S.L.

Document

* **Briefhoofd:** De voorbedrukte tekst toont de praktijkgegevens van dr. Maurits Zak (1888-1944), een Joodse arts in Amsterdam. Het vermelden van specifieke spreekuurtijden voor 'Ziekenfondsleden' was destijds een gangbare praktijk om de stroom patiënten te reguleren. * **Handgeschreven tekst:** * **L.S. Mej. Meijer:** "Lectori Salutem" (aan de lezer heil), een formele aanhef, gevolgd door de naam van de patiënte. * **R.:** Afkorting van "Recipe" (Latijn voor 'neem'), het traditionele begin van een medisch voorschrift. * **1 amp 17/1/39 inj.:** Noteert de toediening of het voorschrijven van één ampul via injectie op 17 januari 1939. * **lat u 2 x p d:** Medische instructie, waarschijnlijk "laat u 2 x per dag [toepassen/innemen]". Hoewel de letters vaag zijn en als "opged." gelezen kunnen worden, is "2 x p d" een standaard afkorting in de medische wereld. * **24/1 Meijer:** Een aanvullende aantekening van een week later (24 januari), mogelijk ter bevestiging van een vervolgbehandeling of controle.

Getypt afschrift van een verzoekschrift.

In deze brief verzoekt Salomon van Velzen om een nieuwe standplaats voor zijn handel. Door een onlangs ingesteld ventverbod in de Weesperstraat is hij zijn belangrijkste inkomstenbron kwijtgeraakt. Hij stelt een specifieke nieuwe locatie voor: de Nieuwe Keizersgracht, ter hoogte van nummer 74. Een opvallend argument in zijn verzoek is dat hij stelt geen concurrentie te vormen voor de reeds aanwezige fruithandelaar op die plek. Dit suggereert dat Van Velzen zelf andere goederen verkocht, of dat hij juist beargumenteert dat er ruimte is voor een tweede koopman zonder dat zij elkaar in de weg zitten. Hij benadrukt dat hij op "eerlyke wyze" in zijn onderhoud wil voorzien, wat wijst op de precaire economische situatie van straathandelaren in die tijd. De brief bevat tevens zijn persoonsgegevens en vergunningsnummers voor de administratieve afhandeling.

Geneeskundige verklaring / doktersattest.

Het betreft een beknopte medische verklaring, opgesteld door een arts in Volendam. De verklaring is gericht aan "L.S." (*Lectori Salutem*, oftewel: aan de lezer/degenen die het aangaat). In de tekst wordt verklaard dat Berend Kok, woonachtig aan de Dimmersstraat 18 te Volendam, wegens ziekte verhinderd is om "op de markt te staan". Dit duidt erop dat de heer Kok werkzaam was als marktkoopman of standhouder. De arts bevestigt hiermee de geldige reden voor zijn afwezigheid, waarschijnlijk ten behoeve van een marktmeester of gemeentelijke instantie. De handtekening onderaan is van de arts. Gezien de periode en locatie betreft dit zeer waarschijnlijk dr. J.G. van Wezel, die destijds een prominente huisarts was in Volendam.

Zakelijke brief / Formele correspondentie.

* **Taal en Stijl:** De brief is opgesteld in formeel, ambtelijk Nederlands (bijv. "hetwelk U... gelieve op te zenden"). Er wordt gebruikgemaakt van de spelling-Marchant (zoals "onderteekend", "bewijsstukken"). * **Inhoud:** De brief informeert een aspirant-handelaar (N. Brilleslijper) over de strenge eisen voor een erkenning in de groenten- en fruithandel. Er wordt gevraagd om een formulier, pasfoto's, administratiekosten (1 gulden) en diverse officiële bewijsstukken van vakbekwaamheid en ervaring. * **Administratieve sporen:** * De handgeschreven correctie van het huisnummer (van 23-hs naar 18) en de melding "opnieuw verzonden" wijst op een eerdere mislukte bezorging. * De code "16973 - '38" linksonder duidt waarschijnlijk op het druknummer van het briefpapier uit 1938.

Zakelijke correspondentie (brief)

Deze brief is een formele reactie op een aanvraag voor een officiële status in de groente- en fruithandel. De heer S. Prijs wenst erkend te worden als "aangeslotene E". De "E" duidt vermoedelijk op een specifieke categorie binnen de handelsreglementen van die tijd, waarschijnlijk voor kleine zelfstandige handelaren of wederverkopers. De procedure is strikt bureaucratisch: de aanvrager moet niet alleen een formulier en foto's indienen, maar ook leges betalen en zijn professionele geschiedenis over de afgelopen twee jaar bewijzen. De nadruk ligt op het onderscheid tussen een handelaar en een teler (zoals vermeld in de N.B.-sectie); wie via de veiling verkoopt, wordt door de Centrale niet als handelaar gezien voor deze specifieke erkenning.

Zakelijke brief op voorbedrukt briefpapier.

* **Doel van de brief:** Het informeren van een aanvrager (L. Trommel) over de procedure en de benodigde bewijsstukken om officieel erkend te worden als "aangeslotene E." (handelaar) bij de Centrale. * **Burocratie:** De brief toont een strikte regulering van de groenten- en fruithandel in de jaren '30. Er wordt gevraagd om een officieel formulier, pasfoto's, een betaling van 1 gulden en diverse bewijzen van vakbekwaamheid of werkervaring. * **Bewijslast:** Opvallend is de noodzaak van verklaringen van derden (gemeente, werkgevers, marktmeesters of veilingen) om de professionele achtergrond van de aanvrager te staven. * **Onderscheid teler/handelaar:** De "N.B." onderaan verduidelijkt een belangrijk juridisch/economisch onderscheid: een teler die zijn eigen producten veilt, wordt volgens de regels van deze Centrale niet automatisch als 'handelaar' beschouwd.

Officiële kennisgeving / brief.

* **Inhoud:** Het document is een formele verhuisberichtgeving van het bureau van de Centrale Organisatie voor toegepast-natuurwetenschappelijk onderzoek (TNO). De organisatie verhuist per 15 november 1939 naar de Van Alkemadelaan 9 in Den Haag. * **Vorm:** Getypt op officieel briefpapier met de handtekening van de secretaris. Er zijn administratieve aantekeningen en stempels toegevoegd voor archivering. De aanhef "L.S." (Lectori Salutem - heil aan de lezer) duidt op een circulaire of algemene kennisgeving aan relaties. * **Taalgebruik:** Formeel Nederlands met verouderde spelling ("deelen", "a.s."). De toevoeging "A.Czn." achter de naam van de secretaris staat voor "Adrianuszoon", een gebruikelijk patroniem in die tijd om onderscheid te maken tussen personen met dezelfde achternaam.

Zakelijke correspondentie (brief)

* **Taalgebruik:** Het document hanteert de vooroorlogse spelling (bijv. "Nederlandsche", "onderteekend", "aanvrage") en een formele, ambtelijke toon. * **Correcties:** Er zijn handmatige correcties zichtbaar. Het huisnummer is gewijzigd (van Romeinse cijfers III naar een Arabische 3). Opvallend is dat de alinea over de administratiekosten van f. 1,-- is doorgestreept, maar de daaropvolgende alinea nog steeds spreekt over "Uw betaling", wat duidt op een standaardformulier dat handmatig is aangepast aan de specifieke situatie. * **Classificatie:** Het betreft een procedurele brief voor de erkenning als handelaar (aangeslotene E). De strikte eisen voor bewijsvoering (gemeente, marktmeester, werkgevers) wijzen op een sterk gereguleerde sector. * **Typografie:** Getypt met een schrijfmachine met blauwe/zwarte inkt op voorgedrukt briefpapier. De onderzijde bevat een drukkerijkenmerk "16973 - '38", wat suggereert dat het briefpapier of de vorm in 1938 is ontworpen.

Officiële oproeping of kennisgeving.

Het document is een formeel schrijven van de Dienst van het Marktwezen in Amsterdam. De geadresseerde wordt gesommeerd om op een specifiek tijdstip (woensdag 20 september 1939, tussen 09:30 en 12:00 uur) te verschijnen op het kantoor van de inspecteur. Enkele paleografische en tekstuele observaties: * **Correcties:** Het document is een voorgedrukte of getypte mal die voor algemeen gebruik was bedoeld. De specifieke data zijn met de hand ingevuld. * **Tijdstip:** Er is een opvallende correctie aangebracht waarbij het getypte "namiddags" (middag/avond) is gewijzigd naar het handgeschreven "voormiddags" (ochtend). Ook het woord "om" is doorgehaald om de zin grammaticaal correct te laten aansluiten op de handgeschreven toevoeging. * **Adres:** Het genoemde adres, Jan van Galenstraat 14, is de historische locatie van de Centrale Markthallen in Amsterdam (geopend in 1934), waar de administratie van het Marktwezen was gevestigd.

Getypte oproepkaart met handgeschreven aanvullingen en correcties.

Het document is een standaardformulier (sjabloon) dat werd gebruikt door de Inspectie van het Marktwezen in Amsterdam om personen op te roepen voor een gesprek of administratieve afhandeling. **Opvallende kenmerken:** * **Handgeschreven toevoegingen:** De specifieke datum van de afspraak (Woensdag 20 Sept) en de tijdstippen zijn met de hand ingevuld in de open ruimtes van de getypte tekst. * **Correcties:** De tekst "om" is doorgestreept en vervangen door "na", wat suggereert dat de ontvanger na een bepaald tijdstip of op een specifiek kantooronderdeel moet verschijnen. * **Taalgebruik:** Het gebruik van de aanhef "L.S." (*Lectori Salutem*) en de naamvalsvorm "te mijnen kantore" is typerend voor de formele ambtelijke correspondentie van die tijd. * **Adres:** De Jan van Galenstraat 14 in Amsterdam was (en is) de locatie van de Centrale Markthallen, de plek waar de inspectie kantoor hield.

Handgeschreven briefkaart/notitie op gedrukt briefpapier van een arts.

Het document is een verzoekschrift met een medische achtergrond. De schrijver (mogelijk een collega of waarnemer van dr. Klein, aangezien de handtekening als "Hoogewerff" gelezen kan worden) vraagt om een gunst voor de heer J. Kaagman. Vanwege zijn mobiliteitsproblemen ("moeilijk ter been") is het voor Kaagman fysiek onmogelijk geworden om dagelijks met zijn handkar van en naar de markt te reizen. Het verzoek houdt in dat Kaagman een "vaste standplaats" op de markt krijgt toegewezen, zodat hij zijn zware kar minder vaak hoeft te verplaatsen. De kaart is gericht aan een onbekende instantie ("L.S."), maar gezien de stempels is dit waarschijnlijk een gemeentelijke dienst zoals de Marktdienst van Amsterdam.

Gedrukte oproepkaart (briefkaartmodel) met handgeschreven toevoegingen.

* **Formulier:** Het betreft een standaardformulier (L.S. staat voor *Lectori Salutem*, 'den lezer heil') dat werd gebruikt door de gemeente Amsterdam voor administratieve oproepen. * **Inhoud:** Een zekere heer of mevrouw H. de Wolff wordt verzocht te verschijnen bij de Inspecteur van het Marktwezen. De afspraak is gepland op de ochtend van woensdag 19 juli 1939. * **Handgeschreven annotaties:** Bovenaan de kaart is met de hand de naam en het adres van de betrokkene genoteerd ("Schoutenstraat 3"). De toevoeging "waar woont" suggereert dat dit mogelijk een controle van de woonplaats betrof of een interne aantekening voor de ambtenaar om de gegevens te verifiëren. * **Locatie:** De Jan van Galenstraat 14 was in die tijd (en is nog steeds) het adres van de Centrale Markthallen in Amsterdam. Hier was de administratie van het Marktwezen gevestigd, die toezicht hield op de handel, vergunningen en markten in de stad.

Medisch getuigschrift (zogenaamd 'rustbriefje').

Het document is een medische verklaring ten behoeve van ziekteverzuim of herstel. De arts verklaart dat de patiënt, de heer M. Groenteman, onder behandeling is en rust behoeft. De afkorting **L.S.** staat voor *Lectori Salutem* (heil aan de lezer), een algemene aanhef voor verklaringen aan onbekende instanties of werkgevers. Aan de linkerzijde van het papier staat een kolom met afkortingen van Amsterdamse ziekenfondsen waar de arts bij was aangesloten: * **A.Z.A.**: Algemeen Ziekenfonds Amsterdam * **A.O.Z.**: Amsterdamsche Onderlinge Ziekenkas * **E.M.M.**: Eendracht Maakt Macht * **N.A.Z.**: Nieuw Amsterdamsch Ziekenfonds * **Ned.**: Nederlandsch-Israëlietisch Ziekenfonds / Armbestuur * **R.Z.**: Roomsch-Katholiek Ziekenfonds * **Vict.**: Victoria (verzekeringsbank)

Getypt afschrift van ambtelijke correspondentie/nota.

* **Kern van de zaak:** Het document beschrijft een inconsistentie in het gemeentelijk beleid betreffende het innen van achterstallige 'ventgelden' (vergoedingen voor straathandel). Terwijl de afdeling Marktwezen burgers vertelt dat schulden na drie jaar verjaard zijn, proberen andere afdelingen (L.M. en Belastingen) het geld alsnog te innen om de gemeentekas te spekken. * **Juridische context:** Er wordt verwezen naar artikel 295 van de toenmalige Gemeentewet, waarin de verjaringstermijn van drie jaar voor plaatselijke belastingen is vastgelegd. * **Volume:** Uit de tekst blijkt de schaal van de problematiek: er zijn circa 3000 ingetrokken vergunningen vanwege betalingsachterstanden. * **Moreel standpunt:** De afsluitende opmerking van 'v.M.' is opvallend streng. De schrijver stelt dat wie zich op verjaring beroept om niet te betalen, getuigt van een "ontaard zedelyk bewustzyn". Hier wordt morele plicht boven de wet gesteld.

Getypte brief op officieel briefpapier.

* **Inhoud:** De brief is een procedurele reactie op een verzoek tot officiële erkenning als handelaar (aangeslotene type E) binnen de groenten- en fruitsector. Er wordt een formulier meegestuurd en er wordt gevraagd om een administratieve vergoeding van één gulden. * **Vereisten:** Om de professionaliteit en legitimiteit van de aanvrager te toetsen, eist de Centrale bewijslast van vakbekwaamheid en ervaring (minimaal 2 jaar werkzaam in de sector). * **Correcties:** Opvallend zijn de handmatige doorhalingen betreffende de pasfoto's. Dit suggereert een recente wijziging in het beleid of een specifieke uitzondering voor deze categorie aanvragers waarbij foto-identificatie niet langer noodzakelijk werd geacht. * **Status van telers:** De nota bene onderaan verduidelijkt een belangrijk onderscheid in de sector: telers die via de veiling verkopen, worden door deze instantie niet gedefinieerd als 'handelaren'.

Medische verklaring / handgeschreven notitie op briefpapier van een arts.

Dit document is een korte medische verklaring van dokter S.P. Klein ten behoeve van een patiënte, de "Weduwe Hopman". De arts verklaart dat zij vanwege ziekte een "ontruiming" nog niet kan doorstaan ("staan kan"). Het taalgebruik is wat telegramstijl-achtig en grammaticaal niet geheel correct ("kan wegens door ziekte... staan kan"), wat gebruikelijk is bij snelle doktersnotities. De term "ontruiming" duidt in deze context waarschijnlijk op een huisuitzetting of een gedwongen verhuizing die op dat moment gepland stond. Het adres van de patiënte wordt onderaan vermeld als Lindengracht 49 (gelegen in de Jordaan).

Zakelijke verklaring op briefpapier.

* **Inhoud:** Het document is een formele bevestiging dat de heer J.W. Schuitemaker Jr voldoet aan specifieke eisen (onderdeel 'sub d.') van een eerdere circulaire. Dit heeft betrekking op een "aanvrage om erkenning", wat in deze context wijst op een officiële toelating of licentie om te handelen op de veiling. * **Vormgeving:** Het betreft een getypt document op voorgedrukt briefpapier van de N.V. Nederlandsche Veiling. Links bovenin staan de contactgegevens en bankrelatie (Twentsche Bank). Opvallend is het gebruik van de archaïsche spelling (bv. "Ondergeteekende", "aanvrage"). * **Stempels:** Er is een vaag, groot watermerk-achtig stempel diagonaal over de tekst zichtbaar (mogelijk "IN DE KELEN-..." of een vergelijkbare archivalische markering), wat duidt op opname in een specifiek dossier of verzameling na uitgifte. * **Persoonsgegevens:** J.W. Schuitemaker Jr woonde ten tijde van schrijven op de Olympiaweg 92 drie-hoog in Amsterdam-Zuid.

Medische verklaring / briefje

* **Inhoud:** De arts verklaart dat de heer S. Springer om gezondheidsredenen momenteel niet in staat is zijn werkzaamheden uit te voeren. Hij verzoekt de autoriteiten (waarschijnlijk de marktwezen-instantie of de gemeente) om toe te staan dat de zoon van de heer Springer de standplaats tijdelijk overneemt. * **Handschrift:** Een vlot, hellend artsenhandschrift. De afkorting "L.S." staat voor *Lectori Salutem* ("Groet aan de lezer"), een algemene aanhef voor een verklaring die niet aan één specifiek persoon gericht is. * **Terminologie:** Het woord "standplaats" wijst er sterk op dat de heer Springer een marktkoopman of straatverkoper was. Voor het innemen van een standplaats was een vergunning op naam nodig; bij ziekte moest officiële toestemming gevraagd worden voor vervanging door een familielid.

Zakelijke verklaring op briefpapier.

Het document is een bewijs van professionele hoedanigheid, ook wel een "verklaring van bekendheid" genoemd. De veilingdirectie verklaart hiermee officieel dat de heer A. Schuiten, woonachtig in de Elandstraat 69-II (in de Jordaan), een geregistreerde inkoper van fruit is. De tekst is kort en zakelijk. Het gebruik van "L.S." (Lectori Salutem — *groet aan de lezer*) geeft aan dat het een algemene verklaring is die de drager aan verschillende instanties kon overleggen. De vermelding van de Twentsche Bank en het grote aantal telefoonlijnen (5) duidt op de schaal en het belang van deze veilingorganisatie in die tijd.

Getypte brief (concept).

* **Inhoud:** Het document is een begeleidende brief bij een vragenlijst. De Gecombineerde Tuinbouworganisaties verzoeken tuinbouwbedrijven om gedetailleerde bedrijfsgegevens te verstrekken. Het doel hiervan is het behartigen van de algemene tuinbouwbelangen. * **Taalgebruik:** Er wordt gebruikgemaakt van de spelling-De Vries en Te Winkel, herkenbaar aan woorden als 'noodig', 'krygt', 'mogelyk' en 'vragenlyst'. De toon is formeel en beleefd ("Uw medewerking wel te willen verleenen"). * **Vorm:** Het betreft een "concept", wat blijkt uit de stempel rechtsboven en de open stippellijn bij de uiterste inleverdatum. Dit suggereert dat dit een sjabloon was dat voor een grootschalige enquête onder tuinders werd voorbereid.

Getypte brief / circulaire.

* **Doel:** Het verzamelen van bedrijfsgegevens van tuinders via een enquête/vragenlijst om de collectieve belangen van de sector beter te kunnen behartigen. * **Toon:** Formeel, zakelijk en beleefd. De aanhef "L.S." (Lectori Salutem) duidt op een algemene rondschrijven naar een grotere groep geadresseerden. * **Spelling:** Het document hanteert de spelling die voor de Tweede Wereldoorlog gangbaar was, gekenmerkt door het gebruik van de 'y' in plaats van de 'ij' (bijv. *krygt*, *mogelyk*, *vragenlyst*, *By*) en de dubbele klinkers in open lettergrepen (*noodig*, *zooveel*). * **Structuur:** De brief is helder gestructureerd met een duidelijke hoofding waarin contactgegevens (Hoofdweg en Centrale Markt) direct zichtbaar zijn.

Medische verklaring / briefkaart op officieel briefpapier.

* **Patiënt:** Mevrouw Apsteribbe-Bilderbeek. De dubbele achternaam suggereert dat 'Bilderbeek' haar meisjesnaam is. * **Inhoud:** De brief bevestigt dat de patiënte in het ziekenhuis is behandeld en op 10 mei 1940 is ontslagen, hoewel zij op dat moment nog niet volledig hersteld ('genezen') was. * **Administratieve details:** De afkorting "L.S." staat voor *Lectori Salutem* ("Aan de lezer heil"), een formele aanhef. De code onderaan (JL. 10.000-6-'39) verwijst naar de drukorder van het briefpapier uit juni 1939.

Medisch attest / handgeschreven doktersbriefje.

Dit document is een kort medisch getuigschrift, opgesteld door de Amsterdamse arts W. Holzhaus. Met de aanhef "L.S." (Lectori Salutem: *Heil aan de lezer*) richt de arts zich tot een ongespecificeerde autoriteit of instantie. De tekst is beknopt en zakelijk: de arts verklaart dat zijn patiënte, Mejuffrouw van Eck, ondersteuning of hulp behoeft vanwege haar gezondheidstoestand. Dergelijke briefjes werden in die tijd vaak gebruikt om verzuim te rechtvaardigen of om aanspraak te maken op (huishoudelijke) hulp.

Medische verklaring / Ziektebriefje.

Het document is een officieel doktersbriefje uit de Tweede Wereldoorlog, opgesteld door Hendrik Prinsen Geerligs. De tekst is kort en zakelijk: een verklaring dat de heer (of mevrouw) Th. v Beek wegens ziekte niet in staat is om op de markt te staan. De afkortingen aan de linkerzijde verwijzen naar de verschillende Amsterdamsche ziekenfondsen uit die tijd, zoals het A.Z.A. (Amsterdamsch Ziekenfonds voor Ambtenaren) en het A.O.Z. (Algemeen Onderling Ziekenfonds). De arts kon door middel van dit voorgedrukte papier snel corresponderen met of voor patiënten van diverse fondsen. Het handschrift vertoont de typische kenmerken van een artsennotitie uit die periode: een formele aanhef ("L.S." staat voor *Lectori Salutem*, 'Groet aan de lezer') en een snelle, doch leesbare hand.

Handgeschreven brief (verzoekschrift).

In deze brief verzoekt J. van Velzen de directeur van het Amsterdamse Marktwezen om hulp of vervanging ("assistentie") bij zijn werkzaamheden op de Albert Cuypmarkt. De schrijver voert een medische reden aan: hij lijdt aan ernstige platvoeten (doorgezakte voeten). Opvallend is dat hij expliciet vermeldt dat hij dit gebrek heeft opgelopen "door en in de militairen dienst". Vanwege deze fysieke beperking is hij niet langer in staat om een volledige werkdag staand door te brengen. De brief is formeel en beleefd van toon, passend bij een officieel verzoek aan een overheidsinstantie in die tijd.

Getypte circulaire of zakelijke brief (afschrift).

Het document is een betoog of een aankondiging betreffende de noodzaak van structurele herhuisvesting voor tuinders rondom Amsterdam. De kern van het probleem is de "geregelde uitbreiding" van de stad, waardoor de tuinbouw steeds verder naar de periferie wordt gedrongen. De auteur stelt dat dit "reizen en trekken" (het steeds moeten verhuizen als de stad weer uitbreidt) de modernisering van de sector in de weg staat. Er wordt een direct verband gelegd tussen **rechtszekerheid** (blijvende vestiging) en **economische innovatie**. Alleen als een tuinder weet dat hij lange tijd op dezelfde plek kan blijven, is het zinvol om te investeren in de grond, technische installaties en werkmethoden. Bovendien is deze standvastigheid een voorwaarde voor het verkrijgen van gunstige kredieten. De tekst refereert aan een specifiek besluit van de Gemeente Amsterdam om honderden hectares (H.A.) specifiek als tuinbouwgrond te bestemmen in het uitbreidingsplan. Dit biedt de sector de kans om zich te professionaliseren en zich te weren tegen toenemende concurrentie.

Medisch getuigschrift / Doktersverklaring.

Het document is een handgeschreven verklaring op officieel briefpapier van de Amsterdamse arts Dr. S. Poliakoff. De taal is Nederlands en de toon is formeel-zakelijk, beginnend met de Latijnse aanhef "L.S." (*Lectori Salutem* - aan de lezer heil). De inhoud betreft een patiënt, de heer M. van Gelder, woonachtig aan de Zwanenburgwal 28. De arts verklaart dat deze man door ziekte tijdelijk niet in staat is om zijn beroep uit te oefenen, namelijk het "op de markt staan". Dergelijke verklaringen waren vaak nodig voor sociale instanties, marktmeesters of om aanspraak te maken op ziekengeld.

Medisch attest / Doktersverklaring.

* **Inhoud:** Het document is een korte medische verklaring ten behoeve van een patiënt genaamd "De heer Kok". De arts verklaart dat de patiënt vanwege ziekte fysiek niet in staat is om zijn volledige werkzaamheden op de markt uit te voeren. Hij wordt beperkt geacht tot maximaal één marktdag per week. * **Vorm:** Het is geschreven op een officieel briefje van de praktijk van Dr. Teeuwsen. De afkortingen in de linkermarge verwijzen naar de verschillende Amsterdamse ziekenfondsen waarmee de arts een contract had (bijv. A.Z.A. voor Algemeen Ziekenfonds Amsterdam). * **Handschrift:** Het handschrift is een typisch artsenhandschrift uit de eerste helft/midden van de 20e eeuw, redelijk leesbaar, uitgevoerd in potlood of vulpen. De aanhef "L.S." staat voor *Lectori Salutem* ("Groet aan de lezer"), een destijds gebruikelijke formele opening.

Medisch attest / doktersverklaring op briefpapier.

Het document is een officiële medische verklaring geschreven door Dr. Poliakoff. * **Inhoud:** De arts verklaart dat mevrouw Van Gelder-Waterman, die op de Zwanenburgwal woonde, vanwege ziekte ("t.g.v. ziekte" - ten gevolge van ziekte) niet in staat is om haar werkzaamheden op de markt uit te voeren. * **L.S.:** Staat voor *Lectori Salutem* ("Aan de lezer heil"), een destijds gebruikelijke formele aanhef voor verklaringen bestemd voor derden. * **Doel:** Dergelijke verklaringen waren vaak nodig voor de marktmeester of sociale instanties om afwezigheid te rechtvaardigen of om in aanmerking te komen voor ondersteuning.

Medische verklaring / doktersattest.

* **Inhoud:** Het document is een korte medische verklaring gericht aan een ongespecificeerde lezer (L.S. oftewel *Lectori Salutem*). De arts verklaart dat zijn patiënte, Mejuffrouw Buere (de achternaam is mogelijk ook te lezen als Broere), wegens onvoldoende herstel nog niet in staat is om haar werkzaamheden te hervatten, zelfs niet voor halve dagen. * **Handschrift:** Het handschrift is een typisch medici-handschrift uit de eerste helft van de 20e eeuw: vlot, met brede lussen en enige afkortingen in de lettervorming (zoals de 'n' aan het einde van woorden). * **Staat:** Het document vertoont lichte vouwen en een perforatiegat aan de linkerzijde, wat duidt op archivering in een ordner of dossier.

Getypte brief (circulaire).

* **Inhoud:** De brief is een formeel verzoek aan tuinders om bedrijfsgegevens te verstrekken via een bijgevoegde vragenlijst. Het doel van deze gegevensverzameling is belangenbehartiging door de overkoepelende organisatie. * **Spelling en stijl:** Het document hanteert de spelling van vóór de grote hervorming van 1947, herkenbaar aan woorden als *krygt*, *mogelyk*, *bedryf* (met 'y' in plaats van 'ij') en de dubbele klinkers in *zooveel* en *gebeuren*. De toon is uiterst beleefd en zakelijk. * **Organisatie:** De "Gecombineerde Tuinbouworganisaties" lijkt een samenwerkingsverband te zijn tussen verschillende Amsterdamse tuinbouwverenigingen, gevestigd nabij de Centrale Markt.

Geneeskundige verklaring / Doktersattest.

Het document is een handgeschreven verklaring van een arts, opgesteld op een klein formaat papier (mogelijk een receptenbriefje of memoblaadje). De tekst is geschreven in een vlot, lopend handschrift dat kenmerkend is voor de vroege 20e eeuw. De kern van de boodschap is dat de patiënte, Juffrouw C.C. van Ek-Brouwers, vanwege gezondheidsklachten voor enkele weken haar werkzaamheden op de markt moet staken. De afkorting "L.S." bovenaan staat voor *Lectori Salutem* ("Groet aan de lezer"), een formele aanhef. De afkorting "z.o.z." onderaan betekent "zie ommezijde", wat impliceert dat er op de achterkant van het document nog aanvullende informatie of een stempel staat. De arts, Dr. Alvan der Togt, was gevestigd in de Witte de Withstraat 35 te Amsterdam.

Getypte uitnodigingsbrief.

* **Taal en spelling:** Het document is geschreven in de destijds gangbare formele spelling (bijv. "noodigen", "den", "vleeschbon"). * **Inhoud:** De brief nodigt de ontvanger uit voor een georganiseerde maaltijd. Hoewel de toegang voor twee personen gratis is, wordt er voor extra personen een bedrag van 50 cent gevraagd. Opvallend is de vermenging van amusement ("bekende artisten", "Tafel-President") met de strikte bureaucratie van de bezettingstijd. * **Schaarsche:** De meest cruciale instructie staat aan het einde: de verplichting om een geldige "vleeschbon" in te leveren. Dit benadrukt de voedselschaarste en het distributiesysteem tijdens de Tweede Wereldoorlog. Zelfs voor een "gratis" maaltijd georganiseerd door een officiële instantie moest men eigen rantsoenbonnen afstaan. * **Toon:** De toon is beleefd doch dwingend, typerend voor officiële communicatie uit die periode.

Getypt afschrift van een zakelijke verklaring.

Het document is een officieel afschrift van een bewijsstuk waarin de veiling "Bloemenlust" te Aalsmeer verklaart dat de heer C. Esveld een vaste klant is. De tekst bevat een opvallende typefout in de kop van de brief, waar "Bloemnelust" staat getypt in plaats van de correcte naam "Bloemenlust" (die onderaan wel correct staat). De brief is ondertekend met "w.g." (*was getekend*), wat aangeeft dat dit een getypte kopie is van een origineel handgeschreven document. De ondertekenaar is P. v.d. Meer in de functie van keurmeester. De vermelding van "Groentenveiling" is interessant, aangezien Bloemenlust primair bekend stond om de bloemenhandel, maar veilingen in die tijd vaak diverse agrarische producten verhandelden.

Zakelijke verklaring / getuigschrift.

Het document is een officiële verklaring van de bekende Aalsmeerse veiling "Bloemenlust". In de tekst wordt bevestigd dat de heer C. Esveld een "geregelde afnemer" is. Dit type documenten was tijdens de Duitse bezetting van cruciaal belang voor handelaren. Het diende als bewijslast tegenover de autoriteiten (zoals de Crisis Controledienst) dat de goederen die zij vervoerden of verkochten op legale wijze via de veiling waren verkregen, en niet op de zwarte markt. Opvallend is dat "Bloemenlust", van oorsprong een bloemenveiling, hier expliciet een "Groentenveiling" noemt. Tijdens de oorlogsjaren schakelden veel kwekers in de regio Aalsmeer over van de teelt van sierteeltproducten naar groenten om bij te dragen aan de voedselvoorziening (en omdat de export van bloemen grotendeels was stilgevallen).

Handgeschreven brief met administratieve stempels.

De brief is een korte, formele kennisgeving van een marktkoopman of -vrouw, J. Stern-Vorst, gericht aan de instantie die het marktwezen op het Waterlooplein in Amsterdam beheert. De schrijver geeft hierin officieel zijn of haar standplaats (nummer 92) op. De brief bevat twee paarse administratieve stempels bovenin, waarvan de rechter de datum van 24 februari 1941 vermeldt, waarschijnlijk de datum van ontvangst of verwerking door de gemeente.

Medisch attest / doktersbriefje.

Het document is een korte medische verklaring, geschreven op het officiële briefpapier van de Amsterdamse arts Herman de Leeuw. De tekst is zakelijk en formeel. De arts verklaart dat de patiënt, de heer B. de Leeuw, vanwege ziekte aan huis gebonden is. Opvallend is dat de patiënt dezelfde achternaam draagt als de arts; dit kan wijzen op een familieband, maar het kan ook toeval zijn gezien de veelvoorkomende aard van de naam. De afkortingen in de linkermarge verwijzen naar de verschillende Amsterdamse ziekenfondsen waar de arts bij aangesloten was (zoals het Algemeen Ziekenfonds Amsterdam). Onderaan staan administratieve gegevens: "Waterloopl" verwijst naar het Waterlooplein (het woonadres van de patiënt), en "n. i. Insp." staat waarschijnlijk voor "niet in Inspectie", wat duidt op een administratieve status binnen het ziekenfondssysteem.

Zakelijke verklaring op briefpapier.

* **Inhoud:** Het document is een formele verklaring van de WIBIC waarin wordt bevestigd dat Mejuffrouw M. Klinkramer-Isaäc incidenteel ("bij tijd en wijle") fruit kocht bij de groothandel. * **Vorm:** Het betreft een voorgedrukt briefhoofd van het bedrijf, waarbij de tekst handgeschreven is in een vlot, zakelijk cursief. De handtekening ontbreekt op de stippellijn, maar het bedrijfsstempel is wel geplaatst. * **Taalgebruik:** Er wordt gebruikgemaakt van de Latijnse aanhef "L.S." (*Lectori Salutem* – aan de lezer heil) en de destijds gebruikelijke spelling ("Handteekening").

Handgeschreven brief (verzoekschrift).

Deze brief is een zakelijke correspondentie van een marktkoopman die zijn officiële papieren (vergunning en voorkeurskaart) inlevert en teveel betaalde gelden terugvraagt. De auteur, Jacob van Cleef, geeft aan dat hij zijn standplaats op het Vespucciplein in Amsterdam niet meer mag gebruiken vanwege een "genomen besluit". De meest significante passage staat aan het eind: de reden waarom hij zijn voorkeurskaart inlevert, is zijn "plaatsing in de W.V.". In de context van april 1942 staat "W.V." vrijwel zeker voor **Werkverschaffing**. Vanaf het begin van dat jaar werden Joodse mannen via de Joodse Raad opgeroepen voor dwangarbeid in werkkampen binnen Nederland, wat een prelude was op de deportaties naar de vernietigingskampen. Het document toont de bureaucratische afhandeling van de uitsluiting van Joden uit het economische leven: de koopman probeert zijn financiële zaken nog correct af te wikkelen terwijl hij feitelijk al uit de maatschappij wordt weggevoerd.

Handgeschreven brief (verzoekschrift).

* **Kern van de zaak:** De afzender, J. van Kleef, verzoekt om teruggave (restitutie) van 12 gulden. Dit bedrag was op 12 januari 1942 betaald voor een marktstandplaatsvergunning op het Meteorenplein (Amsterdam-Noord) voor de eerste helft van 1942. * **Aanleiding:** De vergunning werd slechts één dag na betaling, op 13 januari 1942, ingetrokken. De briefschrijver klaagt dat hij na bijna vijf maanden nog steeds geen bericht of geld heeft ontvangen. * **Administratieve sporen:** * De brief is voorzien van dossiernummers (39/23/7 en 37/7571). * De stempel "M. 1942 9/6" duidt op ontvangst door de betreffende instantie op 9 juni 1942. * In de linkermarge is later met blauwe inkt een referentie toegevoegd naar een schrijven van "25-7-42", wat suggereert dat de afhandeling van dit verzoek pas eind juli van dat jaar plaatsvond. * Rechtsboven staat een paraaf en mogelijk een korte instructie in blauw potlood, wat gebruikelijk was bij de ambtelijke verwerking.

Medische verklaring op briefpapier van een arts.

In dit document verklaart dokter Kropveld dat zijn patiënt, J. Stouwer, arbeidsongeschikt is vanwege een ernstige hartaandoening. De arts specificeert dat de patiënt lijdt aan *angina pectoris* (pijn op de borst door zuurstofgebrek van de hartspier). Kropveld voegt een belangrijke historische en medische noot toe: hij heeft de patiënt al een jaar eerder (omstreeks juli 1941) verboden om te werken. Dit suggereert dat de verklaring mogelijk dient als bewijs voor een langdurige medische status, wellicht voor een officiële instantie of om een eerdere beslissing te rechtvaardigen.

Medische verklaring / doktersbriefje.

Dit korte briefje is een formele verklaring van een arts (M.A. Souget) gericht aan een ongespecificeerde lezer (L.S. staat voor *Lectori Salutem*, "aan de lezer heil"). De arts verklaart dat een zekere mevrouw Kool, wonende aan de Raamgracht 12-hoog (tweede verdieping) in Amsterdam, bedlegerig is. De cruciale mededeling is dat het noodzakelijk is dat haar echtgenoot thuis blijft om haar te verzorgen. Het handschrift is typisch voor een arts uit die tijd: gehaast maar leesbaar. De spelling "noodig" is de verouderde spelling van vóór de wijziging in 1947.

Medische verklaring (attest).

Het document is een medische verklaring waarin een arts verklaart dat zijn patiënte lijdt aan "hooge bloeddruk" (hypertensie). In de context van juli 1942 werden dergelijke attesten vaak gebruikt om te proberen uitstel van deportatie of vrijstelling van zware arbeid te verkrijgen op medische gronden. De spelling "Centhuurstraat" is een foutieve schrijfwijze van de Ceintuurstraat in Amsterdam. De paarse stempel "GEZIEN DE INSPECTEUR" wijst op een formele controle-instantie, waarschijnlijk de medische afdeling van de Joodse Raad, die verklaringen van Joodse artsen moest valideren voordat deze door de Duitse autoriteiten in overweging werden genomen. De aantekening "fl 37 kaartje" in de marge zou kunnen duiden op administratieve kosten of een verwijzing naar een dossierkaart.

Medisch attest / doktersverklaring.

Het document is een medische verklaring afgegeven door dr. M.R. Hertzberger voor een patiënt genaamd S. Heide. De diagnose luidt chronische reuma en ischias, wat de patiënt ernstig beperkt in zijn mobiliteit ("moeilijk loopen"). De arts adviseert "veel rust". Opvallend is de stempel "GEZIEN DE INSPECTEUR". Dit duidt erop dat de verklaring is voorgelegd aan een controlerend orgaan, wat gebruikelijk was tijdens de bezettingsjaren voor het verifiëren van medische attesten. De annotaties "Rijnstraat" en andere krabbels suggereren dat dit document deel uitmaakte van een groter administratief dossier, mogelijk gerelateerd aan de Joodse Raad of een andere instantie die zich bezighield met vrijstellingen of medische dossiers tijdens de oorlog.

Medische verklaring op briefpapier van het Portugeesch Israëlietisch Ziekenhuis.

* **Medische inhoud:** De verklaring is opgesteld door de behandelend arts (waarschijnlijk dr. M. Ullmann, de toenmalige geneesheer-directeur van het PIZ). Hij bevestigt dat de patiënte enkele maanden is verpleegd voor een coronaire trombose (hartinfarct) en dat zij na ontslag nog maandenlang bedrust thuis nodig heeft. * **Administratieve sporen:** Het document vertoont kenmerken van de bureaucratische processen tijdens de bezetting. De stempel "GEZIEN DE INSPECTEUR" duidt op controle door een instantie (mogelijk de Joodse Raad of de inspectie van de bezetter) om de geldigheid van het medische uitstel te verifiëren. * **Annotaties:** De handgeschreven notitie linksonder verwijst naar een "kwartierplaatsing". In de context van 1942 duidt dit vaak op een poging om vrijstelling van deportatie te krijgen of een officiële status voor de woonruimte aan te vragen op basis van de medische conditie.

Handgeschreven brief (verzoekschrift).

Het document is een zakelijk verzoek van J. Wilsenhausen aan de directeur van het Amsterdamse Marktwezen. De brief is geschreven in een duidelijk, verzorgd handschrift (latijns cursief). De afzender verzoekt om een persoonlijk gesprek ("onderhoud") op het kantoor van de directeur naar aanleiding van een kwestie rondom een "toegangskaart" voor de Centrale Markt aan de Jan van Galenstraat. De administratieve stempels en potloodaantekeningen (zoals "afd. C" en de verwijzing naar een ambtenaar, mogelijk "H. Broese") wijzen erop dat de brief formeel is binnengekomen en doorgeleid binnen de gemeentelijke bureaucratie van Amsterdam. De toon is uiterst beleefd en formeel, zoals gebruikelijk in die tijd voor correspondentie met overheidsinstanties.

Getypte verklaring op gelinieerd papier met handgeschreven ondertekening.

* **Vorm:** Het document is een zakelijke verklaring, getypt op een klein vel gelinieerd papier. Het gebruik van paarse inkt voor de getypte tekst was destijds gangbaar. De naam "S t o d e l" is opvallend gespatieerd weergegeven. * **Inhoud:** De brief dient als bewijs dat J. Stodel werkzaamheden verricht (als vaste inkoper van fruit) voor een specifiek filiaal van een levensmiddelenzaak ("Commestibles") aan de Prinsengracht. * **Taal en spelling:** De tekst bevat de samentrekking/schrijffout "inkoopervoor", wat waarschijnlijk "inkoper voor" moest zijn. "L.S." staat voor *Lectori Salutem* (Aan de lezer heil), een algemene aanhef. "Alhier" bevestigt dat de genoemde straat in Amsterdam ligt.

Medische kennisgeving / Verwijsbrief op briefhoofd.

* **Inhoud:** Het document is een formele kennisgeving van een behandelend arts (Dr. Kloss) aan een administratieve instantie. De arts meldt dat zijn patiënt, de heer P. Ronner, op dinsdag 14 april 1942 is opgenomen in het Binnengasthuis in Amsterdam. * **Administratieve verwerking:** De diverse stempels en handgeschreven toevoegingen duiden op een strakke bureaucratische afhandeling. * De paarse stempel **"M. 1942"** met een volgnummer suggereert registratie in een specifiek register (mogelijk een militair- of bevolkingsregister, of een register van de ziekenfondsraad). * De term **"briefje van afvoering"** in het kader linksonder is een administratieve term voor het uitschrijven van een persoon uit een bestand of register wegens verandering in status (in dit geval opname in een ziekenhuis). * De opmerking **"n.i. admin. aangemaakt"** (waarschijnlijk: nieuwe inkomende administratie aangemaakt) bevestigt dat de informatie is verwerkt in een nieuw dossier of kaartsysteem.

Medische verklaring / briefje op officieel briefpapier.

* **Patiënt:** De heer Ronner (of mogelijk Romner), woonachtig aan de G. Kuypstraat (waarschijnlijk bedoeld: Gerard Doustraat of Govert Flinckstraat, hoewel de transcriptie strikt "G. Kuyp-straat" volgt) nummer 123, 1-hoog. * **Medische status:** De patiënt is reeds ongeveer vijf weken ziek. De situatie is verslechterd, aangezien hij nu al drie weken bedlegerig is. * **Advies:** Dr. Kloss stelt dat een ziekenhuisopname hoogstwaarschijnlijk noodzakelijk is. * **Handschrift:** Het handschrift is een typisch medici-handschrift uit de eerste helft van de 20e eeuw, geschreven met een vulpen in de destijds populaire groene inkt. De afkorting "ged." staat hier waarschijnlijk voor "gedurende".

Handgeschreven brief (antwoord op een officieel schrijven).

* **Kernboodschap:** De schrijver reageert op een brief van de autoriteiten betreffende zijn marktplaats. Hij legt uit dat hij zijn handel al sinds half december heeft gestaakt omdat de inkoopprijzen te hoog zijn geworden ("te duur"). * **Morele houding:** De afzender geeft expliciet aan dat hij niet betrokken wil raken bij "zwendel" (zwarte handel) op de markt, wat blijkbaar het gevolg is van de hoge prijzen. Hij kiest ervoor om liever niet te handelen dan onrechtmatig te werk te gaan. * **Persoonlijke omstandigheden:** Sijmonsbergen ontvangt geen overheidssteun ("Steun") en is op dit moment financieel afhankelijk van zijn kinderen. * **Verzoek:** Hij verzoekt de instantie om zijn vaste standplaats te behouden ("bewaart"), uit angst dat hij anders gedwongen wordt om als "venter" (straatverkoper zonder vaste plek) langs de deuren te moeten gaan. * **Locatie:** Gezien het adres (Albert Cuijpstraat) en de referentie naar de markt, gaat dit zeer waarschijnlijk over een standplaats op de beroemde Albert Cuypmarkt in Amsterdam.

Medische verklaring (doktersattest).

Dit document is een handgeschreven verklaring van een arts, Izak van Esso, betreffende een patiënt genaamd J. Schrijver. De arts verklaart dat de patiënt door ziekte al vier weken niet heeft kunnen werken en de komende vier weken ook nog arbeidsongeschikt zal zijn. De specifieke aard van het werk wordt genoemd: "op de markt staan", wat duidt op het beroep van marktkoopman. De opmaak is zakelijk, geschreven op briefpapier van de dokterspraktijk. Het telefoonnummer is met inkt doorgehaald, wat mogelijk wijst op een wijziging in bereikbaarheid of de vordering van telefoonlijnen tijdens de bezetting.

Document

* **Fysieke staat:** Het document is een klein, losbladig briefje met duidelijke sporen van administratief gebruik. De paarse stempel "M. 1942" is een officieel kenmerk van de Medische Afdeling van de Joodse Raad voor Amsterdam. * **Handschrift:** Er zijn twee verschillende handen zichtbaar. De hoofdtekst is geschreven in een vlot, rechtopstaand doktershandschrift (waarschijnlijk van arts J.H. Brouwer). De onderste twee regels ("n.i. Insp." en de regel daaronder) zijn in een ander handschrift en met een andere pen toegevoegd, vermoedelijk door een ambtenaar van de Joodse Raad tijdens het verwerken van de aanvraag. * **Inhoud:** De verklaring bevestigt dat een zekere "Vr. Siene" (mogelijk een afkorting voor Vrouwe Siene of Siemons) aan de Stationsstraat 2 in Volendam onder medische behandeling is. De notitie onderaan ("n.i. Insp.") staat waarschijnlijk voor "naar informatie Inspecteur", wat duidt op een verificatieproces. Het laatste woord is lastig leesbaar; gezien de context van de Joodse Raad en medische zorg in Amsterdam in 1942, lijkt "Denmanhuis" (een Joods verzorgingstehuis) een waarschijnlijke interpretatie.

Handgeschreven medische verklaring / doktersbriefje.

Het document is een korte, handgeschreven verklaring van een arts. Het is gericht aan "L.S." (*Lectori Salutem*, 'aan de lezer heil'), een algemene aanhef die vaak werd gebruikt voor verklaringen die aan verschillende instanties getoond konden worden. In de verklaring stelt de arts dat Albert Koning, woonachtig op het adres Dril 16 in Volendam, naar verwachting over twee maanden weer in staat zal zijn om te werken. De tekst is zakelijk en direct. De handtekening onderaan is die van J.C.M. Cremer, die destijds een bekende huisarts was in Volendam.

Medisch attest / doktersverklaring.

Het document is een officiële medische verklaring waarin wordt gesteld dat de patiënt, de heer J. F. Boekelman jr., wegens zijn gezondheidstoestand rust moet houden en voorzichtigheid in acht moet nemen. * **De arts:** Hoewel het briefpapier van dr. P. J. Grevers is, is het document ondertekend door **Joh. A. Dallemijn**. De toevoeging "**cand.**" (medisch candidaat) duidt erop dat hij op dat moment een gevorderd medisch student of co-assistent was die waarnam of assisteerde in de praktijk. * **Ziekenfondsen:** De afkortingen aan de linkerzijde (zoals A.O.Z. en A.Z.A.) verwijzen naar diverse Amsterdamse ziekenfondsen uit die tijd (o.a. Algemeen Onderling Ziekenfonds en Amsterdamse Ziekenkas). De letter "**R**" is met de hand boven de lijst geschreven, wat mogelijk duidt op een specifieke categorisering of archivering.

Handgeschreven administratief register / mutatielijst.

Dit document is een administratieve neerslag van de systematische uitsluiting van (voornamelijk Joodse) marktkooplieden in Amsterdam tijdens de Tweede Wereldoorlog. De lijst bevat namen van personen wier vergunning is ingetrokken of die uit het register zijn verwijderd ("Afgevoerd"). Opvallend is de vermelding van de **Gaaspstraat**. Dit was een van de weinige plekken waar Joodse kooplieden na 1941 nog mochten staan, nadat zij van de reguliere markten waren verbannen. Veel van de namen op deze lijst (zoals Pimentel, Van Praag, Sarphati en Schijveschuurder) zijn typisch Sefardisch of Asjkenazisch Joods. De kolom "Artikel" geeft inzicht in de schaarste-economie van die tijd (vermeldingen van "Surrogaten" en "Verdeelvisch").

Medische verklaring / doktersattest op officieel briefpapier.

Het document is een handgeschreven medisch attest, opgesteld door Dr. Philip Arons op zijn eigen briefpapier. De tekst is geschreven in een duidelijk leesbaar, midden-20e-eeuws cursief handschrift. De arts gebruikt de formele aanhef "L.S." (*Lectori Salutem*) en de aanvoegende wijs ("Verzoeke"). Er is één correctie in de tekst waarbij het woord "kan" is doorgehaald en vervangen door "daarom". De afkortingen in de linkerkolom verwijzen naar diverse ziekenfondsen uit die tijd, zoals de 'Amsterdamsche Ziekenverpleging' (A.Z.A.) en 'Zorg en Zekerheid' (Z.Z.), wat aangeeft dat Arons een brede praktijk voerde. Het document diende waarschijnlijk als bewijsstuk voor een officiële instantie om de overdracht van bedrijfsverantwoordelijkheden binnen de familie te legitimeren.

Officiële verklaring van ontslag uit een psychiatrische inrichting.

Het document is een formeel bewijs van ontslag van een patiënt uit 'Het Groot Graffel', een psychiatrische inrichting in Warnsveld die destijds onderdeel was van de Zutphense stichting 'Het Oude en Nieuwe Gasthuis'. De tekst is zakelijk en volgt de toenmalige spelling (bijv. "ondergeteekende"). Opvallende elementen: * **Privacy-instructie:** Het kader linksboven instrueert correspondenten om de familienaam van de patiënt niet op de envelop te vermelden. Dit was gebruikelijk om het maatschappelijk stigma rondom psychiatrische opname te minimaliseren. * **Ondertekening:** De handtekening is van dr. Reinier van Bork, die destijds de medisch directeur (Eerste Geneesheer) was van de inrichting. * **Adressering:** De handgeschreven notitie "W: plein pl: n: 23" verwijst naar de bestemming van de ontslagen patiënt. Dit staat waarschijnlijk voor Waterlooplein 23 te Amsterdam.

Medisch getuigschrift / Doktersbriefje

Dit korte handgeschreven briefje is een medische verklaring ten behoeve van een inwoner van Volendam, Cornelis Mossel. De afkorting "L.S." boven de tekst staat voor het Latijnse *Lectori Salutem* ("Heil aan de lezer"), een formele aanhef die gebruikt werd wanneer de specifieke ontvanger niet bij naam bekend was. De tekst is kort en bondig: de patiënt heeft last van zijn been en mag daarom slechts zeer beperkt lopen. De handtekening onderaan is van dr. J.H. Craane, die destijds een bekende huisarts was in Volendam. Het document dient als officieel bewijs van een fysieke beperking, waarschijnlijk bedoeld om aan een autoriteit te tonen.

Handgeschreven brief (verzoekschrift).

In deze brief verzoekt de schrijver, A. Rohling, om een 'voorrangskaart' voor de distributie van levensmiddelen, met name voor de visvoorziening. De aanvraag wordt gemotiveerd door een precaire gezondheidstoestand: de afzender heeft vijf buikoperaties ondergaan en lijdt aan een chronische leverafwijking. Om de aanvraag kracht bij te zetten, is een doktersbewijs als bijlage toegevoegd. De toon is uiterst beleefd en formeel, passend bij een officieel verzoek aan een gemeentelijke instantie in die tijd.

Handgeschreven concept-brief of ambtelijke notitie.

* **Kernboodschap:** De brief bevat een negatief advies over het verzoek van een individu (S.L. Marinus Jr.) om opgenomen te worden in een distributie- of toewijzingsregeling voor de vishandel in Amsterdam. * **Argumentatie:** De afwijzing is gebaseerd op het feit dat de aanvrager tijdens de referentieperiode (de "basisjaren") geen zelfstandig ondernemer was, maar in loondienst werkte als "knecht". In het bureaucratische systeem van de bezettingstijd was het hebben van een zelfstandige status vóór de oorlog vaak een harde voorwaarde voor het verkrijgen van handelsvergunningen of toewijzingen. * **Terminologie:** * *Basisjaren:* De jaren (meestal 1938-1939) die als ijkpunt dienden voor de toewijzing van quota en rechten onder het distributiestelsel. * *Verwelcommissie:* Waarschijnlijk een samentrekking of afkorting gerelateerd aan de 'Verwaltung' (bestuur) of een specifieke commissie belast met de wederverdeling van handelsrechten.

Getypte verklaring (afschrift) met handgeschreven kanttekeningen in rode inkt.

Dit document is een officieel bewijsstuk van de zakelijke status van J.M. Floor. De basistekst is een formele verklaring van de veiling "Bloemenlust" waarin wordt bevestigd dat Floor een bekende grossier is. De handgeschreven rode aantekeningen zijn echter cruciaal. Deze lijken afkomstig van een controlerende instantie (mogelijk de Prijsbeheersing of een economische opsporingsdienst). Uit de aantekening van 26 april blijkt dat de telefonische navraag bij de kassier (Rinkel) de eerdere schriftelijke verklaring nuanceert: Rinkel geeft toe dat hij eigenlijk niet weet wat Floor met de goederen deed en dat zijn status als "grossier" enkel gebaseerd is op het feit dat Floor de juiste papieren (van de Groenten- en Fruitcentrale) bezat. Tevens wordt de omzet over het voorgaande jaar (1943) exact vastgesteld op 5700 gulden.

Medisch attest / doktersverklaring.

* **Inhoud:** Het betreft een formele verklaring van een huisarts waarin hij bevestigt dat zijn patiënt, de heer A. Stoots, wegens ziekte niet in staat is om de kerkdiensten van die week bij te wonen. * **Handschrift:** Het handschrift is een typisch medisch cursief uit het midden van de 20e eeuw, bij vlagen haastig maar met de karakteristieke lusvorming van die periode. * **Terminologie:** "L.S." staat voor *Lectori Salutem* ("Heil aan de lezer"), een standaard aanhef voor verklaringen gericht aan een onbepaalde ontvanger. De term "dezer week" duidt op de lopende week. * **Interpretatie van "vroom":** De notitie "vroom" rechtsboven is mogelijk later toegevoegd door een archivaris of de ontvanger, refererend aan de aard van de verhindering (kerkbezoek), of het is een eigennaam van een betrokken partij. * **Identificatie:** Dr. Jan Hendrik Jelgerhuis Swildens (1881-1959) was een bekende arts in Amsterdam, gevestigd aan de Nassaukade.

Medische verklaring / doktersattest op voorgedrukt briefpapier.

Dit document is een medische verklaring waarin dokter J. Fransen bevestigt dat zijn patiënt, de heer A.C. Portina, onder voortdurende behandeling staat. De afkorting "L.S." (Lectori Salutem - heil aan de lezer) geeft aan dat het een algemene verklaring betreft, bedoeld voor officiële instanties. Linksonder is met een andere pen en in een ander handschrift een besluit genoteerd door een functionaris genaamd 'deHaen'. Deze persoon geeft op basis van de doktersverklaring toestemming ("toestaan") voor een periode van één maand. De code "K 159" linksonder is waarschijnlijk een drukkerij-kenmerk of een formuliernummer van de betreffende instantie.

Medische verklaring / doktersattest

Het document is een handgeschreven medische verklaring op een voorgedrukt briefje van de Amsterdamse arts L. Bouwman. Aan de linkerzijde bevindt zich een kolom met afkortingen van diverse ziekenfondsen uit die tijd (zoals het Algemeen Ziekenfonds Amsterdam - A.Z.A.). De afkorting **R.Z.** is handmatig omcirkeld, wat duidt op het 'Roomsch Ziekenfonds', de verzekeringsinstantie van de patiënt. In de tekst verklaart de arts dat de verzekerde (**Ver.**), de heer of mevrouw Looyen, "voorloopig nog geen werkzaamheden" kan verrichten. De aanhef **L.S.** staat voor *Lectori Salutem* ('den lezer heil'), een gebruikelijke formele groet in die periode.

Medische verklaring / doktersattest.

De tekst is een medische verklaring van dr. Sake Attema betreffende een patiënt genaamd Leonards. De arts stelt vast dat de patiënt zowel fysiek als mentaal ("lichamelijke en geestelijke constitutie") niet in staat is om zwaar werk te verrichten, in het bijzonder werk in de buitenlucht. De formulering "het onmogelijk" geeft aan dat de arts een krachtig pleidooi voert voor de ongeschiktheid van de patiënt voor zware fysieke arbeid.

[Linksonder:] C.D.L. 0.10. 10.000-6-'38 [Rechtsonder in potlood:] 7

# TRANSCRIPTIE W. L. M. te zijner aanzien zal nemen. [Paraaf, mogelijk 'DD' of 'SJ']

# TRANSCRIPTIE [Bovenaan gecentreerd/links:] *A'dam* *W. L. Suurhoff*

# TRANSCRIPTIE Bureau van Statistiek. SV

# TRANSCRIPTIE [Linksboven handgeschreven:] m. S. 59686