J. Jansen

Administratieve lijst/registerblad met personeels- of betalingsgegevens.

* **Structuur:** Het document is opgezet als een controlelijst. Elke persoon is gekoppeld aan een uniek nummer (mogelijk een personeels- of burgerservicenummer avant la lettre). * **Inhoud:** De kern van de registratie lijkt te draaien om specifieke data (bijv. 12/8, 31/8, diverse data in september) en de term "Marktwezen". De afkorting "V" achter sommige regels kan staan voor "voldaan", "verwerkt" of "verrekend". * **Terminologie:** "Marktwezen" verwijst naar de gemeentelijke instantie die toezicht houdt op de markten. De notitie "niet voor marktwezen gewerkt" suggereert dat deze personen normaal gesproken voor deze dienst werkzaamheden verrichten, of dat er op die specifieke dagen geen uitbetaling via die post hoefde plaats te vinden. De term "geslacht op" is curieus in een administratieve context; het kan duiden op werkzaamheden in een abattoir of een specifieke taak binnen de marktadministratie. * **Correcties:** De vermelding van T. de Jong is ongeldig gemaakt, met een verwijzing naar een ontbrekend register ("boekje Schul.") en een eerdere verrekening in januari (28/1).

Briefpapier van een vereniging met handgeschreven namenlijst.

Het document fungeert als een handtekeningenlijst of steunbetuiging. Het doel is expliciet vermeld: het ondersteunen van een "bijgaande schrijven". Dit suggereert dat deze lijst vastzat aan een brief of petitie gericht aan bijvoorbeeld het gemeentebestuur van Amsterdam of een andere overkoepelende instantie. De vereniging behartigde de belangen van verhuurders van vervoermiddelen en marktinventaris. De vermelding van "Carriers" duidt op de modernisering in de transportsector aan het begin van de 20e eeuw (kleine transportvoertuigen of transportfietsen). De lijst met namen is divers en bevat onder andere een "Weduwe C H Bos", wat typerend is voor die tijd waarbij weduwen vaak de nering van hun overleden echtgenoot voortzetten. Onderaan de rechterkolom is te zien dat "M. Kramm" tekent namens "Winkeloo", wat wijst op een zakelijke vertegenwoordiging. ---

Officieel ambtelijk rapport/proces-verbaal van marktcontrole.

Dit document is een treffend voorbeeld van de bureaucratische nauwgezetheid van de Amsterdamse marktinspectie in 1940. De inspecteurs controleerden gedurende één uur (tussen 14:00 en 15:00 uur) de Albert Cuypmarkt en rapporteerden een groot aantal kleine overtredingen. Opvallend is de categorisering van de vergrijpen: 1. **Assistentie zonder toestemming:** Het was blijkbaar verboden om hulp in de kraam te hebben zonder dat dit officieel geregistreerd stond. 2. **Vervanging zonder toestemming:** De houder van de standplaats moest persoonlijk aanwezig zijn; vervanging was aan regels gebonden. 3. **Te groot uitgestald:** Een veelvoorkomende overtreding waarbij de koopman meer ruimte innam dan was toegewezen. De administratieve verwerking is zichtbaar door de verschillende kleuren inkt en handschriften. De rode nummers in de kantlijn verwijzen naar de individuele dossiers die voor elke overtreder werden aangelegd. De strafmaat (vaak een voorwaardelijke schorsing van één of twee dagen) staat direct bij de namen genoteerd. ---

Lijst van handtekeningen/namenlijst.

* **Handschrift:** Het document is geschreven in een duidelijk leesbaar, enigszins formeel cursief handschrift (spitsschrift). Verschillende personen lijken hun eigen naam te hebben getekend, gezien de variatie in handschrift en inkt. * **Inhoud:** Het betreft een namenlijst, mogelijk een presentielijst van een vergadering, een ledenlijst van een vereniging of een lijst van ondertekenaars voor een petitie. * **Opvallende zaken:** * Er zijn verschillende namen doorgehaald, wat kan wijzen op afzeggingen of royementen. * De toevoeging "pro Bak" onder de naam J. Salinger suggereert dat Salinger tekende namens (per procuratie) een persoon genaamd Bak. * De achternamen (zoals Werkendam, Alexander, Salinger, Polak, Davidson) zijn kenmerkend voor de Nederlands-Joodse gemeenschap uit die periode.

Handgeschreven brief (verzoekschrift).

* **Inhoud:** De heer J. Jansen schrijft een beleefd verzoek aan een overheidsinstantie (waarschijnlijk de Marktmeester of de afdeling Marktzaken van de gemeente Amsterdam). Hij bezit een 'voorkeurskaart' (vergunning) voor een staanplaats op de dagmarkt in de Albert Cuypstraat. Hij vraagt toestemming om zijn achttienjarige zoon, Johannes Jansen, hem te laten helpen in plaats van zijn echtgenote, die blijkbaar tot dan toe de geregistreerde helper was. * **Taalgebruik:** Het taalgebruik is zeer formeel en eerbiedig ("Weled: Heer", "verzoekt hiermede beleefd", "Ued:" [Uw Edelachtbare/Edelgestrenge]). Dit was de standaard voor correspondentie met de overheid in die tijd. * **Staat van het document:** Het handschrift is duidelijk en goed leesbaar (Latijns schrift). De administratieve aantekeningen bovenaan duiden op de verwerking door de betreffende instantie. De datum "10/8" naast het dossiernummer suggereert de datum van ontvangst of behandeling, twee dagen na het schrijven.

Administratief dossierstuk/geleidebriefje (Algemene Zaken Model No. 14).

Dit document is een intern administratief memo, waarschijnlijk afkomstig van een gemeentelijke instelling of een overheidsdienst in Nederland. De kern van de boodschap is een goedkeuring ("Geen bezwaar tegen assistentie door J. Jansen") voor de tewerkstelling of inzet van een persoon genaamd J. Jansen, geboren op 12 juni 1922. Uit de verschillende data en parafen blijkt de ambtelijke loop van het verzoek: 1. **10 augustus:** Het proces start of het bijblad wordt doorgezonden. 2. **14 augustus:** Een sectiechef geeft advies. Er wordt verwezen naar een "secr. rapporteur" (mogelijk een geheim rapport of een verslag van de secretarie), wat suggereert dat er een antecedentenonderzoek heeft plaatsgevonden. 3. **21 augustus:** Een volgende functionaris tekent voor akkoord. 4. **22 & 23 augustus:** Het besluit wordt verwerkt in een "Modelbriefje" (een standaardbrief) en de correspondentie gaat de deur uit ("uitp." voor uitgegaan). Het nummer in rode inkt (25/156/217) is het specifieke volgnummer van deze afgehandelde zaak binnen het hoofddossier 25/156.

Officiële brief/vergunning.

* **Inhoud:** Het document is een officiële toestemming van de directeur (waarschijnlijk van het Marktwezen) aan de heer J. Jansen om zich op zijn marktplaats aan de Albert Cuypstraat te laten bijstaan door zijn 18-jarige zoon, die dezelfde naam draagt. * **Voorwaarde:** Er wordt expliciet vermeld "niet vervangen". Dit betekent dat de zoon enkel mag helpen terwijl de vader aanwezig is; hij mag de standplaats niet zelfstandig innemen als vervanger van zijn vader. * **Spelling:** Opvallend is het gebruik van de 'y' in woorden als "hierby" en "bystaan", wat vaker voorkwam in ambtelijke spelling uit die tijd of kan duiden op een specifieke typemachine-instelling. * **Tijdsgeest:** De brief is gedateerd op 23 augustus 1940, enkele maanden na het begin van de Duitse bezetting van Nederland. Ondanks de oorlogssituatie ging de gemeentelijke bureaucreatie en de regulering van markten gewoon door.

Getypte administratieve lijst (waarschijnlijk een uittreksel uit een grootboek of klantenlijst).

Dit document betreft een financieel overzicht van wekelijkse omzetten per klant of tussenpersoon. De bedragen variëren aanzienlijk, van 5 tot 150 (vermoedelijk guldens). Opvallende zaken: * **Geografische spreiding:** De lijst toont een sterke concentratie in Noord-Holland (regio Waterland: Landsmeer, Oostzaan, Broek in Waterland) en de Veluwe (Putten, Nijkerk, Barneveld). Daarnaast zijn er enkele specifieke adressen in Amsterdam (Amstelveenseweg, Fahrenheitstraat, Buiksloterweg). * **Concentratie:** De naam J. Edel in Landsmeer springt eruit met de hoogste wekelijkse omzet (150). * **Familienamen:** Veel namen komen vaker voor (Dekker, Dil, Dobber, Edel, Francken, Goede), wat kan duiden op familiebedrijven of verschillende vestigingen/wijken die door familieleden worden beheerd. * **Ordening:** De lijst is alfabetisch gesorteerd op achternaam.

Administratieve kaart of bijblad van een dossier.

Het document is een administratieve notitie betreffende een persoon genaamd **F. J. Jansen**, woonachtig aan de **Dapperstraat** (waarschijnlijk nummer 295) te Amsterdam. De Dapperstraat is een bekende straat in de Dapperbuurt (Amsterdam-Oost). De opeenvolgende aantekeningen tonen het verloop van een administratieve handeling: 1. **11 oktober 1940:** Er wordt geadviseerd de zaak "aan te houden" (te laten rusten of te wachten met afhandeling) totdat de heer Jansen zich persoonlijk aan het loket meldt. Dit suggereert een noodzaak voor persoonlijke verificatie of een openstaande vraag. 2. **21 oktober 1940:** Tien dagen later volgt de instructie "opbergen". Er wordt verwezen naar een ander dossiernummer (26/69/6) en vermeld dat de "stukken vrijgesteld" zijn. Dit kan betekenen dat gevraagde documenten zijn vrijgegeven of dat een bepaalde beperking is opgeheven. De kaart is officieel gezien en ondertekend door een inspecteur. De gebruikte terminologie en het formulier ("Model No. 14") zijn typerend voor de Nederlandse bureaucratie uit de vooroorlogse en vroege oorlogsjaren.

Ambtelijk advies/memorandum.

* **Kern van de zaak:** Een marktkoopman genaamd J. Jansen heeft verzocht om tijdelijke vrijstelling van zijn plicht om zijn marktplaats te bezetten op de "AC markt" (zeer waarschijnlijk de Albert Cuypmarkt). Hij claimt dat hij er momenteel niets kan verdienen. * **Handhaving:** De ambtenaar merkt op dat Jansen zijn plek al sinds 20 maart niet meer heeft bezet, ondanks zijn voorkeursrecht, en dat hij hiervoor al twee schriftelijke waarschuwingen heeft ontvangen in april. * **Argumentatie voor afwijzing:** De ambtenaar adviseert het verzoek af te wijzen om twee redenen: 1. **Fraude/Onwaarheid:** De ambtenaar weet dat Jansen elders (buiten Amsterdam) zijn geld verdient met de verkoop van bloemen, wat zijn argument dat hij "niets kan verdienen" ondermijnt. 2. **Beleidsmatig:** Er is een wachtlijst ("sollicitantenlijst") voor marktplaatsen. Door Jansen de plek te laten vasthouden zonder deze te gebruiken, wordt de "doorstrooming" van nieuwe kooplui belemmerd. * **Terminologie:** "l.l." staat voor *jongstleden* (vorige maand/jaar). "Mfs." is waarschijnlijk een afkorting voor een specifieke administratieve afdeling binnen de gemeente.

Administratieve lijst/kanttekening betreffende openstaande schulden.

Dit document is een debiteurenlijst van de gemeente Amsterdam (waarschijnlijk de afdeling Marktwezen). Het betreft "kramenverhuurders", wat in deze context kan slaan op marktkooplui die kramen huren of vergunninghouders die zelf kramen onderverhuren. De administratie is strikt: er wordt gedreigd met de zwaarste administratieve sanctie, namelijk het intrekken van de vergunning, indien schulden niet binnen drie dagen zijn voldaan. Specifieke aandacht gaat uit naar J. Brand, wiens dossier apart wordt aangestipt. De handgeschreven toevoegingen onderaan tonen aan dat de dreiging effect had; diverse personen hebben in de dagen na de sommatie (tussen 9 en 15 april) (deel)betalingen verricht.

Getypte lijst met namen en bedragen/waarden.

* **Structuur:** De lijst is hiërarchisch opgebouwd op basis van aflopende waarden. De horizontale lijnen lijken classificaties aan te geven, gemarkeerd met de breuken 3/4, 1/2 en 1/4. * **Inhoud:** Het betreft een administratieve lijst, mogelijk van salarissen, uitkeringen, belastingaanslagen of aandelenposities. De aanwezigheid van namen als "Juda Groenteman" en "J. Cohen" in combinatie met de sobere, bureaucratische stijl, doet denken aan administratie uit de oorlogsperiode of direct daarna. * **Opvallende details:** * Bij de naam D. Bout staat een correctie of typfout in het getal ("131 $^m$ 77"), waar waarschijnlijk een komma had moeten staan. * De afkorting "Hzn." staat voor "Hendrikszoon" (of een andere voornaam beginnend met H), een gebruikelijke Nederlandse aanduiding om onderscheid te maken tussen familieleden met dezelfde initialen. * Het ronde stempel op de achtergrond bevat de tekst "JA... NOOR...", wat mogelijk verwijst naar een bedrijfsnaam of een instantie.

Verzoekschrift / Brief aan de distributiedienst.

* **Inhoud:** De afzender, S. Otto, verzoekt de instanties om een groene mosselenkaart in plaats van een rode. De reden hiervoor is medisch: "Mijn lever". Blijkbaar gaf de groene kaart recht op verse vis, wat noodzakelijk werd geacht voor het dieet van de schrijver. * **Ondersteuning:** Onder de hoofdtekst staan vier namen (L. Jansen, J. Jansen, M. van Voorst, Th. Otto). Dit zijn waarschijnlijk huisgenoten of getuigen die het verzoek ondersteunen. * **Registratie:** De vermelding "Mijn rooker is P. de Ruiter" verwijst naar de tabakswinkelier waarbij de afzender geregistreerd stond voor de distributie van rookwaren. Dit was in die tijd verplicht voor de administratie. * **Afhandeling:** Het document vertoont sporen van snelle bureaucratie. Het verzoek is ingediend op de 26e en twee dagen later, op 28 november 1941, gemarkeerd als "afgedaan" door een zekere Lammers. * **Handschrift en Taal:** Het Nederlands bevat enkele grammaticale imperfecties ("in plaats een rooden", "versche Vis reden zijn"), wat duidt op een schrijver uit de volksklasse.

Getypte naam- en adreslijst met handgeschreven annotaties.

* **Ordening:** De lijst is alfabetisch gesorteerd op achternaam (sectie H t/m K). De adressen bevinden zich voornamelijk in Amsterdam (Jordaan, Oud-West, De Pijp, Rivierenbuurt) met uitlopers naar Volendam. * **Handgeschreven wijzigingen:** Het document is een werklijst. Handgeschreven toevoegingen verduidelijken namen (bijv. "Leendert Jansen" bij een bedrijfsnaam of de correctie naar "W.v. Jolingen"). Er zijn ook expliciete doorhalingen bij J.W. Jans en L.J. Klein. * **Opmerkelijke namen:** De vermelding van "Jopie Huisman" is interessant; dit betreft mogelijk de bekende Friese fijnschilder die in zijn jonge jaren in Amsterdam woonde en werkte. Ook informele namen zoals "Joop en Dries" en "Kassie" duiden op een persoonlijke of informele relatie tussen de samensteller en de geregistreerden. * **Typografie:** Gebruik van Romeinse cijfers (I, II, III) en de letter 'h' (huis) achter huisnummers om verdiepingen aan te duiden, wat standaard was in de Amsterdamse adressering.

Handgeschreven rapport/getuigenverklaring van een marktambtenaar of inspecteur.

* **Conflict:** Het document beschrijft een zakelijk geschil op de markt op het Dapperplein. Er is onenigheid over het geleverde gewicht aan aal (paling). De koper (mevrouw Jansen) claimt dat er 8 kg ontbreekt van de verwachte 30,5 kg. Volgens haar heeft haar man een deel zelf gehouden of als loon aan een knecht gegeven. * **Escalatie:** Wanneer de ambtenaar de heer Jansen hiermee confronteert, ontstaat er een woordenwisseling over een andere verkoop (door K. Lammen). Jansen uit hierop een dreigement dat door de rapporteur zeer hoog wordt opgenomen. * **Taalgebruik:** Het document is geschreven in de formele ambtelijke taal van die tijd ("deelde zij mij mede", "hiervoor genoemde"). * **Fysieke staat:** Het document is handgeschreven in inkt op gelinieerd papier. Er is een officieel registratienummer toegevoegd onderaan de pagina.

Verzoekschrift (request).

In dit schrijven verzoekt de heer A. Jansen om herstel van zijn marktvergunning. Hij had sinds 1938 een beschikking om kramen te plaatsen op drie bekende Amsterdamse markten (Lindengracht, Westerstraat en Noordermarkt), op afwijkende tijden. Op 18 juni 1942 werd deze vergunning echter ingetrokken. De kern van zijn verweer is dat hij op 19 juni 1942 (de dag na de intrekking) een bewijs van betaling heeft ontvangen. Hij gebruikt dit betalingsbewijs als argument om zijn vergunning terug te krijgen, waarbij hij ook refereert aan een specifiek rapport van de Directeur van het Marktwezen van begin juni 1942. Het document is opgesteld in de formele, eerbiedige stijl die destijds gebruikelijk was voor officiële verzoekschriften aan overheidsinstanties.

Handgeschreven administratieve notitie of memo (mogelijk op de achterzijde van een foto of kaart).

De notitie betreft een administratieve vastlegging van een marktgerelateerde overtreding en de bijbehorende sanctie. * **Persoon en locatie:** Het betreft een zekere J. Jansen, werkzaam op het Dapperplein in Amsterdam (bekend van de Dappermarkt). * **De overtreding:** "visch van buiten gekocht". Dit duidt op het inkopen van handelswaar buiten de officieel vastgestelde distributiekanalen of veilingen om. In oorlogstijd werd dit streng gecontroleerd om de zwarte handel in te dammen. * **De sanctie:** "2 beurten overslaan". Als straf mocht de koopman gedurende twee marktdagen zijn standplaats niet innemen.

Document

In deze brief vraagt het Centraal Verkoopkantoor van Mosselen aan het Amsterdamse Marktwezen om advies over vier specifieke winkeliers. Deze winkeliers hebben aangegeven dat zij zelf mosselen inleggen (conserveren) voor de verkoop in hun eigen winkel. De kern van de brief draait om de spanning tussen drie zaken: 1. **Regelgeving:** Het inleggen van mosselen door winkeliers gebeurt buiten de officiële conservenfabrieken om. Zonder vergunning is dit strikt genomen een overtreding. 2. **Hygiëne:** De afzender erkent dat de behandeling door deze winkeliers mogelijk minder hygiënisch is omdat zij geen officiële fabrieksuitrusting hebben. 3. **Economisch belang:** Men ziet in dat winkeliers hun product beter kunnen verkopen als zij deze waarde toevoegen (door ze in te leggen). Het Verkoopkantoor stelt een pragmatische oplossing voor: als het Marktwezen bevestigt dat dit een langdurige praktijk is en dat het handhaven ervan wenselijk is, wil men tijdelijke vergunningen verstrekken om de situatie te legaliseren.

Zakelijke brief (doorslag).

* **Kernboodschap:** De brief betreft een besluit over welke Amsterdamse vishandelaren toestemming krijgen om mosselen gekookt of gezuurd te verkopen, in plaats van uitsluitend vers. * **Beleid:** De directie hanteert een restrictief beleid. Het uitgangspunt is dat mosselen vers aan de consument verkocht moeten worden. Uitzonderingen worden alleen gemaakt voor handelaren die kunnen aantonen dat zij al jarenlang traditioneel gekookte mosselen verkopen (het 'stand-still' principe). * **Specifieke besluitvorming:** * **Afgewezen:** J. Jansen, P.A. Huysman, W.J. Vermeulen en A.C. Postma (zij verkochten voorheen vers, dus krijgen geen vergunning voor verwerking). * **Toegewezen:** H.P.M. Licht v.d. Poel en P. Verschuren (zij hebben een bewezen historie van verkoop in gekookte staat). * **Informatiebron:** De directeur baseert zijn besluit op informatie van de "Mosselencombinatie", die blijkbaar bijhoudt welke handelaar welke verkoopmethode hanteert.

Dossieromslag / Administratief bijblad.

* **Inhoud:** Het document betreft een administratieve afhandeling van een verzoek namens de heren P.A. Huysman en J. Jansen. De notitie geeft aan dat een derde partij, de heer Klein (mogelijk een adviseur of gemachtigde), zal verzoeken om een officiële toewijzing op te laten stellen. * **Administratieve sporen:** De rode initialen "H + J" zijn een archivistische markering om de hoofdbetrokkenen snel te identificeren. De instructie "opbergen" en de melding dat stukken zijn "geretourneerd" aan de belanghebbenden, wijzen op de voltooiing van deze specifieke administratieve handeling. * **Schrift:** Het handschrift is een typisch zakelijk Nederlands cursief uit de vroege 20e eeuw, waarbij de 'v' en 'w' soms nauwelijks van elkaar te onderscheiden zijn (zoals in "vragen" en "toewijzing").

Zakelijke brief/verzoekschrift.

De schrijvers van de brief, P.A. Kluijman en J. Jansen Klein, richten zich tot een instantie (waarschijnlijk een gemeentelijke dienst of een productschap) met een specifiek zakelijk probleem. Zij exploiteren een winkel op de Zeedijk in Amsterdam. De kern van de klacht is dat hun "toewijzing" voor de levering van gepelde garnalen onterecht ("ongemotiveerd") is ingetrokken. Uit de tekst blijkt dat er sprake was van een informele regeling: zij ontvingen hun garnalen via de broer van een van de vennoten, H. Jansen Klein, als een "broederdienst" (vriendendienst). Omdat deze broer zichzelf echter niet officieel had geregistreerd als handelaar in gepelde garnalen, is de toewijzing voor de winkel van Kluijman en J. Jansen Klein nu weggevallen. Ze stellen dat zij hiervan de "dupe" zijn en vragen om herstel van de situatie. Het taalgebruik is formeel en beleefd ("welwillende medewerking", "in het reine te brengen", "bij voorbaat mijn hartelijke dank"), wat gebruikelijk was voor dergelijke verzoekschriften aan officiële instanties.

Brief (doorslag of archiefkopie)

* **Vorm:** Het betreft een zeer korte, formele zakelijke mededeling. Het is een standaard afwijzingsbrief waarin niet inhoudelijk wordt ingegaan op de aard van het verzoek. * **Inhoud:** Het verzoek van de heren Huysman en Jansen Klein is voorgelegd aan een commissie van de Visscherijcentrale. De uitkomst is negatief; het verzoek wordt niet ingewilligd. * **Taalgebruik:** Typisch ambtelijk jargon uit die tijd ("desbetreffend verzoek", "geen aanleiding bestaat"). * **Fysieke staat:** De brief vertoont de typische korrelige structuur en lichte kleur van oorlogspapier. De handgeschreven notitie "Verzonden 29/6" duidt op een administratieve verwerking voor het archief.

Document

Het document weerspiegelt de precaire brandstofsituatie in Nederland tijdens de bezettingsjaren. Terwijl een klein deel van de vloot nog op benzine reed, maakten veel winkeliers gebruik van "persgas" (meestal lichtgas onder druk in cilinders) of een "houtgasgenerator" (waarbij houtblokjes werden vergast om de motor aan te drijven). De geografische spreiding toont aan dat de Amsterdamse Centrale Markt een cruciale regionale functie had voor plaatsen als Weesp, Mijdrecht en Aalsmeer. Het feit dat expediteurs met paard-en-wagen expliciet worden vermeld, onderstreept de terugkeer naar traditionele tractie door de schaarste aan motorbrandstof en vorderingen van voertuigen.

Brief of memorie (handgeschreven op gelinieerd papier).

* **Inhoud:** De schrijver (P. J. Jansen Marinissen) verzoekt om een "toewijzing", waarschijnlijk gerelateerd aan de handel in vis, aangezien hij verwezen is door de "Ned. Vis-Centrale" in Den Haag. Hij biedt aan om mondelinge toelichting te geven. * **Aantekeningen:** De potloodaantekeningen onder de eigenlijke brief lijken ambtelijke notities voor de beoordeling van het verzoek. Hieruit blijkt dat de heer Jansen in Duitsland werkt (mogelijk in het kader van de Arbeidseinsatz) en dat zijn gezin een uitkering van 15 gulden per week ontvangt. * **Argumentatie:** Er wordt specifiek vermeld dat de echtgenote bekwaam is om de handel te drijven, omdat zij dit al eerder deed toen de heer Jansen in militaire dienst was. Dit diende waarschijnlijk als bewijs dat het toewijzen van handelswaar of een vergunning aan dit huishouden zinvol en gerechtvaardigd was.

Intern rapport/notitie op briefkaartformaat.

* **Inhoud:** Het document is een rapportage van een incident op een Amsterdamse vuilstortplaats. Een zekere J. Jansen, werkzaam bij de koperhandelaar Q. Willemse aan de Spuistraat, is betrapt op het storten van een kist groenteafval. Dit was blijkbaar in strijd met de geldende regels op die specifieke stortlocatie (mogelijk was deze stort alleen bedoeld voor bedrijfsafval of metaalresten). * **Administratieve gang van zaken:** Controleur Wijkamp heeft direct de toegangskaart van de overtreder ingenomen en dit rapport opgesteld voor de bedrijfschef. De handgeschreven notities onderaan tonen de afhandeling: er wordt voorgesteld om de man voor één week de toegang te ontzeggen ("uit te sluiten"). Deze sanctie is vervolgens bevestigd en genoteerd in rood potlood, inclusief het dossiernummer. * **Taalgebruik:** Formeel ambtelijk Nederlands ("Heden morgen", "welke hierbij is ingesloten"). ---

Officiële kennisgeving/brief (doorslag).

Het betreft een administratieve sanctie opgelegd aan een individu genaamd J. Jansen. De reden voor de straf is een overtreding van de marktreglementen: het illegaal storten van groentenafval op het terrein van de Centrale Markt op 27 oktober 1943. Als gevolg hiervan wordt de betrokkene de toegang tot de markt ontzegd voor de duur van één week (van 1 t/m 7 november 1943). De toon is zakelijk en autoritair, kenmerkend voor ambtelijke correspondentie uit die tijd.

Getypte officiële brief (doorslag of origineel op kantoorpapier).

* **Inhoud:** De brief is een officiële kennisgeving van een sanctie. De heer J. Jansen krijgt een toegangsverbod voor de Centrale Markt opgelegd voor de duur van één week. * **Aanleiding:** De reden voor deze straf is een overtreding van de marktregels, specifiek het storten van groenteafval op het terrein op de dag voorafgaand aan de brief (27 oktober 1943). * **Toon:** De formulering is kort, formeel en beslist ("ontneem ik U het recht"). Er wordt geen mogelijkheid tot beroep vermeld in deze korte mededeling. * **Administratieve sporen:** De aantekeningen bovenin duiden op een strakke kantoorrouting. "Verzonden 28/10" bevestigt de verzending op de dag van datering. "Best. chef" kan betekenen dat de 'Bestellend chef' of 'Bestuurschef' op de hoogte is gesteld of de opdracht gaf.

Handgeschreven verzoekschrift/brief.

* **Inhoud:** De afzender, J. Jansen, verzoekt om een (verhoogde) toewijzing van gerookte vis en gepelde garnalen. Hij voert aan dat hij sinds november 1940 als winkelier gevestigd is en dat hij voor die tijd al handel dreef met specifieke firma's (Steur & Gerritsen, Jut Ruig, Rokeman). Hij ontvangt momenteel twee bakken garnalen, maar meent als erkend visverkoper recht te hebben op drie kisten. * **Taalgebruik:** Het document bevat diverse spellings- en grammaticale eigenaardigheden ("recht op heeft" in de eerste persoon, "despecatie" waarschijnlijk bedoeld als *dispensatie*). Dit duidt op een schrijver die probeert formele taal te bezigen zonder de ambtelijke terminologie volledig te beheersen. * **Besluitvorming:** De aanvraag is gemarkeerd met het woord "afwijzen". De bureaucratische afhandeling in oorlogstijd was streng; zonder de juiste papieren of bewijzen van vooroorlogse omzet werd extra toewijzing zelden verleend.

Document

Dit document is een getypte lijst met persoonsnamen en bijbehorende kwantitatieve gegevens, verdeeld over twee kolommen per zijde. De koppen luiden "Aantal aal" en "kg. Zw." (waarschijnlijk 'zware aal', een sortering in de vishandel). De lijst is alfabetisch geordend (G tot en met O op deze pagina). Er zijn enkele handgeschreven toevoegingen en adressen tussen haakjes vermeld (bijv. Valkenburgerstraat, Schimmelstraat). Getallen zoals (14-11-84) verwijzen vermoedelijk naar geboortedata, wat gebruikelijk was in administratieve lijsten uit die tijd. ---

Document

* **Inhoud:** Het document betreft een administratieve lijst van leveringen of openstaande posten met betrekking tot "bakhuizen". Dit kan verwijzen naar kleine bijgebouwen voor het bakken van brood, of wellicht een specifieke term voor een lading of eenheid binnen de bakkerij- of bouwsector. * **Structuur:** De lijst volgt een vast stramien: Naam van de persoon/klant, het aantal eenheden (bijv. 9), de prijs per eenheid (bijv. 160), en het totaalbedrag. Accolades worden gebruikt om meerdere personen of gezinsleden bij één bestelling of bedrag te groeperen. * **Aantekeningen:** In de marge staan belangrijke opmerkingen. De term "acc." staat waarschijnlijk voor "accord" (akkoord). De opmerking "ook zonder bon verkocht" is historisch relevant; het duidt op verkoop buiten het distributiesysteem om (zwarte handel). * **Handschrift:** Een vlot, zakelijk cursief handschrift uit het midden van de 20e eeuw. Er zijn diverse correcties en doorstrepingen zichtbaar, wat duidt op een werkdocument.

Dubbele pagina uit een grootboek of register (genummerd 2 en 3).

* **Structuur:** Het document is een administratief register. De namen zijn gegroepeerd op de eerste letter van de achternaam (D, E, F, G, H, J, K, L), wat wijst op een alfabetische index. * **Terminologie:** * **Fr.:** Waarschijnlijk "Fransz" (zoon van Frans) of een geografische aanduiding (Friesland?). * **v.B.:** Zeer waarschijnlijk "van Buiten", een veelgebruikte term in Nederlandse registers voor personen die buiten de betreffende gemeente woonden. * **Jz / Wz:** Patroniemen (Janszoon, Willemszoon). * **Numerieke waarden:** Veel bedragen liggen rond de 3000. Dit kan duiden op het nominaal kapitaal van aandelen, certificaten in een fonds, of een belastingaanslag op basis van vermogen. De bedragen 5160 en 3080 komen herhaaldelijk voor, wat wijst op gestandaardiseerde eenheden. * **Correcties:** Er zijn diverse doorstrepingen en wijzigingen zichtbaar (bijv. bij 173 en 266), wat aantoont dat dit een werkdocument was dat over een langere periode werd bijgehouden.

Getypte lijst met handgeschreven annotaties en correcties.

* **Inhoud:** Het document betreft een distributielijst voor "aal" (paling). De kolommen "Aantal aal" en "kg. Zw." (mogelijk 'kg Zwaar' of een andere gewichtsaanduiding) suggereren een logistieke administratie van voedseldistributie. * **Doelgroep:** De namen op de lijst zijn overwegend Joodse namen (bijv. Goudsketting, Groenteman, Locher, de Hond). Er staan ook specifieke adressen bij in Amsterdamse wijken die historisch een grote Joodse populatie kenden (Valkenburgerstraat, Schimmelstraat). * **Annotaties:** De toevoeging "afvoeren" bij M.A. Helsloot en "afv." (afgevoerd/afwezig) bij J. Lustig wijst op een administratie die tijdens een periode van gedwongen vertrek of deportatie werd bijgehouden. De handgeschreven getallen (vaak verhogingen van 50 naar 80) kunnen duiden op gewijzigde rantsoenen of samenvoeging van huishoudens. * **Rekenwerk:** De totalen onderaan duiden op een controle van de uitgegeven hoeveelheden vis of gewicht.

Verzoekschrift/overeenkomst betreffende overdracht van markthandel.

Het document betreft een zakelijke overeenkomst tussen twee marktkooplieden in de Amsterdamse Jordaan. Vanwege verslechterde economische resultaten besluiten zij hun activiteiten te concentreren bij één persoon. * **Kern van het verzoek:** G. Koudenburg draagt zijn klantenkring "voorloopig" (tijdelijk) over aan A.J. Jansen. * **Financiële afspraak:** De verplichting tot het betalen van het standplaatsgeld (de huur voor de plek op de markt) gaat per 19 augustus 1942 over op Jansen. * **Besluitvorming:** De marktambtenaar H. Gottmer heeft het verzoek getoetst en op 31 augustus 1942 voorzien van de opmerking "geen bezwaar", waarmee de overdracht officieel werd goedgekeurd.

Handgeschreven notitie, vermoedelijk op de achterzijde van een foto of een administratief bewijsstuk (gezien de kartelrand en de stempel).

* **Inhoud:** De notitie betreft een administratieve handeling waarbij kosten of goederen ("de kramen") van een zekere G. Roudenburg (uit Texel, getuige de code "TX") voorlopig worden overgeboekt of bijgeschreven op de rekening van A. J. Jansen (gekoppeld aan code "NX"). * **Terminologie:** * **TX:** De standaard afkorting voor Texel, wat suggereert dat de persoon of de goederen daar vandaan kwamen. * **NX:** Mogelijk een administratieve regiocode of een aanduiding voor een specifieke instantie/afdeling. * **Sa:** Waarschijnlijk een afkorting voor "Saldo" of "Samen", gevolgd door een bedrag of dossiernummer (85/18/1). * **Schrift:** Het rood potlood werd in de jaren '40 veelvuldig gebruikt door ambtenaren of boekhouders om opmerkingen of instructies aan te geven die afweken van de hoofdadministratie.

Financieel grootboekblad / Restitutielijst.

* **Restitutiepercentage:** De administratie hanteert een strikt percentage van **2%** voor de restitutie. Dit is overal in de lijst consistent (bijv. 2% van fl. 52,50 is fl. 1,05; 2% van fl. 35,00 is fl. 0,70). * **Geografie en Sector:** De lijst bevat namen uit Amsterdam en bekende vissersplaatsen zoals IJmuiden en Volendam. Gecombineerd met de vermelding "Grossiers Gilde" wijst dit sterk op de handel in levensmiddelen, mogelijk vis of aanverwante producten. * **Administratieve Nauwkeurigheid:** Er is sprake van een lopende boekhouding waarbij totalen van vorige pagina's worden meegenomen ("Transport"). De berekening klopt exact: het transport van de vorige pagina (fl. 80,35) plus de totale restitutie van deze pagina (fl. 32,47) vormt het eindtotaal van fl. 112,82.

Handgeschreven lijst op bruin/grijsachtig papier (mogelijk een kladblokvel of achterzijde van een formulier).

* **Inhoud:** Het document betreft een namenlijst met daarachter getallen en afvinktekens ("x"). Het getal "1600" komt het meest voor, wat duidt op een vast bedrag (bijv. ƒ 16,00 contributie) of een vaste eenheid. * **Namen:** De namen zijn typisch Nederlands. De achternamen "Schilder" en "Molenaar" komen veelvuldig voor in Noord-Hollandse vissersdorpen zoals Volendam. * **Bijnamen/Notaties:** * Onder de drie personen met de achternaam "Schilder" staat telkens de notatie **"Fik"**. In gemeenschappen met veel dezelfde achternamen werden bijnamen gebruikt om families te onderscheiden. "Fik" is een bekende bijnaam/tak binnen de familie Schilder. * **"Prop"** achter Jan Molenaar kan een afkorting zijn voor een beroep (proponent) of eveneens een bijnaam. * **"v.h. sturm"** kan betekenen "voorheen Sturm", wijzend op een overname van een positie of adres. * **"96"** achter Jan Schilder is waarschijnlijk een huisnummer. * **Cijfers:** De onderste twee bedragen (1000 en 1300) wijken af, wat kan betekenen dat deze personen een andere status hadden of een ander product afnamen.

Briefkaart (poststempel Amsterdam).

* **Inhoud:** De kaart betreft een formele correspondentie aan de Directie Marktwezen. De afzender, J. Jansen, refereert aan een datum (10 april 1944), mogelijk een deadline of een afspraak. De toevoeging "Tuinstraat" en de notitie "rapport 5-4-'44 geleverd" suggereren dat dit gaat over een inspectie of administratieve afhandeling met betrekking tot een locatie of marktactiviteit. * **Administratieve sporen:** De stempels "N° 46/A/57/1" en de grote "M. 1944" (waarschijnlijk de 'M' van Marktwezen) duiden op een strikte archivering door de gemeentelijke instantie tijdens de bezettingsjaren. * **Visuele elementen:** De kaart is typerend voor de Tweede Wereldoorlog in Nederland. De zwarte stempel linksboven spoort burgers aan tot het bewaren van afvalstoffen (zoals papier, metaal en textiel), wat essentieel was voor de oorlogseconomie vanwege de grote tekorten aan grondstoffen.

Handgeschreven memo of officiële aantekening.

* **Inhoud:** Het document is een korte afwijzing van een verzoek dat op 7 april was ingediend via een briefkaart. De reden voor de afwijzing is dat de geadresseerde al actief is in de handel van "versche visch" (verse vis). Dit suggereert dat het verzoek mogelijk betrekking had op een uitbreiding van handelsrechten of een specifieke vergunning die niet gecombineerd mocht worden met de huidige bezigheden. * **Handschrift:** Het betreft een geoefend, vlot cursief handschrift. De afkortingen (N.a.v., d.d., j.l.) getuigen van een zakelijke of administratieve context. * **Spelling:** De spelling van "visch" met -ch wijst op een datering van vóór de spellinghervorming van 1947, hoewel deze schrijfwijze in administratieve kringen vaak langer bleef hangen.

Handgeschreven memo of ambtelijk bericht.

Het document is een kort verslag of een interne notitie van een ambtenaar of inspecteur (mogelijk werkzaam bij een distributiedienst of de marktpolitie) gericht aan een zekere "Mr. Abmaer". De schrijver heeft een persoon genaamd J. Jansen (wonend aan de 1e Jan Steenstraat 93 hoog in Amsterdam) op 11 april ontboden voor een verhoor of controle met betrekking tot de Vischmarkt. Uit het onderzoek (onder de streep) blijkt het volgende: 1. Jansen is "niet bekend" bij H. Stam. Vermoedelijk is H. Stam een erkende visgroothandel of werkgever waarbij Jansen beweerde te werken of vis te betrekken. 2. De conclusie van de inspectie is dat Jansen weliswaar handelt in "haring en aal" (vaak gerookt of gezouten en anders gereguleerd), maar dat hij bezig is met "venten" (straatverkoop) zonder dat hij "recht" heeft op "versche visch". Dit duidt op een overtreding van de distributiewetten of vergunningsvoorwaarden. De rode aantekening "bericht" onderaan geeft aan dat deze informatie als officieel rapport of mededeling is verwerkt.

Getypte brief (doorslag of officiële mededeling).

Het document is een zakelijke afwijzing van een verzoek dat door de heer J. Jansen is ingediend via een briefkaart op 1 april 1944. De kern van de afwijzing is het gebrek aan historische ervaring in de vissector: omdat de aanvrager nooit eerder in "versche visch" heeft gehandeld, wordt zijn verzoek (waarschijnlijk een aanvraag voor een handelsvergunning of toewijzing van voorraad) afgewezen. Opvallende kenmerken: * **Referentienummers:** De codes "46a/57/2M" en "vB/SV" duiden op een strikte bureaucratische ordening en de initialen van de behandelend ambtenaar of typist. * **Adresnotatie:** De toevoeging "bI" bij het huisnummer duidt op de eerste bovenverdieping. * **Stijl:** De toon is kortaf en formeel, typerend voor ambtelijke correspondentie uit die tijd.

Getypte brief met handgeschreven kanttekeningen op officieel briefpapier (zonder voorgedrukt logo).

De brief is een officiële oproep aan de heer J. Jansen uit Amsterdam-Zuid. Hij had een verzoek ingediend om te worden opgenomen in de "vischverdeeling" (de distributieorganisatie voor vis). De directeur van de betreffende instantie vraagt hem om op 12 mei 1944 op kantoor te verschijnen met bewijsstukken van zijn werkervaring in de vishandel in de jaren 1939-1940. De handgeschreven notities vertellen het verdere verloop: 1. Er is een interne navraag gedaan ("Gev." voor Gevraagd) of de "Sicherh" (Sicherheitspolizei/SD) de zaak al had afgehandeld op 26 mei 1944. Dit wijst op een politieke of veiligheidscontrole van aanvragers tijdens de bezetting. 2. De uiteindelijke conclusie onderaan luidt: "Niet verschenen opbergen". De heer Jansen is niet op de afspraak gekomen, waarna het dossier is gesloten.

Getypte brief (doorslag van een officiële correspondentie).

De brief is een formele oproep aan de heer J. Jansen voor een gesprek op het kantoor van de directeur. Het doel van dit gesprek is het verifiëren van de professionele achtergrond van Jansen. Hij heeft verzocht om toegelaten te worden tot de "vischverdeeling" (de officiële distributie van vis) in de stad Amsterdam. Om hiervoor in aanmerking te komen, moet hij met bewijsstukken aantonen dat hij reeds vóór de oorlog (in de jaren 1939-1940) werkzaam was in de vishandel. De brief getuigt van de strikte administratieve controle op economische activiteiten en voedseldistributie in die tijd.

Getypte brief (doorslag of kantoorkopie).

De brief is een formele afwijzing van een aanvraag voor een extra toewijzing van vis. De toon is kortaf en bureaucreactisch ("Herhaling van het verzoek heeft geen nut"). De beslissing is genomen door een 'Verdeelingscommissie' binnen het 'Bedrijfschap voor Visscherijproducten'. Opvallend is de rigide houding wat betreft de planning: de lijsten liggen vast tot 1 oktober, wat aangeeft dat het distributiesysteem zeer gecentraliseerd en inflexibel was. De handgeschreven notitie "Verzonden 5/6" bevestigt dat de brief op de dag van datering direct is uitgestuurd.

Document

Dit document is een gedetailleerd controleverslag van de afdeling Marktwezen van de gemeente Amsterdam. De ambtenaar (de contrôleur) heeft in de Dapperstraat een inspectie uitgevoerd op de voorraden vis van verschillende marktkooplieden. De kern van de rapportage is de vergelijking tussen de **toewijzing** (de hoeveelheid vis die een handelaar officieel mocht ontvangen/verkopen) en het **feitelijk gewogen gewicht** ter plaatse. Er worden diverse vissoorten genoemd: schol, schar, bot, garnalen, zeevis, voorn, wijting en gezouten bliek. Enkele bijzonderheden: * Er zijn structureel kleine afwijkingen tussen de toewijzing en het werkelijke gewicht, variërend van een halve kilo minder tot enkele kilo's meer. * Bij H.J. Jansen Klein wordt specifiek vermeld dat er 2 kg vis aan dierentuin Artis is geleverd met toestemming van een zekere "Hr. Stam". * Bij de handelaren Looijen en Jansen Hz. wordt een gecombineerde berekening gemaakt, waarbij ook de term "Ys" (ijs) wordt gebruikt, wat invloed kan hebben op het gewicht.

# DOCUMENT INFO * **Documenttype:** Handgeschreven brief (verzoekschrift). * **Datum:** 17 augustus 1942. * **Afzender:** J.W. Jansen (geboren 15 december 1910). * **Adres afzender:** P. Jan van der Heydenstraat 107 II, Amsterdam-Zuid. * **Ontvanger:** Dienst voor het Marktwezen of een distributiecommissie (gezien de aantekening "Verdeel com."). * **Referentienummer:** Nº 46A/529/1 M....

# TRANSCRIPTIE 19 Dec. 1941 plaats J. Jansen Dapperplein [omkaderd: visch va buiten gekocht] 2 beurten overslaan

# TRANSCRIPTIE [Bovenaan] J. L. Jansen. Nº 20/124/1 **M. 1939** [stempel] [Adres] Slaperdijkstraat 9 huis [Tekst midden] vischventer. Vischkaart № [doorgehaald] vaste standplaats Lindengracht. Gaat een marktplaats innemen met binnenlandsch fruit. (Lindengracht). doorgeven aan W. de Heer J v P. [Linksonder, schuin geschreven] Gezien 17-10-39 d’Arnaud [Rechts...

# TRANSCRIPTIE Inlichtingen uit het Bevolkingsregister [Handgeschreven, linksboven:] Johan Leonard Jansen Geb. 11-1-'73 Lijnbaansgracht 32 b II [Handgeschreven, rechtsboven:] Overleden 27-11-'40 Bedoelde [Onderaan, links:] Gevraagd den 20 [gecorrigeerd van 19] Nov. 1943, door [Handtekening/naam, onleesbaar, mogelijk Lottumiz] Marktwezen Asd Spoed s.v.p. [Onderaan, rechts:] Gegeven den 24 NOV. ...

# TRANSCRIPTIE № 2/B/93/M. 1939 19/6 R A P P O R T. A. Jansen Jr., oud 24 jaar, wonende Maasstraat 34 verzoekt erkenning als kleinhandelaar met groenten en fruit. Hy is vanaf 1928 werkzaam in dezen handel, zonder echter in deze periode zelfstandig gehandeld te hebben. Hy is namelyk vanaf dien tyd in dienst by zyn vader, den kleinhandelaar A. Jansen. By dezen handelaar heeft hy vanaf de opening ...