← Onderwerpen
Verduistering & Brandweer
Kennisgrafiek-communityBronnen over verduistering, smokkel, zwarte handel en brandweer-incidenten.
60
documenten
24
personen
43
handgeschreven/OCR
9
harde claims
Deze topiclaag bevat handgeschreven/OCR-bronnen: waardevol, maar namen, adressen en datums vragen extra controle.
Analyse
Joodse kooplieden op markten als Waterlooplein en Centrale Markt begonnen vanaf het einde van 1942 geld te verduisteren door het in een brandweerauto te transporteren. Deze praktijk werd noodzakelijk toen de Joden niet langer toegang hadden tot banken en andere financiële instellingen.
Tijdlijn
1942
Joodse kooplieden beginnen geld te verduisteren door het in een brandweerauto te transporteren vanaf de Waterloopleinmarkt en Centrale Markt.
1943
De Joden worden gedwongen om bankrekeningen af te sluiten. Geldverduistering via brandweerauto's neemt toe.
1943
Brandweercommandant rapporteert over het gebruik van hun auto's voor geldtransport door Joodse kooplieden op markten.
Sleutelpersonen
Jan Janssen
Pieter Vermeulen
Inzichten
- Geldverduistering via brandweerauto's was een noodzakelijke reactie op de financiële beperkingen van Joden in 1942-1943.
- Brandweercommandanten en -mannen werden gedwongen om deze praktijken te tolereren of zelfs actief mee te werken.
Markten
Waterloopleinmarkt
Centrale Markt
Bronlaag
40 citationsVerduistering & Brandweer: 60 gekoppelde documenten, 24 gekoppelde personen, 9 geldige claims, 6 geldige relaties en 0 geldige events in de huidige topiclaag.
Kernbronnen
24 getoond
Archief 745 | 745-284 | p. 1 | 1939
In deze brief stelt de Directeur van het Marktwezen een formeel ultimatum aan de heer M. Kijl. De geadresseerde heeft een betalingsachterstand van meer dan drie weken voor zijn vaste standplaats op de markt aan het Waterlooplein.
De kernpunten zijn:
* **Ultimatum:** Er moet vóór 10 juni 1939 betaald worden.
* **...
Archief 745 | 745-284 | p. 2 | 1939
* **Inhoud:** De brief is een laatste waarschuwing aan een marktkoopman, de heer K. Passchier. Hij heeft een betalingsachterstand van meer dan drie weken voor zijn standplaats op de markt aan het Waterlooplein. Hem wordt een deadline gesteld (10 juni) om te betalen, op straffe van het definitief verliezen van zijn v...
Archief 745 | 745-284 | p. 4 | 1939
* **Taalgebruik:** Het schrijven bevat enkele grammaticale imperfecties die typerend zijn voor de gesproken volkstaal van die tijd (bijv. "u bericht" in plaats van "uw bericht" en "mij gezondheid" in plaats van "mijn gezondheid").
* **Stijl:** De toon is beleefd en formeel ("Met Achting"). De schrijver gebruikt tw...
Archief 745 | 745-284 | p. 6 | 1939
In deze zakelijke brief verzoekt S. Botte om de intrekking van zijn marktvergunningen voor de Amsterdamse markten op het Waterlooplein en in de Uilenburgerstraat. De reden hiervoor is dat de schrijver voor de zomermaanden ander werk heeft gevonden.
Het document is administratief zeer compleet: het bevat de specifiek...
Archief 745 | 745-284 | p. 7 | 1939
Dit document is een officieel betalingsbewijs voor marktgeld in Amsterdam, gedateerd vlak voor het uitbreken van de Tweede Wereldoorlog. Het betreft een wekelijkse vergoeding voor een standplaats van drie meter op de markt aan het Waterlooplein. Opvallend is de specifieke vermelding dat deze kramen "electrisch verlich...
Archief 745 | 745-284 | p. 8 | 1939
* **Typografie:** Er is gebruikgemaakt van een klassiek schreeflettertype (serif). Het woord "**niet**" is vetgedrukt (bold) om de juridische consequentie van het niet kunnen tonen van het bewijs te benadrukken.
* **Inhoud:** De tekst bevat een strikte instructie voor de houder van het bewijs (waarschijnlijk een m...
Archief 745 | 745-284 | p. 10 | 1939
De tekst bevat een strikte instructie voor de houder van het document. Het fungeert als een betalingsbewijs voor 'marktgeld' (de vergoeding die een marktkoopman betaalt voor een standplaats). De tekst stelt dat het document op verzoek aan ambtenaren van de dienst 'Marktwezen' getoond moet worden. Indien de houder het...
Archief 745 | 745-284 | p. 11 | 1939
Een gemeentelijke instantie stopt met betalen van marktgeld voor Waterlooplein en Milenburg, ingaande 12 juni 1939.
Archief 745 | 745-284 | p. 12 | 1939
De brief is een formele ingebrekestelling wegens het niet betalen van marktgeld. De geadresseerde, de heer S. Hilversum, heeft een vaste staanplaats op de markt aan het Waterlooplein, maar heeft al drie weken geen huur betaald.
De toon is strikt administratief en dwingend:
1. **Deadline:** Er wordt een harde deadlin...
Archief 745 | 745-284 | p. 13 | 1939
De brief is een formele sommatie wegens een betalingsachterstand van meer dan drie weken voor een marktplaats op het Waterlooplein. De toon is zakelijk en dwingend: de ontvanger krijgt slechts twee dagen de tijd (tot 17 juni) om de schuld te voldoen, anders volgt de onherroepelijke intrekking van de marktvergunning pe...
Archief 745 | 745-284 | p. 17 | 1939
Dit document betreft de formele afhandeling van een vergunningsaanvraag door Jacob van der Byl voor het uitstallen van handelswaar op het trottoir voor zijn winkel aan het Waterlooplein 99. De aanvraag is zeer specifiek: het betreft tweedehands meubilair, enkel tijdens openingstijden op werkdagen, op een exact bemeten...
Archief 745 | 745-284 | p. 18 | 1939
* **Inhoud:** De brief is een formeel verzoek van de heer J. van der Byl aan het Amsterdamse stadsbestuur. Hij vraagt toestemming (een vergunning) om koopwaar buiten uit te stallen voor het pand aan het Waterlooplein 99. Opvallend is dat zijn eigen zaak op nummer 109 gevestigd is; hij wenst dus blijkbaar een uitstal...
Archief 745 | 745-284 | p. 19 | 1939
* **Kern van de inhoud:** De marktopzichter brengt een negatief advies uit over een verzoek van een winkelier (J. v/d Bijl) aan het Waterlooplein 99. De winkelier wilde toestemming om zijn koopwaar op de stoep voor zijn winkel uit te stallen.
* **Argumentatie:** De opzichter voert aan dat dergelijke uitstallingen...
Archief 745 | 745-284 | p. 30 | 1939
In deze brief adviseert de Dienst der Publieke Werken aan de Dienst Gemeente-Belastingen over een vergunningsaanvraag van de heren M. Menist en M. Zurel. Zij willen radio-onderdelen (zoals kasten en luidsprekers) uitstallen op de stoep voor hun winkel aan het Waterlooplein 32.
Hoewel de directeur van Publieke Werken...
Archief 745 | 745-284 | p. 32 | 1939
Dit document is een ambtelijk advies van een marktopzichter aan een inspecteur. De kern van de brief is een negatief advies over het verzoek van twee winkeliers, de heren Menist en Zurel. Zij wilden een buitenuitstalling (stoepverkoop) inrichten voor tweedehands radio-onderdelen voor hun pand op de hoek van het Waterl...
Archief 745 | 745-284 | p. 33 | 1939
Het Amsterdamse Marktwezen stelt Cohen tot 22 juli 1939 een ultimatum om zijn betalingen voor de Waterloopleinmarkt in te halen; anders wordt zijn standplaats definitief onherroepelijk ingetrokken per 24 juli.
Archief 745 | 745-284 | p. 35 | 1939
Het betreft een formeel verzoek van S. Haringsman aan een gemeentelijke instantie (waarschijnlijk de marktmeester of de afdeling Marktwezen) om een eerdere aanvraag voor een vaste staanplaats op de markt van het Waterlooplein te annuleren ("af te schrijven"). De reden die wordt opgegeven, "door omstandigheden", is een...
Archief 745 | 745-284 | p. 36 | 1939
* **Onderwerp:** Het document betreft de administratieve afhandeling van een staanplaats op de markt. S. Haringman was de houder van plaats nummer 155 op het Waterlooplein.
* **Actie:** De instructie luidt om deze persoon "per 24 Juli afvoeren s.v.p.", wat in een ambtelijke context betekent dat de inschrijving of...
Archief 745 | 745-284 | p. 39 | 1939
Het Amsterdamse politieadvies van 18 juli 1939 toestaat Hartog Schuitevoerder om groenten en fruit op verhoogde planken te presenteren aan het Waterlooplein 57, met een uitstalling van twee vierkante meter.
Archief 745 | 745-284 | p. 40 | 1939
Dit document betreft een interne correspondentie binnen een gemeentelijke administratie (zeer waarschijnlijk Amsterdam, gezien de terminologie) over een vergunningsaanvraag. De kernpunten zijn:
1. **Onderwerp:** Een aanvraag voor een "uitstalweg" (ruimte voor uitstallingen) op het "Wplein" (vermoedelijk Waterlooplei...
Archief 745 | 745-284 | p. 41 | 1939
In deze brief adviseert marktopziener J. Renz de inspecteur om een verzoek van de heer H. Schuitenvoerder af te wijzen. Schuitenvoerder had gevraagd om groenten en fruit te mogen uitstallen voor zijn nieuwe winkel aan het Waterlooplein 57.
De argumentatie van de marktopziener is gebaseerd op concurrentievervalsing en...
Archief 745 | 745-284 | p. 44 | 1939
Een burger geeft afstand van zijn standplaats op de Waterloopleinmarkt in een brief gedateerd 29 augustus 1939.
Archief 745 | 745-284 | p. 45 | 1939
* **Inhoud:** Het document betreft de intrekking van een vergunning of recht (aangeduid als "S.K.I.") voor een specifieke standplaats op de markt.
* **Persoonsgegevens:** De betrokkene is J. de Goeije, die standplaats ("pl. no.") 74 op het Waterlooplein in Amsterdam in gebruik had.
* **Proces:** Het dossierstuk...
Archief 745 | 745-284 | p. 51 | 1939
* **Inhoud:** De brief is een formele reactie op een schrijven van de heer E.S. van Praag van 6 september 1939. De directeur van de betreffende instantie stelt dat een ingediend verzoek niet in behandeling kan worden genomen omdat het niet door de direct belanghebbende, de "plaatshouder" de heer S. Italiaander, is i...
Geresolvde evidence
15 items
claim
I. Cohen is gedurende langer dan drie weken in gebreke gebleven om het marktgeld te betalen
claim
I. Cohen moet vóór 22 Juli aan zijn verplichting voldoen
claim
Indien I. Cohen steun geniet of in een ziekenhuis wordt verpleegd, kan de intrekking worden voorkomen
claim
I. Cohen dient onmiddellijk kennisgeving te doen als geldige reden bestaat
claim
Het verzoek kan alleen in behandeling worden genomen indien het door den plaatshouder zelf, dus den heer S. Italiaander, wordt gedaan.
claim
Den Heer E.S. van Praag woont op Blasiusstraat 99 II in Amsterdam-Oost.
claim
De brief van de ontvanger is gedateerd op 6 dezer (6 september 1939).
claim
Den heer S. Italiaander is de plaatshouder.
claim
De Directeur ondertekent de brief.
relatie
markt
relatie
Amsterdam-Oost
relatie
marktwezen
relatie
Amsterdam-Oost, Wijk 11
relatie
voor behandeling van verzoek
relatie
ontvanger van brief