die tussen 1935 en 1939 wethouder was.

Ambtelijk geleideformulier (doorverwijzing) van de Gemeente Amsterdam.

* **Administratief proces:** Dit is een standaardformulier dat gebruikt werd om binnengekomen post of dossiers intern door te sturen binnen de Amsterdamse gemeentesecretarie. In dit geval wordt een document (geregistreerd onder nummer 4370) door de wethouder doorgeleid naar de Directeur van het Marktwezen. * **Instructie:** Van de voorgedrukte opties voor de afhandeling zijn er drie doorgehaald. Alleen "om bericht en raad" is blijven staan, wat betekent dat de wethouder een advies of toelichting verwacht van de directeur voordat er een definitief besluit wordt genomen. * **Betrokkenen:** De ondertekenaar is Floor Wibaut, een invloedrijk SDAP-wethouder in Amsterdam die bekend stond om zijn inzet voor volkshuisvesting en de voedselvoorziening tijdens de oorlogsjaren. "L.M." in de koptekst staat vrijwel zeker voor "Levensmiddelen". * **Datering:** De drukdatum linksonder (22-5-'18) geeft aan wanneer dit type formulier gedrukt is, terwijl de stempels en handgeschreven data de actuele verwerking in augustus 1918 tonen.

Administratieve kennisgeving / Briefafschrift.

Dit document is een officiële administratieve mededeling gericht aan Mevrouw Dresden, woonachtig aan de Sarphatistraat 111-III te Amsterdam. De kern van de boodschap is dat zij per 15 januari 1939 is vrijgesteld van het betalen van marktgeld voor haar standplaats op het Waterlooplein. Uit de tekst valt op te maken dat er een financiële afwikkeling heeft plaatsgevonden: er is geconstateerd dat zij geen schuld heeft bij de betreffende instantie (waarschijnlijk de marktmeester of de gemeentelijke belastingdienst) en dat zij zelfs een bedrag van 2,70 gulden tegoed heeft. Dit suggereert dat zij mogelijk teveel heeft betaald of dat de vrijstelling met terugwerkende kracht is verleend. De handgeschreven notitie "Verzonden 7/2" bevestigt dat het een kopie of afschrift betreft voor het archief, nadat het origineel op de dag van datering is verstuurd.

Doorslag van een officiële brief (mogelijk een besluit of vergunningswijziging).

* **Inhoud:** De brief is een formeel antwoord op een verzoek van de heer Th.B. Roof van 20 september 1939. De directeur verleent toestemming voor een wijziging in het gebruik van een marktplaats. De heer Roof mag zijn plek op de "Boom- en Bloemenmarkt" voortaan beperken tot het voorjaar en de vroege zomer (1 maart t/m 30 juni). * **Taalgebruik:** Het taalgebruik is typisch voor de vooroorlogse Nederlandse bureaucratie: formeel, hoffelijk en afstandelijk ("bericht ik U", "dezerzijds geen bezwaar bestaat", "jl."). * **Administratieve context:** De codes 'VP/HG' en '22/15/2 M' wijzen op een gestructureerd archiefsysteem. De toevoeging 'Wijk 9' duidt op de indeling van de stad Amsterdam in administratieve wijken. De handgeschreven notitie bovenin ("2 ex. Gr. de Haer") suggereert dat er extra exemplaren naar een specifieke persoon of afdeling moesten worden gestuurd.

Zakelijke brief / Besluit.

Dit document is een formele afwijzing van een verzoek dat op 7 april 1939 werd ingediend door S. Pinto Jr. De heer Pinto was blijkbaar een marktkoopman op de Albert Cuypmarkt in Amsterdam en verzocht om assistentie van zijn broer, L. Pinto. De weigeringsgrond is strikt zakelijk en bureaucratisch van aard: de noodzaak voor een assistent is volgens de directeur niet aangetoond. De toon van de brief is kort en zakelijk, kenmerkend voor de ambtelijke correspondentie van die tijd. De vermelding "Wijk 17" verwijst naar de administratieve indeling van de stad of het marktdistrict.

Kopie van een ziekteverzuim-melding (formulier van de gemeente Amsterdam).

Dit document is een officiële melding van ziekteverzuim van een gemeenteambtenaar in Amsterdam vlak voor de Tweede Wereldoorlog. Het betreft de heer J.A.F. Joghems, die werkzaam was als 'chef-marktopzichter(A)' bij de Dienst van het Marktwezen (Dienst 57). **Belangrijke details:** * **Ziektegeval:** Het betreft zijn eerste verzuim in het jaar 1939. * **Status:** De heer Joghems was een vaste ambtenaar ('vasten en vollen dienst') in salarisgroep IV, wat wijst op een verantwoordelijke functie binnen de hiërarchie van de markten. * **Medische controle:** De melding is verzonden naar Dr. J.P. Hofstee, de controlerend gemeente-arts. Dit was de standaardprocedure om misbruik van ziekteverlof tegen te gaan en de arbeidsgeschiktheid te beoordelen. * **Stempel:** Het paarse stempel (SA/154/2) is een administratief registratienummer, waarschijnlijk van het secretariaat of de personeelsadministratie.

Administratief formulier (kennisgeving van ziekteverzuim).

Het document is een officiële melding van ziekteverzuim binnen de Amsterdamse gemeentelijke bureaucratie van vlak voor de Tweede Wereldoorlog. Enkele details vallen op: * **Administratieve nauwkeurigheid:** Het formulier is zeer gedetailleerd. Het vermeldt niet alleen de naam en functie, maar ook de salarisgroep (II), het adres, en de specifieke aanstellingsvorm (vasten en vollen dienst als ambtenaar). * **Controle:** De melding is gericht aan de "Controleerend gemeente-arts". Dit wijst op een systeem waarbij de gemeente nauwgezet toezicht hield op de gezondheid en het verzuim van haar personeel. * **Stempelnummer:** Het grote paarse stempel in het midden fungeert waarschijnlijk als een centraal registratienummer voor de personeelsadministratie van dat jaar (1939). * **Status van de werknemer:** De heer Huisman was 31 jaar oud en werkte als "contrôleur (A)". Gezien de dienst (Marktwezen) hield hij waarschijnlijk toezicht op de Amsterdamse markten.

Ambtelijke correspondentie / Adviesnota.

Dit document is een ambtelijk advies aan de wethouder van Levensmiddelen in Amsterdam. De kern van de zaak is een belangenconflict in het Oosterpark: de pachter van de vaste consumptietent klaagt over een ambulante venter (Jacob Brilleman) die met een karretje ijs verkoopt. Uit het onderzoek blijkt dat de venter, J. Brilleman, een bijzondere status geniet. Hij lijdt aan "vallende ziekte" (epilepsie) en heeft daarom in 1935 van de toenmalige wethouder (Kropman) een schriftelijke ontheffing gekregen. Deze ontheffing is juridisch noodzakelijk omdat de paden in het Oosterpark volgens de Algemeene Politieverordening (APV) als voetpaden gelden, waar handkarren normaal gesproken verboden zijn. De ambtenaar adviseert de wethouder om de klacht van de pachter ongegrond te verklaren en de "bijzondere gunst" aan de zieke venter te handhaven, aangezien de verkoop op zichzelf (conform de Ventverordening) is toegestaan en de ontheffing voor de kar gebaseerd is op medische gronden.

Officiële brief/oproeping van de Dienst van het Marktwezen Amsterdam.

* **Inhoud:** De brief is een formele waarschuwing en een oproeping aan de heer C. Schuit, die blijkbaar materiaal (zoals marktkramen of schragen) verhuurt aan marktkooplieden. Op 16 januari 1939 is vastgesteld dat zijn materiaal zonder vergunning op de Noordermarkt stond. * **Sanctie:** De directeur dreigt met een verbod op het plaatsen van materiaal op alle Amsterdamse markten als de heer Schuit niet op het verhoor verschijnt. * **Handgeschreven notities:** De aantekening "31/1 '39 Th. de Boer is meegekomen" is cruciaal voor de administratieve afhandeling. Het suggereert dat de heer Schuit op 31 januari (tien dagen na de gevraagde datum) alsnog is verschenen, mogelijk vergezeld door een getuige of belangenbehartiger genaamd Th. de Boer. * **Taalgebruik:** Typisch ambtelijk Nederlands uit het interbellum, met gebruik van de "y" in plaats van "ij" (mijnen) en de oude spelling (Groote).

Handgeschreven ambtelijke notitie of intern memo.

De notitie bevat een kort en zakelijk verzoek. De afkorting bovenaan, **"Th. Dir."**, staat vermoedelijk voor een specifieke afdeling of functie, zoals 'Technische Directie' of 'Thematische Directie'. De ontvanger is de **"Hr. Scheerder"** (Heer Scheerder). De kern van de boodschap is dat er wekelijks een **"opgaaf"** (een overzicht of rapportage) wordt verlangd van de **"aanvoer op de automarkt"**. Dit suggereert een administratieve of controlerende functie waarbij de stroom van voertuigen naar een specifieke handelsplaats gemonitord dient te worden. Het handschrift is vlot en wijst op een geoefende schrijver in een professionele context. Het gebruik van de verbogen vorm "den aanvoer" duidt op een document uit de eerste helft of het midden van de 20e eeuw.

Getypte brief (doorslag/kopie).

* **Inhoud:** De brief dient als officiële bevestiging aan de heer Barlag dat zijn gebruikelijke staanplaats op het Amstelveld in Amsterdam voorlopig voor hem gereserveerd blijft. Dit is een reactie op een verzoek of schrijven van Barlag van 1 oktober 1939. * **Vorm:** Het betreft een zakelijke, formele correspondentie. De opmaak met referentienummers en wijkvermelding is typisch voor gemeentelijke administratie uit die tijd. De aantekening "2 ex." (2 exemplaren) en de naam "M. de Boer" wijzen op een kopie voor het archief of een specifieke ambtenaar. * **Taal:** Het taalgebruik is archaïsch en formeel ("den Heer", "d.d. 1 dezer", "pleegt te bezetten").

Officiële brief/aanmaning van de gemeente Amsterdam.

Deze brief is een formele sommatie van de Dienst van het Marktwezen aan een marktkoopman, de heer L. Meents. De kern van de zaak is een betalingsachterstand van meer dan drie weken voor zijn standplaats op de Dapperstraat-markt. De toon is bureaucratisch en dwingend. Er wordt een strikte deadline gesteld (17 september) met de directe dreiging van het "onherroepelijk" intrekken van de vaste staanplaats per de volgende dag. Opvallend is de vermelding van verzachtende omstandigheden (zoals het genieten van "steun" of ziekenhuisopname) die, mits direct gemeld, de intrekking zouden kunnen voorkomen. Dit getuigt van het sociale vangnet en de regels die de gemeente Amsterdam hanteerde in de jaren dertig. In de tekst vallen archaïsche spellingen op zoals "hierby", "wys", "blyft", "onherroepelyk" en "myn", waarbij de 'y' consequent wordt gebruikt waar we nu een 'ij' zouden schrijven.

Officiële brief/oproep (doorslag of kopie).

* **Inhoud:** De brief is een formele sommatie aan de heer Ree. Er is vastgesteld dat hij op 15 en 16 juni 1939 materiaal (zoals marktkramen of uitstaltitels) heeft verhuurd op de Albert Cuypmarkt zonder de benodigde vergunning. Hij wordt ontboden op het kantoor aan de Jan van Galenstraat op 23 juni. * **Toon:** De toon is zakelijk, autoritair en dreigend. Er wordt een duidelijke sanctie gesteld: als hij niet verschijnt, mag hij in de toekomst geen materiaal meer op de markten plaatsen. * **Administratieve details:** De handgeschreven namen "M. de Boer" en "de Wit y/h" wijzen waarschijnlijk op de behandelend ambtenaren of degene die de controle hebben uitgevoerd. "Wijk 14" verwijst naar de administratieve indeling van de stad of de marktregio in die tijd.

Zakelijke brief / Officiële aanmaning.

* **Taal en spelling:** Het document is geschreven in de vooroorlogse spelling (bijv. "vrydag", "mynen", "terwyl", "zyn"). De toon is formeel, dwingend en ambtelijk. * **Inhoud:** Het betreft een laatste waarschuwing aan een kramenverhuurder (L.M. Geerling). Hij heeft nagelaten standplaatsgeld te betalen en zijn vergunningen op te halen. De directeur sommeert hem tot een gesprek op het kantoor aan de Jan van Galenstraat. * **Sancties:** De brief is zeer expliciet over de gevolgen van het niet verschijnen: uitsluiting van de markt. De vermelding dat zijn huurders hun kramen dan elders moeten betrekken, vormt een zwaar economisch pressiemiddel. * **Markeringen:** Er zijn handgeschreven schuine strepen (/) geplaatst rond de zinsnede over de niet afgehaalde vergunning. Dit wijst er waarschijnlijk op dat dit specifieke feit extra aandacht behoefde of een verzwarende omstandigheid vormde in het dossier.

Getypte brief (doorslag op dun papier).

Deze brief dient als een officieel verslag van de verdiensten van de onlangs overleden heer Hendrik Gerard Ruhe. De auteur zet uiteen welke rollen Ruhe heeft vervuld voor de stad Amsterdam. Hij wordt beschreven als een sleutelfiguur in de groothandel van groente, fruit en aardappelen. Ruhe was niet alleen een succesvol ondernemer, maar ook een belangrijk adviseur voor de gemeente, met name bij de totstandkoming van de Centrale Markthal en het beheer van de voedseldistributie. Daarnaast bekleedde hij diverse bestuurlijke functies, waaronder voorzitter van een branchevereniging, lid van de Kamer van Koophandel en lid van de gemeenteraad. De toon is formeel en zeer lovend over zijn objectiviteit en inzet.

Zakelijke brief (doorslag van een getypt exemplaar).

* **Inhoud:** Het betreft een zakelijke correspondentie waarin de directeur van de marktdienst een overzicht geeft van de verschuldigde gelden voor het plaatsen van marktkramen en karren. Dit is een reactie op een eerdere brief van de heer Schaap, die blijkbaar de hoogte van de rekening in twijfel trok. * **Specificatie:** De brief bevat een gedetailleerde lijst met locaties (Albert Cuypstraat, Sumatrastraat, Waterlooplein, Amstelveld, Dapperstraat en Noordermarkt), data en vergunningsnummers (aangeduid als "EZ no."). * **Berekening:** De marktdienst concludeert dat er in totaal 23 kramen zijn gebruikt, wat gelijkgesteld wordt aan 69 meter (3 meter per kraam). * **Toon:** De toon is formeel en zakelijk-administratief.

Officiële oproeping/sommatie.

* **Kernboodschap:** De heer J. Brand heeft een aanzienlijke achterstand in het betalen van standplaatsgeld voor zijn marktkramen. Hij wordt gesommeerd om op kantoor te verschijnen om dit op te lossen. * **Sanctie:** Als hij niet verschijnt, worden zijn kramen per direct van de Amsterdamse markten verbannen. Dit is een zware economische sanctie, aangezien hij kramen verhuurt aan andere marktlui ("Uw huurders"). * **Handgeschreven toevoeging:** De notitie onderaan is zeer relevant. Het lijkt een verslag van de afloop van het gesprek op 3 of 6 maart. Er is een betalingsregeling getroffen: Brand betaalt op 6 maart 10 gulden, en daarna wekelijks op dinsdag 10 gulden tot de schuld is voldaan. De opmerking "heeft afspr. dezelve" (of vergelijkbaar) bevestigt dat de afspraak is bekrachtigd. * **Taalgebruik:** Formeel en dwingend ("verwacht ik U", "mijnen kantore"), typisch voor overheidscommunicatie in het interbellum.

Dienstbrief / Oproeping

* **Inhoud:** De brief is een formele sommatie aan de heer M. Seeger. Hem wordt verweten dat hij op 25 februari 1939 marktmateriaal (zoals kramen of planken) heeft verhuurd voor de markt in de Jan Evertsenstraat zonder de vereiste vergunning. Hij wordt ontboden op het kantoor aan de Jan van Galenstraat om tekst en uitleg te geven. * **Handgeschreven annotaties:** Deze bieden inzicht in de administratieve afhandeling. De notitie "verzonden 7/3" bevestigt de verzenddatum. De aantekening linksboven ("Uitgekomen [...] 15/3 '39") suggereert dat de heer Seeger inderdaad is verschenen of dat de zaak op die datum is afgehandeld/onderzocht. * **Toon:** De toon is ambtelijk en streng. Er wordt direct gedreigd met een sanctie (het ontzeggen van de toegang tot de markten met materiaal) als de ontvanger geen gehoor geeft aan de oproep. * **Locatie:** Het genoemde adres "Jan van Galenstraat 14" was destijds de zetel van de Centrale Markthallen in Amsterdam, wat de afzender identificeert als de directie van deze gemeentelijke dienst.

Officiële sommatie / aanmaning.

* **Inhoud:** Het document is een laatste waarschuwing aan een exploitant van marktkramen (A.J. Roger). Hij heeft een achterstand in de betaling van het "standplaatsgeld". De toon is formeel en dreigend: indien er niet voor de genoemde datum wordt betaald, zal de vergunning worden ingetrokken. * **Terminologie:** Het gebruik van de 'y' in plaats van 'ij' (uiterlyk, Vrydag, mynen, zyn) is kenmerkend voor de ambtelijke spelling van die tijd. * **Adres:** De Jan van Galenstraat 14 in Amsterdam was (en is deels nog steeds) de locatie van de Centrale Markthallen, waar de administratie van de markten was gevestigd. * **Status:** De handgeschreven aantekening onderaan "17/3 1939" met paraaf geeft aan dat de betaling precies op de uiterste deadline (vrijdag 17 maart) is voldaan, waarmee intrekking van de vergunning werd voorkomen.

Officiële sommatiebrief/aanmaning.

* **Inhoud:** De brief is een laatste waarschuwing aan de heer Roger voor het niet betalen van staangeld en kramengeld. Hij krijgt een strikte deadline (14 juli 1939) om de schuld te voldoen bij het kantoor aan de Jan van Galenstraat. * **Sancties:** Bij niet-betaling dreigt de directeur de vergunning voor het plaatsen van kramen te laten intrekken door het College van Burgemeester en Wethouders. Dit zou betekenen dat de heer Roger zijn bedrijfsvoering (het verhuren van kramen aan marktkooplieden) niet langer op de Amsterdamse markten mag uitoefenen. * **Afhandeling:** De handgeschreven aantekening onderaan ("heeft 19/7 39 fr. betaald") suggereert dat de heer Roger uiteindelijk wel betaald heeft, hoewel dit enkele dagen na de gestelde deadline van 14 juli was.

Getypte brief (doorslag/archiefkopie).

* **Taalgebruik:** De brief is opgesteld in formeel, administratief Nederlands met de destijds gebruikelijke spelling (bijv. "den", "tusschen", "voormiddags"). * **Inhoud:** Het betreft een uitnodiging aan de heer Gorter voor een gesprek met de bedrijfschef, de heer J. Broerse. Dit gesprek moet plaatsvinden in de "Centrale Hal" (vermoedelijk de Centrale Markthallen aan de Jan van Galenstraat). * **Status:** De handgeschreven aantekening "verzonden 11/8" duidt erop dat dit een dossierkopie is waarbij de verzenddatum handmatig is bijgehouden door een administratief medewerker. * **Afkortingen:** * **d.d.:** de dato (gedateerd op). * **jl:** jongstleden (van de afgelopen maand). * **No.H.69:** Waarschijnlijk het nummer van het kantoor of de standplaats in de hal.

Officieel schrijven / Verklaring op briefpapier.

Dit document is een officiële opnameverklaring van het Nederlandsch-Israëlietisch Ziekenhuis (NIZ) voor de heer I. Bromet. Hij werd op 16 augustus 1940 opgenomen. De verklaring zelf is gedateerd op 2 september 1940, ruim drie maanden na de Nederlandse capitulatie. De vele handgeschreven aantekeningen wijzen op een intensief administratief traject na de uitgifte van de brief: * **Financieel:** Er wordt melding gemaakt van kleine bedragen ("tegoed") gekoppeld aan locaties (Waterlooplein, Westerstraat). Dit zou kunnen duiden op marktgelden of uitkeringen die nog openstonden. * **Vrijstelling:** De doorgehaalde tekst "Vrijstellen vanaf 11 Augst '40" suggereert dat er een poging is gedaan om een vrijstelling (mogelijk van werk of een andere verplichting) te regelen op basis van de ziekenhuisopname. * **Codering:** De rode aantekening "niet uitgedaan" en de diverse dossiernummers (86/30/1) wijzen op verwerking door een sociale dienst of een afdeling van de Joodse Raad (of een voorloper daarvan).

Handgeschreven notitie op een afgescheurd stuk papier.

* **Inhoud:** De tekst bestaat uit twee delen. Het bovenste deel is een moreel oordeel over een (niet nader genoemde) persoon: "Zoo jong en reeds zoo ver verdorven". Dit wijst op een ernstige afkeuring van het gedrag of de karakterontwikkeling van een jong persoon. Het onderste deel is een administratieve aantekening die bevestigt dat deze observatie "beleefd" is doorgegeven aan een zekere "Mevr. Ridder". * **Handschrift:** Het betreft een vlot, geoefend handschrift in een mid-20e-eeuwse cursiefstijl. Het taalgebruik is formeel en afstandelijk ("beleefd... meegedeeld"), wat duidt op een professionele of bureaucratische context. * **Paraaf:** Onderaan staat een paraaf die gelezen kan worden als 'aup'. Dit zijn waarschijnlijk de initialen van de ambtenaar of medewerker die de mededeling heeft gedaan of de notitie heeft opgesteld.

Formulier voor ziektemelding (kopie).

* **Administratieve nauwkeurigheid:** Het document is een officiële "ziektebrief" voor een gemeenteambtenaar. Het gebruik van een kopie (doorslag) was essentieel voor de dossieropbouw van de dienst Marktwezen. * **Functie:** De heer Blom was 'contrôleur (A)'. Dit suggereert een toezichthoudende rol op de Amsterdamse markten. Het nummer 98 is zijn persoonlijke personeelsnummer binnen de dienst. * **Stempels:** Het grote paarse stempel in het midden (`SA/60/1`) wijst op een centrale registratie bij de gemeentelijke administratie (Secretarie Afdeling). * **Persoonlijke gegevens:** Blom woonde aan het Zwanenplein 75 (Amsterdam-Noord). Zijn geboortejaar is 1893, wat betekent dat hij ten tijde van deze melding 46 of 47 jaar oud was. Hij zat in salarisgroep II, een gemiddelde rang voor die tijd.

Getypte pagina uit een officieel reglement of verslag van een vergadering betreffende marktregels.

De tekst beschrijft de strikte regelgeving rondom de bezetting van marktplaatsen in Amsterdam, specifiek gericht op het Waterlooplein. Er wordt een scherp onderscheid gemaakt tussen 'vaste' en 'losse' plaatshouders. De focus ligt op het voorkomen van misbruik: assistentie of vervanging mag niet leiden tot het feitelijk overdragen van de marktplaats aan derden buiten de wettelijke kaders (Artikel 17 van het Reglement op de Markten). De rol van de Directeur van het Marktwezen als beslisbevoegd orgaan is hierin centraal. De toevoeging onderaan door de heer Seegers duidt op een discussie over de inperking van het aantal personen dat als assistent of vervanger mag optreden.

Doorslag van een getypte brief met handgeschreven correcties en annotaties.

In deze brief wordt de heer D. Zwaan geïnformeerd over een vrijstelling van het betalen van 'marktgeld'. De heer Zwaan was blijkbaar werkzaam op de dagmarkt in de Dapperstraat (Amsterdam-Oost). Omdat hij is opgenomen in de **Opbouwdienst**, hoeft hij gedurende die periode geen staangeld te betalen, mits hij een bewijs van zijn commandant aanlevert. De brief hanteert de toenmalige spelling (vrygesteld, blykt, mynen) en de administratieve indeling van Amsterdam in wijken (Wyk 18). De handgeschreven correcties en de paraaf "M. de Haan" duiden op de interne administratieve verwerking van het document.

Typoscript (doorslag op dun papier).

Het betreft een formele brief gericht aan de heer D. Zwaan, woonachtig in de Wagenaarstraat in Amsterdam-Oost. De strekking van de brief is de bevestiging van een vrijstelling van het betalen van marktgeld voor zijn staanplaats op de dagmarkt in de Dapperstraat. Deze vrijstelling is gekoppeld aan het feit dat de geadresseerde is opgenomen in de "Opbouwdienst". Om de administratie te voltooien, dient hij een bewijs van zijn commandant te overleggen. Het document vertoont de kenmerken van een ambtelijke doorslag, inclusief handgeschreven correcties om de tekst grammaticaal sluitend te maken ("Naar aanleiding van *het* feit").

Melding van ziekteverzuim (kopie-exemplaar).

Het document is een officiële ziekmelding van een ambtenaar bij de Amsterdamse gemeentelijke dienst 'Marktwezen'. Het betreft de heer F. Reinen, geboren in 1890 en woonachtig in Sloterdijk. De administratieve precisie valt op: * **Status:** De betrokkene is een 'controleur (A)', werkzaam in 'vasten en vollen dienst' (vast dienstverband), vallend onder salarisgroep II. * **Codering:** De toevoeging "b2" bij de status ambtenaar verwijst waarschijnlijk naar een specifieke rechtspositionele categorie of schaal. * **Frequentie:** Dit is de tweede keer dat de heer Reinen in het jaar 1940 verzuimt. * **Adressant:** De melding is gericht aan Dr. J.P. Hofstee, die in die periode de controlerend gemeente-arts van Amsterdam was. Het grote paarse stempel (`Nº 8A 79 / M. 1940 31/5`) is een ontvangst- of registratiestempel van de medische dienst, gezet op de dag van verzending.

Marktvergunningskaart / Registratieformulier Marktwezen Amsterdam.

Dit document is een administratieve kaart van de Amsterdamse marktdienst betreffende de heer J. Jonker. Uit de kaart kunnen de volgende gegevens worden afgeleid: * **Beroep:** De heer Jonker was een marktkoopman in rijwielen (fietsen). * **Locatie:** Hij had een vaste staanplaats op de markt in de Uilenburg-buurt (aangegeven met het kruisje). * **Sociaal-economische status:** Hij ontving 'steun' (werkloosheidsuitkering) vanaf september 1939 tot maart 1940, wat duidt op een financieel moeilijke periode net voor de oorlog. * **Sanctie:** In mei 1940 is zijn marktvergunning ingetrokken. De redenen hiervoor waren dat hij niet kwam opdagen na een officiële oproeping en dat hij zijn marktgeld niet had betaald (wanbetaling). De intrekking werd met terugwerkende kracht per 21 april 1940 van kracht.

Doorslag van een getypte brief (officieel schrijven).

Deze brief is een zakelijke mededeling aan de heer J. Smits betreffende zijn ventvergunning. Uit de tekst blijkt dat Smits op 24 mei 1940 een verzoek heeft ingediend voor de verlenging van deze vergunning. De directeur antwoordt dat deze verlenging mogelijk is, maar pas op het moment dat Smits officieel ontslagen is uit de militaire dienst en zijn werkzaamheden als 'venter' (straathandelaar) weer kan hervatten. De brief is kort en formeel van toon.

Officiële waarschuwing/betalingsherinnering.

* **Inhoud:** Het document is een formele waarschuwing aan de heer A. Jansen wegens het niet tijdig betalen van "kramengeld". Kramengeld is de staangeldvergoeding die marktkooplieden aan de gemeente betaalden voor hun plek op de markt. * **Tijdslijn:** De waarschuwing is gedateerd op 28 februari 1940. De data linksonder (2 maart 1940, een zaterdag) wijzen mogelijk op een uiterste betaaldatum of een geplande controle. * **Afhandeling:** Uit de handgeschreven aantekening links blijkt dat de heer Jansen op 4 maart 1940 een bedrag van 2,50 (waarschijnlijk guldens) contant heeft betaald ("per kas"). Dit is vlak na de datum die onderaan vermeld staat. * **Administratie:** De naam "Fr. Müller" bovenaan is waarschijnlijk de naam van de behandelend ambtenaar of de ontvanger van de gelden. De codes linksboven duiden op een systematische archivering binnen een gemeentelijk dossier.

Document

Deze brief is een officiële disciplinaire maatregel gericht aan de heer D.M. Habermehl. De kern van de brief is de mededeling dat hem de toegang tot de Centrale Markt voor drie dagen wordt ontzegd (van 17 tot en met 19 juli 1940). De reden voor deze sanctie is dat de heer Habermehl op 11 juli van dat jaar twee personen, A. Duyser en W. Wiegers, toegang heeft verleend tot het marktterrein terwijl zij niet over een geldige toegangskaart beschikten. De directeur beroept zich bij het opleggen van deze straf op artikel 35, lid 1 van het Reglement op de Centrale Markt. De toon is zakelijk, formeel en beslist.

Administratieve notitie / Bijblad betreffende restitutie marktgeld.

Dit document is een ambtelijke notitie betreffende de terugbetaling (restitutie) van marktgeld aan de nabestaanden van de heer G. Groen. De heer Groen was een marktkoopman met een standplaats in de Ten Katestraat. Uit de aantekeningen blijkt dat de heer Groen op 28 oktober 1940 is overleden. Hij had vooruitbetaald voor het gehele tweede halfjaar van 1940 (een bedrag van 31,50 gulden). De ambtenaar berekent dat hij, tot aan zijn overlijden, slechts 18 weken gebruik heeft gemaakt van de standplaats. Tegen het geldende weektarief van 1,35 gulden had hij slechts 24,30 gulden hoeven betalen. Het verschil van 7,20 gulden wordt voorgedragen voor restitutie. Er wordt verwezen naar Artikel 36 van de "Verordening op de heffing van markt- standplaats- en rentgelden" als juridische grondslag voor deze teruggaaf.

Getypte brief (doorslag of kopie).

* **Inhoud:** De brief is een korte begeleidende mededeling. De directeur informeert de heer B. Schoo dat hij, zoals afgesproken, een kopie bijvoegt van een brief die diezelfde dag is verstuurd aan de directie van de Nederlandsche Akkerbouwcentrale (NAC). * **Vorm:** Het document is sober en zakelijk opgesteld op een schrijfmachine. Het gebruik van gespatieerde letters voor de plaatsnaam "B e e m s t e r" was destijds gebruikelijk voor nadruk in adressering. * **Status:** Het lijkt te gaan om een officieel afschrift of een dossierstuk, gezien de kenmerken en de summiere inhoud.

Document

* **Administratieve nauwkeurigheid:** Het document is een typisch voorbeeld van de rigide gemeentelijke bureaucratie in de jaren '40. Elke status (gehuwd/ongehuwd, tijdelijk/vast dienstverband) wordt nauwgezet aangekruist of doorgehaald. * **Functie:** De heer Hooft was 'contrôleur' (geschreven met het toen gebruikelijke accent) bij de Dienst Marktwezen. Gezien zijn personeelsnummer (101) en salarisgroep (II) betreft het een ervaren ambtenaar (hij is op dat moment 45 of 46 jaar oud). * **Medische controle:** Het formulier is gericht aan Dr. J.P. Hofstee. In deze periode was het gebruikelijk dat de 'controleerend gemeente-arts' onaangekondigd aan huis kwam (het opgegeven adres Veerstraat 37 III) om vast te stellen of de ambtenaar daadwerkelijk ziek was. * **Stempels:** Het grote paarse stempel geeft de archivering binnen de administratie aan voor het jaar 1941. ---

Ziekteverzuimformulier (kopie) van de Gemeente Amsterdam.

Dit document is een officiële ziektemelding van een gemeentelijke werknemer in Amsterdam tijdens de Tweede Wereldoorlog. Het betreft een "COPIE", waarschijnlijk bedoeld voor de administratie van de betreffende dienst (Marktwezen). Enkele details vallen op: * **Functie:** De heer Kerklingh was een geschoold arbeider ("electriciën") met nummer 89, ingedeeld als "werkman IIB". * **Bureaucratie:** Het formulier getuigt van een strakke controle; de melding wordt direct verzonden naar de controlerend gemeente-arts, Dr. J.P. Hofstee. * **Administratieve indeling:** Er wordt onderscheid gemaakt tussen ambtenaren en werklieden, en tussen vaste of tijdelijke dienst, waarbij de niet-relevante opties zijn doorgehaald. * **Status:** Het was zijn eerste ziektemelding van het jaar 1941.

Kopie van een ziekteverzuimformulier (ziektemelding).

Dit document is een administratief formulier ('Copie') van de Amsterdamse gemeentelijke dienst **Marktwezen** uit februari 1941. Het betreft een officiële melding van ziekteverzuim voor de werknemer **J. Gottmer**. Enkele opvallende kenmerken: * **Personeelsgegevens:** De heer Gottmer was werkzaam als 'schrijver' (administratief medewerker), ingedeeld in salarisgroep I. * **Administratieve controle:** De melding is gericht aan Dr. J.P. Hofstee, de controlerend gemeente-arts. Dit wijst op een strak gereguleerd systeem van verzuimcontrole bij de gemeente. * **Eerste verzuim:** Het formulier noteert specifiek dat dit het 'eerste' verzuimgeval van het betreffende jaar is voor deze persoon. * **Stempels:** Veel gegevens (zoals de naam, functie en het jaar) zijn met een stempel op het voorgedrukte formulier aangebracht, wat duidt op een efficiënte, routinematige bureaucratie.

Ziekteverzuimkaart (kopie/COPIE).

* **Administratieve aard:** Dit is een doorslag of kopie van een formeel formulier waarmee de afwezigheid wegens ziekte van een gemeenteambtenaar werd gemeld aan de controlerend arts. * **Status van de werknemer:** De heer Lobbes was een 'schrijver' (administratief medewerker) in vaste dienst bij de Dienst der Marktwezen. De classificatie 'IA-IA₁' en loongroep 'I' duiden op zijn specifieke positie in het ambtenarensalarissysteem van die tijd. * **Datering:** De kaart is opgesteld op de eerste dag van de ziektemelding (24 maart 1941). Het was zijn eerste ziekteverzuim in dat kalenderjaar. * **Gegevensregistratie:** Er is gebruikgemaakt van zowel stempels (voor vaste dienstonderdelen en de arts) als een typmachine voor de variabele gegevens. Het blauwe archiefstempel met kenmerk 'OA/45/1' is vermoedelijk later door het centraal archief toegevoegd.

Handgeschreven brief/verklaring betreffende ontvangen financiële steun.

Het document is een schriftelijke verantwoording van Dirk Visser over de hoogte van de door hem ontvangen sociale steun. De aanleiding voor de brief is een bericht dat de heer Moerkerk zou hebben bereikt (via ene Jan Zwarthoed) over mogelijke onregelmatigheden of onduidelijkheid over het totaalbedrag aan steun dat Visser ontvangt. Visser specificeert zijn wekelijkse (of maandelijkse) toelagen: 1. **Zuiderzeesteun (f 4,00):** Specifieke steun voor vissers. 2. **Hulpbetoon (f 5,00):** Algemene armensteun. 3. **Versterkende middelen (f 1,00):** Een toeslag bedoeld voor extra voeding of medicatie bij ziekte of zwakte. Het totaalbedrag van f 10,00 wordt door Visser expliciet bevestigd met de eedformule "naar waarheid", wat duidt op de noodzaak om aan te tonen dat hij niet onterecht teveel steun ontvangt.

Voorzijde van een envelop of omslag.

Het document is een geadresseerd stuk, waarschijnlijk een envelop of de buitenzijde van een dossier, gericht aan de "Inspecteur marktwezen" te Amsterdam. Het handschrift is verzorgd en typerend voor de vroege tot midden 20e eeuw. De rode stempels zijn officieel drukwerk van de Gemeente Amsterdam. De tekst "GEMEENTE AMSTERDAM" is zichtbaar rondom het wapen. De dubbele plaatsing van het stempel (boven en onder) suggereert dat dit papier specifiek bedoeld was voor officiële gemeentelijke correspondentie, waarbij het logo altijd zichtbaar zou zijn, ongeacht hoe het gevouwen werd of in een dossierkast werd geplaatst.

Brief (doorslag/doorschrijfexemplaar).

* **Inhoud:** De brief is een officiële waarschuwing aan de heer P. Roemer Jr. De directie van de Centrale Markt heeft geconstateerd dat de ontvanger goederen inkoopt bij handelaren die niet op het terrein van de markt gevestigd zijn. Dit wordt aangemerkt als een overtreding van artikel 5 van het marktreglement. * **Sanctie:** De ontvanger wordt expliciet gewaarschuwd dat bij voortduring van deze praktijken de toegang tot de Centrale Markt zal worden ontzegd. * **Taalgebruik:** Het taalgebruik is formeel en gebiedend, kenmerkend voor ambtelijke correspondentie uit die tijd. Opvallend is het gebruik van de letter 'y' waar men tegenwoordig 'ij' gebruikt (*My, by, nadrukkelyk, dergelyke, handelwyze*), wat destijds gebruikelijk was op schrijfmachines. * **Administratieve sporen:** De code "37/68/2 M" en de wijkvermelding "Wyk 25" duiden op een strak georganiseerde administratie en controle op de handel in Amsterdam tijdens de bezettingsjaren.

Zakelijke brief (geleidebrief bij huurcontract)

Deze brief dient als formele begeleiding bij de toezending van een geregistreerd huurcontract voor een pakhuisruimte op de Centrale Markt in Amsterdam (de huidige locatie van het Food Center Amsterdam aan de Jan van Galenstraat). De directeur van het Marktwezen wijst de huurder, de heer H.F. Spiering, expliciet op twee belangrijke verplichtingen: 1. **Onderhoud:** Op basis van het toenmalige Burgerlijk Wetboek (artikel 1619) is de huurder zelf verantwoordelijk voor kleine herstellingen en specifiek onderhoud aan zaken als rolluiken, ruiten en sloten. 2. **Reclame-uitingen:** Volgens het huurcontract (artikel 8) is het verboden om zonder schriftelijke toestemming van de directie reclameborden of andere aanduidingen op het gehuurde pand aan te brengen. Het document is representatief voor de formele, ambtelijke correspondentie van die tijd, met gebruik van archaïsche spelling ("pakhuisafdeeling", "reparatiën", "zooals") en beleefdheidsvormen ("heb ik de eer U", "U gelieve").

Getypte brief op officieel briefpapier.

Deze zakelijke brief dient als begeleidend schrijven bij een officieel huurcontract voor een pakhuisruimte op de Centrale Markt in Amsterdam. De directeur van het Marktwezen wijst de huurder, de heer J. Bekker, expliciet op twee belangrijke juridische en contractuele verplichtingen: 1. **Onderhoud:** Op basis van het toenmalige Burgerlijk Wetboek (art. 1619) is de huurder verantwoordelijk voor kleine herstellingen en dagelijks onderhoud (zoals ruiten en sloten). 2. **Reclame:** Het is strikt verboden om zonder schriftelijke toestemming borden of reclame-uitingen aan te brengen op het pand. De toon is formeel en afstandelijk, typerend voor de ambtelijke correspondentie van die tijd.

Dienstbrief / Rapportage

* **Inhoud:** De directeur van het Marktwezen rapporteert over een diefstal op de Centrale Markt door twee werknemers (een personeelslid van een grossier en een overkruier). Ze zijn betrapt op het stelen van twee zakken aardappelen. Hoewel de directeur hen reeds voor 14 dagen de toegang heeft ontzegd (zijn maximale bevoegdheid), adviseert hij de Wethouder om bij de Burgemeester aan te dringen op een ontzegging voor onbepaalde tijd. * **Personen:** * **J. Schulein:** wonende Tuinstraat 193 (Jordaan), werkzaam bij grossier Rijksen. * **B. Assink:** wonende Karthuizerstraat 8 hs (Jordaan), werkzaam als overkruier (iemand die goederen op handkarren vervoert). * **Juridische grondslag:** Er wordt verwezen naar Artikel 35, lid 1 en 2 van het Reglement op de Centrale Markt. Lid 1 geeft de directeur de macht voor een korte schorsing; lid 2 geeft de burgemeester de macht voor een definitieve/onbepaalde ontzegging. * **Opmerkelijk:** In de laatste alinea wordt vermeld dat het hun eerste overtreding is ("nimmer aan eenig strafbaar feit... schuldig gemaakt"). Desondanks pleit de directeur voor de zwaarst mogelijke maatregel (ontzegging voor onbepaalde tijd).

Getypte brief (doorslag of kantoorkopie).

* **Inhoud:** De brief is een formele oproep aan de heer Fonteijne om langs te komen voor een gesprek. De aanleiding is een brief die Fonteijne zelf op 3 december 1941 heeft gestuurd. Hij wordt niet bij de directeur zelf ontboden, maar bij de "bedrijfschef". * **Vorm:** Het document is opgesteld op dun doorslagpapier (of "flinterpapier"), wat gebruikelijk was voor het archiefexemplaar van verzonden correspondentie. De tekst is met een typemachine geschreven. * **Toon:** De toon is ambtelijk en zakelijk, kenmerkend voor de Nederlandse administratie in de eerste helft van de 20e eeuw. * **Locatie-aanwijzing:** De verwijzing naar de "Centrale Hal, No. H.69" is specifiek. Dit duidt op een groot complex met genummerde kantoorruimtes of standplaatsen.

Handgeschreven brief met ambtelijke kanttekeningen.

* **Inhoud:** De brief is een formele klacht van een toezichthouder (Benz) over drie specifieke marktkooplieden op de Dappermarkt. De klacht betreft het overschrijden van de toegestane ruimte op het trottoir ("uitstallen op het trottoir"). * **Handhaving:** Uit de krabbels onderaan blijkt dat de administratie de voorgeschiedenis van de handelaren direct heeft nagekeken. Het betreft recidivisten: L. v. Beem en E. Prys waren in juli 1940 al gestraft voor dezelfde overtreding. * **Oorlogstijd:** De notitie bij M. Goedel over de "verduisteringsvoorschriften" verwijst direct naar de maatregelen tijdens de Duitse bezetting, waarbij de markt op tijd leeg moest zijn zodat iedereen voor het donker binnen kon zijn en er geen licht naar buiten straalde. * **Administratieve tekens:** De blauwe letters 'F' en 'V' in de marge staan waarschijnlijk voor categorieën van handelaren of specifieke marktdossiers (mogelijk "Vaste" en "Filihouder" of een vergelijkbare administratieve indeling).

Verzoekschrift (handgeschreven brief).

* **Taal en Stijl:** De brief is geschreven in een formele, beleefde stijl die gebruikelijk was voor officiële correspondentie in het midden van de 20e eeuw (gebruik van "Den Heer", "beleefd verzoeken", "loonend", "teekent hij"). * **Kern van de aanvraag:** G.J. Hendrikse verzoekt om een "Expediteurskaart" (een vergunning voor transporteurs) voor de Centrale Markt in Amsterdam. De reden is economisch: hij wil kleine bestellingen voor een zekere heer Van Rekum gaan bezorgen met een handwagen. Het vervoer per paard en wagen is voor deze kleine klantenkring niet meer rendabel ("niet loonend"). * **Administratieve context:** De aantekening onderaan ("oproepen en brief terug") suggereert dat de administratie van plan was de aanvrager uit te nodigen voor een gesprek en het originele schrijven (of een kopie) te retourneren of intern af te handelen. De nummers bovenin duiden op een nauwkeurige archivering binnen het gemeentelijk apparaat of de marktmeester-administratie.

Afschrift van een officieel besluit van de gemeente Amsterdam.

* **Inhoud:** Het document betreft het herstel van een standplaatsvergunning. De heer Berkhout was zijn vergunning voor een vaste plek op de openbare weg (bijvoorbeeld voor een marktkraam of handel) kwijtgeraakt omdat hij zijn standplaatsgeld niet had betaald. Omdat hij de schuld inmiddels heeft voldaan ("aangezuiverd"), wordt de intrekking van zijn vergunning ongedaan gemaakt. * **Bestuurlijke wijziging:** Een cruciaal detail is de doorhaling van de woorden "EN WETHOUDERS" in de aanhef. Dit is een direct gevolg van de Duitse bezettingspolitiek. Vanaf 1941 werden de gemeenteraden en de colleges van burgemeester en wethouders in hun macht beperkt of opgeheven, en kreeg de burgemeester als enige het beslissingsrecht (het zogeheten 'leidersbeginsel' of burgemeestersregeringssysteem). Dit verklaart ook waarom in de tekst wordt gesproken over "**zijn** beschikking" in plaats van "hun beschikking". * **Authenticiteit:** De vermelding "(get)" voor de namen van Voûte en Franken geeft aan dat dit een officieel afschrift is; de originele handtekeningen staan op het moederdocument in het archief.

Officiële kennisgeving/strafbeschikking.

Dit document is een officiële mededeling van een disciplinaire maatregel tegen een burger, de heer B. Kuiper. De kern van de brief is de ontzegging van de toegang tot de Centrale Markt in Amsterdam voor een periode van veertien dagen. * **Aanleiding:** Het "verstoren van de goede orde" op de markt op 1 augustus 1942. Wat dit concreet inhield (een ruzie, zwarte handel, of een politiek gemotiveerd incident), wordt niet gespecificeerd. * **Juridische grondslag:** Artikel 35 van het Reglement op de Centrale Markt. * **Straf:** Een toegangsverbod van twee weken, met terugwerkende kracht ingaand op de dag van het incident. * **Escalatie:** De waarnemend directeur heeft de zaak voorgelegd aan de burgemeester om te bepalen of een langduriger verbod (uitsluiting) noodzakelijk is. Dit duidt erop dat de overtreding als ernstig werd beschouwd.

Officiële brief/kennisgeving.

Dit document is een formele begeleidende brief bij een geregistreerd huurcontract voor een pakhuisafdeling op de Centrale Markt in Amsterdam. De directeur van het Marktwezen wijst de huurder, de heer J. Leegwater, op twee specifieke verplichtingen: 1. **Onderhoud:** Conform artikel 1619 van het (toenmalige) Burgerlijk Wetboek komen kleine reparaties aan zaken zoals rolluiken, ruiten en sloten voor rekening van de huurder. 2. **Reclame-uitingen:** Artikel 8 van het contract verbiedt het aanbrengen van reclame of aankondigingen zonder voorafgaande schriftelijke toestemming van de directie. De toon is zakelijk en strikt juridisch, wat gebruikelijk is voor administratieve correspondentie van gemeentelijke diensten uit die periode.

Getypt zakelijk schrijven (doorslag/carbonkopie).

De tekst is een formele herinnering (rappel) van de Directeur van de Nederlandsche Groenten- en Fruitcentrale aan een zekere heer Poot. De toon is beleefd doch dwingend ("ten spoedigste", "dringend gewenscht"). Uit de tekst blijkt dat er op 6 en 17 augustus reeds eerder over deze zaak is gecorrespondeerd zonder dat daarop afdoende actie is ondernomen door de ontvanger. De kern van de zaak is de behoefte aan informatie over "genomen maatregelen" tegen bepaalde "grossiers" (groothandelaren). De afzender kan pas zelf tot actie overgaan ("dezerzijds... optreden") zodra de informatie van de heer Poot binnen is. De herhaling van de correspondentie binnen een tijdsbestek van nog geen drie weken wijst op een zaak met hoge prioriteit.

Getypte doorslag van een officiële brief.

Dit document is een zakelijke afwijzing van een verzoek om extra toewijzing van visproducten. Wat opvalt is de extreem korte verwerkingstijd: het verzoek van de heer Jansen kwam binnen op 21 oktober en de afwijzing werd twee dagen later, op 23 oktober, al verzonden. De tekst is gesteld in het formele Nederlands van die tijd (spelling met 'ch' zoals in "zeevisch" en "Visscherijcentrale"). De toon is strikt administratief en onverbiddelijk. Er wordt verwezen naar een "Commissie" die het onderzoek heeft ingesteld, wat duidt op een bureaucratische structuur om de schaarse middelen te beheren. De heer Jansen was waarschijnlijk een vishandelaar of restauranthouder aan de Lijnbaansgracht die probeerde meer voorraad te krijgen.

Een officiële afwijzingsbrief (doorslag) betreffende een aanvraag voor goederentoewijzing.

* **Type document:** Een officiële afwijzingsbrief (doorslag) betreffende een aanvraag voor goederentoewijzing. * **Inhoud:** De heer J. Broer uit Volendam krijgt bericht dat zijn verzoek om een toewijzing van mosselen is afgewezen. De beslissing is gebaseerd op een onderzoek door een commissie van de Visscherijcentrale. * **Toon:** Formeel, afstandelijk en administratief van aard. Er wordt geen specifieke reden voor de afwijzing gegeven, anders dan dat hij na onderzoek niet in aanmerking komt. * **Taalgebruik:** Typisch zakelijk Nederlands uit de eerste helft van de 20e eeuw (bijv. "U mede deel ik", "desbetreffend verzoek", "geen gevolg worden gegeven").

Doorslag van een getypte zakelijke brief.

* **Inhoud:** De brief is een formele afwijzing van een verzoek van de heer Dunbroek. Hoewel het specifieke verzoek niet wordt genoemd, blijkt uit de context dat Dunbroek waarschijnlijk heeft gevraagd om een administratief overzicht van zijn aankopen. De directeur wijst dit af vanwege de hoeveelheid werk die dit met zich mee zou brengen ("de daaraan verbonden werkzaamheden"). * **Toon:** De toon is ambtelijk en beslist. Het woord "niet" is onderstreept om de afwijzing te benadrukken. De ontvanger wordt gewezen op zijn eigen verantwoordelijkheid om zijn administratie bij te houden middels de verstrekte kassabons. * **Taalgebruik:** Er wordt gebruikgemaakt van de toenmalige spelling (bijv. "aankoopen", "Gemeentelijken Vischafslag") en formele zinsconstructies ("d.d. 5 dezer", "daarin vervatte").

Briefkaart (postwaardestuk)

* **Formaat en type:** Het betreft een standaard briefkaart met een ingedrukt postzegelbeeld van 4 cent. Dit type zegel (ontworpen door J. Veth) werd vanaf 1924 gebruikt voor het binnenlandse briefkaarttarief. * **Handschrift:** Het adres is geschreven in een vlot, enigszins sierlijk cursief handschrift dat typerend is voor het begin van de 20e eeuw. De hoofdletter 'H' en 'R' van de naam zijn met krullen aangezet. * **Correcties:** Op de voorgedrukte kaart is "MW." (Mevrouw) met inkt doorgehaald, aangezien de kaart geadresseerd is aan "Den Heer". * **Annotaties:** De handgeschreven notitie "9 uur" linksboven kan wijzen op het tijdstip van bezorging of een afspraak waar de (niet zichtbare) tekst aan de achterzijde naar verwijst.

Getypt verzoekschrift (typoscript).

In dit schrijven beklaagt C. Blom zich over zijn financiële situatie na zijn promotie tot Marktmeester. De kern van zijn bezwaar is een klassiek voorbeeld van een "promotieval": * **De verhoging:** Hij kreeg een loonsverhoging van 200 gulden per jaar (ca. 16,67 gulden per maand). * **De inhoudingen:** Door deze stijging verloor hij echter zijn duurtetoeslag (inflatiecorrectie) van 8,33 gulden en zijn kledinggeld van 6,50 gulden. * **Het resultaat:** Onder de streep houdt hij slechts circa 2 gulden per maand extra over. Omdat hij als Marktmeester (in tegenstelling tot sommige collega's) geen uniform krijgt, moet hij zijn eigen "burger-kleeding" gebruiken tijdens het werk. Gezien de schaarste en de slijtage van kleding in oorlogstijd, betekent dit dat hij er netto waarschijnlijk op achteruitgaat vergeleken met zijn vorige functie als controleur. Hij verzoekt de directeur dan ook om hem een uniform toe te wijzen.

Officiële correspondentie / Begeleidende brief bij huurcontract.

Het document is een formele kennisgeving van de Directie van het Marktwezen aan een huurder, de heer J.C. Cramer. De kern van de brief is de verzending van een officieel huurcontract voor een "pakhuisafdeeling" (sectie E, nummer 21) op het terrein van de Centrale Markt in Amsterdam-West. De brief bevat specifieke instructies over de betalingsvoorwaarden: 1. **Huurprijs:** f 66,67 per maand (een aanzienlijk bedrag voor die tijd). 2. **Betalingstermijn:** Binnen zes dagen na de eerste van de maand (waarbij de standaardtekst "twee dagen" handmatig is gewijzigd naar "zes"). 3. **Onderhoud:** De huurder wordt gewezen op artikel 1619 van het Burgerlijk Wetboek, wat betekent dat klein onderhoud (zoals sloten en ruiten) voor eigen rekening komt. 4. **Reclame:** Er geldt een strikt verbod op het aanbrengen van borden of reclame zonder voorafgaande schriftelijke toestemming van de directeur. Opvallend is het gebruik van een invulformulier waarbij "wekelijks" is doorgehaald ten gunste van "maandelijks", wat duidt op een standaardisatie van de administratieve processen bij het Marktwezen.

Inspectierapport / Dienstverslag.

* **Inhoud:** Het document is een verslag van een onverwachte personeelscontrole tijdens de avond-/nachtdienst. De rapporteur (Vogelaar) controleert of de bewakers en controleurs op hun post zijn. * **Opvallende zaken:** * **Discipline:** Er wordt kritisch gekeken naar de afwezigheid van Controleur Marinus, die blijkbaar zijn post verliet om te eten omdat hij zijn brood vergeten was. * **Luchtgevaar:** Het document vermeldt dat de controleurs moesten "schuilen tegen luchtgevaar". Dit duidt op een luchtalarm tijdens de Tweede Wereldoorlog, wat in 1943 in Amsterdam zeer frequent voorkwam. * **Veiligheidsmanco:** De melding dat "Deur 72" niet was afgesloten door de Veiling is een formeel punt van kritiek op de beveiligingsprocedure. * **Marginale opmerkingen:** De rode aantekeningen zijn correcties of vragen van een superieur (de bedrijfsleider of een hoofdinspecteur) die de exacte tijdstippen van de incidenten ("Hoe laat?") probeert te verifiëren.

Officiële kennisgeving/strafbeschikking (doorslag van een getypt document).

In deze brief stelt de directeur van de Amsterdamse Centrale Markt de heer B. Berendse op de hoogte van een disciplinaire maatregel. De heer Berendse heeft op 3 november 1943 geprobeerd om met zijn persoonlijke toegangsbewijs iemand anders (een "derde") toegang tot de markt te verschaffen. Op basis van artikel 35 van het marktreglement wordt hij hiervoor gestraft met een ontzegging van de toegang voor de duur van veertien dagen, specifiek van 15 tot en met 28 november 1943. Het document is een typisch voorbeeld van de strikte bureaucratische handhaving op openbare instellingen tijdens de oorlogsjaren.

Zakelijke brief.

De brief is een formeel schrijven van de Directie van het Marktwezen aan een handelaar, de heer F. Kroes, die een pakhuisruimte huurt op de Centrale Markt in Amsterdam. Enkele opvallende aspecten in de tekst: * **Aanpassingen in de termijnen:** De standaard getypte tekst die spreekt over een "wekelijks verschijnende" termijn en betaling binnen "twee" dagen is doorgehaald en handmatig (met typemachine en pen) aangepast naar "maandelijks op den eersten" en een termijn van "zes" dagen. Dit duidt op een individuele afspraak of een gewijzigde algemene regel voor dit type contract. * **Financiën:** De huurprijs bedraagt 8,00 gulden per maand. Betaling geschiedt contant op kantoor of via het Gemeentelijk Girokantoor (rekening 74). * **Onderhoud en Regels:** De huurder wordt gewezen op zijn wettelijke plicht (BW art. 1619) om zelf voor kleine reparaties (ruiten, sloten) te zorgen. Daarnaast wordt streng gewezen op het verbod op ongeautoriseerde reclame-uitingen aan de buitenzijde van het gehuurde pand.

Dienst-envelop of voorblad van een officiële zending.

Het document is een zakelijke correspondentie uit de Tweede Wereldoorlog, verzonden door een onderzoeksinstituut dat onder de directe verantwoordelijkheid van het Departement van Landbouw en Visscherij viel. De geadresseerde, de heer G.F. Sixma, was een prominente figuur binnen de Amsterdamse gemeentelijke administratie als directeur van het Marktwezen. Het adres, Jan van Galenstraat 14, is de locatie van de Centrale Markthal in Amsterdam. Het feit dat het een 'Dienst'-zending betreft, wijst op officiële overheidscommunicatie die destijds portvrij of via een speciaal tarief verzonden werd.

Getypte brief / ambtelijke kennisgeving.

De brief is een formeel, administratief verzoek aan de heer Pouw om de beveiliging van een voorheen door hem gebruikt pakhuis op de Centrale Markt over te dragen. De toon is zakelijk en dwingend, zoals gebruikelijk voor ambtelijke correspondentie uit die tijd. Interessant is de specifieke instructie: als het originele slot met één sleutel niet meer aanwezig is, moet de ontvanger op eigen kosten een nieuw slot met twee sleutels aanleveren. Dit duidt op een strikt beheer van de marktfaciliteiten. De afkorting "wnd." onder de ondertekening staat voor "waarnemend".

Ziekteverzuimkaart (formulier voor melding van een ziektegeval).

* **Status van de werknemer:** De heer Bakker was een ervaren ambtenaar (gezien zijn geboortejaar 1890 was hij 52 jaar oud) in de functie van controleur-marktopzichter. Hij viel onder salarisgroep III. * **Langdurig verzuim:** Het document is opmerkelijk vanwege de duur van de ziekte. Bakker was vanaf 16 mei 1942 tot het einde van dat jaar (31 december) onafgebroken ziek, wat neerkomt op 195 dagen verzuim in 1942 alleen. * **Administratieve vertraging:** Hoewel de ziekte in mei 1942 begon, is deze specifieke kopie van de kaart pas op 28 januari 1943 gedateerd. De handgeschreven rode aantekening dient waarschijnlijk om te verduidelijken dat dit geen nieuwe ziekmelding voor 1943 is, maar een voortzetting van het lopende geval uit het vorige jaar. * **Locatie:** Het woonadres (2e Van der Helststraat 39 III) bevindt zich in de Pijp, op steenworp afstand van de Albert Cuypmarkt. Dit is zeer logisch voor een functionaris van de Dienst van het Marktwezen.

Officiële kennisgeving/brief betreffende een marktontzegging.

Dit document is een formele kennisgeving van de verlenging van een toegangsverbod voor de Centrale Markt in Amsterdam. De heer Slatman was aanvankelijk voor veertien dagen de toegang ontzegd, maar deze straf wordt hier door de burgemeester verlengd naar vier maanden. De redenen voor de straf zijn tweeledig: 1. **Onbevoegde groothandel:** Het handelen als groothandelaar zonder de benodigde vergunningen of status. 2. **Overtreding van de maximumprijs:** Het verkopen van goederen boven de door de overheid vastgestelde prijzen. De administratieve aantekeningen zoals "afgedaan" en diverse parafen duiden op de verwerking binnen het gemeentelijk apparaat. De naam "Voûte" (Edward Voûte) bevestigt dat dit een besluit is van de toenmalige pro-Duitse burgemeester van Amsterdam. ---

Formulier voor "Lichte Dienst" (kopie), bestemd voor de controlerend gemeente-arts.

Dit document is een officiële kennisgeving van de Amsterdamse Dienst van het Marktwezen aan de controlerend gemeente-arts betreffende de inzet van een ambtenaar op 'Lichte Dienst'. **De kerngegevens zijn:** * **Betrokkene:** C.L.J. Lak, een controleur (nr. 139) bij de markten, geboren in 1904. Hij woonde ten tijde van de aanvraag op het Krugerplein in Amsterdam-Oost. * **Medische context:** De heer Lak was sinds 28 december 1942 ziek (zijn vierde ziektegeval). Per 8 maart 1943 is hij herstellende genoeg om weer te werken, maar nog niet volledig belastbaar. Hij wordt daarom voor 'Lichte Dienst' (L.D.) ingezet. * **Administratieve status:** Hij is een mannelijke ambtenaar in vaste dienst, ingedeeld in salarisgroep II. Het formulier dient om de medische controle op ambtenaren te stroomlijnen. De gemeente-arts hield toezicht op het ziekteverzuim en de re-integratie van gemeentepersoneel.

Officieel formulier (doorslag/kopie) betreffende 'Lichte Dienst' (L.D.) wegens ziekte.

* **Personeelsadministratie:** Het document betreft de administratieve afhandeling van een ambtenaar die na een ziekteperiode van een week (16 t/m 22 maart 1943) weer aan de slag gaat, maar in 'Lichte Dienst'. * **Functie en status:** De heer Joghems was een "Chef-marktopzichter" met salarisgroep IV, wat wijst op een leidinggevende functie binnen de gemeentelijke marktdienst. Het adres "Potgieter 10" verwijst waarschijnlijk naar de Potgieterstraat in Amsterdam. * **Administratieve proces:** Het formulier dient als notificatie aan de controlerend gemeente-arts. De paarse stempel met de datum 31/3 suggereert dat de administratieve verwerking door een andere afdeling later in de maand plaatsvond. * **Terminologie:** "Vasten dienst" duidt op een vaste aanstelling (in tegenstelling tot tijdelijke dienst).

Kennisgeving van een ziektegeval (kopie).

* **Inhoud:** Dit formulier is een administratieve melding van de ziekte van een gemeenteambtenaar. Het document bevat persoonlijke gegevens (naam, adres, geboortedatum) en werkgerelateerde informatie (functie, salarisgroep, verzuimhistorie). * **Status:** Het document is gemarkeerd als "COPIE", wat aangeeft dat het origineel waarschijnlijk naar de controlerend arts of de personeelsadministratie is gegaan, terwijl dit exemplaar voor het dossier van de dienst zelf was. * **Personeelsgegevens:** De heer Barbiers was op dat moment 43 jaar oud en woonde op de Marnixstraat 101. Het feit dat dit zijn vierde verzuim van het jaar was, suggereert een broze gezondheid of wellicht andere omstandigheden. * **Stempel:** De grote blauwe stempel bevat administratieve codes die waarschijnlijk refereren aan de inschrijving in het ziekteregister van de betreffende maand (september 1943).

Ambtsbericht / Inspectierapport (Afschrift).

Dit rapport documenteert een onderzoek naar de bedrijfsvoering van groenteboer J.H. Brockhoff tijdens de Duitse bezetting. De aanleiding was een klacht van een klant (Mevr. Visser) over de verdeling van fruit. De inspecteur (De Grebber) onderzoekt verschillende locaties: de winkel, een garage en een externe kelder. De bevindingen zijn tweeledig: 1. **Verdachte omstandigheden:** In een kelder aan de Jacob Obrechtstraat wordt een kist appelen gevonden. Brockhoff claimt eigen gebruik, maar de inspecteur trekt dit in twijfel gezien de afstand tot zijn woning en geruchten over "clandestiene" (zwarte markt) voorraad. Ook ontbreken prijsaanduidingen in de winkel. 2. **Legitieme handel:** Bij een controle op de levering van bloemkool aan een zorginstelling (het tehuis van Mevr. Colsen-Timmer) blijkt Brockhoff zich juist keurig aan de regels en de normale prijzen te houden. De toon van het rapport is zakelijk en observerend, waarbij de rapporteur een duidelijke scepsis toont ten aanzien van de verklaringen van de handelaar over de voorraad appelen.

De voorzijde van een envelop of officieel poststuk (vensterenvelop-formaat of kaart).

Het document is een officieel poststuk gericht aan de heer O.W.D. Wappler. De adressering in het Duits ("Herrn") kan wijzen op een correspondentie tijdens de bezettingsjaren (1940-1945) of met een Duitstalige ingezetene. De aanduiding "Frankeering in afrekening" wijst op een zakelijke postovereenkomst met de PTT waarbij de porto achteraf wordt voldaan, gebruikelijk voor gemeentelijke diensten. De Keizersgracht 810 is een historisch pand in Amsterdam. De afzender, het Marktwezen, was gevestigd bij de Centrale Markthallen aan de Jan van Galenstraat. De diverse vage teksten en spiegelbeelden op het papier suggereren dat dit document in een stapel heeft gelegen waarbij inkt van andere (natte) stempels of carbonpapier is overgegaan op dit oppervlak.

Officiële kennisgeving/brief (doorslag of origineel op briefpapier zonder voorgedrukt hoofd).

Dit document is een formele bevestiging van de herbenoeming van de heer C.F. Sixma tot lid van de Raad van Bijstand van de Ondervakgroep Veilingen van Visch. De brief is gedateerd in februari 1944, midden in de Tweede Wereldoorlog. Opvallend is de administratieve structuur die uit het document blijkt. De "Ondervakgroep" valt onder de "Bedrijfsgroep Groothandel". Dit wijst op de nationaalsocialistische ordening van het bedrijfsleven tijdens de bezetting (de zogenaamde 'vaksgewijze organisatie' of 'Organisatie-Besluit 1941'), waarbij de economie in strakke groepen en ondergroepen werd verdeeld onder toezicht van de bezetter. De vele stempels bovenin suggereren dat dit document deel uitmaakte van een uitgebreid archiefsysteem, waarbij de "M" mogelijk staat voor 'Ministerie' (bijv. van Landbouw en Visserij) of een specifieke afdeling binnen de bedrijfsorganisatie. Onderaan de brief heeft de ontvanger (Sixma) waarschijnlijk in potlood een concept opgesteld voor zijn bedankbrief, waarin hij de ontvangst van de kennisgeving bevestigt.

Officiële brief op briefpapier van de gemeente.

Deze brief bevat het medisch oordeel van de Amsterdamse GGD over de arbeidsgeschiktheid van een burger, de heer G. Boeske. De heer Boeske was werkzaam als "kleinhandelaar in visch" (visboer). Uit het onderzoek van de GGD is gebleken dat hij fysiek slechts in staat is tot "zeer licht werk". De crux van het advies ligt bij de praktische uitvoering van zijn beroep: het rijden van een handkar. Omdat dit fysiek te zwaar voor hem is bevonden, wordt hij officieel "ongeschikt" geacht voor zijn functie. De brief laat de mogelijkheid open voor een herkeuring na zes maanden, wat duidt op een medische conditie die mogelijk kan verbeteren of een standaardprocedure voor tijdelijke arbeidsongeschiktheid. Administratief valt op dat de brief meerdere kenmerken en stempels bevat (zoals het paarse stempel onderaan), wat wijst op een zorgvuldige archivering door de afdeling Marktwezen.

Getypte officiële brief met handgeschreven kanttekeningen.

* **Inhoud:** De brief is een formele oproep aan de heer W. Botter voor een gesprek op het kantoor van de directeur. De handgeschreven notitie verduidelijkt dat de zaak betrekking heeft op een kwestie rondom de levering of administratie van "aal en fijne zeevisch" (hoogwaardige vissoorten zoals paling). * **Terminologie:** De term "hersteld" in de kanttekening suggereert een administratieve correctie, mogelijk met betrekking tot toewijzingen (quota) of vergunningen die eerder waren ingetrokken of onjuist waren verwerkt. * **Functionaris:** De naam "v. Beeren" (vermoedelijk J. van Beeren) verwijst naar een ambtenaar of bewindvoerder die belast was met het toezicht op de visserijsector binnen de bureaucratie van de bezettingstijd. * **Locatie:** Het adres Jan van Galenstraat 14 was tijdens de bezettingsjaren de zetel van de *Nederlandsche Visscherij Centrale* (N.V.C.) en het *Bureau Visscherij* van het Rijksbureau voor de Voedselvoorziening.

# TRANSCRIPTIE **No 37/119, M. 1939** R A P P O R T.

# TRANSCRIPTIE **Nº 53 / 5 / 1 M. 1939 12/1**

# TRANSCRIPTIE **Nº 53/89/ M. 1939** R A P P O R T ----------- 23/11

# TRANSCRIPTIE No.33/8/3 M.1939 10/3. AFSCHRIFT. ----------------------------------------------------------------------

# TRANSCRIPTIE № 29/20 M. 1939