M. Broese
Bekijk Verhaal ➔AI-Synthese 52
M. Broese was actief betrokken bij de Centrale Markt in Amsterdam, waar hij diverse rollen vervulde zoals ondertekenaar, ontvanger, schrijver van brieven en documenten, behandelaar en directeur. Hij was geassocieerd met de Centrale Hal en de groep 29, en zijn activiteiten betroffen onderwerpen als het buitenlandersbeleid, de arisering van Joodse markten en het distributiestelsel voor voedselvoorziening. De periode van zijn documentatie loopt van 1939 tot en met 1942, met een piek in documentatie in 1939. Hij had een bekende familielink met H. Broese.
Lotgevallen
Relaties
Handel
Archiefdocumenten
Zakelijke brief (doorslag/kopie) betreffende een huurgeschil.
* **Juridisch geschil:** De brief is een afwijzing van een verzoek van de heer Hagenaar om een huurcontract aan te passen. Hagenaar wilde het contract waarschijnlijk volledig op eigen naam krijgen, met het argument dat er formeel geen zakelijk samenwerkingsverband ('firma') bestond met zijn medehuurder, de heer Appelboom. * **Argumentatie:** De directeur voert aan dat de feitelijke presentatie tijdens het tekenen (als 'firmanten') juridisch bindend is voor het contract met de gemeente. Het beroep op een algemene beslissingsclausule (artikel 11) wordt verworpen omdat de situatie (co-huurderschap) simpelweg door het bestaande contract wordt gedekt. * **Hoofdelijke aansprakelijkheid:** De kern van de afwijzing ligt in het principe van de hoofdelijke aansprakelijkheid. Zelfs als de heren onderling afspraken maken over wie wanneer de huur betaalt (zoals Appelbooms belofte om later de volle huur te betalen als compensatie), blijven zij beiden juridisch volledig verantwoordelijk jegens de verhuurder (de gemeente). * **Taalgebruik:** Het document hanteert de toen gebruikelijke formele schrijftaal (zoals "tusschen", "den", "afzienbaren"), wat past bij de vooroorlogse administratieve stijl in Nederland.
Zakelijke correspondentie / Betalingsherinnering
Dit document is een formele sommatie tot betaling van een restschuld uit het jaar 1937. De ontvanger, een tuinder uit Amstelveen, maakte gebruik van een standplaats op de Amsterdamse Centrale Markt. De financiële afwikkeling is als volgt gespecificeerd: * **Hoofdsom:** ƒ 90,00 * **Voldaan:** ƒ 31,50 * **Kwijtschelding:** ƒ 37,50 (toegekend omdat de betrokkene per 1 augustus 1937 overging op het veilen van zijn producten) * **Openstaand saldo:** ƒ 21,00 De handgeschreven notitie "Verzonden 2/6" duidt op de datum van verzending (2 juni), één dag na de officiële dagtekening. De namen rechtsboven zijn vermoedelijk van behandelend ambtenaren of controleurs.
Officiële kennisgeving / Dienstbrief.
* **Inhoud:** Het document is een disciplinaire maatregel tegen de heer I. Bloemist. Vanwege een verstoring van de orde op de Centrale Markt op 4 september 1939, wordt hem de toegang tot de markt ontzegd voor een periode van drie dagen (6 t/m 8 september). * **Juridische grondslag:** De directeur beroept zich op artikel 35 lid 1 van het Reglement op de Centrale Markt. * **Administratieve details:** De brief bevat een stempel of handgeschreven notitie "Verzonden 4/9", wat duidt op een zeer snelle afhandeling; de straf wordt opgelegd op de dag van het incident zelf. Het adres van de ontvanger, Weesperstraat 26, bevond zich in de Amsterdamse Jodenbuurt.
Getypte brief (officiële correspondentie).
* **Inhoud:** De brief is een formele melding van schade aan gemeentelijke eigendommen. Op 1 augustus 1939 is op het terrein van de Centrale Markt (Amsterdam) een standpijp van de Gemeente-Waterleiding beschadigd. De vermoedelijke dader is de heer A. de Boer, die verklaart dat hij mogelijk bij het achteruitrijden de schade heeft veroorzaakt zonder het te merken. * **Taalgebruik:** De brief hanteert de voor die tijd gebruikelijke ambtelijke spelling en formuleringen (bijv. "jl." voor jongstleden, "alhier", "aanryding", "mogelyk"). Opvallend is het gebruik van de 'y' waar we tegenwoordig 'ij' zouden gebruiken. * **Identificatie:** De dader wordt nauwkeurig geïdentificeerd met naam, geboortedatum, adres en het autonummer G 42534. De letter 'G' in het nummerbord wijst op een registratie in de provincie Noord-Holland.
Getypte brief (doorslag).
Het document is een formele toestemming voor een liefdadigheidscollecte. De toon is zakelijk en ambtelijk, kenmerkend voor de vooroorlogse periode in Nederland. * **Administratieve sporen:** De codes in de linkerbovenhoek en de handgeschreven notitie "Verzonden 31/5" wijzen op een strak gevoerde correspondentieadministratie. De naam "M. Broese" rechtsboven is waarschijnlijk van de behandelend ambtenaar of de persoon die de brief namens de directeur heeft uitgevaardigd. * **Geografie:** De "Centrale Markt" verwijst naar de grote groothandelsmarkt in Amsterdam-West (geopend in 1934), destijds een van de drukste economische knooppunten van de stad en daarmee een strategische plek voor een collecte. * **Tijdsgeest:** Het gebruik van de spelling met '-sche' (Amsterdamsche) en de formele afsluiting "dezer" en "a.s." (aanstaande) is conform de toen geldende spellingsregels en etiquette.
Getypte brief (doorslag of kopie voor het archief).
In deze zakelijke brief wijst de directeur (waarschijnlijk van de Haagse Centrale Markt) een verzoek om restitutie (terugbetaling) af van de firma P. de Gier & Zonen. Het bedrijf had blijkbaar te laat betaald voor de marktkaarten van 1939 en probeerde alsnog geld terug te krijgen of een gunstiger tarief te bedingen. De directeur beargumenteert de afwijzing door te stellen dat het bedrijf al vanaf 1 november 1938 de tijd had om de zaken te regelen en dat het personeel van de firma hier herhaaldelijk aan is herinnerd. Omdat de vertraging aan het bedrijf zelf te wijten is, ziet de instantie geen reden om het verzoek in te willigen.
Getypte zakelijke brief (doorslag of kopie).
* **Inhoud:** De brief is een officiële bevestiging van toestemming aan de heer F. Draaisma voor het aanbrengen van een naambordje of reclamebordje bij zijn pakhuisruimte. * **Administratieve verwerking:** De handgeschreven notitie "verzonden 21/7" wijst erop dat de brief een dag na de datum van opstelling daadwerkelijk is uitgegaan. Het kenmerk "vP/G" duidt waarschijnlijk op de initialen van de opsteller en de typist(e). * **Naamcorrelatie:** Bovenaan staat de naam "M. Broese" geschreven. In de tekst wordt verwezen naar overleg met "den heer Broerse". Het is zeer waarschijnlijk dat dit dezelfde persoon betreft, mogelijk een opzichter of administratief ambtenaar van de markt. * **Toon:** De stijl is zakelijk, formeel en kortaf, typerend voor ambtelijke correspondentie uit de vooroorlogse periode.
Officiële brief/kennisgeving.
* **Inhoud:** Het document is een officiële mededeling betreffende een financiële afwikkeling. Aan de heer Harte wordt een aanzienlijke kwijtschelding verleend op het verschuldigde 'plaatsgeld' (huur voor een standplaats) op de Centrale Markt over het jaar 1938. De reden hiervoor is dat hij zijn vaste tuindersplaats niet meer fysiek bezette, ook al werden zijn producten nog wel via de markt geveild. Er resteert een klein bedrag van 4,50 gulden dat nog voldaan moet worden. * **Taal en Spelling:** De brief hanteert de formele, ambtelijke stijl van de late jaren '30. Opvallend is het gebruik van de 'y' in plaats van 'ij' in woorden als "kwytschelding", "terwyl" en "Wyk", wat destijds gebruikelijk was in bepaalde administratieve en juridische contexten. * **Administratieve sporen:** De aantekening "Verzonden 4/2" geeft aan dat de brief een dag na datering daadwerkelijk is verstuurd. De parafen rechtsboven wijzen op een interne goedkeuringsprocedure binnen de gemeentelijke instelling.
Doorschrift van een getypte zakelijke brief met handgeschreven aantekeningen.
Deze brief is een formele kennisgeving betreffende de afwikkeling van marktgelden. De geadresseerde, de heer De Waal, heeft recht op een gedeeltelijke kwijtschelding van ƒ 22,50 aan 'plaatsgeld' voor de Centrale Markt over het jaar 1938. De reden hiervoor is dat hij zijn tuindersplaats niet meer in gebruik heeft en gestopt is met het veilen van zijn producten. Er blijft echter een restschuld over van ƒ 13,50 die de ontvanger nog moet betalen. De handgeschreven aantekening "Verzonden 4/2" bevestigt dat de correspondentie daadwerkelijk is uitgegaan op 4 februari, de dag na de formele datering. De namen "M. Müller" en "M. Broese" verwijzen waarschijnlijk naar de behandelend ambtenaren of degene die de brief hebben gecontroleerd.
Getypte ambtelijke brief/voorstel.
Dit document is een formeel ambtelijk voorstel tot een tuchtrechtelijke maatregel. De kern van de zaak is de diefstal van lege kisten door een werknemer (W. Grevenstuk) van zijn werkgever (grossier Pouw) op het terrein van de Centrale Markt in Amsterdam. Belangrijke punten uit de tekst: * **De overtreding:** Diefstal van "ledige kisten" (emballage). De dader heeft bekend dit vaker te hebben gedaan. * **Verzwarende omstandigheid:** De dader was juist aangesteld om voor dit "fust" (verpakkingsmateriaal) te zorgen; er is dus sprake van misbruik van vertrouwen. * **Reeds genomen maatregel:** Op basis van artikel 35 lid 1 van het marktreglement heeft de marktmeester/directeur Grevenstuk al direct een toegangsverbod van twee weken opgelegd. * **Voorgestelde maatregel:** Gezien de ernst en herhaling wordt aan het college van Burgemeester en Wethouders (B&W) gevraagd om een zwaardere straf op te leggen op basis van lid 2 van hetzelfde artikel: een ontzegging van de toegang tot het einde van het jaar (ruim acht maanden). * **Ontbrekende informatie:** Hoewel de kop ook de naam "A. Swaab" noemt, bevat deze specifieke pagina geen details over zijn aandeel in de zaak. Dit suggereert dat er een bijlage of een tweede pagina was die over Swaab ging.
Administratief registerblad of post-registratiekaart.
Het document is een register waarin ingekomen stukken of rapporten werden genoteerd voor administratieve opvolging. * **Structuur:** De dossiernummers in de tweede kolom (zoals 37/166/1, 2) wijzen op een systematische ordening, mogelijk waarbij '37' een jaartal of een hoofddossiernummer is. * **Inhoud:** De onderwerpen zijn divers maar hebben een toezichthoudend karakter: een verkeersbelemmering door een particulier en een kwestie rondom een aardappelschipper. * **Correcties:** Het doorhalen van "M. Broese" suggereert dat dit stuk abusievelijk onder die naam was weggeboekt of dat de geadresseerde wijzigde. * **Ambtenaren:** De namen Velthuis en Blom worden genoemd als "contr." (controleur), wat duidt op inspectierapporten.
Brief / Ambtelijke aanzegging
* **Inhoud:** De directeur van de Centrale Markt stelt de heer A. Swaab op de hoogte van een onmiddellijke sanctie. Vanwege het verstoren van de orde op de markt op 12 april 1939, wordt hem de toegang tot de markt ontzegd voor een periode van veertien dagen (15 tot en met 28 april 1939). * **Juridische basis:** De maatregel is gebaseerd op Artikel 35, lid 1 van het Reglement op de Centrale Markt. * **Escalatie:** De brief vermeldt dat de zaak wordt voorgelegd aan het college van Burgemeester en Wethouders (B&W) om te bepalen of een uitsluiting voor langere termijn gerechtvaardigd is. * **Taalgebruik:** Het document hanteert de destijds gebruikelijke spelling (zoals *den*, *tyd*, *namelyk*, *Vrydag*, *termyn*) en een formele, ambtelijke toon.
Doorslag van een officiële brief/beschikking.
* **Inhoud:** Het document is een formele kennisgeving van een toegangsontzegging. De heer A. Swaab wordt beschuldigd van diefstal op de Centrale Markt op 8 juli 1936. * **Maatregel:** De directeur legt direct een tijdelijke ontzegging op van twee weken (11 tot 25 juli). Tegelijkertijd wordt een zwaardere sanctie voorbereid door de zaak voor te leggen aan het College van Burgemeester en Wethouders voor een eventuele uitsluiting voor langere termijn. * **Taalgebruik:** Het document is geschreven in het Nederlands van voor de spellinghervorming van 1947 (gebruik van de 'y' in plaats van 'ij' in "My", "terwyl", "termyn" en de verbogen naamvallen zoals "den toegang" en "langeren"). * **Administratieve status:** De aantekening "Verzonden 10/7" duidt erop dat dit de kopie is die in het archief van de marktadministratie werd bewaard als bewijs van verzending.
Officiële kennisgeving van een opgelegde straf (marktverbod).
Dit document is een formele aanzegging van een disciplinaire maatregel. De ontvanger, de heer G. Wijnschenk, wordt gestraft voor een ogenschijnlijk klein vergrijp: het wegnemen van twee bosjes peterselie van een tuinder zonder toestemming. Dit wordt gekwalificeerd als het verstoren van de "goeden gang van zaken" op de Centrale Markt. De juridische basis voor de straf is artikel 35 lid 1 van het Reglement op de Centrale Markt. De directe consequentie is een toegangsverbod van twee weken. De directeur van de markt gaat echter een stap verder door de zaak voor te leggen aan het College van Burgemeester en Wethouders (B&W) voor een mogelijk langer of permanent verbod. Dit wijst erop dat integriteit op de werkvloer van de markt zeer hoog in het vaandel stond en dat zelfs kleine diefstallen zwaar gesanctioneerd konden worden met verstrekkende gevolgen voor de broodwinning van de betrokkene.
Officiële brief / waarschuwing.
* **Inhoud:** De brief is een formele berisping aan een handelaar (C. de Jong Sr.) op de Centrale Markt in Amsterdam. Het personeel van de geadresseerde heeft verzuimd een 'statistiekbon' correct in te vullen op 7 augustus 1939. Er wordt expliciet verwezen naar de regelgeving (Artikel 30, lid 1 van het Reglement op de Centrale Markt) om de ernst van de overtreding te benadrukken. * **Taalgebruik:** Het document hanteert de toenmalige spelling (bijv. "My", "hierby", "den aanvoer"). De toon is autoritair en zakelijk, kenmerkend voor ambtelijke correspondentie uit die periode. * **Handgeschreven notities:** De aantekening "verzonden 9/8" dient als administratieve bevestiging dat de brief op de dag van datering is uitgegaan. De naam "M. Broese" verwijst waarschijnlijk naar de behandelend ambtenaar of de persoon die de verzending heeft gecontroleerd.
Document
* **Inhoud:** De brief is een bevestiging aan de heer T.v. Weverwijk dat hij in aanmerking komt voor een standplaats in de hal van de "Centrale Markt". Hij wordt doorverwezen naar de bedrijfschef voor verdere afhandeling. * **Taalgebruik:** Het taalgebruik is formeel en archaïsch ("den Heer", "jl.", "terzake vervoegen bij den"). * **Vormgeving:** De plaatsnaam "E v e r d i n g e n" is met spaties getypt, wat destijds een gangbare methode was om de bestemming extra te benadrukken in het adresblok. * **Annotaties:** De handgeschreven tekst "Verzonden 3/8" is een administratieve aantekening die bevestigt dat het document op de dag van datering daadwerkelijk is verstuurd. De naam "M. Broese" bovenaan kan duiden op de behandelaar of de eigenaar van het dossier.
Officiële brief / disciplinaire aanzegging.
* **Inhoud:** De brief dient als officiële kennisgeving van een voorwaardelijke straf. De heer Doorman wordt beschuldigd van het verstoren van de orde op de Centrale Markt op 12 juni 1939 door een wiel van een handkar te verwijderen die niet van hem was. * **Strafmaat:** De directeur legt een voorwaardelijke ontzegging van de toegang tot de markt op voor de duur van drie dagen. Deze straf wordt pas effectief als de betrokkene binnen een jaar opnieuw een strafbaar feit begaat op het marktterrein. * **Taalgebruik:** Het taalgebruik is formeel, ambtelijk en juridisch van aard (bijv. "jl." voor jongstleden, "na dato dezes", "andermaal", "onverminderd"). Dit duidt op een strak gereguleerd gezag binnen de marktinfrastructuur. * **Handgeschreven notities:** De naam "M. Broese" kan verwijzen naar de ambtenaar die de zaak behandelde. De aantekening "Verzonden 14/6" is een administratieve bevestiging van verzending.
Dienstbrief / officiële aanzegging.
* **Inhoud:** De brief is een formele kennisgeving van een disciplinaire maatregel. De heer J. v.d. Valk uit Rijnsburg krijgt een voorwaardelijke straf opgelegd omdat hij op 19 juni 1939 afval heeft gestort op een ongeoorloofde plek (pier A) van de Centrale Markt. * **Maatregel:** De straf bestaat uit een ontzegging van de toegang tot de markt voor de duur van één dag. De straf is voorwaardelijk met een proeftijd van één jaar. Bij een nieuwe overtreding ("laakbare handeling") binnen dat jaar wordt de straf alsnog uitgevoerd, bovenop de straf voor het nieuwe feit. * **Toon:** De toon is strikt zakelijk en bureaucratisch, typerend voor overheidscommunicatie in de vooroorlogse periode. Het gebruik van "U" met een hoofdletter en de formele zinsbouw onderstrepen de autoriteit van de directeur. * **Authenticiteit:** Het document is een archiefkopie, wat blijkt uit het ontbreken van een handtekening onder "De Directeur" en de handgeschreven aantekening "Verzonden 20/6", die dient als administratieve bevestiging van verzending.
Getypte brief (doorslag/kopie) met handgeschreven kanttekeningen.
* **Inhoud:** De brief is een officiële aanzegging van een strafmaatregel. De geadresseerde, de heer L. Sluyter, wordt beschuldigd van diefstal (het "wegnemen") van kisten komkommers op de Centrale Markt in Amsterdam op 27 juni 1939. * **Sanctie:** Als directe straf krijgt hij een marktverbod van twee weken (van 29 juni tot 12 juli 1939). De directeur kondigt tevens aan dat er een verzoek ligt bij het college van Burgemeester en Wethouders (B&W) voor een mogelijke langdurige uitsluiting. * **Vorm:** De tekst is zakelijk en autoritair. Het betreft een doorslag van de verzonden brief, herkenbaar aan de typemachine-letter en de handgeschreven administratieve aantekeningen over de verzending.
Getypte brief (waarschijnlijk een doorslag of archiefkopie).
* **Inhoud:** De brief is een officiële toestemming van de directeur van (zeer waarschijnlijk) de Centrale Markt in Amsterdam aan de vereniging "Hulp voor Onbehuisden". De vereniging krijgt toestemming om op zaterdag 16 september 1939 een collecte te houden op het terrein van de markt. * **Vorm en Stijl:** Het betreft een zakelijke, ambtelijke correspondentie. De handgeschreven aantekening "verzonden 5/9" duidt erop dat dit het archiefexemplaar is van de verzonden brief. * **Referenties:** De codes "HG." en "37/177/2 M." wijzen op een systematische archivering binnen de gemeentelijke administratie. Het adres Stadhouderskade 84 was decennialang het bekende hoofdkantoor van de stichting Hulp voor Onbehuisden (HvO).
Getypte brief (doorslag/officieel afschrift).
Dit document is een formele afwijzing van een verzoek. De heer S. Rem uit Oostzaan had op 30 mei 1939 schriftelijk verzocht om "vrijen toegang" (gratis of onbelemmerde toegang) tot de Centrale Markt. De directeur wijst dit verzoek kort en krachtig af. Opvallend is de nadrukkelijke onderstreping van het woord "**niet**", wat duidt op een definitief besluit zonder ruimte voor verdere correspondentie of nuance. De handgeschreven notitie "Verzonden 5/6" bevestigt dat de brief op dezelfde dag als de datering is uitgegaan.
Getypte brief (archiefdoorslag) met handgeschreven aantekeningen.
* **Inhoud:** Het document is een officiële aanzegging van een tuchtrechtelijke maatregel. De heer Otto wordt gestraft omdat hij een onbevoegd persoon toegang heeft verleend tot het terrein van de Centrale Markt. * **Sanctie:** Een tijdelijk verbod op toegang tot de markt voor de duur van twee dagen (maandag 14 en dinsdag 15 augustus 1939). * **Juridische grondslag:** Er wordt expliciet verwezen naar "artikel 35 lid 1 van het Reglement op de Centrale Markt". Dit duidt op een strak gereguleerde marktorde. * **Administratieve sporen:** De aantekening "Verzonden 11/8" bevestigt dat dit een kopie is voor het eigen archief van de marktautoriteiten, nadat het origineel was verstuurd. De paraaf rechtsboven is vermoedelijk van de behandelend ambtenaar.
Getypte brief (waarschijnlijk een doorslag of officieel afschrift).
* **Inhoud:** De brief is een formele sommatie betreffende de betaling van de huur. De directeur wijst de huurder, de heer S. Hes, erop dat de huur voor zijn pakhuisruimte in de Centrale Markthal voortaan strikt bij vooruitbetaling voldaan moet worden via een giro-overschrijving op de eerste van de maand. * **Toon:** De toon is zakelijk, direct en dwingend. Het gebruik van de formulering "Ik verzoek U dringend" suggereert dat er mogelijk sprake is geweest van eerdere betalingsachterstanden of onregelmatige betalingen. * **Taalgebruik:** Het document hanteert de destijds gebruikelijke formele spelling en grammatica (bijv. "maandelyksche", "huurtermynen", "terzake", "op den eersten"). De nadruk op "by vooruit-betaling" door middel van onderstreping onderstreept de prioriteit van de afzender.
Officiële brief / Toestemmingsbesluit.
* **Kernboodschap:** De brief bevat een formele goedkeuring voor een charitatieve inzamelingsactie. Het Amsterdamsch Comité van het Dorus Rijkers-Fonds krijgt toestemming om op zaterdag 2 december 1939 te collecteren op het terrein van de Centrale Markt. * **Administratieve sporen:** * De code **"37/221/2 M."** is een dossier- of archiefnummer. * De handgeschreven naam **"M. Broese"** verwijst naar Mr. N.J.C.M. Broese van Groenou, die destijds een hoge functie bekleedde binnen de Amsterdamse gemeentelijke administratie (Directeur van het Marktwezen). * De term **"21 dezer"** is een formeel synoniem voor "de 21ste van deze maand" (21 november 1939). * **Toon:** Zakelijk, kort en ambtelijk.
Getypte brief met handgeschreven kanttekeningen.
* **Inhoud:** De brief dient als een officiële herinnering aan het verlopen van een huurovereenkomst. De huurder, de heer Wubben, wordt verzocht tijdig aan te geven of hij de huur van zijn pakhuisruimte wil continueren. * **Object van huur:** Pakhuisafdeling No. H 27 op de Centrale Markt te Den Haag, inclusief de bijbehorende zolder. * **Stijl en taalgebruik:** De brief is gesteld in een zakelijke, formele toon ("Hiermede breng ik in herinnering", "beleefd my te willen berichten"). Er wordt gebruikgemaakt van de toen geldende spelling (zoals "bybehoorenden", "zyner", "onderteekening"). * **Administratieve sporen:** De afkorting "vP/G." rechtsboven verwijst naar de opsteller en de typist(e). De handgeschreven aantekening "Verzonden 11/3" bevestigt dat de brief op de dag van datering ook daadwerkelijk is uitgegaan.
Document
* **Doel van het document:** De brief dient als officieel geleideformulier voor het verzenden van huurcontracten voor opslagruimte. Het doel is om de handtekening van de Burgemeester te verkrijgen voor de definitieve bekrachtiging van deze overeenkomsten. * **Administratief proces:** Er wordt specifiek vermeld dat de stukken "in duplo" (in tweevoud) zijn bijgevoegd. Dit wijst op een zorgvuldige administratie waarbij zowel de gemeente als de huurder een ondertekend exemplaar behoudt. De handgeschreven notitie "Verzonden" met datum bevestigt de fysieke verzending van de stukken. * **Functies:** De brief weerspiegelt de hiërarchische structuur van het gemeentebestuur eind jaren '30. De directeur van een dienst rapporteert aan de verantwoordelijke wethouder, terwijl de burgemeester de uiteindelijke tekenbevoegdheid heeft voor formele contracten.
Doorslag van een zakelijke brief (mogelijk van de Directie van de Centrale Markthallen Amsterdam).
Dit document is een formele afwijzing van een verzoek dat is ingediend door de firma Gebroeders Docter uit Beverwijk. Uit de tekst valt op te maken dat de firma waarschijnlijk heeft verzocht om een kortere huurtermijn of een afwijking van de standaard huurvoorwaarden op de Centrale Markt. De directeur reageert strikt formeel: er wordt vastgehouden aan het principe dat huurcontracten voor minimaal één jaar worden afgesloten. De toon is zakelijk en onbuigzaam ("niet mogelijk"). De code "D/HG" in de rechterbovenhoek verwijst waarschijnlijk naar de afdeling (bijv. Directie / Handels- en Grafische zaken of een vergelijkbare administratieve aanduiding).
Ambtelijke notitie / Bijblad bij een dossier.
Het document is een formeel bijblad dat werd gebruikt voor interne communicatie of als dossiernotitie binnen een overheidsinstelling (waarschijnlijk de afdeling Algemene Zaken). De aantekeningen zijn kort en zakelijk: 1. **"kan niet"**: Een eerdere optie of verzoek is blijkbaar afgewezen of bleek onmogelijk, wat door de omcirkeling wordt benadrukt. 2. **Bespreking**: Er heeft overleg plaatsgevonden tussen een persoon genaamd "M. Broese" en een niet nader genoemde vertegenwoordiger ("vertegenw."). 3. **Status**: De kwestie lijkt te zijn afgerond omdat het contract "intusschen" (inmiddels) is getekend. De spelling "intusschen" is conform de toen geldende spelling-De Vries en Te Winkel (voor de hervorming van 1947).
Document
* **Kern van het besluit:** Het College van B&W van Amsterdam besluit om sigarenfabrikanten die ruimte huren in de centrale markthal financieel tegemoet te komen bij ziekte. Zij kunnen vrijstelling van huur krijgen, echter pas nadat zij drie weken ziek zijn geweest (een soort eigen risico-periode). * **Bestuurlijke context:** Het besluit volgt op een rapport van de Directeur van het Marktwezen en een voorstel van de verantwoordelijke wethouder. De uitvoering ligt bij de Directeur van het Marktwezen. * **Administratieve verwerking:** De handgeschreven aantekeningen tonen de interne circulatie aan. Het document was bedoeld voor "M. Broese" ter kennisname en er moesten vijf kopieën worden gemaakt voor de boekhouding, wat wijst op een zorgvuldige financiële afhandeling. * **Taalgebruik:** Het document is opgesteld in de toen gangbare formele ambtelijke stijl, inclusief verouderde naamvallen ("den Directeur", "der ziekte").
Ambtelijke rapportage / interne notitie op briefpapier zonder hoofding.
Het document is een rapportage over de verwerking van bedrijfsafval door de Amsterdamse gemeentereiniging. De inspecteur (Josting) meldt dat de 'Noord veiling' een grote partij bloemen heeft vernietigd door deze in een gemeenteschuit (S.R. staat voor Stadsreiniging) te storten bij de Postverloods. De geschatte omvang is 3 kubieke meter. Onder de initiële melding is een administratieve beslissing toegevoegd door een andere functionaris (W. Haan). Hierin wordt een tariefafspraak vastgelegd met een zekere heer Van Es: voor het afvoeren van 'doorgedraaide' (onverkochte) groenten en bloemen die niet door de veiling zelf worden afgevoerd, moet 50 cent per kubieke meter betaald worden. Kleine hoeveelheden onder de 1 m³ per dag blijven kosteloos. Het document toont de ambtelijke weg die een dergelijke melding aflegt: van de eerste observatie op 9 april, naar een tariefafspraak op 11 april, tot de uiteindelijke archivering/kennisneming door de bedrijfschef en andere functionarissen op 29 april.
Getypte brief (doorslag of kopie).
Deze brief betreft een formele afwijzing of negatief advies met betrekking tot de erkenning van een zekere J.H.Ch. Jansen door de Nederlandsche Groenten- en Fruitcentrale. De afzender stuurt het aanvraagformulier van Jansen door, samen met een rapport van een controleur van zijn eigen dienst. Op basis van dit rapport concludeert de directeur dat Jansen niet in aanmerking komt voor zowel een volledige als een tijdelijke erkenning. In de vroege bezettingsjaren was een dergelijke erkenning cruciaal voor ondernemers om legaal te kunnen handelen in gereguleerde goederen zoals groenten en fruit. De precieze reden voor de afwijzing (of dit nu van economische, professionele of andere aard was) staat niet in deze begeleidende brief, maar werd verwoord in het genoemde rapport van de controleur.
Officiële brief / Kennisgeving van strafmaatregel.
* **Inhoud:** De brief is een officiële mededeling van een disciplinaire straf. De heer Baars wordt gestraft voor een diefstal die hij twee dagen eerder (26 maart 1940) heeft gepleegd op het terrein van de Centrale Markt in Amsterdam. * **Juridische basis:** De directeur beroept zich op Artikel 35, lid 1 van het 'Reglement op de Centrale Markt'. * **Sanctie:** De directe straf is een ontzegging van de toegang tot de markt voor een periode van twee weken (van 29 maart t/m 11 april). * **Vervolgstappen:** Er wordt gezinspeeld op een zwaardere sanctie. Op basis van lid 2 van hetzelfde artikel is de zaak voorgelegd aan het College van Burgemeester en Wethouders (B&W) om te bepalen of de heer Baars voor langere tijd of permanent verbannen moet worden. * **Vorm:** De brief is zakelijk en autoritair van toon, typerend voor de gemeentelijke administratie van die tijd. De afkorting "jl." staat voor 'jongstleden' en "a.s." voor 'aanstaande'.
Handgeschreven ambtelijke notitie of dossieromslag.
Het document is een administratieve aantekening betreffende het verzenden en retourneren van afschriften (kopieën). 1. **Eerste handeling (30 juli 1940):** Er wordt genoteerd dat er afschriften zijn (mogelijk betreffende of ten name van 'Th. Berverse'). Eén exemplaar is diezelfde dag verzonden naar een zekere M. Broese. 2. **Tweede handeling (1 november 1940):** De ontvanger (of de betreffende afdeling) heeft kennisgenomen van de stukken en deze retour gezonden. Het handschrift is een vlot, cursi ef kantoorschrift dat typerend is voor de vroege 20e eeuw in Nederland. De parafen onder de data suggereren dat dit door een administratief medewerker of secretaris is afgehandeld.
Brief (doorslag of kopie)
Dit document is een officiële toestemming van de directeur (waarschijnlijk van de Gemeentelijke Marktverkoop, gezien de referentie naar de "Centrale Markt") aan de Hulpvereniging "Blinden-Penning". De vereniging krijgt hiermee verlof om op zaterdag 7 september 1940 een collecte te houden op het terrein van de Centrale Markt in Amsterdam. De brief is een reactie op een verzoekschrift van de vereniging van 26 augustus 1940.
Doorslag (carbonkopie) van een getypte brief.
In deze korte zakelijke brief spreekt de directeur van de Centrale Markt zijn steun uit voor een initiatief van de heer B. van Dijk, een handelaar op de markt. Het plan behelst de uitbreiding van een gecentraliseerd systeem voor de inname van emballage (verpakkingsmateriaal zoals kisten en kratten). Op dat moment bestond er al een dergelijke regeling op "pier C", en het doel was om dit marktwijd in te voeren. De directeur geeft expliciet toestemming aan Van Dijk om handtekeningen te verzamelen onder de belanghebbende grossiers (groothandelaren) om draagvlak voor dit plan te creëren. De brief is administratief nauwkeurig verwerkt met verschillende dossiernummers en een verzenddatum.
Officiële brief/correspondentie (doorslag).
Deze brief is een officiële toestemming van de directeur van (zeer waarschijnlijk) de Centrale Markt in Amsterdam aan de organisatie "Hulp voor Onbehuisden". De organisatie krijgt toestemming om op zaterdag 14 september 1940 een collecte te houden op het terrein van de markt. De tekst is kort en zakelijk, kenmerkend voor ambtelijke correspondentie uit die tijd. Er wordt verwezen naar een eerdere brief van de aanvrager ("d.d. 2 dezer", oftewel van de 2e van deze maand). Bovenaan staan administratieve aantekeningen, zoals de verzenddatum en een referentienummer. De vermelding "Wijk 14" duidt op de indeling van de stad of de organisatie voor de collecte.
Officiële kennisgeving/brief (doorslag op dun papier).
In deze brief stelt de directeur van de Centrale Markt in Amsterdam een handelaar, de heer Th. van Gijzel, op de hoogte van een opgelegde sanctie. De heer Van Gijzel heeft op 18 oktober 1940 groenten (aardappelen van het ras ‘eigenheimers’, rapen, uien en peen) gekocht bij een grossier die niet officieel gevestigd was op de Centrale Markt. Dit was een overtreding van het marktreglement. Als straf krijgt hij een voorwaardelijke ontzegging van de toegang tot de markt voor de duur van één dag. Deze straf wordt alleen effectief als hij binnen een jaar opnieuw de regels overtreedt. De brief is formeel en juridisch van toon, verwijzend naar specifieke artikelen uit het reglement.
Getypte brief (doorslag/kopie) met handgeschreven kanttekeningen.
Deze brief is een zakelijke en dwingende mededeling aan de heer L. Smeer. Uit de tekst blijkt dat de heer Smeer een verzoek heeft ingediend (waarschijnlijk om uitstel van betaling of een aanpassing van een schuldregeling), dat door de directeur is afgewezen. De toon is autoritair: er wordt geëist dat Smeer zich "stipt" houdt aan een reeds getroffen "afbetalingsregeling". De consequentie van het niet nakomen van deze regeling is zwaar: hem zal de toegang tot de Centrale Markt worden ontzegd. Voor een marktkoopman of handelaar in die tijd betekende het ontzeggen van de toegang tot de Centrale Markt (de huidige Food Center Amsterdam aan de Jan van Galenstraat) effectief een beroepsverbod en het verlies van zijn inkomen.
Dienstbrief / Kennisgeving van disciplinaire maatregel.
Deze brief is een officiële berisping aan het adres van een handelaar (vermoedelijk een groenteboer of marktkramer), de heer G. Kuil. De kern van de zaak is een overtreding van de marktverordening: de heer Kuil heeft peren ingekocht bij een grossier die niet officieel op de Centrale Markt gevestigd was. **Belangrijke punten uit de tekst:** * **Overtreding:** Inkoop buiten de Centrale Markt om (strijdig met Art. 5). * **Sanctie:** Een voorwaardelijke ontzegging van de toegang tot de markt voor de duur van één dag (gebaseerd op Art. 35 lid 1). * **Proeftijd:** Er geldt een proeftijd van één jaar. Bij een nieuwe overtreding binnen die periode wordt de straf effectief uitgevoerd.
Zakelijke brief / Verzoekschrift
De brief is een zakelijk verzoek van een groenten- en fruitgrossier aan de directie van de Amsterdamse Centrale Markt. De schrijver, L.A. Stabij, verzoekt om hernieuwde huur van een opslagruimte of standplaats. Hij geeft een specifieke reden op voor zijn eerdere afwezigheid (sinds 1 januari 1941): een gebrek aan benzine. Hij meldt dat dit probleem is opgelost door de installatie van een gasgenerator op zijn voertuig(en). De toon is kort en zakelijk, typisch voor correspondentie tussen ondernemers en marktautoriteiten in die tijd.
Getypte brief (doorslag of origineel op dun papier).
Dit document is een officiële aanzegging van een sanctie. De ontvanger, de heer L. Springer, wordt voor drie dagen (van 3 tot en met 5 juli 1941) de toegang tot de Centrale Markt in Amsterdam ontzegd. De reden voor deze strafmaatregel is het illegaal storten van "eenige bakken groenteafval" op het terrein van de markt op 28 juni 1941. De brief is kort en zakelijk van toon. De handgeschreven aantekening "Verzonden 1/7" geeft aan dat de brief de dag na dagtekening daadwerkelijk is verstuurd. De vermelding van "Wijk 2" bij het adres duidt op een administratieve onderverdeling van de stad in die tijd.
Doorslag van een officiële brief van de Gemeente Amsterdam (Dienst van de Centrale Markt).
* **Inhoud:** De brief betreft een besluit van het College van Burgemeester en Wethouders van Amsterdam over een verzoek tot kwijtschelding (ontheffing) van staangeld op de Centrale Markt. * **Kern van het besluit:** Er wordt een gedeeltelijke ontheffing verleend voor 7 maanden van het jaar 1940. De reden voor de ontheffing is "inundatie" (onderwaterzetting). * **Berekening:** * De oorspronkelijke schuld per 1 januari 1940 was 90 gulden. * De verleende ontheffing is 52,50 gulden, maar hiervan wordt 5 gulden aan nog verschuldigd entreegeld over de eerste vijf maanden van 1940 afgetrokken. * Netto ontheffing: 47,50 gulden. * Restant te betalen: 90 - 47,50 = 42,50 gulden. * **Adressering:** De brief is gericht aan de "nabestaanden", wat impliceert dat de heer N.P. Steenvoorden (waarschijnlijk de oorspronkelijke vergunninghouder) ten tijde van schrijven was overleden en de familie de zakelijke afwikkeling verzorgde.
Brief (verzoekschrift)
In deze handgeschreven brief verzoekt J. Verbrugge aan de heer Broese (waarschijnlijk een ambtenaar of beheerder van de markt) om een 'Marktkaart'. Deze kaart is noodzakelijk om legaal als 'overkruier' te mogen werken. De schrijver onderbouwt zijn aanvraag door aan te tonen dat hij reeds vast werk heeft voor twee specifieke klanten: de heer L. Sloots aan de Israëlkade en de heer A. Bruinsveld in de Rapenburgerstraat. Voor hen bezorgt hij de gehele week aardappelen en groenten. De toon van de brief is zeer beleefd en enigszins nederig ("vriendelijke verzoek", "dienstw Dienaar"). Verbrugge benadrukt de noodzaak van de vergunning door te wijzen op de economische malaise: het is "al zoo moeilijk om aan de kost te komen".
Getypte brief (doorslag of archiefkopie) met handgeschreven aantekeningen.
Deze brief dient als een officiële kennisgeving van een uitstel van straf. De geadresseerde, de heer Pieterman, had blijkbaar een eerdere sanctie opgelegd gekregen (vermeld in een brief van 29 augustus 1941). De straf houdt in dat hem de toegang tot de Centrale Markt in Amsterdam wordt ontzegd voor een periode van 14 dagen. In dit schrijven wordt bevestigd dat de uitvoering van deze straf is verschoven naar de periode van 3 tot en met 16 november 1941. Het document is een typisch voorbeeld van marktadministratie en tuchtrechtspraak uit die periode.
Handgeschreven memo / ambtelijke notitie.
Dit document is een korte samenvatting van een lopend onderzoek of een tuchtzaak. De kern van de notitie is een beschuldiging tegen een persoon genaamd **Schermeyer** (vermoedelijk een politiefunctionaris of iemand in een vergelijkbare gezagspositie). Hij wordt ervan beschuldigd een persoon genaamd **Eugenbielek** "onbehoorlijk" te hebben behandeld, wat in deze context vaak duidt op fysieke mishandeling of machtsmisbruik. Schermeyer ontkent de feiten en verwijst naar **sergeant Jochems** als getuige die zijn onschuld moet bevestigen. De opsteller van het briefje, **Mr. Broese**, sluit af met een vraagteken (of een opdracht tot verificatie): hij wil weten of Schermeyer later door de politie uit zijn functie is gezet ("af laten zetten") naar aanleiding van dit specifieke incident.
Document
* **Prijseenheden:** De getoonde prijzen zijn in centen per eenheid (kg, stuk, bos of struik). * **Kwaliteitsverschillen:** Er wordt consequent onderscheid gemaakt tussen kwaliteit 1 en 2, waarbij kwaliteit 1 steevast duurder is. * **Prijsspreiding:** Opvallend is dat sommige producten een grote spreiding kennen tussen de hoogste en laagste prijs (bijv. Brusselsch lof en spruitjes), terwijl andere producten zeer stabiele prijzen hebben (bijv. tomaten van kwaliteit 1, die overal 40 cent kostten). * **Opmerkelijke details:** Bij "Aardappelen IV" zijn geen prijzen ingevuld. In de regel voor "divørse kleisoorten" staat een typfout (ø in plaats van e). * **Aardappelrassen:** Er worden specifieke soorten genoemd die typerend zijn voor de Nederlandse landbouw van die tijd, zoals 'Eigenheimers' en 'Muizen' (een vroege aardappelsoort).
Zakelijke brief / Verzoekschrift.
* **Inhoud:** Het betreft een formeel verzoek van een handelsonderneming in veevoeder (fourage) voor toegang tot de Centrale Markthallen in Amsterdam. De directe aanleiding is dat hun cliënten (de "groentenmenschen") overdag op de markt werken en daarom niet thuis bereikbaar zijn voor administratieve zaken. * **Administratieve noodzaak:** De toegang is specifiek nodig voor twee handelingen: het innen van openstaande rekeningen (incasseren van kwitanties) en het ophalen van distributiebonnen voor veevoer ("fourage bonnen"). * **Personen:** De kaarten worden aangevraagd voor Cornelis Thomas van der Sman (de directeur) en J.M. van Scherpenseel (een kantoormedewerker). * **Vorm:** De brief is getypt op professioneel briefpapier met de locaties in Amsterdam en Delft. De vermelding van "Delft" is handmatig doorgehaald om aan te geven dat deze specifieke correspondentie vanuit het Amsterdamse kantoor komt.
Relevante Archieffragmenten
# TRANSCRIPTIE [Bovenaan:] XXVI: Hr. Broese. [Midden:] XXVII: principieel
# TRANSCRIPTIE [Onderstreept] Hr. Brouse wilt U s.v.p. met eenigen spoed betreffende gegevens doen opmaken. [Paraaf, mogelijk H.D.] 10/4 '41
# TRANSCRIPTIE [Onderstreept] M. Brouwer Sprijs-groeting
M. de Haan.
# TRANSCRIPTIE Hr. Broese __________ - S.v.p. spoedig eenige punten over den gang van zaken ten deze HB [paraf] 25/2 '42