dank"). * De brief bevat belangrijke persoonsgegevens zoals namen, adressen en een geboortedatum. * De bond presenteert zichzelf als een eerbiedwaardige instantie ("Koninklijke Besluiten", "opgericht 1898"). * **Staat van het document:** Het document vertoont vouwlijnen en enkele handgeschreven archiefnotities in potlood.

Brief (getypt op briefpapier met briefhoofd).

* **Taal en Spelling:** Het document is opgesteld in het vooroorlogs Nederlands, gekenmerkt door het gebruik van de naamval ('den heer', 'des Zaterdags'). Opvallend is de typefout "onzedank" (aan elkaar geschreven) in de slotzin. * **Vormgeving:** Het betreft een officieel schrijven op bedrukt briefhoofd van de bond "Mercurius". De paarse stempel met het dossiernummer wijst op een administratieve verwerking door de gemeente (Marktwezen). De potloodnotitie "m. insp" staat waarschijnlijk voor 'marktinspectie'. * **Inhoud:** De kern van de brief is een verzoek om een vergunning voor assistentie op de markt. In deze periode was het marktreglement in Amsterdam streng; een koopman mocht niet zomaar een helper aanstellen zonder officiële toestemming van de directie van het Marktwezen. * **Personen:** De genoemde mej. C. Prins is op het moment van schrijven 18 jaar oud. De heer L. van Kollem is de vergunninghouder voor een kraam in de Dapperstraat.

Getypte brief (officieel schrijven).

* **Doel:** Het faciliteren van de formele ondertekening van een huurovereenkomst. * **Object:** Pakhuisafdeling No. A 2, gelegen op het terrein van de Centrale Markt te Amsterdam. * **Huurder:** Firma H. Piller & Zoon. Dit was een handelsfirma die actief was in de levensmiddelenbranche. * **Procedure:** De brief illustreert de hiërarchische en bureaucratische gang van zaken bij de gemeente Amsterdam in de jaren '30. De directeur van de markt stuurt de stukken naar de verantwoordelijke wethouder, die vervolgens de burgemeester (destijds Willem de Vlugt) moet laten tekenen. Pas na deze officiële bekrachtiging kan de administratieve registratie worden voltooid. * **Stijl:** De brief is geschreven in de destijds gebruikelijke, uiterst beleefde ambtelijke stijl ("heb ik de eer", "Ik moge U beleefd verzoeken").

Handgeschreven nota of concept-rapport betreffende de visserijsector.

* **Probleemstelling:** Het document beschrijft een frictie tussen de vraag van de Amsterdamse markt (die gewend was aan specifieke "fijne" vissoorten uit de Zuiderzee) en het aanbod in de haven van IJmuiden. * **Economische verschuiving:** Door de afsluiting van de Zuiderzee (1932) zijn lokale visgronden verdwenen. IJmuiden is hierdoor getransformeerd van een lokale export-haven naar het nationale distributiepunt voor heel Nederland. * **Schaarste en Overbevissing:** De auteur merkt opmerkelijk vroeg op dat de Noordzee "doodgevischt" is (punt 8), wat de schaarste aan kwaliteitsvis (zoals grote schol) verklaart. * **Technologische oplossing:** In de marge bij punt 12 wordt de oplossing gezocht in technologische innovatie: betere conservering (diepvries) en efficiëntere vangstmethoden om verder de zee op te kunnen gaan. * **Sociale context:** De vermelding van de "Rijks-vischbakkerij" duidt op overheidsingrijpen tijdens de crisisjaren om visconsumptie onder werklozen te bevorderen.

Zakelijke brief op voorbedrukt briefpapier.

* **Kern van de klacht:** De afzender, aardappelhandelaar C. Vos, beklaagt zich over het feit dat zijn gehuurde pakhuis (Pier I op de Centrale Markt) niet vorstvrij is, ondanks eerdere afspraken hierover bij de bouw. * **Oorzaak:** Vos had geadviseerd om spouwmuren met isolatievulsel te gebruiken, maar de bouwinstantie heeft voor een andere (inferieure) constructie gekozen. * **Gevolg:** Tijdens een recente vorstperiode zijn zakken aardappelen aan de muur vastgevroren en beschadigd geraakt, wat leidde tot directe financiële schade. * **Verzoek tot schadevergoeding:** Als compensatie voor de geleden schade stelt Vos voor om de huur van de maand december 1938 kwijt te schelden. * **Eis voor de toekomst:** Hij dringt er bij de Dienst van het Marktwezen op aan om het bouwkundige gebrek (de gebrekkige isolatie) zo snel mogelijk te verhelpen.

Officiële circulaire / Mededeling (Mededeeling No. 3).

* **Toon en taal:** De tekst is formeel en gebiedend. Het gebruik van kapitalen en onderstrepingen ("NIET GEOORLOOFD", "OVERTREDING") benadrukt de ernst van de regels. * **Economische controle:** Het document illustreert de stringente controle op de economie. Er is sprake van een prijsstop (gefixeerd op de situatie van vóór de inval op 10 mei 1940), distributieregelingen en sancties zoals inbeslagname op basis van de "Prijsopdrijvings- en Hamsterwet". * **Schaarste:** De onderwerpen (hout, zeep, oliën/vetten) wijzen op de beginnende schaarste aan grondstoffen en consumentengoederen. Opmerkelijk is de uitsluiting van kantoren en scholen van de zeepdistributie, wat duidt op een prioritering van de industrie of de strijdkrachten boven de civiele hygiëne. * **Internationale handel:** Het segment over hout toont de verschuiving in handelsbetrekkingen; handel met Zweden en Finland vindt nog plaats, maar de financiële afwikkeling moet via de "Duitsche clearing", wat de economische integratie met nazi-Duitsland bevestigt.

Document

Dit document is een voorpagina van de ochtendeditie van het dagblad *De Telegraaf* van 23 juli 1940. De krant verscheen tijdens de eerste maanden van de Duitse bezetting van Nederland. **Belangrijkste waarnemingen:** 1. **Geopolitieke verschuivingen:** De krant bericht uitvoerig over de annexatie van de Baltische staten (Estland, Letland en Litouwen) door de Sovjet-Unie, een direct gevolg van het Molotov-Ribbentroppact. 2. **Oorlogspropaganda:** Het artikel links-onder over de Britse reactie op de rede van Hitler is doordrenkt van een pro-Duitse toon. Er wordt verwezen naar het D.N.B. (Deutsches Nachrichtenbüro), het officiële persbureau van de nazi's. De Britse regering wordt afgeschilderd als een partij die propaganda voert om de strijd tegen de wil van het volk in voort te zetten. 3. **Neutraliteit en Diplomatie:** Artikelen over Zweden en de conferentie in Havana tonen de pogingen van neutrale landen om hun positie te bepalen in een snel veranderende wereldorde. 4. **Alledaags leven:** Ondanks de oorlogsdreiging is er opvallend veel ruimte voor sport (zeilwedstrijden op de Kaag en atletiek in het Olympisch Stadion), wat duidt op een poging om een gevoel van normaliteit te handhaven. ---

Document

Dit document documenteert de actieve medewerking van de gemeente Amsterdam aan de uitsluiting van Joden tijdens de bezetting. De kernpunten zijn: * **Economische uitsluiting:** Het direct ontzeggen van toegang tot de Centrale Markt voor Joodse handelaren (punt 1). * **Rantsoenering op basis van demografie:** Er wordt een quotum van 11% gehanteerd voor de voedselvoorraad, gebaseerd op het geschatte percentage Joden in de Amsterdamse bevolking. De focus ligt op het voorkomen dat zij *meer* krijgen dan dit percentage. * **Nazificatie:** De expliciete eis om NSB-leden in het bestuur van de nieuw te vormen organisatie van grossiers te plaatsen (punt 5). * **Fysieke segregatie:** Het voorstel voor een apart, afgeschermd terrein voor de afvoer van goederen naar de Joodse bevolking (punt 7). * **Winkelverbod:** De suggestie voor een verordening die het Joden verbiedt bij niet-Joden te kopen en vice versa, om de controle op de distributie te maximaliseren.

Beleidsplan/Ambtelijke nota betreffende de segregatie van de voedselvoorziening tijdens de Duitse bezetting.

Dit document is een kil, bureaucratisch bewijsstuk van de actieve medewerking van het Amsterdamse gemeenteapparaat (Marktwezen) aan de uitsluiting en isolatie van de Joodse bevolking tijdens de Tweede Wereldoorlog. De kern van het plan is tweeledig: 1. **Segregatie:** Joodse handelaren worden fysiek verbannen van de Centrale Markt. De voedselstroom voor Joden wordt volledig gescheiden van de reguliere markt. 2. **Rantsoenering op basis van demografie:** Er wordt een quotum van 11% gehanteerd, destijds het geschatte percentage Joodse inwoners in Amsterdam. De formulering "niet meer – niet minder" in punt 8 en de angst in de N.B.-sectie dat Joden "meer dan 11%" zouden krijgen, getuigt van een doelbewuste politiek van schaarste-beheersing en discriminatie. Opvallend is de politieke instrumentalisering in punt 5: de oorlog wordt aangegrepen om de tot dan toe versnipperde groothandel te dwingen tot centralisatie, waarbij expliciet zetels voor N.S.B.'ers in het bestuur worden geëist. Dit toont aan hoe economische herstructurering en nazificatie hand in hand gingen.

Getypte notitie op papier; een gecertificeerd afschrift (kopie) van een oorspronkelijke aantekening.

Het document is een kort, ambtelijk uittreksel. Het bevat een "N.B." (nota bene) die verslag doet van een incident waarbij een Duitse functionaris intervenieerde in een juridische of administratieve procedure. * **Inhoud:** Er is sprake van een proces-verbaal (een officieel verslag van een overtreding) dat door een Duitse ambtenaar is geblokkeerd. De persoon 'Lak' kreeg het bevel het stuk niet in te zenden. * **Vorm:** Het betreft een "eensluidend afschrift". De afkorting "w.g." staat voor "was getekend", wat aangeeft dat de naam 'Lak' op het originele document als handtekening stond. Het afschrift is namens de Directeur van het Marktwezen opgesteld. * **Taalgebruik:** Het taalgebruik is formeel en beknopt, typerend voor ambtelijke correspondentie uit die tijd.

Ambtelijk rapport/memo.

Het document is een intern rapport van de gemeentelijke dienst Marktwezen in Amsterdam. De kern van het rapport is de screening van G. Hartog, een 27-jarige man die een vergunning aanvraagt om als zelfstandig groenten- en fruithandelaar te mogen werken. De controleur bevestigt de werkervaring van de aanvrager: Hartog heeft tussen 1936 en 1940 bij vier verschillende werkgevers (Brockhof, Gevers, Kliffen en Tabak) op de Centrale Markt gewerkt. De ambtenaar oordeelt positief over de aanvraag, aangezien de opgave van Hartog strookt met de feiten en hij momenteel werkloos is. De handgeschreven kanttekeningen laten de administratieve hiërarchie zien: de bedrijfschef gaat akkoord ("ja") op 27 januari en geeft de opdracht de documenten naar Den Haag te sturen. Op 30 januari 1941 is de aanvraag daadwerkelijk doorgezonden.

Handgeschreven rapport/brief.

De schrijver van het document (waarschijnlijk de heer De Wolff) beklaagt zich over het gedrag van een politieagent, C. Smit, die gestationeerd was bij de Westerstraat in Amsterdam. Uit de tekst blijkt dat er een conflict gaande is waarbij de agent politieke beschuldigingen uit om zijn eigen gedrag te rechtvaardigen. De kern van de klacht is tweeledig: 1. **Politieke profilering:** Agent Smit claimt dat de klager een hekel aan hem heeft omdat hij (Smit) een 'Nat.-Socialist' (Nationaalsocialist/NSB-er) is. 2. **Laster/Gevaarlijke beschuldiging:** Smit beschuldigt de klager er expliciet van een 'Communist' te zijn. Een getuige, Marie Jansen, spreekt de agent hierop aan en verdedigt de integriteit van de klager. De klager beschouwt deze uitlatingen van een politiebeambte als zeer ernstig en schadelijk voor zijn positie.

Officieel rapport / Administratief schrijven.

* **Inhoud:** Het rapport is opgesteld door een controleur van het Amsterdamse Marktwezen. De 23-jarige Theodorus A. Pouw vraagt een erkenning aan om als zelfstandig groothandelaar in groenten en fruit te mogen werken. Hij werkt al sinds zijn zestiende bij zijn vader (B. Pouw) op de Centrale Markt en heeft ervaring als inkoper. * **Administratief proces:** De controleur bevestigt de juistheid van de verstrekte informatie na onderzoek. Het document toont de ambtelijke weg: opgesteld op 23 april, geaccordeerd door een superieur op 25 april, en uiteindelijk op 27 april doorgezonden naar Den Haag voor verdere afhandeling. * **Taalgebruik:** Formeel-ambtelijk Nederlands uit de eerste helft van de 20e eeuw (bijv. "inkooper", "eenige", "v/h Marktwezen"). Opvallend zijn de kleine typefouten (repetitie van "er" en "m") die karakteristiek zijn voor handmatig typewerk.

Handgeschreven inspectierapport/verslag van een avondcontrole.

De auteur van dit rapport voert een onaangekondigde inspectie uit op de discipline en aanwezigheid van het bewakingspersoneel. Er worden drie specifieke situaties gerapporteerd: 1. **Procedurefout:** Twee controleurs lieten een vrachtwagen appels binnen buiten de normale uren op basis van een mondelinge toezegging, zonder schriftelijk bewijs. 2. **Privé-handel:** Een wachter (Van Dam) werd aangetroffen terwijl hij aardappelen op zijn fiets laadde. Hoewel hij claimt hier recht op te hebben via de V.B.N.A., noteert de inspecteur dit als een aandachtspunt. 3. **Plichtsverzuim:** Een wachter werd "als een schim" aangetroffen, rustend in een handkar met stro terwijl hij toezicht had moeten houden op 25 spoorwagens. De wachter probeert dit te rechtvaardigen door te claimen dat hij alles kon horen, wat door de inspecteur wordt verworpen.

Handgeschreven brief (verzoekschrift).

* **Kern van de brief:** De vissers/handelaren uit Huizen uiten hun ongeduld en zorgen over het uitblijven van een toewijzing voor de handel in garnalen. Ze hebben eerder op verzoek een lijst ingediend van personen die volledig afhankelijk zijn van de visvisdistributie (ter onderscheiding van handelaren die ook in andere producten zoals zuivel handelen). * **Argumentatie:** De afzenders voeren economische nood aan: de aalvangst (paling) is voorbij en de aanvoer van zoetwatervis loopt terug. Zonder garnalen hebben zij onvoldoende inkomen. Ze benadrukken hun jarenlange ervaring en staat van dienst (tot 50 jaar) in Amsterdam. * **Taalgebruik:** De toon is uiterst eerbiedig ("met smart wachten", "Uwerzijds", "verblijdend antwoord"), wat typerend is voor de formele correspondentie met autoriteiten in die tijd, zeker onder de druk van de bezettingsomstandigheden. * **Bestuurlijke context:** Er wordt gesproken over een "comm. verg." (commissievergadering), wat duidt op de bureaucratische structuur van de voedselvoorziening en distributie tijdens de Tweede Wereldoorlog.

Document

* **Inhoud:** Het document betreft de afrekening van een partij vis op de Amsterdamse vismarkt. De linkerkolom toont waarschijnlijk gewichten of aantallen (totaal 41 eenheden), terwijl de kolommen daarnaast de financiële afwikkeling laten zien. * **Financiële details:** Het totale inkoopbedrag van de vis is 68,14 gulden. Hierbij zijn "Administratie-kosten" opgeteld van 1,64 gulden, wat leidt tot een eindtotaal van 69,78 gulden. Opmerkelijk is dat de post "Omzetbelasting" expliciet is doorgehaald. * **Administratieve sporen:** De rode handgeschreven notitie "Bijlage № 1" wijst erop dat deze bon deel uitmaakte van een groter boekhoudkundig dossier of declaratie. Het formulier zelf is gedrukt in november 1940, zoals blijkt uit de code "11-'40" onderaan.

Getypte brief op officieel briefpapier van een handelscombinatie.

* **Kern van de brief:** De "Combinatie van Grossiers" verzoekt de directeur van het Amsterdamse Marktwezen om een financiële tegemoetkoming voor de gemaakte kosten bij het inrichten van administratiekantoren. * **Argumentatie:** De groothandelaren stellen dat zij deze kosten niet zelf kunnen dragen omdat hun winstmarges door de bezettingsautoriteiten zijn vastgelegd. Zij benadrukken dat deze kantoren noodzakelijk zijn voor de administratie van het distributiesysteem (de "bonnen verkoop"), wat essentieel is voor de voedselvoorziening van de stad. * **Taalgebruik:** Het document is opgesteld in de destijds gebruikelijke formele en ietwat archaïsche ambtelijke stijl (bijv. "by deze zyn wy zoo vry", "aan den Weled, Heer").

Document

De tekst behandelt een juridisch geschil over de reikwijdte van de gemeentelijke bemoeienis op de Amsterdamse Centrale Markt. * **Het conflict**: De Gemeente-Advocaat voert aan dat transacties op de markt een privaatrechtelijke zaak zijn tussen koper en verkoper. Volgens hem mag de overheid hier niet in treden. * **Het standpunt van de opsteller**: De schrijver (waarschijnlijk de beheerder van de markt) betoogt dat de overheid een breder belang heeft dan louter 'openbare orde'. Hij stelt voor om het marktreglement aan te vullen zodat de Directeur van het Marktwezen wanbetalers de toegang tot de markt kan ontzeggen. * **De argumentatie**: De schrijver benadrukt dat dit geen directe inmenging is in de contractvrijheid of kredietverlening, maar een ordemaatregel: wie niet betaalt, verliest het recht om gebruik te maken van de gemeentelijke handelsfaciliteiten.

Handgeschreven ambtelijk rapport/proces-verbaal van inspectie.

Het document is een rapportage van een controleur (J.A. Middelburg) van de Dienst van het Marktwezen te Amsterdam. De controleur constateert een onregelmatigheid in de administratie en handelsvoorraad van visverkoper C. Schilder op de markt aan het Mosplein (Amsterdam-Noord). De kern van de overtreding is een rekenkundig tekort: 1. **Input:** Schilder heeft op 29 mei 20 kg verse aal ingekocht (bewezen via een vervoerbewijs). 2. **Verwachte output:** Na het rookproces blijft er volgens de toen geldende normen ongeveer 13 kg gerookte aal over (rekening houdend met gewichtsverlies door vochtuitstoot). 3. **Constatering:** Schilder heeft op 31 mei slechts 9 kg aangevoerd voor de verkoop. 4. **Conclusie:** Er ontbreekt 4 kg gerookte aal die niet in de officiële boeken voorkomt. Dit wijst op **zwarte handel** of het achterhouden van schaarse goederen, wat in 1943 streng verboden was. De blauwe aantekening "Ma 12 oproepen" duidt op een vervolgstap: de betrokkene moet op een maandag om 12:00 uur verschijnen voor verhoor of een administratieve sanctie.

Getypt politierapport / ambtelijk verslag.

Het document is een intern politieverslag over de nasleep van een suïcide. De essentie van het rapport is het vaststellen van de personalia van de overledene en de omstandigheden van zijn overlijden. * **Feiten:** Gerardus Hoogveld sprong op 19 augustus 1943 uit zijn woning aan de Jan van Galenstraat. De politie stelde vast dat hij leed aan "zwaarmoedigheid" (een toenmalige term voor depressie). * **Sociale context:** Er wordt specifiek vermeld dat de man niet wettig getrouwd was met de vrouw met wie hij samenwoonde. Dergelijke morele/burgerlijke statusdetails werden in die tijd standaard opgenomen in politierapporten. * **Aanleiding:** De reden dat dit rapport in oktober (twee maanden na dato) is opgesteld, lijkt te liggen bij een informatieverzoek van de heer Sixma, de directeur van Marktwezen. Hoewel de context van het "kaarten" in de eerste regel niet volledig duidelijk is door de beschadiging/doorslag, suggereert de betrokkenheid van Marktwezen dat het slachtoffer mogelijk betrokken was bij (illegale) handel of marktactiviteiten.

Officieel administratief stuk (vermoedelijk de achterzijde van een brief of een doorslag).

Het document is een typisch voorbeeld van ambtelijke correspondentie uit de vroege tot het midden van de 20e eeuw. De stempel "No 1161 van het Gemeentebestuur van AMSTERDAM" duidt op een officiële registratie in het inkomend of uitgaand postregister van de gemeente. De stempel "DIENST" onderaan geeft aan dat het om een officiële zending gaat, die destijds vaak portvrij mocht worden verzonden. Het feit dat de hoofdtekst in spiegelbeeld staat, wijst erop dat we naar de achterkant kijken van een document dat met relatief veel inkt of op dun papier is getypt, of dat het een doorslag betreft waarbij het carbonpapier aan de verkeerde kant zat.

Handgeschreven conceptbrief/rapportage.

* **Inhoud:** Het document is een formeel concept voor een informatieverstrekking over de exploitatie van de Centrale Vischmarkt aan de Rijpgracht in Amsterdam. De opsteller geeft cijfers weer over de situatie van vóór de Tweede Wereldoorlog ("voor den oorlog"). * **Kerngegevens:** * Aantal grossiers (groothandelaars): 33. * Oppervlakte per standplaats: 10 tot 20 m². * Aantal bezoekende kleinhandelaars inclusief personeel: ca. 1000 personen (niet gelijktijdig). * Logistiek: 40 tot 50 auto's, waarvan 15 van grossiers. * **Status:** De aantekening "concept" en het feit dat de zin onderaan afbreekt met een verbindingsstreepje ("grossiers-"), wijst erop dat dit een kladversie of een eerste pagina van een langer rapport is.

Brief (doorslag op dun papier).

* **Inhoud:** De brief is een reactie op een verzoek van het Marktwezen om het voordelige 'zomertarief' toe te passen voor de elektriciteit in de Vischhal. Het GEB legt uit dat hier normaal gesproken een minimumverbruik van 300 kWh per maand voor nodig is, wat de Vischhal niet haalt (behalve de vloeibare-luchtfabriek). Desondanks wordt er voor de periode april-augustus 1934 een uitzondering gemaakt. * **Financieel:** Er wordt een correctie toegepast van 1,5 cent per kWh over een totaal van 518 kWh, wat leidt tot een restitutie (creditnota) van 7,77 gulden. * **Visuele staat:** Het document is een typische administratieve doorslag op vloeipapier-achtig materiaal. Er is een blauwe paraaf of markering in het midden zichtbaar. De handtekening is origineel met inkt gezet op de doorslag.

Handgeschreven brief/memo op gelinieerd papier.

* **Handschrift:** Het betreft een vlot, hellend curisiefschrift uit de eerste helft van de 20e eeuw. De lussen zijn groot en de letters zijn duidelijk gevormd, wat wijst op een geoefende schrijver. * **Inhoud:** De brief lijkt het staartje van een correspondentie te zijn. Er wordt geadviseerd om iemand te ontbieden voor een waarschuwing. De kern van de zakelijke kwestie draait om het beheer van 'emballage' (verpakkingen) en 'fusten' (vaten/kisten) bij de 'Ned-Veiling'. De schrijver prijst de medewerking van een zekere Heer Kriebell. * **Interpersoonlijk:** De N.B. (Nota Bene) aan de onderzijde is opvallend ongezouten. De schrijver uit felle kritiek op een Heer Oudshoorn, die hij beschuldigt van arrogantie en eigenmachtig handelen. Dit suggereert een conflict binnen de organisatie of tussen handelsrelaties.

Getypte brief (doorslag of afschrift).

* **Kern van het document:** Een formele klacht over de handelwijze en het gedrag van een groenteman genaamd Van Golstein. De schrijver beschrijft een incident waarbij zijn vrouw werd geweigerd witlof ("lof") te kopen, terwijl een buurvrouw dit kort daarna wel kreeg. * **Gedrag van de winkelier:** De winkelier wordt beschuldigd van willekeur, een onbeschofte houding en het dwingen van klanten tot ongewenste aankopen (gekoppelde verkoop van savoyekolen). De tekst suggereert dat de winkelier producten "onder de toonbank" bewaart of alleen aan bepaalde mensen gunt. * **Handtekening:** De brief is ondertekend met een krachtige, enigszins onleesbare handtekening.

Handgeschreven notitieblad / kladpapier met berekeningen en een schets.

Het document betreft een verzameling informele aantekeningen en berekeningen, waarschijnlijk bedoeld als eerste raming of budgetoverzicht voor een bouwproject. De kern van de notities lijkt te draaien om de bouw van "325 huisjes" met een totale begroting van circa 700.000 gulden, waarvan de helft (350.000) aan loonkosten wordt toegewezen. De aanwezigheid van termen als "gezinnetje" en "f 8.000 per jaar" (een modaal inkomen in de jaren '50/'60 in Nederland) suggereert dat de auteur ook de financiële draagkracht van de toekomstige bewoners of de exploitatiekosten van het project in ogenschouw nam. De schets bovenaan en de complexe delingen wijzen op een technische of planologische achtergrond van de maker. Het grote blauwe kruis door de bovenste helft suggereert dat deze specifieke berekeningen later zijn herzien of als voltooid/ongeldig zijn beschouwd.

Document

Het document is de achterzijde van een officieel formulier van de **Keuringsdienst van Waren te Amsterdam**. In spiegelbeeld zijn termen als "KEURINGSDIENST VAN WAREN" en "AMSTERDAM" leesbaar. De handgeschreven notitie bovenaan, "merk G. A", verwijst vermoedelijk naar een specifieke partij goederen of monsters die voor inspectie zijn aangeboden. De afkorting "G.A." zou kunnen staan voor "Gemeente Amsterdam". De datum, 22 april 1943, plaatst dit document midden in de Tweede Wereldoorlog. De sobere wijze van noteren op de achterzijde van een bestaand formulier is typerend voor de schaarste aan papier in deze periode, waarbij elk stukje papier optimaal werd benut voor administratieve doeleinden.

Brief (doorslag van een getypt exemplaar).

* **Kern van de zaak:** De brief rapporteert een onregelmatigheid in de visdistributie. Kleinhandelaar J. Gooyer uit Huizen ontvangt vis via twee kanalen: de officiële toewijzing in Amsterdam én een directe levering van een groothandelaar uit IJmuiden. * **Overtreding:** Gooyer fungeert als tussenpersoon voor de verkoop van de IJmuider vis in Huizen zonder dat hij hiervoor de vereiste officiële "erkenning" (vergunning) heeft. Dit doorkruist het strikte distributiesysteem van de bezettingstijd. * **Voorgestelde maatregel:** Om de controle te herstellen, stelt de directeur voor om de directe lijn tussen de groothandelaar (Jan Koster) en Gooyer af te snijden. De vis moet voortaan via de Gemeentelijke Afslag in Amsterdam lopen, zodat het in de reguliere, controleerbare stroom terechtkomt. * **Kwanteit:** Er wordt gesproken over een hoeveelheid van 400 kg vis in de maand mei, wat aantoont dat zelfs relatief kleine hoeveelheden nauwlettend in de gaten werden gehouden.

Document

Dit document is een officiële reactie van het Bedrijfschap voor Visscherijproducten op een aanvraag voor extra benzine ten behoeve van visvervoer in Amsterdam. De brief dateert uit mei 1944, een fase in de Tweede Wereldoorlog waarin de brandstofschaarste in bezet Nederland kritieke vormen had aangenomen. De belangrijkste punten uit de correspondentie zijn: * **Strikte rantsoenering:** De aanvraag wordt feitelijk afgewezen met het argument dat de benzinevoorraad uiterst beperkt is en dat Amsterdam in verhouding al een aanzienlijk deel ontvangt. * **Logistieke uitdaging:** De afstand tussen de vismarkt (de Centrale Markthallen aan de Jan van Galenstraat) en de verkooppunten wordt als een bezwaar gezien voor het gebruik van schaarse benzine. * **Noodoplossingen:** Er wordt verwezen naar de "autobeurtdienst" en het gebruik van een "generatiewagen". Dit laatste type voertuig reed op houtgas in plaats van benzine, een typerende technologische aanpassing aan de oorlogsschaarste. * **Controle:** Er wordt geëist dat het vervoer onder toezicht van een deskundige plaatsvindt, waarschijnlijk om verlies, bederf of illegale handel (zwarte markt) tegen te gaan.

Getypte interne instructie of memo betreffende de administratieve workflow.

Dit document beschrijft de interne procedure voor het verwerken van inkomende post binnen een organisatie. De kern van het proces is dat elke brief vergezeld wordt door een 'rapport'. Dit pakket doorloopt verschillende stations (financiële ambtenaar, loketambtenaar) voordat het via een "groen mapje" ter controle of goedkeuring bij een centrale figuur, "Heer K.", terechtkomt. Opvallende elementen zijn: * **Controlemechanismen:** Ambtenaren moeten hun handelingen dateren en paraferen op het rapport. * **Specifieke terminologie:** Er is sprake van een "knv-kaart" (mogelijk een specifieke registratie- of ponskaart) en "geïndiceerde brieven". * **Fysieke workflow:** Het gebruik van gekleurde mapjes ("groene mapje") om de status of route van documenten aan te duiden was een gebruikelijke methode in fysieke archieven voor de digitalisering.

Handgeschreven lijst op gelinieerd/gestanst papier met persoonsgegevens.

* **Administratieve structuur:** Het document is een registratielijst. De toevoegingen achter de adressen (I, II, hs) duiden op de verdieping (eerste, tweede, huis/begane grond). * **Identificatie:** De stempel "DIEVER 4" verwijst naar een Joods werkkamp nabij Diever (Drenthe). Tijdens de Tweede Wereldoorlog werden Joodse mannen in dergelijke kampen tewerkgesteld voordat zij werden gedeporteerd naar doorgangskamp Westerbork en vervolgens naar de vernietigingskampen. * **Demografie:** De lijst bevat uitsluitend mannen, variërend in leeftijd van ongeveer 17 tot 42 jaar (gebaseerd op een vermoedelijke datering van de lijst in 1942). Negen van de tien personen komen uit Amsterdam, één uit Rotterdam. * **Schrift:** Het document is geschreven in een duidelijk leesbaar cursief handschrift met gebruik van pen en inkt.

M. de Haan.

# TRANSCRIPTIE aanvoer 14 Dec In Kalestraat Zoetwatervisch (voorw) van A Fonn . a B Fonn en W Ruiter 80p 40p + 40p. aanvoerders A Fonn <s>||||</s> <s>||||</s> <s>||||</s> <s>||||</s> <s>||||</s> <s>||||</s> <s>||||</s> <s>||||</s> <s>||||</s> <s>||||</s> <s>||||</s> <s>||||</s> <s>||||</s> <s>||||</s> || Ik heb alleen vink af laten houden van de aanvoerder doch **niet** van de beide andere aanv...

# TRANSCRIPTIE [Links bovenin een klein merkje, mogelijk een 'i' of vinkje] Molenaar 'B <s>IIII</s> <s>IIII</s> <s>IIII</s> <s>IIII</s> <s>IIII</s> <s>IIII</s> <s>IIII</s> <s>IIII</s> <s>IIII</s> <s>IIII</s> 16/12 '43 Markt Dapperstraat B [onderstreept]

# TRANSCRIPTIE [Bovenaan, in grafietpotlood:] nijnhuis [Turflijst, in grafietpotlood:] <s>IIII</s> <s>IIII</s> <s>IIII</s> <s>IIII</s> <s>IIII</s> <s>IIII</s> <s>IIII</s> <s>IIII</s> <s>IIII</s> <s>IIII</s> I [Midden, schuin omhoog in grafietpotlood:] doss controle delta [met onderstreping] [Onderaan, in grafietpotlood:] opl A [of een driehoekig symbool]

# TRANSCRIPTIE Th: de Haan. [onderstreept]