Wessels krijgt (De heer)
Bekijk Verhaal ➔AI-Synthese 51
De heer Wessels, geboren in 1919, was actief als marktkoopman in Amsterdam tussen 1939 en 1944. Hij was betrokken bij het distributiestelsel en de voedselvoorziening, met name in de Centrale Hal en op de Bloemenmarkt. Zijn activiteiten werden geregistreerd door de Joodsche Raad en betroffen onder andere het beheer van markthoofdmannen op Amstelveld.
Lotgevallen
Handel
Bron-evidence
Deze gebeurtenissen staan op documenten die aan deze persoon gekoppeld zijn, maar zijn nog niet als hard persoonsfeit bevestigd.
Naar aanleiding van Uw brief d.d. 9 dezer verleen ik U hierbij, gedurende den tijd, dat Uw echtgenoot gemobiliseerd is, toestemming zich des Maandags op Uw plaats op de markt Albert Cuypstraat te laten vervangen door Uw zwager A. Snoek
Naar aanleiding van Uw brief d.d. 3 September j.l. bericht ik U, dat geen vrijstelling van betaling van marktgeld kan worden verleend
bericht ik U, dat geen vrijstelling van betaling van marktgeld kan worden verleend
De aan Uw echtgenoot verleende marktplaats op de markt Gaaspstraat zal derhalve worden ingetrokken
Archiefdocumenten
Officiële brief (doorslag van een getypt origineel).
* **Inhoud:** De brief is een officiële aanzegging van een sanctie. De heer Wagenaar krijgt een tijdelijk toegangsverbod voor de Centrale Markt opgelegd. * **Aanleiding:** De ontvanger heeft op 19 januari een persoon genaamd F. Thysen toegang verleend tot de markt terwijl deze persoon niet over een geldige toegangskaart beschikte. * **Juridische grondslag:** De maatregel is gebaseerd op artikel 35, lid 1 van het 'Reglement op de Centrale Markt'. * **Sanctie:** Een ontzegging van de toegang voor de duur van drie dagen: van maandag 23 tot en met woensdag 25 januari 1939.
Officiële correspondentie / brief.
De brief is een zakelijke, ambtelijke mededeling betreffende een restitutie van een klein bedrag (0,97 gulden). De heer Helmstadt krijgt dit geld terug omdat hij blijkbaar een borg of leges heeft betaald voor een marktvergunning die hij uiteindelijk niet heeft verkregen of waar hij geen recht op had. De toon is formeel en volgt de destijds gebruikelijke spelling ("eener", "teekend", "mijnen kantore"). Opvallend is de administratieve precisie voor een bedrag dat zelfs voor 1939 gering was (vergelijkbaar met ongeveer 10 euro nu).
Officiële aanmaning / betalingsherinnering.
Deze brief is een formele herinnering betreffende een openstaande schuld uit het jaar 1937. De ontvanger, de heer M.J. Smit uit Amstelveen, had in 1937 een standplaats voor tuinders op de Amsterdamse Centrale Markt waarvoor hij in totaal 90 gulden verschuldigd was. De brief specificeert de opbouw van het resterende bedrag: * Oorspronkelijke schuld: ƒ 90,00 * Reeds betaald: - ƒ 31,50 * Kwijtschelding: - ƒ 37,50 (omdat de heer Smit vanaf 1 augustus 1937 zijn producten via de veiling is gaan verkopen) * **Restantbedrag: ƒ 21,00** De heer Smit krijgt een krappe twee weken de tijd (tot 12 juni 1939) om dit bedrag te voldoen, hetzij via de gemeentegiro, hetzij contant aan het loket van de Centrale Markt.
Doorslag van een getypte brief met handgeschreven aantekeningen.
Dit document betreft een officiële vergunning voor vervanging op een marktplaats. De ontvanger, de heer Salomon Italiaander, was een marktkoopman die vanwege de algemene mobilisatie zijn militaire dienstplicht moest vervullen. De brief bevat een opvallende typefout: er staat "Ten Katesbraat" in plaats van **Ten Katestraat**, een bekende marktlokatie in Amsterdam-West. De heer Italiaander krijgt toestemming om zijn nering tijdelijk over te dragen aan L. Kuhleman, zodat hij zijn staanplaats niet verliest terwijl hij onder de wapenen is. De aanduiding "2 - II 5 R I" staat voor de 2e compagnie van het IIe bataljon van het 5e Regiment Infanterie.
Doorslag van een officiële brief.
Deze brief is een formeel besluit waarin de directeur van een Amsterdamse overheidsdienst toestemming verleent aan de heer D. Hofman. De kernpunten zijn: * **Inhoud:** De heer Hofman krijgt toestemming om zich op zijn marktplaats aan de Ten Katestraat te laten bijstaan door zijn zoon. * **Beperking:** Er wordt uitdrukkelijk vermeld dat het gaat om "bijstaan" en niet om "vervangen". Dit betekent dat de heer Hofman zelf aanwezig moet blijven op de markt. * **Geldigheid:** De toestemming geldt "tot wederopzegging", wat betekent dat de instantie het recht behoudt om deze op elk moment in te trekken. * **Aanleiding:** Het is een reactie op een verzoekbrief van de heer Hofman van 7 maart 1939.
Getypte brief met handgeschreven kanttekeningen.
Deze ambtelijke brief is een formele beslissing op een verzoek van de heer H.J. Unger. De kern van de zaak is een ontheffing van de aanwezigheidsplicht op de Albert Cuypmarkt in Amsterdam. * **Besluit:** De heer Unger krijgt eenmalig uitstel van maximaal drie maanden (gerekend vanaf de datum van de brief) voor het bezetten van zijn marktplaats. * **Toon:** De toon is zakelijk en autoritair. Er wordt expliciet gewaarschuwd dat dit uitstel een uitzondering is en dat een volgende aanvraag zal worden afgewezen ("niet andermaal een dergelyk uitstel"). * **Taalgebruik:** Het document hanteert formeel Nederlands van voor de oorlog, met archaïsche termen zoals "na dato dezes" (vanaf deze datum) en "andermaal" (nogmaals). Opvallend is de spelling met de "y" in woorden als "hierby" en "dergelyk", wat destijds op typemachines en in bepaalde administraties gebruikelijk was. * **Administratieve sporen:** De handgeschreven notitie "Verzonden 24/5" geeft aan dat de brief de dag na de type-datum daadwerkelijk de deur uit is gegaan. "M. de Leer" is vermoedelijk de naam van de ambtenaar die de zaak behandelde of de brief parafeerde.
Document
Deze brief is een administratieve mededeling van de Dienst van het Marktwezen in Amsterdam aan een particulier of ondernemer, de heer B. Roof. De kern van de brief is tweeledig: 1. **Marktgeld en Havengeld:** De heer Roof krijgt een afschrift van een formulier betreffende het verschuldigde marktgeld voor de brandstoffenmarkten in 1939. Dit formulier dient hij tevens te gebruiken om bij de Havendienst een vermindering van havengeld aan te vragen. Dit wijst erop dat de heer Roof waarschijnlijk een brandstoffenhandelaar was die gebruikmaakte van zowel de marktfaciliteiten als de Amsterdamse wateren (bijvoorbeeld met een dekschuit of lichter). 2. **Betalingsregeling:** Er is onduidelijkheid over het precieze bedrag van de kwartaaltermijnen. De directeur corrigeert een bedrag van *f* 91,68 naar *f* 91,75 (totaal *f* 367,- per jaar). Tevens wordt er coulance getoond voor een betalingsachterstand van de eerste termijn (vervallen op 1 januari), waarbij een afbetalingsregeling in drie delen wordt goedgekeurd. De toon is formeel en zakelijk, kenmerkend voor de vooroorlogse gemeentelijke bureaucratie.
Getypte brief (doorslag of kantoorkopie).
Deze korte administratieve brief betreft een besluit over openstaande schulden van een tuinder aan de Centrale Markt in Amsterdam. De kernpunten zijn: * **Kwijtschelding:** De heer Harte krijgt een aanzienlijk bedrag van 67,50 gulden kwijtgescholden aan "plaatsgeld" (huur voor een standplaats) over het jaar 1938. * **Reden:** De kwijtschelding is gebaseerd op het feit dat de geadresseerde zijn vaste tuindersplaats niet meer fysiek bezette, hoewel hij zijn producten nog wel via de veiling van de Centrale Markt verkocht. * **Restschuld:** Er blijft een klein bedrag van 4,50 gulden openstaan dat direct betaald moet worden. * **Taalgebruik:** Het document hanteert de voor die tijd gebruikelijke formele spelling en stijl (bijv. "kwytschelding", "terwyl", "zulks").
Getypte brief (doorslag of kopie) met handgeschreven kanttekeningen.
* **Inhoud:** De brief dient als een officiële mededeling over een financiële verrekening. De heer Kuyper krijgt een kwijtschelding van 15 gulden voor het zogenaamde 'plaatsgeld' van de Centrale Markt over het jaar 1938. De reden hiervoor is dat hij zijn fysieke tuindersplaats niet meer gebruikte, hoewel hij nog wel producten liet veilen. Er resteert echter nog een schuld van 3,50 gulden die hij alsnog moet voldoen. * **Taalgebruik:** Het taalgebruik is formeel en zakelijk, kenmerkend voor ambtelijke correspondentie uit het interbellum (bijv. "Hiermede", "zulks", "ten spoedigste gelieve"). * **Staat van het document:** Het document lijkt een administratief doorslagexemplaar, gezien de aanwezigheid van parafen en verzendnotities die doorgaans op het archiefstuk en niet op de originele verzonden brief staan.
Officiële brief (getypt doorslagje of afschrift).
Deze brief is een formeel besluit van de gemeente Amsterdam (waarschijnlijk de dienst Marktwezen) aan een marktkoopman, de heer H. Bootsma. * **Toestemming voor hulp:** De heer Bootsma krijgt toestemming om zich op zijn vaste plek op de Dappermarkt te laten helpen door een zekere P. Kalkwerf. * **Bijstaan versus Vervangen:** Er wordt expliciet benadrukt dat het gaat om "bijstaan" en uitdrukkelijk "niet vervangen". Dit betekent dat de vergunninghouder (Bootsma) in principe zelf aanwezig moet zijn op de markt; Kalkwerf mag enkel als assistent optreden. * **Wijziging in personeel:** De nieuwe toestemming vervangt een eerdere regeling waarbij een zekere Mej. M. Zwarts hem hielp. Haar toestemming komt hiermee te vervallen. * **Locatie:** De Reinwardtstraat ligt in de Dapperbuurt, op steenworp afstand van de Dappermarkt waar Bootsma zijn standplaats had. Dit was destijds zeer gebruikelijk voor marktkooplieden.
Officieel schrijven / Afschrift van een kennisgeving.
Dit document is een officieel afschrift van een besluit van de **Nederlandsche Visscherijcentrale (NVC)**. De kern van de brief is de toekenning van een importquota aan de heer **H. Wijnschenk** uit Amsterdam. * **Inhoud:** De heer Wijnschenk krijgt toestemming om 3.000 kilogram netto aan verse, gekoelde of bevroren zeevis (met uitzondering van haring) te importeren uit Denemarken. De toewijzing heeft een beperkte geldigheidsduur van ongeveer één maand (12 november tot 15 december 1938). * **Administratieve weg:** De centrale stuurt de toewijzing (met nummer 1532) naar de Kamer van Koophandel in Amsterdam, die vervolgens de feitelijke vergunningen voor de ondernemer verzorgt. * **Terminologie:** Het gebruik van de spelling met '-ch' (*visscherij*, *zeevisch*) is kenmerkend voor de schrijftaal van vóór de spellinghervorming van maart 1947. De afkorting "W.g." staat voor "Was getekend", wat aangeeft dat dit een kopie is van het originele, ondertekende document.
Getypte brief (aanmaning) met handgeschreven kanttekeningen.
* **Inhoud:** Het betreft een formele aanmaning tot betaling van achterstallig standplaatsgeld voor marktkramen. De heer Plekker krijgt een deadline van drie dagen (tot vrijdag 23 juni 1939) om zijn schuld te voldoen bij het kantoor aan de Jan van Galenstraat 14. * **Sanctie:** Bij niet-tijdige betaling dreigt de directeur met het intrekken van de vergunning voor het plaatsen van kramen via een voordracht aan het College van Burgemeester en Wethouders. Dit zou directe gevolgen hebben voor de huurders van de heer Plekker. * **Administratieve sporen:** De handgeschreven aantekeningen ("heeft", "21/6") suggereren dat de brief na ontvangst direct is verwerkt, mogelijk is de betaling op 21 juni voldaan. De aanduiding "AZ" kan staan voor de afdeling Algemene Zaken.
Getypte officiële brief (vermoedelijk een doorslag uit een administratief archief).
* **Kernboodschap:** De brief is een formele toewijzing van assistentie op de markt. De heer Schouten krijgt toestemming om zich te laten helpen door een zekere B.F. Kremer op zijn vaste staanplaatsen. * **Strikte voorwaarden:** De overheid hanteerde in 1939 strenge regels voor markthandel. De toestemming is expliciet voor "bijstaan" en uitdrukkelijk "niet vervangen". Dit betekent dat de vergunninghouder (Schouten) fysiek aanwezig moet blijven. Daarnaast is de hulp alleen toegestaan bij een grotere uitstalling van "twee karren", wat de noodzaak voor een extra persoon rechtvaardigt. * **Geografie:** De genoemde locaties (Lindengracht, Westerstraat en 2e Goudsbloemdwarsstraat) bevinden zich allemaal in de Jordaan in Amsterdam. Dit wijst op een zeer lokale economische activiteit waarbij de koopman nagenoeg "om de hoek" van zijn werkplek woonde.
Officiële waarschuwingsbrief (doorslag of dossierkopie).
* **Kernboodschap:** De heer Verhey krijgt een officiële, ernstige waarschuwing omdat hij op 16 november 1939 op de Albert Cuypmarkt hulp heeft gekregen van zijn zoon zonder dat hij daarvoor de vereiste toestemming had van de marktautoriteiten. * **Toon:** De toon is formeel, autoritair en streng ("Ik waarschuw U hierbij ernstig"). Dit duidt op een strakke handhaving van de marktreglementen in die tijd. * **Formele aspecten:** De aanwezigheid van de handgeschreven notitie "Verzonden 22/11-’39" bevestigt dat dit een exemplaar is voor het eigen archief van de verzendende instantie. De onderstreping van "Wijk 22A" en de specifieke adressering tonen de nauwkeurige administratieve indeling van Amsterdam voor de oorlog.
Document
* **Inhoud:** De brief is een formele aanzegging aan een marktkraamhouder (P. Mooyen) die zijn toegewezen plek op de Lindengracht-markt niet regelmatig bezet. Ondanks een eerdere waarschuwing is de situatie niet verbeterd. De brief dreigt met de definitieve intrekking van de marktplaats op basis van artikel 11 van het marktreglement. De heer Mooyen krijgt echter nog één kans om zijn zaak te bepleiten bij de inspecteur op 15 maart 1939. * **Taalgebruik:** Het taalgebruik is zakelijk, streng en ambtelijk, kenmerkend voor de vooroorlogse bureaucratie in Nederland. Let op de spelling "schriftelyke", "tusschen" en "myn". * **Vormgeving:** Het document is getypt op officieel briefpapier van de gemeente Amsterdam (Marktwezen). De potloodaantekening "Verzonden 13/3" wijst op een kopie voor het archief of een dossiernotitie.
Officiële aanmaningsbrief.
* **Inhoud:** De brief is een sommatie tot betaling van achterstallig standplaatsgeld voor marktkramen. De heer Roger krijgt een zeer korte termijn (twee dagen na dagtekening) om de schuld te voldoen. * **Consequentie:** Bij niet-betaling dreigt de intrekking van de exploitatievergunning door Burgemeester en Wethouders. Dit zou betekenen dat zijn kramen niet meer op de markt mogen staan en dat zijn onderhuurders elders hun materiaal moeten betrekken. * **Taalgebruik:** Formele, ambtelijke stijl met de destijds gangbare spelling (bijv. "uiterlyk", "mynen", "Vrydag", "zyn"). De toon is dwingend en zakelijk. * **Bedrijfsvoering:** Uit de tekst blijkt dat de heer Roger kramen verhuurt aan anderen ("Uw huurders"), wat hem een tussenpersoon of exploitant maakt in het Amsterdamse marktsysteem.
Getypt ambtelijk schrijven (doorslag) met handgeschreven aantekeningen.
* **Kernboodschap:** De heer Vischjager krijgt een marktverbod van twee dagen opgelegd. * **Aanleiding:** De marktkoopman heeft op 4 augustus 1939 zijn standplaats op de Ten Katemarkt vuil achtergelaten. * **Juridische grondslag:** 1. Tenuitvoerlegging van een eerdere voorwaardelijke straf (wegens een soortgelijk vergrijp in december 1938). 2. Een nieuwe straf voor het actuele vergrijp. * **Sanctie:** Het ontzeggen van de toegang tot alle markten in de stad Amsterdam voor de duur van twee aaneengesloten dagen (14 en 15 augustus 1939). * **Toon:** Zeer formeel en zakelijk, kenmerkend voor de ambtelijke correspondentie van het vooroorlogse Amsterdamse stadsbestuur.
Officiële brief / administratieve correspondentie.
* **Kernboodschap:** De heer Knoop krijgt bericht dat zijn verzoek voor een voorkeurskaart voor de markt aan de Lindengracht is goedgekeurd. Hij moet deze kaart vóór 17 oktober ophalen bij het hoofdkantoor van de betreffende dienst. * **Administratieve verwerking:** De brief is een formele bevestiging na een eerdere correspondentie van de ontvanger (21 september). De handgeschreven notitie "Verzonden 10/10 -'39" dient als administratieve verificatie van de verzenddatum. * **Taalgebruik en zetfouten:** Het document bevat enkele typische kenmerken van oudere administratie: * De term "jl." (jongstleden) en "a.s." (aanstaande). * Een duidelijke typefout in het woord "hoofdkkan-tore" (dubbele 'k'). * De functietitel "De Secretarist" onderaan lijkt een typefout voor "De Secretaris". * **Stempel:** De stempel "Accoord met door Directeur geparafeerde minute" geeft aan dat dit schrijven exact overeenkomt met het door de directeur goedgekeurde concept (de 'minute') in het archiefdossier.
Zakelijke brief / ambtelijke beschikking.
In deze brief reageert de directeur van een Amsterdamse gemeentedienst op een verzoek van de heer M. Veldman, ingediend op 16 januari 1939. De heer Veldman krijgt een tijdelijke ontheffing (voor maximaal drie maanden vanaf de datum van de brief) van de verplichting om persoonlijk aanwezig te zijn bij zijn marktkraam op de Ten Katemarkt in Amsterdam. De belangrijkste voorwaarde voor dit uitstel is dat de verschuldigde staanplaatsgelden (het "marktgeld") gedurende zijn afwezigheid wel gewoon doorbetaald worden. De brief bevat archiefcodes die duiden op een gestructureerde administratie en de spelling (zoals "voorloopig", "tydens", "hierby") is kenmerkend voor de tijd voor de spellinghervorming van 1947. De term "ha dato dezes" is een archaïsche/juridische formulering voor "vanaf heden".
Doorslag van een officiële brief/besluit van een Amsterdamse gemeentelijke instantie (vermoedelijk de Marktdienst).
* **Afzender:** De Directeur (van de betreffende gemeentelijke dienst, waarschijnlijk Marktkwezen). * **Ontvanger:** Mevrouw H. Snoek, een marktkoopvrouw woonachtig in Amsterdam-Oost. * **Kernboodschap:** Mevrouw Snoek krijgt officiële toestemming om op maandagen haar standplaats op de Albert Cuypmarkt te laten bemannen door haar zwager, A. Snoek. * **Aanleiding:** De echtgenoot van Mevr. Snoek is "gemobiliseerd", waardoor zij hulp nodig heeft bij het drijven van haar nering op de markt. Het betreft een tijdelijke regeling zolang de mobilisatie voortduurt.
Getypte brief (vermoedelijk een doorslag of kantoorafschrift op dun papier).
De brief is een zakelijke mededeling van de Amsterdamse marktautoriteiten aan een marktkoopman. De heer Berlips krijgt toestemming om zijn standplaatsen op de Lindengracht en de Westerstraat (beiden gelegen in de Jordaan) maximaal drie maanden onbezet te laten. De cruciale voorwaarde voor het behoud van deze plekken is dat het verschuldigde marktgeld wekelijks wordt afgedragen aan de dienstdoende ambtenaar. Opvallend is de typefout in de ondertekening: "De Directeurm" in plaats van "De Directeur". De brief weerspiegelt de strikte bureaucratische regels omtrent marktplaatsen; de plekken waren schaars en wie niet kwam opdagen zonder toestemming, liep het risico zijn vergunning te verliezen.
Dienstbrief / Vergunning
* **Taalgebruik:** Het document is opgesteld in zakelijk, formeel Nederlands van voor de oorlog. Opvallend is de spelling van "hierby" en "bystaan" met een 'y' in plaats van de moderne 'ij'. * **Inhoudelijke kern:** De heer Veldman krijgt toestemming om zich op zijn marktplaats in de Albert Cuypstraat te laten ondersteunen door H. Bonhoffer. * **Beperkingen:** De toestemming is strikt geformuleerd: Bonhoffer mag enkel *bijstaan* en de heer Veldman niet *vervangen*. Dit duidt op een streng reglement waarbij de vergunninghouder persoonlijk aanwezig moest zijn. De toestemming is "tot wederopzegging", wat betekent dat de directie deze op elk moment kan intrekken. * **Contextuele details:** De vermelding "Wijk 14" verwijst naar de specifieke marktsectie of administratieve indeling van Amsterdam in die tijd.
Officiële brief/kennisgeving vanuit een gemeentelijke instantie.
In deze brief wijst de directeur (waarschijnlijk van de Amsterdamse marktdienst) een verzoek van de heer S. Pront af. De inhoud van het oorspronkelijke verzoek van 6 november 1940 wordt niet genoemd, maar de reactie is streng en formeel. De heer Pront krijgt een expliciete waarschuwing: als hij zijn standplaats op de Albert Cuypmarkt niet minstens twee keer per week bezet, zal zijn vergunning worden ingetrokken op basis van het marktreglement. De toon is bureaucratisch en dreigend.
Officiële brief/oproeping
Deze brief is een officiële waarschuwing en oproeping van de Dienst van het Marktwezen in Amsterdam aan de heer J. Roest. De kern van de zaak is dat de heer Roest zijn "voorkeurskaart" voor de Albert Cuypmarkt niet regelmatig heeft gebruikt. Volgens het toenmalige marktreglement (artikel 10) was dit een reden om de inschrijving op de sollicitantenlijst voor een vaste standplaats te schrappen. De heer Roest krijgt echter de kans op een hoorzitting. Hij wordt ontboden bij de inspecteur op de Jan van Galenstraat (waar de Centrale Markthallen gevestigd waren) om zijn zaak te bepleiten voordat de definitieve beslissing tot schrapping wordt genomen. De handgeschreven tekst "Verzonden w/o" (waarschijnlijk "waarnemend ondertekenaar" of een administratieve afkorting voor verzending) duidt op de interne verwerking van het document.
Doorslag van een officiële brief (dienstbrief).
Dit document is een administratieve beschikking gericht aan een marktkoopman uit Volendam. De essentie van de brief is het verlenen van een tijdelijk verlof (uitstel van bezettingsplicht). De heer Veerman krijgt toestemming om zijn standplaats op de Albert Cuypmarkt in Amsterdam gedurende maximaal twee maanden niet te bemannen. De voorwaarde die de directeur stelt, is strikt financieel: hoewel de koopman niet aanwezig hoeft te zijn, moet de wekelijkse pacht (het marktgeld) gewoon doorbetaald worden. Dit wijst op een strak gereguleerd marktsysteem waarbij standplaatsen schaars waren en de inkomsten voor de gemeente gewaarborgd moesten blijven. De afkorting "d.d. 14 dezer" in de eerste regel betekent "dato" (gedateerd) de 14e van deze maand (november 1940). Het woord "regelmatig" aan het einde van de vijfde regel van de hoofdtekst is aan de rechterkant afgebroken (de 'g' ontbreekt of valt buiten de scan).
Getypte brief (waarschijnlijk een doorslag of kopie voor het archief).
De brief is een officiële beschikking waarin de directeur van een gemeentelijke dienst (gezien de Albert Cuypstraat betreft dit vrijwel zeker de gemeente Amsterdam) uitstel verleent aan een marktkoopman. De kernpunten zijn: 1. **Toestemming:** De heer Veerman krijgt toestemming om zijn vaste plek op de Albert Cuypmarkt voor maximaal twee maanden onbezet te laten. 2. **Voorwaarde:** Ondanks zijn afwezigheid blijft de verplichting bestaan om het wekelijkse marktgeld door te betalen. Dit was een gebruikelijke regel om te voorkomen dat de gemeente inkomsten misliep en om de standplaats voor de koopman gereserveerd te houden. 3. **Taalgebruik:** Het taalgebruik is typisch voor de toenmalige ambtenarij ("d.d. 14 dezer", "na dato dezes").
Document
Dit document is een officiële aanzegging van de Dienst Marktwezen van de gemeente Amsterdam. De kern van de brief is een waarschuwing aan mevrouw Kruisheer dat zij haar plek op de wachtlijst (sollicitantenlijst) voor een standplaats op de Lindengrachtmarkt dreigt te verliezen. De reden hiervoor is administratief-juridisch: zij heeft haar 'voorkeurskaart' niet regelmatig gebruikt. In het marktsysteem van die tijd was aanwezigheid verplicht om rechten op te bouwen of te behouden. De brief hanteert een strikte ambtelijke toon en verwijst naar de specifieke regelgeving (artikel 10 van het marktreglement). Mevrouw Kruisheer krijgt echter nog de kans op een hoorgesprek ('verweer') bij de inspecteur voordat de sanctie definitief wordt opgelegd.
Officiële brief/beschikking.
In deze brief reageert de directeur van de betreffende instantie op een verzoek van de heer W. Blom van 19 augustus 1940. De heer Blom krijgt toestemming om zich op zijn marktplaats in de Ten Katestraat te laten bijstaan door M.C. Tolhuysen. Hierbij worden twee belangrijke beperkingen opgelegd: 1. **Geen vervanging:** De assistent mag de vergunninghouder niet volledig vervangen; de heer Blom moet zelf aanwezig blijven bij zijn 'stal' (marktkraam). 2. **Wederopzegging:** De toestemming is niet permanent en kan op elk moment door de autoriteiten worden ingetrokken. De terminologie "bijstaan - niet vervangen" was essentieel in de marktverordeningen om te voorkomen dat marktplaatsen onofficieel werden onderverhuurd of overgedragen zonder tussenkomst van de gemeente.
Officiële brief/kennisgeving van een gemeentelijke instantie.
* **Inhoud:** Het document is een formele goedkeuring voor een wijziging in de assistentie op een marktplaats. De heer Arnoldussen krijgt toestemming om zich op zijn plek op de Dappermarkt te laten bijstaan door een nieuwe hulp, J.J. Damen, ter vervanging van de heer A.J. van Wijk. * **Juridische nuance:** Er wordt expliciet vermeld dat het gaat om "bijstaan - niet vervangen". Dit wijst op strikte marktreglementen waarbij de vergunninghouder (Arnoldussen) zelf aanwezig moet blijven of de hoofdverantwoordelijke is; de hulp mag de taken niet volledig overnemen zonder de vergunninghouder. De toestemming is "tot wederopzegging", wat betekent dat de gemeente het recht behoudt deze beslissing te allen tijde te herroepen. * **Persoonsgegevens:** J.J. Damen was op het moment van schrijven 19 jaar oud (bijna 20).
Ambtelijke brief (waarschijnlijk een doorslag of kopie voor het archief).
* **Kernboodschap:** De heer Matteman krijgt toestemming om zijn standplaats op de Westerstraatmarkt voor een periode van maximaal drie maanden niet persoonlijk te bezetten. * **Voorwaarde:** De ontheffing is niet kosteloos; het wekelijkse marktgeld moet ook tijdens de afwezigheid van de koopman doorbetaald worden. * **Regelgeving:** Het document illustreert de strikte handhaving van de marktverordening in Amsterdam in die tijd. Standplaatshouders hadden een 'bezettingsplicht'; als zij zonder toestemming wegbleven, konden ze hun vergunning verliezen. * **Status:** De aanwezigheid van kenmerken zoals "VP/HG" en een dossiernummer wijst op een formele administratieve afhandeling binnen de gemeentelijke bureaucratie.
Getypte brief (doorslag op grijs papier).
* **Inhoud:** Het document is een zakelijke kennisgeving betreffende een financiële verrekening. De heer Mohr krijgt een korting of verrekening van ƒ 5,55 op zijn openstaande rekening voor het vierde kwartaal van 1940. Dit bedrag was blijkbaar toegezegd in een eerdere brief van het college van Burgemeester en Wethouders (B&W). * **Financiën:** Het oorspronkelijk verschuldigde bedrag was ƒ 79,50. Na aftrek van ƒ 5,55 restert een te betalen bedrag van ƒ 73,95, te voldoen per 1 oktober 1940. * **Toon:** De brief is formeel en administratief van aard, kenmerkend voor gemeentelijke correspondentie uit die tijd.
Notulen of een besluitvormend verslag (sluitstuk).
* **Inhoud:** Het document betreft de formele afronding van een vergadering, waarschijnlijk van een commissie die zich bezighoudt met landbouw- of tuinbouwkundig onderzoek. Er wordt gesproken over het organiseren van bijeenkomsten voor "proeftuinen" op verschillende grondsoorten (zand en veen). * **Kernpunten:** 1. Een niet nader genoemde persoon neemt de taak op zich om een vergadering uit te schrijven voor de proeftuin op zandgronden. 2. De voorzitter ontbindt officieel de "kleine commissie". 3. De heer Dinkgreve krijgt toestemming om een soortgelijke taak te vervullen voor de proeftuin op veengronden. 4. Het tijdstip van uiteengaan wordt nauwkeurig genoteerd (16.45 uur). * **Stijl:** Formeel-ambtelijk taalgebruik ("den proeftuin", "gaarne zorg dragen"). De handmatige onderstrepingen bij "voorzitter" en "Dinkgreve" dienen waarschijnlijk ter accentuering van de handelende personen.
Handgeschreven memo of interne notitie.
Het document is een zakelijke instructie betreffende de distributie en administratie van grote hoeveelheden wortelen (25 ton in totaal). Er wordt een onderscheid gemaakt tussen "vetwortjes" en "magerwortjes", wat duidt op een sortering op basis van omvang of kwaliteit. De kern van de notitie is een administratieve correctie: een recente toewijzing van goederen moet worden verrekend met een eerdere aanvraag van 3 juli 1940, en staat los van een levering die eind juni/begin juli al heeft plaatsgevonden. De heer Jonkman krijgt de opdracht om contact op te nemen met het verkoopkantoor in Maassluis (specifiek met de heer v. Hermann) om de benodigde papieren of "bonnen" te laten uitschrijven. Opmerkelijk is het gebruik van de term "bon vreemd" (waarbij 'vreemd' omcirkeld lijkt). Dit kan duiden op distributiebonnen die niet uit de reguliere stroom kwamen of een specifieke administratieve categorie betroffen.
Ambtsbrief / Officiële kennisgeving.
* **Inhoud:** Het document is een strafoplegging aan een marktkopman, de heer D. Heitz. Hij heeft de Albert Cuypmarkt op zaterdag 7 december 1940 niet op de voorgeschreven tijd verlaten. * **Juridische consequentie:** Omdat de heer Heitz al een voorwaardelijke straf had openstaan (opgelegd op 29 november 1940), wordt deze nu omgezet in een effectieve straf. Daarnaast krijgt hij een nieuwe sanctie voor de huidige overtreding. * **Sanctie:** De heer Heitz krijgt een marktverbod ("ontneming van het recht om [...] een plaats in te nemen") voor de duur van twee dagen. * **Uitvoering:** Het verbod geldt specifiek voor woensdag 18 en donderdag 19 december 1940. * **Taalgebruik:** Het document hanteert de toenmalige spelling (bijv. "My", "tydstip", "voorwaardelyk", "mededeeling") en een strikt formele, bureaucratische toon.
Dienstbrief / Officiële kennisgeving van sanctie.
* **Inhoud:** De brief betreft een tuchtrechtelijke maatregel tegen een marktkraamhouder, de heer D. Heitz. Hij heeft op zaterdag 7 december 1940 de Albert Cuypmarkt niet op tijd verlaten. * **Juridische grondslag:** Omdat Heitz al een eerdere voorwaardelijke straf had uitstaan (van 29 november 1940), wordt deze nu omgezet in een onvoorwaardelijke straf. Daarnaast krijgt hij een nieuwe straf voor de recente overtreding. * **Sanctie:** De heer Heitz krijgt een marktverbod ("ontneming van het recht om op de markten hier ter stede een plaats in te nemen") voor de duur van twee dagen. * **Data uitvoering:** Het verbod geldt voor woensdag 18 en donderdag 19 december 1940. * **Taalgebruik:** Het document hanteert de toen gebruikelijke ambtelijke spelling (zoals "My" en "tydstip" met een 'y' in plaats van 'ij').
Notitie/verslag van een vergadering.
Het document betreft een kort verslag van een overleg tussen vertegenwoordigers van het Marktwezen en mogelijk afgevaardigden van tuinders of de gemeente. De kern van het overleg is de wens van de tuinders om een specifiek controlesysteem voor hun producten te behouden. Belangrijke punten: 1. **Controlesysteem:** Er is sprake van een "betaald systeem controle", dat voortkwam uit de "tuinbouwvorming". De tuinders willen dat dit systeem blijft bestaan, zelfs nadat de financiële steunmaatregelen (waarschijnlijk crisishulp) aflopen. 2. **Regelgeving:** Men overweegt om sancties op te nemen in het "Reglement Centrale Markt" om dit systeem af te dwingen. 3. **Gemeentelijke rol:** De heer Dirkgreve krijgt de taak om een voorstel te formuleren zodat de gemeente kan beoordelen wat haar rol of juridische mogelijkheid hierin is.
Bijblad (administratief geleideformulier voor een dossier).
Dit document is een intern administratief 'bijblad' dat diende om de voortgang van een dossier binnen een overheidsinstelling (waarschijnlijk een ministerie of gemeentelijke dienst 'Algemene Zaken') vast te leggen. De tekst toont een korte keten van handelingen: 1. **22 aug:** Het dossier wordt aangemaakt of doorgezonden. 2. **23 aug:** De heer Broese krijgt de vraag of er al stukken zijn en of er een lopende aanvraag is. 3. **24 aug:** Er wordt opdracht gegeven ("opvragen") om de relevante stukken bij te voegen en de brief te retourneren. 4. **26-27 aug:** Er wordt geconstateerd dat er een "verzoek om erkenning" is ingediend. Dit verzoek is in behandeling bij een medewerker met de initialen MS. De afhandeling op dit blad wordt afgesloten door H. Veldhuis. De grote rode cijfers (2 B / 97 / 2 17) duiden op de definitieve archiefbestemming of een sub-nummering nadat de status van het verzoek was vastgesteld.
Getypte officiële brief op doorslagpapier.
De brief is een formeel antwoord aan de heer Amat, een marktkoopman die blijkbaar een verzoek heeft ingediend om tijdelijk niet op de markt te hoeven staan. **Kernpunten:** * **Verlof:** De heer Amat krijgt maximaal twee maanden uitstel van zijn bezettingsplicht op de markt aan de Lindengracht. * **Reden:** De opname van zijn echtgenote in het ziekenhuis. * **Bewijsplicht:** Hij moet onmiddellijk ("per omgaande") een verklaring van het ziekenhuis overleggen als bewijs. * **Financiële verplichting:** Ondanks dat hij niet op de markt staat, moet hij het wekelijkse marktgeld gewoon blijven doorbetalen om zijn plek te behouden. De tekst is geschreven in zakelijk, ambtelijk Nederlands van het midden van de 20e eeuw, waarbij de 'ij' consequent als 'y' is getypt (hierby, wekelyks), wat gebruikelijk was op veel schrijfmachines uit die tijd.
Dienstbrief / disciplinaire aanzegging.
* **Kernboodschap:** De heer Locher krijgt een officiële waarschuwing en een voorwaardelijke straf omdat hij op zaterdag 16 maart 1940 niet persoonlijk zijn standplaats op de Albert Cuypmarkt bezette, maar zich liet vervangen zonder daarvoor (vermoedelijk) de juiste toestemming te hebben. * **Juridische grondslag:** Er wordt verwezen naar Artikel 39, lid 1 van het 'Reglement op de Markten'. In die tijd was het voor marktlui strikt verplicht om persoonlijk aanwezig te zijn bij hun kraam om misbruik of illegale onderverhuur te voorkomen. * **Strafmaat:** Een voorwaardelijke ontzegging van het recht om een dag op de Amsterdamse markten te staan. De proeftijd is vastgesteld op één jaar. Bij een volgende overtreding ('laakbare handeling') binnen dat jaar wordt deze dag uitsluiting alsnog effectief, bovenop de straf voor de nieuwe overtreding. * **Annotaties:** De handgeschreven notitie "2ex. hr. de Haer" duidt erop dat er een doorslag (tweede exemplaar) is gestuurd naar een zekere de Haer, waarschijnlijk een inspecteur of juridisch medewerker. Het woord "extra" bovenaan suggereert een bijzondere behandeling of categorisering van het dossier.
Administratief dossierblad of intern verzendbewijs met handgeschreven notities.
Het document is een ambtelijk stuk uit het voorjaar van 1940, vlak voor de Duitse inval in Nederland. Het bevat de administratieve afhandeling van een verzoek van een zekere heer G. Jordens. De belangrijkste bevindingen zijn: * **De beslissing:** De heer Jordens krijgt toestemming om toegetreden te worden tot een instantie of faciliteit aangeduid met 'M.' (mogelijk de Mobilisatie of een Specifieke Maatschappij), op voorwaarde dat hij een 'entreegeld' van 1 gulden per maand betaalt. * **Interne notities:** De rechterzijde bevat ambtelijke instructies. De vermelding "G. G. (p. i.) vragen" suggereert overleg met een Gouverneur-Generaal pro interim, wat duidt op een dossier dat mogelijk verband houdt met Nederlands-Indië of een hoog ambtelijk niveau. * **Datering:** De opeenvolgende data (20/2, 4/3, 13/3, 12/4) tonen de doorlooptijd van de bureaucratische besluitvorming in die periode.
Getypte brief (doorslag).
De brief is een formeel antwoord op een verzoek van de heer Groenteman voor een standplaats op de kerstbomenmarkt in Amsterdam. De toon is zakelijk en ambtelijk. De heer Groenteman krijgt geen directe toezegging van een specifieke plek, maar de instructie om zich op een bepaald tijdstip (16 december om 10:00 uur) bij de marktambtenaar aan de Singel te melden. De afkortingen "VD/HG" en "22/17/2 M." zijn administratieve dossier- of archiefnummers. De handgeschreven tekst "Verzonden 3/12" duidt erop dat de brief een dag na de getypte datum daadwerkelijk is verstuurd.
Doorslag van een getypte brief (officiële correspondentie).
* **Inhoud:** De brief is een formele kennisgeving van een disciplinaire maatregel. De heer Henrich krijgt een toegangsverbod van drie dagen voor de Centrale Markt opgelegd omdat hij die dag een kist vuil op het terrein heeft gestort. * **Toon:** De toon is strikt zakelijk en autoritair, kenmerkend voor ambtelijke correspondentie uit die tijd. Er wordt direct een straf opgelegd zonder vermelding van een bezwaarprocedure. * **Taalgebruik:** Er wordt gebruikgemaakt van de oude spelling (zoals "den tijd", "Zaterdag").
Getypte brief (doorslag op dun papier).
* **Inhoud:** De brief is een officiële goedkeuring voor een wijziging in de bezetting van een marktkraam op de Albert Cuypmarkt in Amsterdam. De heer Wessels krijgt toestemming om zich te laten bijstaan door Mejuffrouw J. Dribbel (geboren in 1919), ter vervanging van de hulp die hij voorheen kreeg van de Weduwe V. Brandon. * **Terminologie:** "Tot wederopzegging" betekent dat de toestemming geldig blijft totdat de autoriteiten besluiten deze in te trekken. De toevoeging "niet vervangen" tussen de streepjes benadrukt dat Mej. Dribbel slechts als assistent fungeert en niet de officiële vergunninghouder (de heer Wessels) vervangt. * **Administratie:** De vermelding "Wijk 22A" verwijst naar de administratieve indeling van de markttoezicht in die tijd. De afkortingen "VP/HG." zijn waarschijnlijk de initialen van de behandelend ambtenaar en de typist(e).
Ambtelijke brief (typschrift op roze papier).
In deze brief wordt marktkoopman J. Canes officieel op de hoogte gesteld van een strafmaatregel. De kernpunten zijn: * **De overtreding:** Op 13 april 1940 heeft de heer Canes zich op de Albert Cuypmarkt laten helpen door een assistent ("bijstaan") zonder dat hij hiervoor de vereiste officiële toestemming had. * **Recidive:** Dit was een overtreding van de voorwaarden van een eerder opgelegde voorwaardelijke straf (gecommuniceerd in een brief van 1 april 1940). * **De sanctie:** De eerdere voorwaardelijke straf (1 dag ontzegging van de markt) wordt nu effectief. Daarbovenop wordt een nieuwe straf van 1 dag opgelegd voor de nieuwe overtreding op 13 april. * **Uitvoering:** De heer Canes krijgt een marktverbod voor alle markten in Amsterdam op dinsdag 23 en woensdag 24 april 1940. De brief is kort en zakelijk van toon, kenmerkend voor de ambtelijke communicatie van de gemeente Amsterdam in die periode.
Getypte brief (doorslag of kopie voor archief).
* **Inhoud:** De brief is een formele afwijzing van een verzoek dat door de heer Hofman op 12 maart 1940 was ingediend. Het verzoek had betrekking op een "voorkeurskaart" (waarschijnlijk een vergunning of voorrangsbewijs voor een marktplaats). * **Kernpunten:** * De voorkeurskaart van de geadresseerde is reeds op 14 november 1939 ingetrokken, nog vóór de winterperiode ("vorstperiode"). * De heer Hofman krijgt de instructie dat hij zich pas na 13 mei 1940 opnieuw mag inschrijven op de sollicitantenlijst voor een plek in de Ten Katestraat. * **Toon:** De toon is ambtelijk, kort en beslist. * **Bijzonderheden:** De Ten Katestraat is een bekende marktlocatie in Amsterdam-West. Het feit dat de aanvrager in Amsterdam-Oost (Transvaalkwartier) woonde en een plek in West zocht, duidt op de regulering van de ambulante handel in de stad.
Brief (doorslag van een getypt exemplaar)
Deze brief is een zakelijke afwijzing van een verzoek ingediend door de heer L. Hofman. Het verzoek had betrekking op een "voorkeurskaart", wat in deze context vrijwel zeker duidt op een marktvergunning of een specifieke voorkeurspositie voor een standplaats op een Amsterdamse markt. De directeur deelt mee dat deze kaart al in november 1939 was ingetrokken vanwege de "vorstperiode" (de winterperiode waarin marktregels vaak afweken). De heer Hofman krijgt de instructie dat hij zich na 13 mei 1940 opnieuw kan laten inschrijven op de sollicitantenlijst voor de Ten Katestraat.
Getypte brief (doorslag/kopie) van een ambtelijke instantie.
* **Inhoud:** De brief is een formele goedkeuring van een verzoek om tijdelijk ontheven te worden van de aanwezigheidsplicht op de markt. De heer Smis krijgt één maand uitstel voor zijn standplaatsen op de Lindengracht en de Westerstraat. * **Voorwaarde:** Hoewel hij niet fysiek aanwezig hoeft te zijn, blijft de financiële verplichting onverkort van kracht: het marktgeld moet wekelijks worden afgedragen aan de dienstdoende ambtenaar. * **Locatie:** De genoemde straten (Lindengracht en Westerstraat) zijn bekende marktlocaties in de Jordaan te Amsterdam. De Karthuizerdwarsstraat ligt in diezelfde buurt, wat aangeeft dat de koopman vlakbij zijn werkplek woonde.
Document
In deze zakelijke correspondentie uit mei 1941 stelt de Directeur van de Centrale Markt in Amsterdam de heer J.F. Sas op de hoogte van een strafvermindering. Uit de tekst blijkt dat de heer Sas op 16 mei 1941 (aangeduid als "16 dezer") een straf opgelegd had gekregen van veertien dagen ontzegging van de toegang tot de markt. De directeur heeft besloten deze straf te halveren naar zeven dagen. Omdat er sinds de oorspronkelijke brief van de 16e precies acht dagen zijn verstreken, betekent dit dat de straf op de dag van schrijven (24 mei) is afgelopen. De heer Sas krijgt per direct ("op 24 dezer") weer toegang tot het marktterrein. De specifieke reden voor de oorspronkelijke straf of de reden voor de vermindering wordt in dit schrijven niet genoemd.
Getypte brief (doorslag/kopie).
* **Kernboodschap:** De heer Davidson krijgt voor een periode van drie maanden toestemming om zijn marktplaatsen op de Westerstraat en de Ten Katestraat niet persoonlijk te bezetten. * **Voorwaarde:** Ondanks zijn afwezigheid blijft de verplichting bestaan om wekelijks het marktgeld af te dragen aan de dienstdoende ambtenaar. * **Stijl:** Formeel-ambtelijk, kenmerkend voor gemeentelijke correspondentie uit die tijd.
Doorslag van een getypte brief met handgeschreven kanttekeningen.
De brief is een officiële beschikking van een gemeentelijke instantie aan een marktkoopman. 1. **Toewijzing:** De heer Spilt krijgt toestemming om zijn vaste standplaats op de markt in de Westerstraat (Amsterdam) gedurende drie maanden onbezet te laten. Normaal gesproken was men verplicht de toegewezen plek in te nemen op straffe van verlies van de vergunning. 2. **Voorwaarden:** Hoewel hij niet aanwezig hoeft te zijn, blijft de financiële verplichting bestaan. Het "marktgeld" (de huur voor de standplaats) moet wekelijks betaald blijven worden aan de marktambtenaar. 3. **Incasso:** De brief dient tevens als aanmaning voor een achterstand van ƒ 1,35, opgebouwd in de periode tot 8 december 1941.
Officiële correspondentie (waarschijnlijk doorslag van een verzonden brief).
Deze brief is een formeel antwoord op een verzoek van de heer S. Fransman uit april 1941. De strekking is als volgt: * **Verlof:** De heer Fransman krijgt toestemming om gedurende twee maanden zijn standplaats op de Ten Katemarkt niet te bezetten. * **Financiële voorwaarde:** Ondanks zijn afwezigheid blijft hij verplicht om het wekelijkse marktgeld te betalen. Dit moet worden afgedragen aan de dienstdoende marktambtenaar. * **Bureaucratie:** Het document toont de strikte administratieve regels rondom marktplaatsen; het behoud van een plek was gebonden aan strikte betalingsverplichtingen, zelfs als men er niet fysiek stond.
Getypte brief (doorslag op dun papier).
* **Inhoud:** De brief is een formele toekenning van een verzoek om tijdelijke ontheffing. De heer Halberstadt krijgt drie maanden uitstel van de plicht om zijn marktplaats op de Albert Cuypmarkt persoonlijk te bezetten. * **Voorwaarde:** Hoewel hij niet aanwezig hoeft te zijn, blijft de verplichting bestaan om het wekelijkse marktgeld te betalen aan de dienstdoende ambtenaar. * **Toon:** De toon is strikt zakelijk en bureaucratisch, typerend voor gemeentelijke correspondentie uit die periode. * **Administratie:** De handgeschreven aantekening "Verzonden 29/9" bevestigt dat de brief op de dag van datering is verwerkt. "Wijk 17" verwijst naar de administratieve indeling van de markten in Amsterdam.
Doorslag van een officiële brief (mogelijk van de Dienst van het Marktwezen).
In deze brief reageert de directeur van een niet nader genoemde Amsterdamse gemeentelijke dienst (vermoedelijk het Marktwezen) op een verzoek van de heer G.H. Pelgrim. De brief bevat twee belangrijke besluiten: 1. **Assistentie op de markt:** De heer Pelgrim krijgt toestemming om zich op zijn marktplaats op het Mosplein te laten bijstaan door zijn zuster, mevrouw J. den Hartog-Pelgrim. Er wordt expliciet bij vermeld dat zij hem mag bijstaan, maar hem niet volledig mag vervangen ("niet vervangen"). Dit wijst op strikte regels omtrent persoonlijke aanwezigheid van vergunninghouders. 2. **Wijziging handelswaar:** Pelgrim heeft verzocht om zijn assortiment te mogen wijzigen naar "ongeregeld" (diverse goederen/ongeregelde goederen), waarvoor de directeur eveneens toestemming verleent. De toon is zakelijk en formeel, typerend voor overheidscommunicatie uit die tijd.
Getypte brief (waarschijnlijk een doorslag op dun archiefpapier).
* **Kernboodschap:** De heer Stabbe krijgt toestemming om gedurende drie maanden afwezig te zijn van zijn vaste marktplaatsen op de Uilenburg, het Mosplein en in de Westerstraat in Amsterdam. * **Voorwaarden:** Ondanks zijn afwezigheid moet het standgeld (marktgeld) wekelijks worden doorbetaald aan de aanwezige ambtenaar. Daarnaast is het verlenen van het uitstel voorwaardelijk aan het direct inleveren van een medisch bewijsstuk ("doktersverklaring"). * **Geografie:** Opvallend is dat de geadresseerde in Bergen op Zoom woont, terwijl de genoemde markten zich in Amsterdam bevinden. Dit duidt op een marktkoopman die over grote afstand werkte of mogelijk vanwege de oorlogsomstandigheden tijdelijk buiten de stad verbleef.
Getypte officiële brief (doorslag of kopie voor archief).
* **Inhoud:** De brief is een formele goedkeuring voor een wijziging of toevoeging van een hulpkracht op een marktplaats. De heer Zandvoort krijgt toestemming om zich op de Albert Cuypmarkt te laten bijstaan door P. Terpstra (destijds 24 jaar oud). * **Opvallend taalgebruik:** De zinsnede "- niet vervangen -" tussen streepjes is cruciaal; dit duidt er waarschijnlijk op dat Terpstra enkel als assistent mag fungeren en dat Zandvoort zelf aanwezig moet blijven op de marktplaats. Hij mag zijn plek dus niet volledig overdragen aan de assistent. * **Terminologie:** "Tot wederopzegging" is een standaard juridische term die betekent dat de toestemming op elk moment door de instantie kan worden ingetrokken. * **Administratie:** De vermelding "Wijk 22" duidt op de administratieve indeling van de stad of het marktwezen destijds.
Doorslag (doorslagkopie) van een officiële ambtelijke brief.
* **Inhoud:** De brief is een officiële inwilliging van een verzoek tot tijdelijke afwezigheid. De heer Hartman krijgt voor een periode van drie maanden ontheffing van de bezettingsplicht van zijn marktkoopmansplaats op de Albert Cuypmarkt. * **Voorwaarden:** De vergunning is niet onvoorwaardelijk; de financiële verplichting blijft van kracht. Het marktgeld moet wekelijks worden afgedragen aan de dienstdoende ambtenaar, ongeacht de afwezigheid van de koopman. * **Taalgebruik:** Het taalgebruik is formeel-ambtelijk, kenmerkend voor de vroege 20e eeuw (bijv. "na dato dezes", "jl." voor jongstleden, en "den diens doenden"). * **Administratieve sporen:** De aantekening "Wijk 17" en het referentienummer "25/52/2 M." duiden op een strikte categorisering binnen de gemeentelijke marktadministratie.
Zakelijke brief / Ambtelijke correspondentie.
* **Administratieve proces:** Het document getuigt van de nauwe controle op de voedselvoorziening tijdens de Tweede Wereldoorlog. De NVC (gevestigd in Den Haag) vraagt informatie op bij de Amsterdamse gemeentelijke instantie (Marktwezen) over een specifieke vishandelaar. * **Urgentie:** De handgeschreven kanttekeningen "spoed" en de opmerking dat het stuk mee moet naar een "vergadering verdeeling" duiden op een actuele kwestie waarbij directe actie vereist was. De stempel onderaan toont aan dat de brief de volgende dag (18 december) al administratief verwerkt was in Amsterdam. * **Personen:** De brief betreft Iz. Wessels, gevestigd aan de Maasstraat 120. De Maasstraat lag in de Rivierenbuurt, een wijk met een grote Joodse populatie in die tijd; dit kan relevant zijn voor het onderzoek naar de achtergrond van de controle.
Getypte brief (doorslag op dun papier).
De kern van dit document is het verlenen van een officieel uitstel aan een marktkoopman. De heer Bodemeyer krijgt toestemming om zijn vaste plek op de Amsterdamse Noordermarkt gedurende twee maanden onbezet te laten, volgend op een verzoek dat hij op 21 april van dat jaar had ingediend. De brief is kort en formeel van toon. Het gebruik van termen als "na dato dezes" (vanaf de datum van dit schrijven) is kenmerkend voor de ambtelijke correspondentie van die tijd. De aanwezigheid van een wijknummer ("Wijk 19") en een specifiek dossiernummer duidt op een strak georganiseerde gemeentelijke administratie rondom de marktvergunningen.
Getypte brief (doorslag op dun papier).
* **Inhoud:** De brief is een formele bevestiging van een vergunning. Mevrouw Roozelaar krijgt toestemming om op haar vaste marktplaats aan de Gaaspstraat hulp te krijgen van haar schoonzoon, Louis van der Kar. De directeur benadrukt dat het om "bijstaan" gaat en niet om volledige vervanging, wat duidt op strikte reglementering van marktplaatsen. * **Formulering:** Het taalgebruik is typisch ambtelijk voor die tijd ("naar aanleiding van den brief", "tot wederopzegging"). * **Administratieve details:** De vermelding van "Wijk 17" en het kenmerk "103/82/2 M." wijzen op een strak georganiseerde gemeentelijke administratie. De handgeschreven groene notitie suggereert dat de aanvraag administratief is verwerkt.
Getypte brief (doorslag/kopie) met handgeschreven kanttekeningen.
* **Inhoud:** De brief is een officiële aanzegging van een marktverbod. De heer Galjaart krijgt gedurende twee weken (inclusief de kerstperiode van 1942) de toegang ontzegd tot de Centrale Markt in Amsterdam. * **Aanleiding:** De sanctie is opgelegd omdat Galjaart op 10 december 1942 een lege kist heeft gestolen van een koper op de markt. * **Juridische grondslag:** De directeur beroept zich op artikel 35 van het 'Reglement op de Centrale Markt'. * **Escalatie:** De directeur kondigt aan de zaak voor te leggen aan de Burgemeester van Amsterdam voor eventuele verdere stappen. Dit wijst erop dat de diefstal niet slechts als een klein intern vergrijp werd beschouwd, maar als een zaak die de openbare orde of het distributiesysteem raakte.
Getypte brief (doorslag of officieel afschrift) met handgeschreven kanttekening.
De brief is een zakelijke, maar dwingende mededeling van een gemeentelijke instantie (waarschijnlijk de Dienst van het Marktwezen in Amsterdam) aan de echtgenote van een Joodse koopman. De kern van de brief is de afwijzing van een verzoek om vrijstelling van staangeld (marktgeld). De reden voor het verzoek was dat de echtgenoot niet op de markt kon staan vanwege zijn gedwongen tewerkstelling in een "rijkswerkkamp voor Joden". De autoriteiten stellen hier dat dit geen geldige reden is voor vrijstelling. Bovendien wordt gedreigd met de intrekking van de vergunning voor de marktplaats aan de Gaaspstraat. Mevrouw Winnik krijgt de optie om de plaats zelf in te nemen, maar moet dan direct laten weten wat zij gaat verkopen. De woorden "persoonlijk" en "ten spoedigste" zijn onderstreept om de nadruk en urgentie aan te geven.
Getypte brief (doorslag op grijs-blauw archiefpapier).
* **Inhoud:** De brief is een officiële goedkeuring voor een verzoek tot vervanging. De heer Kwak krijgt toestemming om gedurende twee maanden zijn standplaats op de Albert Cuypmarkt in Amsterdam over te laten aan zijn vader. * **Administratieve context:** De aanwezigheid van codes zoals "25/13/3M" en "vB/B" duidt op een strak georganiseerde gemeentelijke administratie. De handgeschreven notitie "Verzonden 19/5" bevestigt de feitelijke verzenddatum, terwijl de krabbel "Inspecteur" suggereert dat een kopie ter kennisgeving aan de marktinsprecteur is gestuurd. * **Toon:** De toon is strikt zakelijk en bureaucratisch, kenmerkend voor ambtelijke correspondentie uit die periode. * **Fysieke staat:** Het document is een doorslag op dun papier, wat verklaart waarom de letters soms iets vaag zijn. De rode letter "A" kan wijzen op een classificatie in het archief of een specifieke wijkindeling.
Getypte officiële brief (doorslag).
Deze korte zakelijke brief is een officiële toestemming van de directeur van een Amsterdamse gemeentelijke dienst (hoogstwaarschijnlijk de Dienst der Markten) aan de heer H. Locher. De heer Locher krijgt toestemming om zijn eigen marktkraammateriaal te gebruiken op de markt aan de Gaaspstraat. De brief is gedateerd op 28 april 1942, midden in de Tweede Wereldoorlog. De spelling is conform de toen geldende normen (bijv. "hierby" met een 'y' in plaats van 'ij'). De verwijzing naar "Wyk 14" duidt op de administratieve indeling van de stad Amsterdam in die tijd.
Ambtelijke brief/kennisgeving.
Deze brief is een treffend voorbeeld van de kille, bureaucratische wijze waarop de Jodenvervolging in Nederland administratief werd afgehandeld. Mevrouw Overste krijgt te horen dat haar echtgenoot geen vrijstelling krijgt voor het betalen van stageld voor zijn marktplaats, ondanks het feit dat hij gedwongen is tewerkgesteld in een "rijkswerkkamp voor Joden". De overheid weigert enige coulance te tonen voor de situatie waarin de man door de bezettingsmaatregelen is beland. Sterker nog, er wordt gedreigd met het intrekken van de vergunning voor de marktplaats aan de Joubertstraat als zij de plek niet onmiddellijk zelf inneemt. De terminologie is strikt zakelijk en negeert de menselijke tragiek van de gedwongen tewerkstelling en de aanstaande deportaties volledig.
Getypte brief (doorslag of ambtelijke kopie).
* **Kernboodschap:** De heer Weyermans krijgt een afwijzing op zijn aanvraag om mosselen te mogen verkopen (een 'mosselentoewijzing'). * **Argumentatie:** De afwijzing is gebaseerd op het feit dat de aanvrager geen gevestigde viskoper is ("onbekend in den visch-handel") en geen historische rechten kan doen gelden omdat hij het jaar daarvoor (1941) ook niet met mosselen heeft gevent. * **Bureaucreatie:** De brief toont de strakke ambtelijke controle op de handel en distributie tijdens de bezettingsjaren. Zelfs voor kleinschalige handel (venten met mosselen) was expliciete toestemming van het stadsbestuur nodig. * **Ondertekenaars:** De brief is opgesteld uit naam van Edward Voûte, de door de Duitse bezetter aangestelde burgemeester van Amsterdam.
Handgeschreven notitie / ambtelijk schrijven.
* **Inhoud:** De notitie is een instructie aan een controleur (Contr. Lak) om een proces-verbaal (p.v.b.) op te stellen en af te ronden. De aanleiding is "prijsopdrijving", een economisch vergrijp. * **Betrokkenen:** * **Contr. Lak:** De geadresseerde functionaris die de zaak moet afhandelen. * **C.C.D.:** De Centrale Crisis-Dienst. * **Mummels:** Waarschijnlijk de verdachte of een cruciale getuige die momenteel onvindbaar is, waardoor de C.C.D. de zaak niet zelf kan voltooien. * **Kernboodschap:** Vanwege de onvindbaarheid van Mummels kan de C.C.D. de zaak niet afwikkelen. Controleur Lak krijgt daarom de opdracht om alsnog over te gaan tot het "verbaliseeren" (het opmaken van het proces-verbaal) voor prijsopdrijving.
Getypte officiële kennisgeving / brief.
* **Kernboodschap:** De heer Sijmonsbergen krijgt een tijdelijk toegangsverbod voor de Centrale Markt opgelegd vanwege het helen van aardappelen. * **Sanctie:** Een schorsing van veertien dagen, van 28 juli tot en met 10 augustus 1943. * **Juridische grondslag:** Artikel 35 van het Reglement op de Centrale Markt. * **Vervolgstappen:** De zaak wordt voorgelegd aan de Burgemeester voor eventuele aanvullende maatregelen. * **Taalgebruik:** Formeel, ambtelijk Nederlands ("ontzeg ik U", "te Uwen aanzien"), typerend voor de periode en de aard van de correspondentie.
Officiële brief/kennisgeving.
* **Inhoud:** De brief is een officiële inwilliging van een verzoek tot tijdelijke vrijstelling van de bezettingsplicht op de Albert Cuypmarkt. De heer Hartman krijgt drie maanden verlof, ingaande vanaf de datum van de brief. * **Voorwaarde:** Ondanks de afwezigheid blijft de financiële verplichting bestaan. Het marktgeld moet elke maand vóór de achtste dag worden afgedragen aan de dienstdoende marktambtenaar. * **Toon:** De tekst is strikt zakelijk en bureaucratisch, kenmerkend voor gemeentelijke correspondentie uit die periode. * **Bijzonderheid:** In de tweede alinea is een vlek zichtbaar boven de woorden "U dient echter", wat mogelijk een doorhaling of een inktvlek is tijdens het typen/stempelen.
Getypte brief (doorslag/archiefkopie) met handgeschreven annotaties.
* **Inhoud:** De brief is een formele goedkeuring van een verzoek om tijdelijke ontheffing. De heer Blokker krijgt drie maanden uitstel van de plicht om zijn standplaats op de markt in de Jan Evertsenstraat te bezetten. De voorwaarde voor dit uitstel is dat de wekelijkse betaling van het marktgeld ononderbroken doorgaat. * **Vorm:** Het document is een doorslag van een getypte zakelijke brief. De handgeschreven aantekeningen zijn typisch voor een administratieve verwerking door een archivar of beambte. * **Taalgebruik:** Het taalgebruik is formeel en volgt de vooroorlogse spelling (bijv. "den Heer", "den tijd", "dienstdoenden").
Officiële kennisgeving / brief.
* **Kernboodschap:** De heer Koster krijgt een toegangsverbod voor de Centrale Markt opgelegd voor een periode van 14 dagen. * **Aanleiding:** Hij wordt beschuldigd van "heling van 10 kisten bospeen" op 19 november 1943. * **Sanctie:** Een schorsing van zondag 26 december 1943 tot en met zaterdag 8 januari 1944. Daarnaast wordt een verzoek bij de Burgemeester ingediend voor een mogelijke uitsluiting voor langere tijd. * **Juridische grondslag:** Artikel 35 van het Reglement op de Centrale Markt. * **Stijl:** Formeel, direct en zakelijk. Het document weerspiegelt de strikte handhaving van marktregels in die tijd.
Getypte brief met handgeschreven kanttekeningen.
* **Kern van de zaak:** De brief informeert de heer G. Kramer over de gedwongen beëindiging van een huurcontract voor "pakhuisafdeeling no.3" omdat de Duitse bezetter (de Weermacht) "pier C" heeft gevorderd. * **Financiële afwikkeling:** Er vindt een verrekening plaats. De heer Kramer krijgt huur terug voor het oude pakhuis (teruggave over de periode 9 t/m 30 april) en moet betalen voor het nieuwe, tijdelijke verblijf (Pakhuis E 23). Het resterende saldo van ƒ 42,78 mag hij aftrekken van de toekomstige maandhuur van het nieuwe pakhuis. * **Toon:** De toon is formeel-zakelijk en bureaucratisch. Ondanks de oorlogsomstandigheden en de vordering door de vijand, wordt de administratieve afhandeling volgens de gebruikelijke regels voortgezet.
Officiële brief (doorslag van een besluit).
* **Kernboodschap:** De heer Overkamp krijgt een marktverbod van 14 dagen opgelegd voor alle Amsterdamse markten. * **Aanleiding:** Twee overtredingen begaan op de Noordermarkt op maandag 25 oktober 1943: 1. Het verkopen van textiel zonder de vereiste vergunning. 2. Wangedrag ("zeer ongepaste wijze uitgelaten") tegenover ambtenaren van de 'Distex'. * **Sanctie:** Een directe uitsluiting van twee weken (11 t/m 24 november). Daarnaast wordt de zaak geëscaleerd naar de Burgemeester voor mogelijke verdere disciplinaire maatregelen. * **Toon:** Formeel, autoritair en berispend.
Officieel schrijven / berisping.
* **Inhoud:** De heer Hillegers krijgt een officiële waarschuwing en een sanctie opgelegd omdat hij op de Centrale Markt in het openbaar heeft staan urineren ("staan wateren") op een niet daarvoor bestemde plek. * **Sanctie:** Een toegangsverbod voor de Centrale Markt voor de duur van drie dagen, van woensdag 2 juni tot en met vrijdag 4 juni 1943. * **Taalgebruik:** Het document is opgesteld in formeel, ambtelijk Nederlands met gebruik van de naamval (bijv. "den toegang"). * **Fysieke staat:** Het betreft een doorslag of origineel op dun papier, zoals gebruikelijk in de administratie van de jaren '40. De paarse aantekening "extra" duidt mogelijk op een speciale behandeling of categorisering in het archief.
Officieel bericht/kennisgeving van marktverbod.
* **Datering:** Er is een opvallende discrepantie in de datering. Hoewel de brief "10 Januari 1944" vermeldt, verwijst de tekst naar een maatregel die inging op "15 December 1944". Gezien de stempels en handgeschreven data ("16/1 '45" en "25/1 '45") is het vrijwel zeker dat de brief in januari **1945** is opgesteld en dat de typist uit gewoonte het oude jaar (1944) heeft gebruikt. * **Inhoud:** De heer Molenwijk krijgt een marktverbod opgelegd omdat hij appelen heeft verkocht boven de vastgestelde maximumprijs. Dit werd gezien als een ernstige verstoring van de "goede orde". * **Administratieve verwerking:** De handgeschreven noten onderaan duiden op de ambtelijke verwerking van het besluit, waarbij wordt gesproken over de "inhouding [van de] toegangskaart". De rode markering (vraagteken) suggereert een latere controle of onduidelijkheid bij een behandelaar.
Relevante Archieffragmenten
# TRANSCRIPTIE aanvoer 14 Dec In Kalestraat Zoetwatervisch (voorw) van A Fonn . a B Fonn en W Ruiter 80p 40p + 40p. aanvoerders A Fonn <s>||||</s> <s>||||</s> <s>||||</s> <s>||||</s> <s>||||</s> <s>||||</s> <s>||||</s> <s>||||</s> <s>||||</s> <s>||||</s> <s>||||</s> <s>||||</s> <s>||||</s> <s>||||</s> || Ik heb alleen vink af laten houden van de aanvoerder doch **niet** van de beide andere aanv...
# TRANSCRIPTIE Mijn heer wees goet over pluaseer van mij voor ja hannes Hofman geeft H J Hofman zijn plaast op
# TRANSCRIPTIE [<s>Het</s>] [<s>voor</s>] [<s>heb</s>] [<s>mij</s>] was door mij bekend dat C. Zwan enkele keer- per jaar partijtjes zoetwatervisch opkocht. [<s>worden</s>] [<s>Daarbij op de verdeellijst</s>] [<s>voorkomt had ik</s>] [<s>het gewaarschuwd</s>] [<s>dat hij</s>] [<s>als hem</s>] [<s>zo</s>] hij, ingeval hij [<s>voor zijn eigen</s>] [<s>winkel</s>] zoetwatervisch zou koopen en deze o...
# TRANSCRIPTIE (Tekst op de voorzijde) Hopende, U met deze inlichtingen te hebben gediend, verblyven wy, Hoogachtend, Fa. Degens en Scheeren get. Vos.
# TRANSCRIPTIE Aan den Heer Inspecteur,