was mogelijk een havenmeester

Ambtelijk geleideformulier (doorverwijzing) van de Gemeente Amsterdam.

* **Administratief proces:** Dit is een standaardformulier dat gebruikt werd om binnengekomen post of dossiers intern door te sturen binnen de Amsterdamse gemeentesecretarie. In dit geval wordt een document (geregistreerd onder nummer 4370) door de wethouder doorgeleid naar de Directeur van het Marktwezen. * **Instructie:** Van de voorgedrukte opties voor de afhandeling zijn er drie doorgehaald. Alleen "om bericht en raad" is blijven staan, wat betekent dat de wethouder een advies of toelichting verwacht van de directeur voordat er een definitief besluit wordt genomen. * **Betrokkenen:** De ondertekenaar is Floor Wibaut, een invloedrijk SDAP-wethouder in Amsterdam die bekend stond om zijn inzet voor volkshuisvesting en de voedselvoorziening tijdens de oorlogsjaren. "L.M." in de koptekst staat vrijwel zeker voor "Levensmiddelen". * **Datering:** De drukdatum linksonder (22-5-'18) geeft aan wanneer dit type formulier gedrukt is, terwijl de stempels en handgeschreven data de actuele verwerking in augustus 1918 tonen.

Getypte brief (manuscriptnotitie bovenaan).

Deze brief is een officiële aanmaning voor de betaling van standplaatsgeld. De toon is zakelijk en dwingend. De ontvanger, de heer H.J. Gepkes, krijgt een overzicht van zijn schulden en een strikte deadline: donderdag 4 mei 1939. Indien er niet op tijd wordt betaald bij het kantoor aan de Jan van Galenstraat 14, dreigt de directeur met een voordracht aan het college van Burgemeester en Wethouders om zijn vergunning in te trekken. Dit zou betekenen dat zijn kramen niet meer op de Amsterdamse markten worden toegelaten, wat direct gevolgen heeft voor zijn bedrijfsvoering en zijn huurders. De spelling is conform de toenmalige standaard (bijv. "uiterlyk", "zyn", "myne").

Dienstbrief / Aanmaning

Het document is een formele aanmaning betreffende achterstallig standplaatsgeld. De toon is dwingend en bureaucratisch. De kern van de brief is een ultimatum: indien de schuld niet binnen twee dagen (uiterlijk 4 mei) is voldaan, zal de directeur bij het College van Burgemeester en Wethouders (B&W) adviseren om de vergunning van de heer Yff in te trekken. De brief is interessant omdat deze inzicht geeft in de zakelijke relaties op de Amsterdamse markten vlak voor de Tweede Wereldoorlog. De heer Yff was blijkbaar een "kraamverhuurder": hij bezat kramen en verhuurde deze aan marktkooplui ("Uw huurders"), maar was zelf verantwoordelijk voor de afdracht van de standplaatsgelden aan de gemeente. De handgeschreven notitie linksboven is cruciaal voor de afhandeling van het dossier. Deze vermeldt dat de geadresseerde op de dag van de deadline (4 mei) een bedrag van 2,50 gulden heeft gestort via de postgiro. Dit suggereert dat de dreiging effectief was en de kwestie (voorlopig) werd opgelost.

Officiële brief (doorslag van een getypt origineel).

* **Inhoud:** De brief is een officiële aanzegging van een sanctie. De heer Wagenaar krijgt een tijdelijk toegangsverbod voor de Centrale Markt opgelegd. * **Aanleiding:** De ontvanger heeft op 19 januari een persoon genaamd F. Thysen toegang verleend tot de markt terwijl deze persoon niet over een geldige toegangskaart beschikte. * **Juridische grondslag:** De maatregel is gebaseerd op artikel 35, lid 1 van het 'Reglement op de Centrale Markt'. * **Sanctie:** Een ontzegging van de toegang voor de duur van drie dagen: van maandag 23 tot en met woensdag 25 januari 1939.

Getypte brief (officiële correspondentie).

* **Inhoud:** De brief informeert de heer Wolkers dat hem een kwijtschelding is verleend van 60 gulden aan "plaatsgeld" (marktgeld) over het jaar 1938. * **Reden van kwijtschelding:** De ontvanger heeft zijn vaste tuindersplaats op de markt niet langer bezet, maar is zijn producten wel blijven veilen via de Centrale Markt. Hierdoor was de dubbele heffing of de specifieke vergoeding voor de vaste standplaats niet langer van toepassing. * **Taalgebruik:** Het document hanteert de toenmalige officiële spelling (bijv. "kwytschelding", "terwyl", "Wyk"). Het bedrag van 60 gulden was in 1939 een aanzienlijk bedrag, ongeveer gelijk aan drie weken loon voor een gemiddelde arbeider. * **Formaat:** De tekst is zakelijk en kort van stof, kenmerkend voor gemeentelijke of markt-administratieve correspondentie uit die periode.

Ambbtelijke notitie op een voorbedrukt formulier ("Bijblad").

* **Inhoud:** Het document betreft de afhandeling van een incident of regelovertreding op een markt. Een zekere heer Arentzen is "ontboden" (op het matje geroepen) en berispt. * **Terminologie:** De term "Vrijposters" in deze context verwijst naar marktkooplieden die zonder vaste standplaats of vergunning proberen te verkopen (ook wel 'vrije' standplaatszoekers genoemd). Het lijkt erop dat deze specifiek niet meer werden getolereerd. * **Proces:** De notities tonen de voortgang van de zaak: van de initiële doorzending in oktober, een adviesaanvraag, het daadwerkelijk oproepen van de betrokkene op 15 november (uitgevoerd op 17 november), tot de uiteindelijke afdoening op 21 en 23 november 1939. * **Handschrift:** De tekst is geschreven in een vlot, zakelijk cursief uit de jaren '30. De ondertekenaar "DeHaer" lijkt de leidende ambtenaar in deze zaak.

Administratief voorblad of geleideformulier (bijblad) behorend bij een dossier.

Dit document fungeerde als een 'loopbrief' of 'paraaflijst' voor een specifiek dossier binnen de Nederlandse rijksadministratie. Het doel was om de circulatie van het dossier tussen verschillende ambtenaren vast te leggen en formele akkoorden te registreren. * **Route:** Het dossier werd op 28 maart 1939 doorgezonden. Op diezelfde dag werd "Geen bezwaar" aangetekend door een controlerende instantie of ambtenaar. * **Afhandeling:** Het stuk werd op 30 maart ter kennisneming naar de heer Stroer gestuurd. Op 3 april volgde een administratieve handeling (mogelijk door een ambtenaar genaamd De Leur), waarna de heer Stroer op 4 april officieel tekende voor "Kennis genomen". * **Drukwerkgegevens:** De code onderaan ("10.000-10-1937-1016") duidt op een bestelling van 10.000 formulieren van dit model in oktober 1937.

Administratieve kennisgeving / Briefafschrift.

Dit document is een officiële administratieve mededeling gericht aan Mevrouw Dresden, woonachtig aan de Sarphatistraat 111-III te Amsterdam. De kern van de boodschap is dat zij per 15 januari 1939 is vrijgesteld van het betalen van marktgeld voor haar standplaats op het Waterlooplein. Uit de tekst valt op te maken dat er een financiële afwikkeling heeft plaatsgevonden: er is geconstateerd dat zij geen schuld heeft bij de betreffende instantie (waarschijnlijk de marktmeester of de gemeentelijke belastingdienst) en dat zij zelfs een bedrag van 2,70 gulden tegoed heeft. Dit suggereert dat zij mogelijk teveel heeft betaald of dat de vrijstelling met terugwerkende kracht is verleend. De handgeschreven notitie "Verzonden 7/2" bevestigt dat het een kopie of afschrift betreft voor het archief, nadat het origineel op de dag van datering is verstuurd.

Officiële brief/correspondentie

Deze brief is een formeel schrijven van de Directie van het Marktwezen aan een huurder, de heer E. Braasem. De kern van de brief is de toezending van een officieel geregistreerd huurcontract voor een pakhuisruimte op de Centrale Markt in Amsterdam. De brief bevat twee belangrijke herinneringen aan de huurvoorwaarden: 1. **Onderhoudsplicht:** De huurder is zelf verantwoordelijk voor kleine herstellingen (zoals rolluiken en sloten) op basis van het toenmalige Burgerlijk Wetboek. 2. **Reclamebeperkingen:** Het is de huurder niet toegestaan om zonder uitdrukkelijke schriftelijke toestemming reclameborden of aankondigingen te plaatsen. De schrijfstijl is uiterst beleefd en afstandelijk ("heb ik de eer", "verzoek U beleefd"), wat typerend is voor de ambtelijke correspondentie van die tijd.

Officiële kennisgeving/besluit van de gemeente.

* **Inhoud:** Het document betreft een formele afwijzing van een verzoek tot herhaalde toelating tot de Centrale Markt in Amsterdam. De heer Kreyt was blijkbaar de toegang ontzegd naar aanleiding van een niet nader gespecificeerd "gepleegd feit". Het stadsbestuur acht dit feit zo ernstig dat er geen aanleiding ("termen") wordt gezien om de sanctie op te heffen. * **Taalgebruik:** Het document is opgesteld in de formele ambtelijke stijl van voor de Tweede Wereldoorlog, gekenmerkt door de naamvallen ("den ernst", "gepleegde feit") en de spelling-Marchant. * **Vorm:** Het betreft een getypt document op een voorgedrukt model (G.A. 5). De namen van de burgemeester en secretaris zijn getypt (met de aanduiding "get." voor "getekend"), wat gebruikelijk is bij afschriften. De authenticiteit van het afschrift wordt bekrachtigd door de originele inkt-handtekening van gemeentesecretaris Van Lier.

Doorslag van een officiële brief (mogelijk een besluit of vergunningswijziging).

* **Inhoud:** De brief is een formeel antwoord op een verzoek van de heer Th.B. Roof van 20 september 1939. De directeur verleent toestemming voor een wijziging in het gebruik van een marktplaats. De heer Roof mag zijn plek op de "Boom- en Bloemenmarkt" voortaan beperken tot het voorjaar en de vroege zomer (1 maart t/m 30 juni). * **Taalgebruik:** Het taalgebruik is typisch voor de vooroorlogse Nederlandse bureaucratie: formeel, hoffelijk en afstandelijk ("bericht ik U", "dezerzijds geen bezwaar bestaat", "jl."). * **Administratieve context:** De codes 'VP/HG' en '22/15/2 M' wijzen op een gestructureerd archiefsysteem. De toevoeging 'Wijk 9' duidt op de indeling van de stad Amsterdam in administratieve wijken. De handgeschreven notitie bovenin ("2 ex. Gr. de Haer") suggereert dat er extra exemplaren naar een specifieke persoon of afdeling moesten worden gestuurd.

Zakelijke brief/aanmaning (doorslag).

* **Kernboodschap:** De brief is een laatste waarschuwing (sommatie) aan de heer Fritschy om achterstallig standplaatsgeld te betalen. * **Consequentie:** Bij niet-betaling vóór de gestelde deadline (26 mei 1939) dreigt de directeur de vergunning voor het plaatsen van kramen te laten intrekken door het college van Burgemeester en Wethouders. * **Impact:** Dit zou betekenen dat de kramen van de heer Fritschy geweerd worden van de Amsterdamse markten, wat directe gevolgen heeft voor zijn bedrijfsvoering en zijn huurders (marktkooplieden). * **Stijl:** De toon is strikt formeel en ambtelijk, typerend voor de communicatie van de gemeente Amsterdam in die periode.

Zakelijke brief / Besluit.

Dit document is een formele afwijzing van een verzoek dat op 7 april 1939 werd ingediend door S. Pinto Jr. De heer Pinto was blijkbaar een marktkoopman op de Albert Cuypmarkt in Amsterdam en verzocht om assistentie van zijn broer, L. Pinto. De weigeringsgrond is strikt zakelijk en bureaucratisch van aard: de noodzaak voor een assistent is volgens de directeur niet aangetoond. De toon van de brief is kort en zakelijk, kenmerkend voor de ambtelijke correspondentie van die tijd. De vermelding "Wijk 17" verwijst naar de administratieve indeling van de stad of het marktdistrict.

Officieel extract uit het Boek der Besluiten van Burgemeester en Wethouders van Amsterdam.

Dit document is een administratieve correctie op een eerder genomen tuchtmaatregel. In 1935 was G. Oudhof de toegang tot de Centrale Markt ontzegd wegens een niet nader genoemd strafbaar feit. Het besluit van 1936 zet de volledige ontzegging om in een voorwaardelijke straf. De effectieve ontzegging van de toegang eindigt op 5 juli 1936 (slechts twee dagen na dit besluit). De rest van de straf wordt voorwaardelijk: deze treedt pas in werking als de heer Oudhof binnen een jaar opnieuw een overtreding begaat op de markt. Opmerkelijk is de portefeuille van de verantwoordelijke wethouder, die destijds een zeer breed en divers scala aan taken onder zich had: van levensmiddelen tot zweminrichtingen. De afkorting "l.s." rechtsonder staat voor *loco sigilli* (in plaats van het zegel).

Getypte brief op officieel briefpapier.

De brief is een zakelijke mededeling van de Directie van het Marktwezen te Amsterdam aan een huurder, de heer A.F. Kitsz. De kern van de brief is de toezending van een officieel geregistreerd huurcontract voor een pakhuisruimte op de Centrale Markt. De directeur wijst de huurder expliciet op twee belangrijke contractuele en wettelijke verplichtingen: 1. **Onderhoud:** De huurder is verantwoordelijk voor kleine reparaties (zoals aan rolluiken en ruiten) op basis van het toenmalige Burgerlijk Wetboek. 2. **Reclame:** Het is niet toegestaan om zonder schriftelijke toestemming borden of reclame-uitingen aan te brengen op het gehuurde pand. De taal is formeel ("heb ik de eer U", "beleefd rekening te houden") en hanteert de spelling van vóór de hervorming van 1947 (bijv. "reparatiën", "myn", "zyn", "noodig").

Dienstbrief (administratieve correspondentie)

Deze brief dient als formele geleidebrief voor een officieel geregistreerd huurcontract. De Directie van het Marktwezen herinnert de huurder, de heer Draaisma, expliciet aan twee specifieke bepalingen uit het contract en de wet: 1. **Onderhoudsplicht:** Conform artikel 1619 van het toenmalige Burgerlijk Wetboek is de huurder verantwoordelijk voor kleine herstellingen (zoals rolluiken en glaswerk). 2. **Reclamemiddelen:** Er geldt een verbod op het ongeautoriseerd aanbrengen van borden of reclame op het gehuurde object (artikel 8 van het contract). De toon is zakelijk, formeel en directief, typerend voor de gemeentelijke administratie in die periode.

Dienstbrief / Formele correspondentie

* **Inhoud:** De brief dient als begeleidend schrijven bij een officieel huurcontract voor een pakhuisruimte op de Centrale Markt. De directeur wijst de huurder (C. Bras) expliciet op twee contractuele verplichtingen: het zelf bekostigen van kleine reparaties (conform het toenmalige Burgerlijk Wetboek) en het verbod op het ongeoorloofd plaatsen van reclame-uitingen. * **Stijl en Taal:** De brief is geschreven in een formele, ambtelijke stijl ("heb ik de eer U", "U gelieve zich"). Er wordt gebruikgemaakt van de spelling-Marchant (vóór de spellinghervorming van 1947), herkenbaar aan woorden als "bylage", "pakhuisafdeeling", "Burgerlyk", "reparatiën", "zyn" en "schriftelyke". * **Administratieve sporen:** De handgeschreven notitie "Verzonden 14/7" wijst op een kopie die in het archief van de Directie is bewaard om de verzenddatum te registreren.

Kopie van een ziekteverzuim-melding (formulier van de gemeente Amsterdam).

Dit document is een officiële melding van ziekteverzuim van een gemeenteambtenaar in Amsterdam vlak voor de Tweede Wereldoorlog. Het betreft de heer J.A.F. Joghems, die werkzaam was als 'chef-marktopzichter(A)' bij de Dienst van het Marktwezen (Dienst 57). **Belangrijke details:** * **Ziektegeval:** Het betreft zijn eerste verzuim in het jaar 1939. * **Status:** De heer Joghems was een vaste ambtenaar ('vasten en vollen dienst') in salarisgroep IV, wat wijst op een verantwoordelijke functie binnen de hiërarchie van de markten. * **Medische controle:** De melding is verzonden naar Dr. J.P. Hofstee, de controlerend gemeente-arts. Dit was de standaardprocedure om misbruik van ziekteverlof tegen te gaan en de arbeidsgeschiktheid te beoordelen. * **Stempel:** Het paarse stempel (SA/154/2) is een administratief registratienummer, waarschijnlijk van het secretariaat of de personeelsadministratie.

Administratief formulier (kennisgeving van ziekteverzuim).

Het document is een officiële melding van ziekteverzuim binnen de Amsterdamse gemeentelijke bureaucratie van vlak voor de Tweede Wereldoorlog. Enkele details vallen op: * **Administratieve nauwkeurigheid:** Het formulier is zeer gedetailleerd. Het vermeldt niet alleen de naam en functie, maar ook de salarisgroep (II), het adres, en de specifieke aanstellingsvorm (vasten en vollen dienst als ambtenaar). * **Controle:** De melding is gericht aan de "Controleerend gemeente-arts". Dit wijst op een systeem waarbij de gemeente nauwgezet toezicht hield op de gezondheid en het verzuim van haar personeel. * **Stempelnummer:** Het grote paarse stempel in het midden fungeert waarschijnlijk als een centraal registratienummer voor de personeelsadministratie van dat jaar (1939). * **Status van de werknemer:** De heer Huisman was 31 jaar oud en werkte als "contrôleur (A)". Gezien de dienst (Marktwezen) hield hij waarschijnlijk toezicht op de Amsterdamse markten.

Administratief formulier / Rapportenkaart "Kaart Controle Centrale Markt".

Dit document betreft een officiële rapportage van een overtreding op het terrein van de Centrale Markthallen in Amsterdam in maart 1939. De kern van de zaak is de tijdelijke intrekking (inhouding) van de toegangskaart van de heer H.J. Buitenhuis. De feiten zijn als volgt: 1. **De overtreding:** Op 28 maart 1939 om 06:50 uur is de heer Buitenhuis betrapt terwijl hij in de markthal tegen een auto urineerde ("staan wateren"). 2. **Bureaucratorisch proces:** De controleur, J. v.d. Broek, noteert de overtreding. Er volgt direct een interne afstemming over de strafmaat. Er wordt eerst met potlood geopperd: "3 dagen schorsing?". 3. **Sanctie:** Een hogere functionaris gaat hiermee akkoord ("Accord, 3 d. uitsluiting"). De schorsing gaat in op vrijdag 31 maart 1939. Het document toont de strikte handhaving van hygiëne en orderegels binnen de Amsterdamse groothandelsmarkt. Zelfs relatief kleine vergrijpen werden officieel gedocumenteerd en bestraft met een tijdelijk werkverbod (uitsluiting van het marktterrein).

Formele brief / Aanmaning.

* **Inhoud:** De brief is een sommatie tot betaling van achterstallig standplaatsgeld voor marktkramen. De ontvanger, de heer A. Schaap, krijgt een zeer korte termijn (slechts twee dagen na dagtekening) om zijn schuld te voldoen bij het kantoor aan de Jan van Galenstraat. Indien betaling uitblijft, zal de directeur aan het college van B&W voorstellen om zijn vergunning in te trekken. Dit zou betekenen dat zijn kramen niet meer op de markt mogen staan en zijn huurders elders moeten gaan huren, wat effectief het einde van zijn bedrijfsvoering zou betekenen. * **Toon:** De toon is ambtelijk, dwingend en zakelijk. Het is een formeel ultimatum. * **Taalgebruik:** Er wordt gebruikgemaakt van de toenmalige spelling (bijv. "bylage", "uiterlyk", "Vrydag", "mynen", "zyn"). De aanspreekvorm "U" met een hoofdletter getuigt van de formele etiquette van die tijd.

Officiële brief/kennisgeving.

Deze brief is een officiële mededeling aan de heer C.J. Fontyn betreffende een financiële kwijtschelding. De heer Fontyn was een bedrag van 52,50 gulden verschuldigd aan "plaatsgeld" voor het jaar 1938 op de Centrale Markt in Amsterdam. De reden voor deze kwijtschelding is administratief-inhoudelijk: Fontyn had zijn vaste "tuindersplaats" (een gereserveerde plek op de markt) niet meer bezet, hoewel hij zijn producten nog wel via de veiling van de Centrale Markt verhandelde. Blijkbaar was de heffing van plaatsgeld in dat geval niet langer gerechtvaardigd of billijk volgens de geldende reglementen. Het bedrag van ƒ 52,50 was voor die tijd (1939) aanzienlijk; het vertegenwoordigde ongeveer twee tot drie weeklonen voor een gemiddelde arbeider.

Handgeschreven verzoekschrift / memo.

Het document is een kort, zakelijk verzoek geschreven in een duidelijk leesbaar cursief handschrift, typerend voor de vooroorlogse periode in Nederland. De kern van de boodschap is een verzoek tot onderhoud: een defecte meerpot (een paal of blok om schepen aan af te meren) bij een specifiek pand aan de Brouwersgracht moet worden vervangen. De administratieve sporen op het document vertellen iets over de verwerking ervan: 1. **Rode cijfers (21/6/1):** Waarschijnlijk een archief- of dossiernummer. 2. **Kleine datum en paraaf (16/2/39 AB):** Dit wijst erop dat het verzoek één dag na verzending is binnengekomen of in behandeling is genomen door een ambtenaar met de initialen AB.

Getypte brief (doorslag of kopie).

* **Inhoud:** Het document is een formele aanmaning wegens achterstallige betalingen voor standplaatsen op de markt. De ontvanger, de heer Ton, krijgt een uiterste termijn van slechts twee dagen (tot vrijdag 20 januari) om zijn schuld te voldoen. * **Sancties:** De brief is streng van toon. Bij niet-betaling dreigt de directeur direct een voorstel in te dienen bij het College van Burgemeester en Wethouders om de exploitatievergunning in te trekken. Dit zou het einde betekenen van de bedrijfsactiviteiten van de heer Ton op de Amsterdamse markten. * **Taalkenmerken:** De tekst hanteert de destijds gebruikelijke spelling met de 'y' in plaats van 'ij' (bylage, uiterlyk, vrydag, mynen, zyn). Ook de naamvallen ("den betaaldag", "mynen kantore") zijn kenmerkend voor de ambtelijke schrijftaal van voor de Tweede Wereldoorlog.

Kasboekpagina of grootboekblad met een overzicht van namen, metingen en bedragen.

* **Inhoud:** Het document betreft een administratieve lijst van 31 posten. Elke post bevat een naam, een getal (waarschijnlijk een perceel- of huisnummer), een aantal meters, een vast bedrag per meter-categorie en een kolom met restbedragen of opmerkingen. * **Berekening:** Onderaan is een controletelling te zien: 29 posten van 150 (4350) en 2 posten van 200 (400, voor nummers 6 en 24 die 30 meter hebben), wat samen uitkomt op het totaalbedrag van 4750. * **Annotaties:** Er zijn specifieke kanttekeningen bij nr. 6 en nr. 24 betreffende een "Hr. Stam" die van mening is dat de betreffende personen meer meters zouden moeten hebben. Bij nr. 20 wordt getwijfeld over het aantal meters (199.13 of 30 meter?). * **Groepering:** Posten 16/17 en 25/26 zijn samengevoegd met een accolade, wat duidt op een gezamenlijke afrekening of eigendom.

Officiële brief/oproeping van de Dienst van het Marktwezen Amsterdam.

* **Inhoud:** De brief is een formele waarschuwing en een oproeping aan de heer C. Schuit, die blijkbaar materiaal (zoals marktkramen of schragen) verhuurt aan marktkooplieden. Op 16 januari 1939 is vastgesteld dat zijn materiaal zonder vergunning op de Noordermarkt stond. * **Sanctie:** De directeur dreigt met een verbod op het plaatsen van materiaal op alle Amsterdamse markten als de heer Schuit niet op het verhoor verschijnt. * **Handgeschreven notities:** De aantekening "31/1 '39 Th. de Boer is meegekomen" is cruciaal voor de administratieve afhandeling. Het suggereert dat de heer Schuit op 31 januari (tien dagen na de gevraagde datum) alsnog is verschenen, mogelijk vergezeld door een getuige of belangenbehartiger genaamd Th. de Boer. * **Taalgebruik:** Typisch ambtelijk Nederlands uit het interbellum, met gebruik van de "y" in plaats van "ij" (mijnen) en de oude spelling (Groote).

Getypte brief (doorslag of kopie op vloeipapier).

* **Taalgebruik:** Het document hanteert de vooroorlogse spelling (vóór de spellingwijziging van Marchant), zichtbaar in woorden als "bedryfschef", "myn" (gebruik van de 'y' in plaats van 'ij' was op veel schrijfmachines gangbaar), "tusschen" en de buigings-n in "den heer". * **Stijl:** De toon is formeel, zakelijk en ambtelijk. De afzender verwijst naar een brief van de ontvanger van twee dagen eerder ("d.d. 1 dezer"). * **Vorm:** De gespatieerde tekst bij de plaatsnaam "V a l k e n b u r g" diende destijds om de leesbaarheid voor de postbestelling te vergroten of de bestemming te benadrukken. * **Inhoud:** Het betreft een uitnodiging voor een gesprek. De heer Star wordt verzocht langs te komen bij meneer Broerse, die kantoor hield in "de Hal" (mogelijk de Markthal of een specifieke sectie) op de Centrale Markt, standplaats of unit nummer H.69.

Administratief bijblad/instructievel (Model No. 14, Algemene Zaken).

Dit document dient als routeblad of instructievel voor de interne verwerking van een dossier betreffende een persoon genaamd **Hr. Reygwart**. * **L.V.S. / C.W.:** De afkorting **C.W.** staat in deze tijdsperiode (jaren '30) vaak voor **Crisis-Werkverschaffing**. De instructie "afvoeren" betekent dat de heer Reygwart per 19 juni 1939 niet langer deel uitmaakt van een bepaalde regeling of lijst (**L.V.S.**, mogelijk een specifieke lijst van steuntrekkers of werklieden). * **Procesgang:** Het document werd op 16 juni doorgezonden voor actie. Op 19 juni werd de beslissing tot afvoering genomen door een ambtenaar (Delleer). Uiteindelijk werd het dossier op 27 juni 1939 afgehandeld door de ambtenaar Smit, met de instructie "opbergen" (archiveren). * **Structuur:** De aanwezigheid van het formuliernummer "Alg. Zaken Model No. 14" uit 1937 duidt op een gestandaardiseerde administratieve procedure binnen de Nederlandse overheid.

Getypte brief (doorslag of kopie).

Het document is een zakelijke mededeling betreffende een financiële verrekening. De kern van de brief is dat de heer Harte recht heeft op een restitutie (teruggave) van 10,50 gulden. Echter, de instantie houdt hierop 4,50 gulden in voor openstaand "plaatsgeld" uit het voorgaande jaar (1938). Het restant van 6,00 gulden kan de heer Harte ophalen bij de kassier op het adres Jan van Galenstraat 14. Opvallende details: * **Adres:** De Jan van Galenstraat 14 was het adres van de Centrale Markthallen in Amsterdam. * **Terminologie:** "Plaatsgeld" duidt op het verschuldigde bedrag voor een standplaats op de markt. * **Spelling:** Gebruik van de oude spelling (bijv. "mynen", "gerichten", "disponeeren").

Getypte brief (waarschijnlijk een doorslag of archiefkopie).

* **Inhoud:** De brief is een sommatie aan de heer Fritschy om zich op het kantoor van de directeur te melden voor een dringende kwestie betreffende de betaling van "kramengeld". * **Terminologie:** "Kramengeld" verwijst naar de staangeldvergoeding of huur die marktkooplieden aan de gemeente of marktmeester moesten betalen voor het gebruik van een marktplaats of kraam. * **Toon:** De toon is formeel, direct en dwingend ("dringend moet spreken", "verzoek ik U... te komen"). * **Administratieve sporen:** De handgeschreven aantekening "Verzonden" bovenaan is een typisch kenmerk van een dossierkopie; het diende als bewijs voor de administratie dat de brief daadwerkelijk was uitgegaan.

Getypte brief (doorslag of kopie).

* **Inhoud:** De brief is een formele afwijzing van een verzoek om vuurwerk te mogen verkopen op de markten in de stad (Amsterdam). * **Snelheid van afhandeling:** Opvallend is de zinsnede "ingekomen d.d. heden" (vandaag binnengekomen). De ambtelijke molen reageerde in dit geval uiterst snel: het verzoek werd op dezelfde dag ontvangen als waarop de afwijzing werd verstuurd. * **Toon:** De toon is kort, zakelijk en beslist, kenmerkend voor de vooroorlogse ambtelijke correspondentie. * **Formaat:** De afkorting "b.a." staat voor "bij afwezigheid" of "bij aanstelling", wat aangeeft dat de secretaris tekende namens de directeur.

Handgeschreven ambtelijke notitie of intern memo.

De notitie bevat een kort en zakelijk verzoek. De afkorting bovenaan, **"Th. Dir."**, staat vermoedelijk voor een specifieke afdeling of functie, zoals 'Technische Directie' of 'Thematische Directie'. De ontvanger is de **"Hr. Scheerder"** (Heer Scheerder). De kern van de boodschap is dat er wekelijks een **"opgaaf"** (een overzicht of rapportage) wordt verlangd van de **"aanvoer op de automarkt"**. Dit suggereert een administratieve of controlerende functie waarbij de stroom van voertuigen naar een specifieke handelsplaats gemonitord dient te worden. Het handschrift is vlot en wijst op een geoefende schrijver in een professionele context. Het gebruik van de verbogen vorm "den aanvoer" duidt op een document uit de eerste helft of het midden van de 20e eeuw.

Getypte brief (doorslag/kopie).

* **Inhoud:** De brief dient als officiële bevestiging aan de heer Barlag dat zijn gebruikelijke staanplaats op het Amstelveld in Amsterdam voorlopig voor hem gereserveerd blijft. Dit is een reactie op een verzoek of schrijven van Barlag van 1 oktober 1939. * **Vorm:** Het betreft een zakelijke, formele correspondentie. De opmaak met referentienummers en wijkvermelding is typisch voor gemeentelijke administratie uit die tijd. De aantekening "2 ex." (2 exemplaren) en de naam "M. de Boer" wijzen op een kopie voor het archief of een specifieke ambtenaar. * **Taal:** Het taalgebruik is archaïsch en formeel ("den Heer", "d.d. 1 dezer", "pleegt te bezetten").

Officiële brief/aanmaning van de gemeente Amsterdam.

Deze brief is een formele sommatie van de Dienst van het Marktwezen aan een marktkoopman, de heer L. Meents. De kern van de zaak is een betalingsachterstand van meer dan drie weken voor zijn standplaats op de Dapperstraat-markt. De toon is bureaucratisch en dwingend. Er wordt een strikte deadline gesteld (17 september) met de directe dreiging van het "onherroepelijk" intrekken van de vaste staanplaats per de volgende dag. Opvallend is de vermelding van verzachtende omstandigheden (zoals het genieten van "steun" of ziekenhuisopname) die, mits direct gemeld, de intrekking zouden kunnen voorkomen. Dit getuigt van het sociale vangnet en de regels die de gemeente Amsterdam hanteerde in de jaren dertig. In de tekst vallen archaïsche spellingen op zoals "hierby", "wys", "blyft", "onherroepelyk" en "myn", waarbij de 'y' consequent wordt gebruikt waar we nu een 'ij' zouden schrijven.

Officiële brief/oproep (doorslag of kopie).

* **Inhoud:** De brief is een formele sommatie aan de heer Ree. Er is vastgesteld dat hij op 15 en 16 juni 1939 materiaal (zoals marktkramen of uitstaltitels) heeft verhuurd op de Albert Cuypmarkt zonder de benodigde vergunning. Hij wordt ontboden op het kantoor aan de Jan van Galenstraat op 23 juni. * **Toon:** De toon is zakelijk, autoritair en dreigend. Er wordt een duidelijke sanctie gesteld: als hij niet verschijnt, mag hij in de toekomst geen materiaal meer op de markten plaatsen. * **Administratieve details:** De handgeschreven namen "M. de Boer" en "de Wit y/h" wijzen waarschijnlijk op de behandelend ambtenaren of degene die de controle hebben uitgevoerd. "Wijk 14" verwijst naar de administratieve indeling van de stad of de marktregio in die tijd.

Officiële brief/aanmaning.

* **Toon:** De brief heeft een formeel, dwingend en ambtelijk karakter. Het is een laatste waarschuwing (sommatie) voor een openstaande schuld. * **Kernboodschap:** De geadresseerde, de heer Th. Jonker, heeft een achterstand in de betaling van standplaatsgeld en kramengeld. Hij krijgt drie dagen de tijd (tot 23 juni) om de schuld te voldoen. * **Consequentie:** Indien er niet wordt betaald, zal de vergunning voor het plaatsen van kramen worden ingetrokken. Dit heeft directe gevolgen voor zijn bedrijfsvoering, aangezien zijn huurders dan gedwongen worden hun kramen bij een ander te betrekken. * **Administratieve context:** De Jan van Galenstraat 14 in Amsterdam was destijds de locatie van het kantoor van de Dienst van het Marktwezen, wat de functie van de afzender bevestigt. De handgeschreven aantekening "verzonden" met datum duidt op een administratieve afhandeling door een klerk of secretaris (M. Müller).

Ambtelijke notitie / intern memo op een "Bijblad".

Dit document betreft een kort verslag van een telefonisch overleg op 20 september 1939 met een zekere de heer Brinkhorst over de mogelijkheden voor reclame-uitingen (waarschijnlijk in de openbare ruimte of op overheidsbezit). De kernpunten zijn: 1. **Verruiming:** Er wordt geopperd om naast affiches ook andere vormen van reclame toe te staan, mits deze financieel rendabel zijn ("behoorlijk betalend"). 2. **Locatie:** Een specifieke locatie die wordt genoemd is een "centrale markt". 3. **Beleidsverandering:** Voorheen werden dergelijke reclames tegengehouden vanwege "aesthetische bezwaren". De schrijver merkt op dat men hier "niet meer zoo gauw" voor moet wijken, wat duidt op een verschuiving van esthetische naar economische prioriteiten. 4. **Economische realiteit:** Ondanks de bereidheid tot verruiming is de directe verwachting ("perspectief") somber. Er wordt opgemerkt dat er op dat moment juist veel reclamecontracten worden opgezegd.

Getypte brief (doorslag of archiefkopie).

* **Kern van de correspondentie:** De brief is een reactie op een verzoek van de heer Bergering om een betalingsregeling. De instantie gaat akkoord met het afbetalen van een schuld aan "vent- en standplaatsgeld", maar stelt een strikte voorwaarde: er wordt geen nieuwe ventvergunning afgegeven totdat de volledige schuld is voldaan. * **Taalgebruik:** Het taalgebruik is formeel en ambtelijk, kenmerkend voor de vooroorlogse periode (bijv. "dezerzijds", "afzienbaren tijd", "aangezuiverd"). * **Status van de ontvanger:** De heer Bergering was waarschijnlijk een straathandelaar of marktkoopman in Amsterdam die door financiële problemen zijn verplichte afdrachten aan de gemeente niet had kunnen voldoen. * **Visuele kenmerken:** De onderstreping van "geheel" benadrukt de onwrikbare voorwaarde van de gemeente. De vermelding "belét." in het adres duidt aan dat de ontvanger op de belétage (de verdieping net boven het straatniveau) woonde.

Zakelijke brief / Officiële aanmaning.

* **Taal en spelling:** Het document is geschreven in de vooroorlogse spelling (bijv. "vrydag", "mynen", "terwyl", "zyn"). De toon is formeel, dwingend en ambtelijk. * **Inhoud:** Het betreft een laatste waarschuwing aan een kramenverhuurder (L.M. Geerling). Hij heeft nagelaten standplaatsgeld te betalen en zijn vergunningen op te halen. De directeur sommeert hem tot een gesprek op het kantoor aan de Jan van Galenstraat. * **Sancties:** De brief is zeer expliciet over de gevolgen van het niet verschijnen: uitsluiting van de markt. De vermelding dat zijn huurders hun kramen dan elders moeten betrekken, vormt een zwaar economisch pressiemiddel. * **Markeringen:** Er zijn handgeschreven schuine strepen (/) geplaatst rond de zinsnede over de niet afgehaalde vergunning. Dit wijst er waarschijnlijk op dat dit specifieke feit extra aandacht behoefde of een verzwarende omstandigheid vormde in het dossier.

Getypte brief (doorslag op dun papier).

Deze brief dient als een officieel verslag van de verdiensten van de onlangs overleden heer Hendrik Gerard Ruhe. De auteur zet uiteen welke rollen Ruhe heeft vervuld voor de stad Amsterdam. Hij wordt beschreven als een sleutelfiguur in de groothandel van groente, fruit en aardappelen. Ruhe was niet alleen een succesvol ondernemer, maar ook een belangrijk adviseur voor de gemeente, met name bij de totstandkoming van de Centrale Markthal en het beheer van de voedseldistributie. Daarnaast bekleedde hij diverse bestuurlijke functies, waaronder voorzitter van een branchevereniging, lid van de Kamer van Koophandel en lid van de gemeenteraad. De toon is formeel en zeer lovend over zijn objectiviteit en inzet.

Zakelijke brief (doorslag van een getypt exemplaar).

* **Inhoud:** Het betreft een zakelijke correspondentie waarin de directeur van de marktdienst een overzicht geeft van de verschuldigde gelden voor het plaatsen van marktkramen en karren. Dit is een reactie op een eerdere brief van de heer Schaap, die blijkbaar de hoogte van de rekening in twijfel trok. * **Specificatie:** De brief bevat een gedetailleerde lijst met locaties (Albert Cuypstraat, Sumatrastraat, Waterlooplein, Amstelveld, Dapperstraat en Noordermarkt), data en vergunningsnummers (aangeduid als "EZ no."). * **Berekening:** De marktdienst concludeert dat er in totaal 23 kramen zijn gebruikt, wat gelijkgesteld wordt aan 69 meter (3 meter per kraam). * **Toon:** De toon is formeel en zakelijk-administratief.

Officiële oproeping/sommatie.

* **Kernboodschap:** De heer J. Brand heeft een aanzienlijke achterstand in het betalen van standplaatsgeld voor zijn marktkramen. Hij wordt gesommeerd om op kantoor te verschijnen om dit op te lossen. * **Sanctie:** Als hij niet verschijnt, worden zijn kramen per direct van de Amsterdamse markten verbannen. Dit is een zware economische sanctie, aangezien hij kramen verhuurt aan andere marktlui ("Uw huurders"). * **Handgeschreven toevoeging:** De notitie onderaan is zeer relevant. Het lijkt een verslag van de afloop van het gesprek op 3 of 6 maart. Er is een betalingsregeling getroffen: Brand betaalt op 6 maart 10 gulden, en daarna wekelijks op dinsdag 10 gulden tot de schuld is voldaan. De opmerking "heeft afspr. dezelve" (of vergelijkbaar) bevestigt dat de afspraak is bekrachtigd. * **Taalgebruik:** Formeel en dwingend ("verwacht ik U", "mijnen kantore"), typisch voor overheidscommunicatie in het interbellum.

Dienstbrief / Oproeping

* **Inhoud:** De brief is een formele sommatie aan de heer M. Seeger. Hem wordt verweten dat hij op 25 februari 1939 marktmateriaal (zoals kramen of planken) heeft verhuurd voor de markt in de Jan Evertsenstraat zonder de vereiste vergunning. Hij wordt ontboden op het kantoor aan de Jan van Galenstraat om tekst en uitleg te geven. * **Handgeschreven annotaties:** Deze bieden inzicht in de administratieve afhandeling. De notitie "verzonden 7/3" bevestigt de verzenddatum. De aantekening linksboven ("Uitgekomen [...] 15/3 '39") suggereert dat de heer Seeger inderdaad is verschenen of dat de zaak op die datum is afgehandeld/onderzocht. * **Toon:** De toon is ambtelijk en streng. Er wordt direct gedreigd met een sanctie (het ontzeggen van de toegang tot de markten met materiaal) als de ontvanger geen gehoor geeft aan de oproep. * **Locatie:** Het genoemde adres "Jan van Galenstraat 14" was destijds de zetel van de Centrale Markthallen in Amsterdam, wat de afzender identificeert als de directie van deze gemeentelijke dienst.

Officiële brief/betalingsherinnering.

Dit document is een laatste sommatie tot betaling van achterstallig standplaatsgeld en kramengeld. De toon is zakelijk en dreigend: indien er niet binnen twee dagen (vóór vrijdag 17 maart) betaald wordt bij de kassier aan de Jan van Galenstraat 14, zal de directeur bij het College van Burgemeester en Wethouders aandringen op het intrekken van de vergunning. Dit zou betekenen dat de kramen van de heer Geerling niet meer op de Amsterdamse markten mogen staan, wat ook directe gevolgen heeft voor de marktkooplui die kramen van hem huren.

Officiële sommatie / aanmaning.

* **Inhoud:** Het document is een laatste waarschuwing aan een exploitant van marktkramen (A.J. Roger). Hij heeft een achterstand in de betaling van het "standplaatsgeld". De toon is formeel en dreigend: indien er niet voor de genoemde datum wordt betaald, zal de vergunning worden ingetrokken. * **Terminologie:** Het gebruik van de 'y' in plaats van 'ij' (uiterlyk, Vrydag, mynen, zyn) is kenmerkend voor de ambtelijke spelling van die tijd. * **Adres:** De Jan van Galenstraat 14 in Amsterdam was (en is deels nog steeds) de locatie van de Centrale Markthallen, waar de administratie van de markten was gevestigd. * **Status:** De handgeschreven aantekening onderaan "17/3 1939" met paraaf geeft aan dat de betaling precies op de uiterste deadline (vrijdag 17 maart) is voldaan, waarmee intrekking van de vergunning werd voorkomen.

Officiële sommatiebrief/aanmaning.

* **Inhoud:** De brief is een laatste waarschuwing aan de heer Roger voor het niet betalen van staangeld en kramengeld. Hij krijgt een strikte deadline (14 juli 1939) om de schuld te voldoen bij het kantoor aan de Jan van Galenstraat. * **Sancties:** Bij niet-betaling dreigt de directeur de vergunning voor het plaatsen van kramen te laten intrekken door het College van Burgemeester en Wethouders. Dit zou betekenen dat de heer Roger zijn bedrijfsvoering (het verhuren van kramen aan marktkooplieden) niet langer op de Amsterdamse markten mag uitoefenen. * **Afhandeling:** De handgeschreven aantekening onderaan ("heeft 19/7 39 fr. betaald") suggereert dat de heer Roger uiteindelijk wel betaald heeft, hoewel dit enkele dagen na de gestelde deadline van 14 juli was.

Getypte lijst met handgeschreven aantekeningen.

* **Inhoud:** Het document is een administratieve lijst van 36 personen die een aanvraag hebben ingediend voor "dispensatie" (ontheffing) om te mogen venten (straatverkoop) in de Kinkerstraat in Amsterdam. * **Gegevensstructuur:** De lijst is opgedeeld in kolommen: volgnummer, naam van de vergunninghouder, woonadres, aard van de handel en de wijk (stadsdeel). * **Opvallende zaken:** * De meeste aanvragers wonen in Amsterdam-West, in de directe nabijheid van de Kinkerstraat. * Er zijn twee visverkopers uit Volendam opgenomen (nummers 10 en 32). * Bij nummer 7 staat genoteerd dat de vergunning niet is afgehaald. * Bij nummer 29 is met de hand toegevoegd dat deze persoon "alsnog dispensatie" heeft gekregen. * De "aard van de handel" varieert van voedingsmiddelen (fruit, vis, aardappelen) tot bloemen, manufacturen (textiel) en scheerartikelen. * De afkorting "geh.stad" staat vermoedelijk voor "gehele stad", wat betekent dat hun vergunning niet beperkt was tot één wijk.

Kennisgeving van ziektegeval (ziektebriefje) voor een gemeenteambtenaar.

* **Personeelsadministratie:** Het document geeft een inkijkje in de strikte administratieve controle op ziekteverzuim bij de gemeente Amsterdam in de jaren '30. De vermelding dat dit het "4e" ziektegeval van het jaar is voor deze persoon, suggereert een nauwkeurige monitoring. * **Status van de betrokkene:** De heer Crouwel was een "ambtenaar in vasten en vollen dienst", wat duidt op een vaste aanstelling. Zijn functie was Controleur (klasse A) bij de Dienst van het Marktwezen, de instantie die toezicht hield op de Amsterdamse markten. * **Medische controle:** De melding is gericht aan de "Controleerend gemeente-arts", Dr. J.P. Hofsté. Dit was de arts die namens de gemeente moest vaststellen of de ambtenaar inderdaad arbeidsongeschikt was. * **Geografie:** Het opgegeven adres, Willem de Zwijgerlaan 123-III, bevindt zich in Amsterdam-West.

Getypte brief (typoscript) met handgeschreven kanttekening.

De brief is een officiële ordemaatregel gericht aan de heer Th.J. Otto. Uit de inhoud blijkt dat de heer Otto een overtreding heeft begaan van het marktreglement. Concreet wordt hij ervan beschuldigd op 9 augustus 1939 een onbevoegde persoon toegang te hebben verleend tot het terrein van de Centrale Markt in Amsterdam. Als sanctie wordt hem, op basis van artikel 35 lid 1 van het vigerende reglement, de toegang tot de markt ontzegd voor een periode van twee dagen (14 en 15 augustus 1939). De toon van de brief is strikt zakelijk en procedureel. De handgeschreven toevoeging "Extra" bovenaan suggereert een specifieke administratieve behandeling of prioriteit.

Handgeschreven ambtelijk advies / memo.

* **Inhoud:** Het document betreft een kort, ambtelijk advies over een verzoek dat is ingediend door een zekere heer Perano. * **Kernboodschap:** De opsteller van het stuk geeft een positief advies ("geen bezwaar") aan de Inspecteur van het Marktwezen, mits er aan twee specifieke voorwaarden wordt voldaan: 1. Er moet een doktersverklaring worden overlegd. 2. Het verschuldigde marktgeld moet tijdig worden voldaan. * **Stijl en taal:** Het taalgebruik is typisch voor de Nederlandse bureaucratie uit de eerste helft van de 20e eeuw, met archaïsche termen zoals "m.i." (mijns inziens) en "alhier". Het handschrift is een vlot en geoefend cursief schrift.

Getypte brief/waarschuwing (doorslag voor archief).

Het betreft een administratieve aanmaning gericht aan een inwoner van Zaandam. De kern van de zaak is de betaling van "kramengeld", de verschuldigde vergoeding voor het gebruik van een marktplaats. De brief stelt een deadline op vrijdag 25 augustus 1939. Opmerkelijke details: * De handgeschreven notitie "Verzonden 22/8" dient als bewijs voor de verzenddatum in het archiefdossier. * De naam "W. Müller" verwijst waarschijnlijk naar de behandelend ambtenaar of klerk. * De opmaak is sober en functioneel, typisch voor gemeentelijke correspondentie uit het interbellum.

Getypte brief (doorslag/archiefkopie).

* **Taalgebruik:** De brief is opgesteld in formeel, administratief Nederlands met de destijds gebruikelijke spelling (bijv. "den", "tusschen", "voormiddags"). * **Inhoud:** Het betreft een uitnodiging aan de heer Gorter voor een gesprek met de bedrijfschef, de heer J. Broerse. Dit gesprek moet plaatsvinden in de "Centrale Hal" (vermoedelijk de Centrale Markthallen aan de Jan van Galenstraat). * **Status:** De handgeschreven aantekening "verzonden 11/8" duidt erop dat dit een dossierkopie is waarbij de verzenddatum handmatig is bijgehouden door een administratief medewerker. * **Afkortingen:** * **d.d.:** de dato (gedateerd op). * **jl:** jongstleden (van de afgelopen maand). * **No.H.69:** Waarschijnlijk het nummer van het kantoor of de standplaats in de hal.

Getypte brief met handgeschreven kanttekeningen.

Deze brief is een officiële mededeling van de directeur van de Centrale Markt te Amsterdam aan een markthandelaar, de heer S. Front. De essentie is een gedeeltelijke kwijtschelding van staangeld (plaatsgeld). * **Financiële details:** De heer Front was voor het jaar 1939 in totaal ƒ 500,- verschuldigd. Het College van Burgemeester en Wethouders heeft besloten ƒ 100,- kwijt te schelden. Omdat hij reeds ƒ 333,36 had voldaan, restte er nog een schuld van ƒ 66,64. * **Strikte voorwaarde:** De brief eindigt met een dwingende toon: zolang de restschuld niet is betaald, wordt de toegang tot de markt ontzegd. Dit onderstreept het belang van de inkomsten voor de gemeentelijke marktinstelling, zelfs in tijden van persoonlijke omstandigheden van de pachter. * **Administratieve kenmerken:** De handgeschreven aantekeningen bovenin ("ten. Br. Müller/Brouwer") duiden op interne routering binnen het marktwezen, waarschijnlijk naar specifieke ambtenaren of controleurs.

Officiële kennisgeving/waarschuwing (doorslag of sjabloon).

Dit document is een formele aanmaning of waarschuwing betreffende de betaling van 'kramengeld'. Kramengeld is de vergoeding die marktkooplieden betaalden voor het recht om een kraam te bezetten op een openbare markt. De brief is gericht aan de heer J.J.G.K. Harings, woonachtig aan de Keizersstraat 21 in het centrum van Amsterdam. De aanduiding "Wijk 1" verwijst naar de administratieve indeling van de stad of de marktlocaties. De deadline voor de betaling is expliciet vermeld als maandag 25 september (1939). De administratieve codes en de handgeschreven notitie "Verzonden 21/9-'39" duiden op een strak gereguleerd proces binnen de gemeentelijke marktadministratie. De naam rechtsboven ("lex. Gr. Müller") verwijst mogelijk naar de behandelend ambtenaar of een specifieke administratieve reeks.

Getypte brief met handgeschreven aantekeningen.

De brief is een zakelijke correspondentie betreffende de verhuur van opslagruimte. De directeur van de marktadministratie in Amsterdam stuurt een contract in tweevoud (duplo) naar de heer Wubben in Den Haag. Het betreft pakhuissectie H 27 op de Centrale Markt in Amsterdam, inclusief een specifieke zolderruimte. De ontvanger krijgt instructies om beide exemplaren te ondertekenen en eventuele kantlijnaantekeningen (renvooien) te paraferen. Tevens wordt gemeld dat de kosten voor de verschuldigde leges (zegelkosten) van 1,75 gulden in rekening worden gebracht. De spelling is kenmerkend voor de periode (bijv. "telephonische", "zyingang", "myn").

Getypte brief (doorslag).

* **Taalgebruik:** De brief is opgesteld in het zakelijk Nederlands van voor de spellingshervorming van 1947, getuige woorden als "den heer", "bedrijfschef" en "tusschen". * **Inhoud:** Het betreft een korte, formele uitnodiging aan de heer Balken voor een gesprek met een bedrijfschef (J. Broerse). De aanleiding is een eerdere brief van de heer Balken van 2 augustus 1940. * **Fysieke kenmerken:** Het document lijkt een doorslag op dun papier (gezien de lichte vlekkerigheid van de letters). De handgeschreven aantekening bevestigt de datum van verzending. * **Locatie:** De "Centrale Hal" verwijst zeer waarschijnlijk naar de Centrale Markthallen aan de Jan van Galenstraat in Amsterdam. Standplaats of kantoornummer H.69 duidt op een specifieke plek binnen dit complex.

Officieel schrijven / Verklaring op briefpapier.

Dit document is een officiële opnameverklaring van het Nederlandsch-Israëlietisch Ziekenhuis (NIZ) voor de heer I. Bromet. Hij werd op 16 augustus 1940 opgenomen. De verklaring zelf is gedateerd op 2 september 1940, ruim drie maanden na de Nederlandse capitulatie. De vele handgeschreven aantekeningen wijzen op een intensief administratief traject na de uitgifte van de brief: * **Financieel:** Er wordt melding gemaakt van kleine bedragen ("tegoed") gekoppeld aan locaties (Waterlooplein, Westerstraat). Dit zou kunnen duiden op marktgelden of uitkeringen die nog openstonden. * **Vrijstelling:** De doorgehaalde tekst "Vrijstellen vanaf 11 Augst '40" suggereert dat er een poging is gedaan om een vrijstelling (mogelijk van werk of een andere verplichting) te regelen op basis van de ziekenhuisopname. * **Codering:** De rode aantekening "niet uitgedaan" en de diverse dossiernummers (86/30/1) wijzen op verwerking door een sociale dienst of een afdeling van de Joodse Raad (of een voorloper daarvan).

Doorslag van een officiële brief (archiefstuk).

Deze korte zakelijke brief is een reactie op een schrijven van de heer M. Vleesdraager van enkele dagen eerder (18 november 1940). De directeur van de betreffende dienst verzoekt Vleesdraager om persoonlijk langs te komen bij de bedrijfschef, de heer J. Broerse. De afspraak moet plaatsvinden in de "Centrale Hal" (vermoedelijk de Centrale Markthal in Amsterdam), kantoor H.69, tijdens het spreekuur tussen 9 en 10 uur 's ochtends. Het onderwerp van de correspondentie wordt niet expliciet vermeld, maar de locatie wijst op een kwestie die verband houdt met de handel of werkzaamheden op de centrale markt.

Handgeschreven notitie op een afgescheurd stuk papier.

* **Inhoud:** De tekst bestaat uit twee delen. Het bovenste deel is een moreel oordeel over een (niet nader genoemde) persoon: "Zoo jong en reeds zoo ver verdorven". Dit wijst op een ernstige afkeuring van het gedrag of de karakterontwikkeling van een jong persoon. Het onderste deel is een administratieve aantekening die bevestigt dat deze observatie "beleefd" is doorgegeven aan een zekere "Mevr. Ridder". * **Handschrift:** Het betreft een vlot, geoefend handschrift in een mid-20e-eeuwse cursiefstijl. Het taalgebruik is formeel en afstandelijk ("beleefd... meegedeeld"), wat duidt op een professionele of bureaucratische context. * **Paraaf:** Onderaan staat een paraaf die gelezen kan worden als 'aup'. Dit zijn waarschijnlijk de initialen van de ambtenaar of medewerker die de mededeling heeft gedaan of de notitie heeft opgesteld.

Formulier voor ziektemelding (kopie).

* **Administratieve nauwkeurigheid:** Het document is een officiële "ziektebrief" voor een gemeenteambtenaar. Het gebruik van een kopie (doorslag) was essentieel voor de dossieropbouw van de dienst Marktwezen. * **Functie:** De heer Blom was 'contrôleur (A)'. Dit suggereert een toezichthoudende rol op de Amsterdamse markten. Het nummer 98 is zijn persoonlijke personeelsnummer binnen de dienst. * **Stempels:** Het grote paarse stempel in het midden (`SA/60/1`) wijst op een centrale registratie bij de gemeentelijke administratie (Secretarie Afdeling). * **Persoonlijke gegevens:** Blom woonde aan het Zwanenplein 75 (Amsterdam-Noord). Zijn geboortejaar is 1893, wat betekent dat hij ten tijde van deze melding 46 of 47 jaar oud was. Hij zat in salarisgroep II, een gemiddelde rang voor die tijd.

Getypte pagina uit een officieel reglement of verslag van een vergadering betreffende marktregels.

De tekst beschrijft de strikte regelgeving rondom de bezetting van marktplaatsen in Amsterdam, specifiek gericht op het Waterlooplein. Er wordt een scherp onderscheid gemaakt tussen 'vaste' en 'losse' plaatshouders. De focus ligt op het voorkomen van misbruik: assistentie of vervanging mag niet leiden tot het feitelijk overdragen van de marktplaats aan derden buiten de wettelijke kaders (Artikel 17 van het Reglement op de Markten). De rol van de Directeur van het Marktwezen als beslisbevoegd orgaan is hierin centraal. De toevoeging onderaan door de heer Seegers duidt op een discussie over de inperking van het aantal personen dat als assistent of vervanger mag optreden.

Doorslag van een getypte brief met handgeschreven correcties en annotaties.

In deze brief wordt de heer D. Zwaan geïnformeerd over een vrijstelling van het betalen van 'marktgeld'. De heer Zwaan was blijkbaar werkzaam op de dagmarkt in de Dapperstraat (Amsterdam-Oost). Omdat hij is opgenomen in de **Opbouwdienst**, hoeft hij gedurende die periode geen staangeld te betalen, mits hij een bewijs van zijn commandant aanlevert. De brief hanteert de toenmalige spelling (vrygesteld, blykt, mynen) en de administratieve indeling van Amsterdam in wijken (Wyk 18). De handgeschreven correcties en de paraaf "M. de Haan" duiden op de interne administratieve verwerking van het document.

Typoscript (doorslag op dun papier).

Het betreft een formele brief gericht aan de heer D. Zwaan, woonachtig in de Wagenaarstraat in Amsterdam-Oost. De strekking van de brief is de bevestiging van een vrijstelling van het betalen van marktgeld voor zijn staanplaats op de dagmarkt in de Dapperstraat. Deze vrijstelling is gekoppeld aan het feit dat de geadresseerde is opgenomen in de "Opbouwdienst". Om de administratie te voltooien, dient hij een bewijs van zijn commandant te overleggen. Het document vertoont de kenmerken van een ambtelijke doorslag, inclusief handgeschreven correcties om de tekst grammaticaal sluitend te maken ("Naar aanleiding van *het* feit").

Melding van ziekteverzuim (kopie-exemplaar).

Het document is een officiële ziekmelding van een ambtenaar bij de Amsterdamse gemeentelijke dienst 'Marktwezen'. Het betreft de heer F. Reinen, geboren in 1890 en woonachtig in Sloterdijk. De administratieve precisie valt op: * **Status:** De betrokkene is een 'controleur (A)', werkzaam in 'vasten en vollen dienst' (vast dienstverband), vallend onder salarisgroep II. * **Codering:** De toevoeging "b2" bij de status ambtenaar verwijst waarschijnlijk naar een specifieke rechtspositionele categorie of schaal. * **Frequentie:** Dit is de tweede keer dat de heer Reinen in het jaar 1940 verzuimt. * **Adressant:** De melding is gericht aan Dr. J.P. Hofstee, die in die periode de controlerend gemeente-arts van Amsterdam was. Het grote paarse stempel (`Nº 8A 79 / M. 1940 31/5`) is een ontvangst- of registratiestempel van de medische dienst, gezet op de dag van verzending.

Marktvergunningskaart / Registratieformulier Marktwezen Amsterdam.

Dit document is een administratieve kaart van de Amsterdamse marktdienst betreffende de heer J. Jonker. Uit de kaart kunnen de volgende gegevens worden afgeleid: * **Beroep:** De heer Jonker was een marktkoopman in rijwielen (fietsen). * **Locatie:** Hij had een vaste staanplaats op de markt in de Uilenburg-buurt (aangegeven met het kruisje). * **Sociaal-economische status:** Hij ontving 'steun' (werkloosheidsuitkering) vanaf september 1939 tot maart 1940, wat duidt op een financieel moeilijke periode net voor de oorlog. * **Sanctie:** In mei 1940 is zijn marktvergunning ingetrokken. De redenen hiervoor waren dat hij niet kwam opdagen na een officiële oproeping en dat hij zijn marktgeld niet had betaald (wanbetaling). De intrekking werd met terugwerkende kracht per 21 april 1940 van kracht.

Doorslag van een officiële brief/besluit.

* **Inhoud:** De brief is een formele kennisgeving aan de heer M. Polak betreffende een disciplinaire maatregel. Een eerder opgelegde straf (van een dag eerder, 21 maart) wordt omgezet in een voorwaardelijke straf. * **De straf:** Het verbod om gedurende één week een standplaats in te nemen op de Amsterdamse markten. * **Voorwaarde:** Er geldt een proeftijd van één jaar. Als de heer Polak binnen dit jaar opnieuw een "laakbare handeling" begaat, wordt de week schorsing alsnog uitgevoerd, bovenop de straf voor het nieuwe vergrijp. * **Administratieve context:** Het document is een doorslag voor het archief, wat blijkt uit de typemachine-letter en de handgeschreven notitie "Verzonden 22/3-'40". Het gebruik van "Wijk 17" en specifieke dossiernummers wijst op een strak georganiseerde gemeentelijke administratie.

Officiële brief/kennisgeving.

Deze brief is een officiële mededeling aan de heer M. Polak betreffende een disciplinaire maatregel. De kern van de brief is de omzetting van een eerder opgelegde straf naar een voorwaardelijke straf. * **De straf:** Het ontzeggen van het recht om gedurende één week een standplaats op de Amsterdamse markten in te nemen. * **Voorwaarde:** De straf wordt alleen uitgevoerd als de heer Polak binnen een jaar ("na dato dezes") opnieuw een "laakbare handeling" begaat. * **Juridische nuance:** De brief benadrukt dat deze voorwaardelijke straf losstaat van eventuele nieuwe straffen die bij een volgend vergrijp opgelegd zouden worden ("onverminderd de straf die alsdan op het nieuwe feit zal worden gesteld"). De toon is formeel en administratief, kenmerkend voor gemeentelijke correspondentie uit die periode.

Formulier voor ziektemelding (kopie/doorslag).

* **Administratieve nauwkeurigheid:** Het document is een officiële administratieve kopie die werd gebruikt om het ziekteverzuim van gemeentepersoneel bij te houden. Er is sprake van een tweede ziektemelding in het lopende jaar. * **Functie:** De heer Nieuwenhuys was een "contrôleur (A)" bij de Dienst van het Marktwezen, wat duidt op een toezichthoudende functie op de Amsterdamse markten. * **Woning:** Het adres Trompenburgstraat 65-huis bevindt zich in de Amsterdamse Rivierenbuurt. * **Medische controle:** De melding is gericht aan Dr. J.P. Hofstee, de controlerend gemeente-arts. Dit wijst op een strak regime van verzuimcontrole door de gemeente.

Doorslag van een getypte brief (officieel schrijven).

Deze brief is een zakelijke mededeling aan de heer J. Smits betreffende zijn ventvergunning. Uit de tekst blijkt dat Smits op 24 mei 1940 een verzoek heeft ingediend voor de verlenging van deze vergunning. De directeur antwoordt dat deze verlenging mogelijk is, maar pas op het moment dat Smits officieel ontslagen is uit de militaire dienst en zijn werkzaamheden als 'venter' (straathandelaar) weer kan hervatten. De brief is kort en formeel van toon.

Officiële waarschuwing/betalingsherinnering.

* **Inhoud:** Het document is een formele waarschuwing aan de heer A. Jansen wegens het niet tijdig betalen van "kramengeld". Kramengeld is de staangeldvergoeding die marktkooplieden aan de gemeente betaalden voor hun plek op de markt. * **Tijdslijn:** De waarschuwing is gedateerd op 28 februari 1940. De data linksonder (2 maart 1940, een zaterdag) wijzen mogelijk op een uiterste betaaldatum of een geplande controle. * **Afhandeling:** Uit de handgeschreven aantekening links blijkt dat de heer Jansen op 4 maart 1940 een bedrag van 2,50 (waarschijnlijk guldens) contant heeft betaald ("per kas"). Dit is vlak na de datum die onderaan vermeld staat. * **Administratie:** De naam "Fr. Müller" bovenaan is waarschijnlijk de naam van de behandelend ambtenaar of de ontvanger van de gelden. De codes linksboven duiden op een systematische archivering binnen een gemeentelijk dossier.

Document

Deze brief is een officiële disciplinaire maatregel gericht aan de heer D.M. Habermehl. De kern van de brief is de mededeling dat hem de toegang tot de Centrale Markt voor drie dagen wordt ontzegd (van 17 tot en met 19 juli 1940). De reden voor deze sanctie is dat de heer Habermehl op 11 juli van dat jaar twee personen, A. Duyser en W. Wiegers, toegang heeft verleend tot het marktterrein terwijl zij niet over een geldige toegangskaart beschikten. De directeur beroept zich bij het opleggen van deze straf op artikel 35, lid 1 van het Reglement op de Centrale Markt. De toon is zakelijk, formeel en beslist.

Administratieve notitie / Bijblad betreffende restitutie marktgeld.

Dit document is een ambtelijke notitie betreffende de terugbetaling (restitutie) van marktgeld aan de nabestaanden van de heer G. Groen. De heer Groen was een marktkoopman met een standplaats in de Ten Katestraat. Uit de aantekeningen blijkt dat de heer Groen op 28 oktober 1940 is overleden. Hij had vooruitbetaald voor het gehele tweede halfjaar van 1940 (een bedrag van 31,50 gulden). De ambtenaar berekent dat hij, tot aan zijn overlijden, slechts 18 weken gebruik heeft gemaakt van de standplaats. Tegen het geldende weektarief van 1,35 gulden had hij slechts 24,30 gulden hoeven betalen. Het verschil van 7,20 gulden wordt voorgedragen voor restitutie. Er wordt verwezen naar Artikel 36 van de "Verordening op de heffing van markt- standplaats- en rentgelden" als juridische grondslag voor deze teruggaaf.

Getypte brief (doorslag of kopie).

* **Inhoud:** De brief is een korte begeleidende mededeling. De directeur informeert de heer B. Schoo dat hij, zoals afgesproken, een kopie bijvoegt van een brief die diezelfde dag is verstuurd aan de directie van de Nederlandsche Akkerbouwcentrale (NAC). * **Vorm:** Het document is sober en zakelijk opgesteld op een schrijfmachine. Het gebruik van gespatieerde letters voor de plaatsnaam "B e e m s t e r" was destijds gebruikelijk voor nadruk in adressering. * **Status:** Het lijkt te gaan om een officieel afschrift of een dossierstuk, gezien de kenmerken en de summiere inhoud.

Document

* **Administratieve nauwkeurigheid:** Het document is een typisch voorbeeld van de rigide gemeentelijke bureaucratie in de jaren '40. Elke status (gehuwd/ongehuwd, tijdelijk/vast dienstverband) wordt nauwgezet aangekruist of doorgehaald. * **Functie:** De heer Hooft was 'contrôleur' (geschreven met het toen gebruikelijke accent) bij de Dienst Marktwezen. Gezien zijn personeelsnummer (101) en salarisgroep (II) betreft het een ervaren ambtenaar (hij is op dat moment 45 of 46 jaar oud). * **Medische controle:** Het formulier is gericht aan Dr. J.P. Hofstee. In deze periode was het gebruikelijk dat de 'controleerend gemeente-arts' onaangekondigd aan huis kwam (het opgegeven adres Veerstraat 37 III) om vast te stellen of de ambtenaar daadwerkelijk ziek was. * **Stempels:** Het grote paarse stempel geeft de archivering binnen de administratie aan voor het jaar 1941. ---

Ziekteverzuimformulier (kopie) van de Gemeente Amsterdam.

Dit document is een officiële ziektemelding van een gemeentelijke werknemer in Amsterdam tijdens de Tweede Wereldoorlog. Het betreft een "COPIE", waarschijnlijk bedoeld voor de administratie van de betreffende dienst (Marktwezen). Enkele details vallen op: * **Functie:** De heer Kerklingh was een geschoold arbeider ("electriciën") met nummer 89, ingedeeld als "werkman IIB". * **Bureaucratie:** Het formulier getuigt van een strakke controle; de melding wordt direct verzonden naar de controlerend gemeente-arts, Dr. J.P. Hofstee. * **Administratieve indeling:** Er wordt onderscheid gemaakt tussen ambtenaren en werklieden, en tussen vaste of tijdelijke dienst, waarbij de niet-relevante opties zijn doorgehaald. * **Status:** Het was zijn eerste ziektemelding van het jaar 1941.

Kopie van een ziekteverzuimformulier (ziektemelding).

Dit document is een administratief formulier ('Copie') van de Amsterdamse gemeentelijke dienst **Marktwezen** uit februari 1941. Het betreft een officiële melding van ziekteverzuim voor de werknemer **J. Gottmer**. Enkele opvallende kenmerken: * **Personeelsgegevens:** De heer Gottmer was werkzaam als 'schrijver' (administratief medewerker), ingedeeld in salarisgroep I. * **Administratieve controle:** De melding is gericht aan Dr. J.P. Hofstee, de controlerend gemeente-arts. Dit wijst op een strak gereguleerd systeem van verzuimcontrole bij de gemeente. * **Eerste verzuim:** Het formulier noteert specifiek dat dit het 'eerste' verzuimgeval van het betreffende jaar is voor deze persoon. * **Stempels:** Veel gegevens (zoals de naam, functie en het jaar) zijn met een stempel op het voorgedrukte formulier aangebracht, wat duidt op een efficiënte, routinematige bureaucratie.

Ziekteverzuimkaart (kopie/COPIE).

* **Administratieve aard:** Dit is een doorslag of kopie van een formeel formulier waarmee de afwezigheid wegens ziekte van een gemeenteambtenaar werd gemeld aan de controlerend arts. * **Status van de werknemer:** De heer Lobbes was een 'schrijver' (administratief medewerker) in vaste dienst bij de Dienst der Marktwezen. De classificatie 'IA-IA₁' en loongroep 'I' duiden op zijn specifieke positie in het ambtenarensalarissysteem van die tijd. * **Datering:** De kaart is opgesteld op de eerste dag van de ziektemelding (24 maart 1941). Het was zijn eerste ziekteverzuim in dat kalenderjaar. * **Gegevensregistratie:** Er is gebruikgemaakt van zowel stempels (voor vaste dienstonderdelen en de arts) als een typmachine voor de variabele gegevens. Het blauwe archiefstempel met kenmerk 'OA/45/1' is vermoedelijk later door het centraal archief toegevoegd.

Administratieve kaart/notitie (Model No. 14, Algemeene Zaken).

De kern van de zaak is een openstaande schuld voor stageld op de markt ("marktgeld"). 1. **De reden voor de schuld:** De heer Hinel was aanvankelijk vrijgesteld van betaling omdat hij diende in de **Nederlandsche Arbeidsdienst (NAD)**. Na zijn ontslag uit deze dienst heeft hij echter verzuimd zich weer te melden of te gaan betalen, waardoor een achterstand van vier weken ontstond. 2. **De afhandeling:** De marktadministratie heeft hem opgeroepen voor ver tekst. Zijn echtgenote is vervolgens op 23 juli 1941 aan het loket verschenen om tekst en uitleg te geven over het ontstaan van de schuld. 3. **Besluit:** De ambtenaar stelt voor de zaak te archiveren ("m.i. opbergen"), wat op 25 juli wordt geaccordeerd door een superieur. Dit suggereert dat de uitleg is geaccepteerd of dat de schuld is voldaan/geregeld.

Handgeschreven brief/verklaring betreffende ontvangen financiële steun.

Het document is een schriftelijke verantwoording van Dirk Visser over de hoogte van de door hem ontvangen sociale steun. De aanleiding voor de brief is een bericht dat de heer Moerkerk zou hebben bereikt (via ene Jan Zwarthoed) over mogelijke onregelmatigheden of onduidelijkheid over het totaalbedrag aan steun dat Visser ontvangt. Visser specificeert zijn wekelijkse (of maandelijkse) toelagen: 1. **Zuiderzeesteun (f 4,00):** Specifieke steun voor vissers. 2. **Hulpbetoon (f 5,00):** Algemene armensteun. 3. **Versterkende middelen (f 1,00):** Een toeslag bedoeld voor extra voeding of medicatie bij ziekte of zwakte. Het totaalbedrag van f 10,00 wordt door Visser expliciet bevestigd met de eedformule "naar waarheid", wat duidt op de noodzaak om aan te tonen dat hij niet onterecht teveel steun ontvangt.

Getypte doorslag van een ambtelijke brief of memorandum.

Dit document is een administratieve vastlegging van een besluit betreffende de marktgelden op het Waterlooplein in Amsterdam. Het betreft de heer S.A. Cathan (Salvador Abraham Cathan), woonachtig in de Christiaan de Wetstraat 26. De brief bevestigt een vrijstelling van betaling voor marktgeld. Er wordt gerefereerd aan een eerdere datum of gebeurtenis op 14 december 1941. De handgeschreven notitie "verzonden 16/1" geeft aan dat de officiële berichtgeving op de datum van het document de deur uit is gegaan. De afkorting "HG." linksboven staat waarschijnlijk voor de betreffende gemeentelijke dienst (mogelijk Handels- en Gezondheidsdienst).

Getypte brief (waarschijnlijk een doorslag of archiefkopie).

De brief is een korte, zakelijke oproep aan de heer Ruhe om zich te melden bij een bedrijfschef, de heer J. Broerse. De afspraak dient plaats te vinden in de "Centrale Hal", standplaats of kantoor No. H.69, gedurende een specifiek tijdvak in de ochtend (tussen 9 en 10 uur). De toon is formeel en gebiedend ("verzoek ik U zich... te willen vervoegen"). De handgeschreven notitie "Verzonden 18/6" is een administratieve aantekening die bevestigt dat de brief op de dag van datering daadwerkelijk is verstuurd. De toevoeging "(Sloten)" bij het adres is historisch relevant; Sloten was tot 1921 een zelfstandige gemeente en bleef ook na de annexatie door Amsterdam een duidelijke identiteit houden, zeker in de postadressering.

Dienstbrief / Ambtelijke correspondentie.

Dit document is een formele aanvraag voor een exploitatievergunning voor een ververschingslokaal (een kantine of koffiehuisje) op een marktterrein. De directeur van het Marktwezen verzoekt de wethouder om medewerking, waarbij hij aangeeft dat de politie al positief heeft geadviseerd, maar dat een formeel oordeel van de Hoofdcommissaris nog noodzakelijk is. Opvallend is de administratieve weg: de brief is gedateerd op 29 november, wordt op 4 december officieel ontvangen en op diezelfde dag door de wethouder direct doorgeleid naar de politie voor advies. Dit getuigt van een strikte ambtelijke hiërarchie en procedurele afhandeling in oorlogstijd. De naam 'Polak' en de locatie 'Gaaspstraat' zijn in deze periode (november 1941) cruciaal voor de historische duiding.

Voorzijde van een envelop of omslag.

Het document is een geadresseerd stuk, waarschijnlijk een envelop of de buitenzijde van een dossier, gericht aan de "Inspecteur marktwezen" te Amsterdam. Het handschrift is verzorgd en typerend voor de vroege tot midden 20e eeuw. De rode stempels zijn officieel drukwerk van de Gemeente Amsterdam. De tekst "GEMEENTE AMSTERDAM" is zichtbaar rondom het wapen. De dubbele plaatsing van het stempel (boven en onder) suggereert dat dit papier specifiek bedoeld was voor officiële gemeentelijke correspondentie, waarbij het logo altijd zichtbaar zou zijn, ongeacht hoe het gevouwen werd of in een dossierkast werd geplaatst.

Brief (doorslag/doorschrijfexemplaar).

* **Inhoud:** De brief is een officiële waarschuwing aan de heer P. Roemer Jr. De directie van de Centrale Markt heeft geconstateerd dat de ontvanger goederen inkoopt bij handelaren die niet op het terrein van de markt gevestigd zijn. Dit wordt aangemerkt als een overtreding van artikel 5 van het marktreglement. * **Sanctie:** De ontvanger wordt expliciet gewaarschuwd dat bij voortduring van deze praktijken de toegang tot de Centrale Markt zal worden ontzegd. * **Taalgebruik:** Het taalgebruik is formeel en gebiedend, kenmerkend voor ambtelijke correspondentie uit die tijd. Opvallend is het gebruik van de letter 'y' waar men tegenwoordig 'ij' gebruikt (*My, by, nadrukkelyk, dergelyke, handelwyze*), wat destijds gebruikelijk was op schrijfmachines. * **Administratieve sporen:** De code "37/68/2 M" en de wijkvermelding "Wyk 25" duiden op een strak georganiseerde administratie en controle op de handel in Amsterdam tijdens de bezettingsjaren.

Zakelijke brief (geleidebrief bij huurcontract)

Deze brief dient als formele begeleiding bij de toezending van een geregistreerd huurcontract voor een pakhuisruimte op de Centrale Markt in Amsterdam (de huidige locatie van het Food Center Amsterdam aan de Jan van Galenstraat). De directeur van het Marktwezen wijst de huurder, de heer H.F. Spiering, expliciet op twee belangrijke verplichtingen: 1. **Onderhoud:** Op basis van het toenmalige Burgerlijk Wetboek (artikel 1619) is de huurder zelf verantwoordelijk voor kleine herstellingen en specifiek onderhoud aan zaken als rolluiken, ruiten en sloten. 2. **Reclame-uitingen:** Volgens het huurcontract (artikel 8) is het verboden om zonder schriftelijke toestemming van de directie reclameborden of andere aanduidingen op het gehuurde pand aan te brengen. Het document is representatief voor de formele, ambtelijke correspondentie van die tijd, met gebruik van archaïsche spelling ("pakhuisafdeeling", "reparatiën", "zooals") en beleefdheidsvormen ("heb ik de eer U", "U gelieve").

Getypte brief op officieel briefpapier.

Deze zakelijke brief dient als begeleidend schrijven bij een officieel huurcontract voor een pakhuisruimte op de Centrale Markt in Amsterdam. De directeur van het Marktwezen wijst de huurder, de heer J. Bekker, expliciet op twee belangrijke juridische en contractuele verplichtingen: 1. **Onderhoud:** Op basis van het toenmalige Burgerlijk Wetboek (art. 1619) is de huurder verantwoordelijk voor kleine herstellingen en dagelijks onderhoud (zoals ruiten en sloten). 2. **Reclame:** Het is strikt verboden om zonder schriftelijke toestemming borden of reclame-uitingen aan te brengen op het pand. De toon is formeel en afstandelijk, typerend voor de ambtelijke correspondentie van die tijd.

Getypte brief (doorslag of kantoorkopie).

* **Inhoud:** De brief is een formele oproep aan de heer Fonteijne om langs te komen voor een gesprek. De aanleiding is een brief die Fonteijne zelf op 3 december 1941 heeft gestuurd. Hij wordt niet bij de directeur zelf ontboden, maar bij de "bedrijfschef". * **Vorm:** Het document is opgesteld op dun doorslagpapier (of "flinterpapier"), wat gebruikelijk was voor het archiefexemplaar van verzonden correspondentie. De tekst is met een typemachine geschreven. * **Toon:** De toon is ambtelijk en zakelijk, kenmerkend voor de Nederlandse administratie in de eerste helft van de 20e eeuw. * **Locatie-aanwijzing:** De verwijzing naar de "Centrale Hal, No. H.69" is specifiek. Dit duidt op een groot complex met genummerde kantoorruimtes of standplaatsen.

Verzoekschrift (handgeschreven brief).

* **Taal en Stijl:** De brief is geschreven in een formele, beleefde stijl die gebruikelijk was voor officiële correspondentie in het midden van de 20e eeuw (gebruik van "Den Heer", "beleefd verzoeken", "loonend", "teekent hij"). * **Kern van de aanvraag:** G.J. Hendrikse verzoekt om een "Expediteurskaart" (een vergunning voor transporteurs) voor de Centrale Markt in Amsterdam. De reden is economisch: hij wil kleine bestellingen voor een zekere heer Van Rekum gaan bezorgen met een handwagen. Het vervoer per paard en wagen is voor deze kleine klantenkring niet meer rendabel ("niet loonend"). * **Administratieve context:** De aantekening onderaan ("oproepen en brief terug") suggereert dat de administratie van plan was de aanvrager uit te nodigen voor een gesprek en het originele schrijven (of een kopie) te retourneren of intern af te handelen. De nummers bovenin duiden op een nauwkeurige archivering binnen het gemeentelijk apparaat of de marktmeester-administratie.

Handgeschreven memo of ambtelijke notitie.

Het document is een korte instructie voor een administratieve handeling. De kern van het bericht is een verzoek om de heer W. Bense uit Purmerend aan te schrijven met het verzoek een snoer van de elektrische marktverlichting aan de Binnengracht in te leveren. * **Toponiem:** De "Binnengracht" is een bekende locatie in het historische centrum van Purmerend, vlakbij de Koemarkt. * **Datering:** De verschillende data (26, 27 en 28 januari 1942) duiden op de opeenvolgende stappen van verwerking: het opstellen van de notitie, de paraaf voor akkoord en de uiteindelijke archivering of verzending. * **Materiaal:** In de context van 1942 (oorlogstijd) was er een grote schaarste aan metalen en elektriciteitsmaterialen. Het strikt toezien op het retourneren van gemeentelijke eigendommen zoals snoeren was in die periode van groot belang.

Getypte officiële mededeling/brief (doorslag of dossierkopie).

* **Kernboodschap:** De heer B. Wagenaar krijgt een sanctie opgelegd omdat hij op 2 april 1942 de regels omtrent de visverdeling bij de Gemeentelijke afslag heeft overtreden. * **Sanctie:** Uitsluiting van twee beurten bij de verdeling van vis. * **Juridische basis:** Er wordt verwezen naar artikel 7 van het "Reglement voor de verdeeling van visc", uitgevaardigd door de "Nederlandsche Visscherijcentrale". * **Administratieve sporen:** De aantekening "Verzonden kopy" duidt aan dat dit de kopie is die in het archief van de verzendende instantie werd bewaard. De vermelding "Vischmarkt" duidt de specifieke locatie of afdeling aan.

Afschrift van een officieel besluit van de gemeente Amsterdam.

* **Inhoud:** Het document betreft het herstel van een standplaatsvergunning. De heer Berkhout was zijn vergunning voor een vaste plek op de openbare weg (bijvoorbeeld voor een marktkraam of handel) kwijtgeraakt omdat hij zijn standplaatsgeld niet had betaald. Omdat hij de schuld inmiddels heeft voldaan ("aangezuiverd"), wordt de intrekking van zijn vergunning ongedaan gemaakt. * **Bestuurlijke wijziging:** Een cruciaal detail is de doorhaling van de woorden "EN WETHOUDERS" in de aanhef. Dit is een direct gevolg van de Duitse bezettingspolitiek. Vanaf 1941 werden de gemeenteraden en de colleges van burgemeester en wethouders in hun macht beperkt of opgeheven, en kreeg de burgemeester als enige het beslissingsrecht (het zogeheten 'leidersbeginsel' of burgemeestersregeringssysteem). Dit verklaart ook waarom in de tekst wordt gesproken over "**zijn** beschikking" in plaats van "hun beschikking". * **Authenticiteit:** De vermelding "(get)" voor de namen van Voûte en Franken geeft aan dat dit een officieel afschrift is; de originele handtekeningen staan op het moederdocument in het archief.

Typoscript (doorslag of kopie) van een officiële brief met handgeschreven kanttekeningen.

* **Inhoud:** De brief dient als officiële intrekking van een disciplinaire maatregel. De heer Staats was blijkbaar uitgesloten van de visafslag op de Gemeentelijke Vischmarkt in Amsterdam. Deze straf, opgelegd op 6 juli 1942, wordt per 17 juli 1942 weer opgeheven. * **Toon:** Zakelijk, formeel en administratief. * **Terminologie:** "In aansluiting op" (verwijzing naar eerdere correspondentie), "j.l." (jongstleden), "den afslag" (de veiling/distributieplaats), "alhier" (te Amsterdam), "wnd." (waarnemend). * **Handgeschreven notities:** De afkorting "e.c.D." (of mogelijk C.C.D.) rechtsboven verwijst zeer waarschijnlijk naar de *Centrale Crisis Controle Dienst*, de instantie die tijdens de bezetting toezag op de naleving van de distributieregels en economische bepalingen.

Dienstbrief / Kennisgeving

* **Inhoud:** De brief dient als begeleidend schrijven bij een officieel geregistreerd huurcontract voor een pakhuisruimte op de Centrale Markt in Amsterdam. De directeur van het Marktwezen wijst de huurder expliciet op twee belangrijke plichten: 1. Kleine herstellingen (zoals aan hang- en sluitwerk en ruiten) komen volgens de wet ten laste van de huurder. 2. Het is verboden om zonder voorafgaande schriftelijke toestemming reclame-uitingen of borden op het gehuurde pand aan te brengen. * **Taalgebruik:** Het document is opgesteld in de formele, ambtelijke stijl die gebruikelijk was in de eerste helft van de 20e eeuw (bijv. "In bijlage dezes", "reparatiën", "Uwen behoeve"). * **Fysieke kenmerken:** Getypte brief op officieel briefpapier met de stempel/kop van de Directie van het Marktwezen. De ondertekening door de directeur ontbreekt in deze specifieke kopie of is buiten beeld gelaten.

Zakelijke correspondentie / Bevestigingsbriefje.

* **Inhoud:** Het document betreft een formele bevestiging van de totale hoeveelheid geleverde paling ("aal") gedurende het afgelopen visseizoen. Er wordt verwezen naar eerder verstuurde nota's. * **Kwantiteit:** De genoemde hoeveelheid is "514 p aal". De 'p' staat hier zeer waarschijnlijk voor 'pond', een gebruikelijke maateenheid in de vishandel van die tijd. * **Taalgebruik:** De brief hanteert een beleefde, zakelijke toon ("hebben wij de eer U", "Hoogachtend"). Opmerkelijk is de typefout "medetdelen" (in plaats van 'mede te delen'). De afkorting "dn.hr." staat voor 'Den heer'. * **Status:** De toevoeging "(op verzoek.)" suggereert dat de geadresseerde, de heer Failje uit Amsterdam, expliciet om dit overzicht heeft gevraagd, mogelijk voor zijn eigen boekhouding of voor de controle door instanties.

Ambtsverklaring / Getuigschrift van handelsactiviteit.

Dit document is een formele bevestiging van de zakelijke status van de heer J. Bresler, afgegeven door de Amsterdamse Dienst van het Marktwezen. De verklaring bevestigt dat Bresler, een in 1902 in het Poolse Kalisz geboren man, van 1938 tot november 1941 met textiel op de dagmarkt van het Waterlooplein stond. Hij had daar een zogenaamde "losse plaats" (een standplaats die per dag werd toegewezen). De ontvanger van de brief, de **Treuhänder Gesellschaft "Omnia"**, is cruciaal voor het begrijpen van de aard van dit document. Omnia was een nationaalsocialistische organisatie die tijdens de bezetting belast was met de "arisering" en liquidatie van Joodse bedrijven. Het feit dat de verklaring aan hen is gericht, wijst erop dat de handelsvoorraad of de zakelijke belangen van Bresler op dat moment onder beheer werden gesteld of geliquideerd. De einddatum van november 1941 correspondeert met de periode waarin Joodse marktkooplieden definitief van de algemene markten werden verbannen door de Duitse bezetter.

Document

* **Taal en spelling:** Het document is geschreven in de officiële Nederlandse spelling van vóór 1947 (de spelling-Marchant), herkenbaar aan woorden als "zeevisch", "verkoopen" en "zoodat". * **Inhoud:** De kern van de brief is een afwijzing van een aanvraag voor visdistributie. Vanwege schaarste ("geringen aanvoer") wordt verse vis geprioriteerd boven bereide producten. Omdat de heer J.F. Fafieanie een visbakker is, komt hij niet in aanmerking voor een toewijzing. * **Uiterlijke kenmerken:** Het betreft een doorslag op dun, grijs papier. Linksboven zijn ezelsoren en archiefkenmerken zichtbaar. De handgeschreven notitie "Verzonden 13/10" geeft aan dat de brief een dag na datering is verstuurd.

Handgeschreven brief (verzoekschrift).

In deze brief verzoekt P. Vos om een herhaald ("nogmaals") persoonlijk gesprek met de heer Sixma. Vos is werkzaam als kramenzetter op de Dapperstraatmarkt in Amsterdam-Oost. Hij geeft aan dat hij "belemmerd" wordt in de uitoefening van zijn beroep. De toon is formeel en beleefd, conform de gangbare etiquette van die tijd. De ambtelijke aantekening in rood potlood ("m: Insp spoed") wijst erop dat het verzoek door de ontvangende instantie als urgent is aangemerkt en waarschijnlijk is doorgeleid naar een inspecteur. Het stempel uit 1942 suggereert dat het document deel uitmaakte van een lopend dossier of later is gearchiveerd in een verzamelmap van dat jaar.

Officiële kennisgeving/strafbeschikking.

Dit document is een officiële mededeling van een disciplinaire maatregel tegen een burger, de heer B. Kuiper. De kern van de brief is de ontzegging van de toegang tot de Centrale Markt in Amsterdam voor een periode van veertien dagen. * **Aanleiding:** Het "verstoren van de goede orde" op de markt op 1 augustus 1942. Wat dit concreet inhield (een ruzie, zwarte handel, of een politiek gemotiveerd incident), wordt niet gespecificeerd. * **Juridische grondslag:** Artikel 35 van het Reglement op de Centrale Markt. * **Straf:** Een toegangsverbod van twee weken, met terugwerkende kracht ingaand op de dag van het incident. * **Escalatie:** De waarnemend directeur heeft de zaak voorgelegd aan de burgemeester om te bepalen of een langduriger verbod (uitsluiting) noodzakelijk is. Dit duidt erop dat de overtreding als ernstig werd beschouwd.

Officiële brief/kennisgeving.

Dit document is een formele begeleidende brief bij een geregistreerd huurcontract voor een pakhuisafdeling op de Centrale Markt in Amsterdam. De directeur van het Marktwezen wijst de huurder, de heer J. Leegwater, op twee specifieke verplichtingen: 1. **Onderhoud:** Conform artikel 1619 van het (toenmalige) Burgerlijk Wetboek komen kleine reparaties aan zaken zoals rolluiken, ruiten en sloten voor rekening van de huurder. 2. **Reclame-uitingen:** Artikel 8 van het contract verbiedt het aanbrengen van reclame of aankondigingen zonder voorafgaande schriftelijke toestemming van de directie. De toon is zakelijk en strikt juridisch, wat gebruikelijk is voor administratieve correspondentie van gemeentelijke diensten uit die periode.

Getypt zakelijk schrijven (doorslag/carbonkopie).

De tekst is een formele herinnering (rappel) van de Directeur van de Nederlandsche Groenten- en Fruitcentrale aan een zekere heer Poot. De toon is beleefd doch dwingend ("ten spoedigste", "dringend gewenscht"). Uit de tekst blijkt dat er op 6 en 17 augustus reeds eerder over deze zaak is gecorrespondeerd zonder dat daarop afdoende actie is ondernomen door de ontvanger. De kern van de zaak is de behoefte aan informatie over "genomen maatregelen" tegen bepaalde "grossiers" (groothandelaren). De afzender kan pas zelf tot actie overgaan ("dezerzijds... optreden") zodra de informatie van de heer Poot binnen is. De herhaling van de correspondentie binnen een tijdsbestek van nog geen drie weken wijst op een zaak met hoge prioriteit.

Getypte doorslag van een officiële brief.

Dit document is een zakelijke afwijzing van een verzoek om extra toewijzing van visproducten. Wat opvalt is de extreem korte verwerkingstijd: het verzoek van de heer Jansen kwam binnen op 21 oktober en de afwijzing werd twee dagen later, op 23 oktober, al verzonden. De tekst is gesteld in het formele Nederlands van die tijd (spelling met 'ch' zoals in "zeevisch" en "Visscherijcentrale"). De toon is strikt administratief en onverbiddelijk. Er wordt verwezen naar een "Commissie" die het onderzoek heeft ingesteld, wat duidt op een bureaucratische structuur om de schaarse middelen te beheren. De heer Jansen was waarschijnlijk een vishandelaar of restauranthouder aan de Lijnbaansgracht die probeerde meer voorraad te krijgen.

Officieel besluit/correspondentie van de Gemeente Amsterdam.

In dit document stelt de Burgemeester van Amsterdam de heer G.J. Sligting op de hoogte van een tuchtrechtelijke maatregel. De heer Sligting was reeds voor veertien dagen de toegang tot de Centrale Markt ontzegd door de directeur van het Marktwezen. De burgemeester besluit deze ontzegging te verlengen tot en met 11 februari 1942. De aanleiding hiervoor is prijsopdrijving: Sligting heeft fruit verkocht boven de wettelijk vastgestelde maximumprijzen. Uit de tekst blijkt dat de 'Inspectie der Prijzenbeheersching' hem hiervoor reeds zwaarder heeft gestraft met een gedwongen sluiting van zijn winkel voor de duur van een maand. De administratieve aantekeningen en stempels duiden op de formele verwerking binnen het gemeentelijk apparaat (afdeling Marktwezen).

Document

Het document is een administratief "Bijblad", een formulier dat gebruikt werd om bijlagen bij een hoofddossier te registreren of de circulatie van specifieke stukken binnen een organisatie bij te houden. De tekst vermeldt de ontvangst en het retourneren van drie documenten: 1. Een afschrift van een rapport van een inspecteur. 2. Een brief van de "N.V.C." (mogelijk de Nederlandsche Volks-Centrale of een gelijkaardige organisatie uit die periode). 3. Een rapport van de "C.C.C.D.". Deze stukken zijn op 18 juli 1942 binnengekomen of doorgezonden en op 21 juli 1942 weer teruggegeven aan een "heer Visscher". De zakelijke, korte stijl is kenmerkend voor de ambtelijke correspondentie van die tijd.

Een officiële afwijzingsbrief (doorslag) betreffende een aanvraag voor goederentoewijzing.

* **Type document:** Een officiële afwijzingsbrief (doorslag) betreffende een aanvraag voor goederentoewijzing. * **Inhoud:** De heer J. Broer uit Volendam krijgt bericht dat zijn verzoek om een toewijzing van mosselen is afgewezen. De beslissing is gebaseerd op een onderzoek door een commissie van de Visscherijcentrale. * **Toon:** Formeel, afstandelijk en administratief van aard. Er wordt geen specifieke reden voor de afwijzing gegeven, anders dan dat hij na onderzoek niet in aanmerking komt. * **Taalgebruik:** Typisch zakelijk Nederlands uit de eerste helft van de 20e eeuw (bijv. "U mede deel ik", "desbetreffend verzoek", "geen gevolg worden gegeven").

Doorslag van een getypte zakelijke brief.

* **Inhoud:** De brief is een formele afwijzing van een verzoek van de heer Dunbroek. Hoewel het specifieke verzoek niet wordt genoemd, blijkt uit de context dat Dunbroek waarschijnlijk heeft gevraagd om een administratief overzicht van zijn aankopen. De directeur wijst dit af vanwege de hoeveelheid werk die dit met zich mee zou brengen ("de daaraan verbonden werkzaamheden"). * **Toon:** De toon is ambtelijk en beslist. Het woord "niet" is onderstreept om de afwijzing te benadrukken. De ontvanger wordt gewezen op zijn eigen verantwoordelijkheid om zijn administratie bij te houden middels de verstrekte kassabons. * **Taalgebruik:** Er wordt gebruikgemaakt van de toenmalige spelling (bijv. "aankoopen", "Gemeentelijken Vischafslag") en formele zinsconstructies ("d.d. 5 dezer", "daarin vervatte").

Briefkaart (postwaardestuk)

* **Formaat en type:** Het betreft een standaard briefkaart met een ingedrukt postzegelbeeld van 4 cent. Dit type zegel (ontworpen door J. Veth) werd vanaf 1924 gebruikt voor het binnenlandse briefkaarttarief. * **Handschrift:** Het adres is geschreven in een vlot, enigszins sierlijk cursief handschrift dat typerend is voor het begin van de 20e eeuw. De hoofdletter 'H' en 'R' van de naam zijn met krullen aangezet. * **Correcties:** Op de voorgedrukte kaart is "MW." (Mevrouw) met inkt doorgehaald, aangezien de kaart geadresseerd is aan "Den Heer". * **Annotaties:** De handgeschreven notitie "9 uur" linksboven kan wijzen op het tijdstip van bezorging of een afspraak waar de (niet zichtbare) tekst aan de achterzijde naar verwijst.

Getypt verzoekschrift (typoscript).

In dit schrijven beklaagt C. Blom zich over zijn financiële situatie na zijn promotie tot Marktmeester. De kern van zijn bezwaar is een klassiek voorbeeld van een "promotieval": * **De verhoging:** Hij kreeg een loonsverhoging van 200 gulden per jaar (ca. 16,67 gulden per maand). * **De inhoudingen:** Door deze stijging verloor hij echter zijn duurtetoeslag (inflatiecorrectie) van 8,33 gulden en zijn kledinggeld van 6,50 gulden. * **Het resultaat:** Onder de streep houdt hij slechts circa 2 gulden per maand extra over. Omdat hij als Marktmeester (in tegenstelling tot sommige collega's) geen uniform krijgt, moet hij zijn eigen "burger-kleeding" gebruiken tijdens het werk. Gezien de schaarste en de slijtage van kleding in oorlogstijd, betekent dit dat hij er netto waarschijnlijk op achteruitgaat vergeleken met zijn vorige functie als controleur. Hij verzoekt de directeur dan ook om hem een uniform toe te wijzen.

Officiële correspondentie / Begeleidende brief bij huurcontract.

Het document is een formele kennisgeving van de Directie van het Marktwezen aan een huurder, de heer J.C. Cramer. De kern van de brief is de verzending van een officieel huurcontract voor een "pakhuisafdeeling" (sectie E, nummer 21) op het terrein van de Centrale Markt in Amsterdam-West. De brief bevat specifieke instructies over de betalingsvoorwaarden: 1. **Huurprijs:** f 66,67 per maand (een aanzienlijk bedrag voor die tijd). 2. **Betalingstermijn:** Binnen zes dagen na de eerste van de maand (waarbij de standaardtekst "twee dagen" handmatig is gewijzigd naar "zes"). 3. **Onderhoud:** De huurder wordt gewezen op artikel 1619 van het Burgerlijk Wetboek, wat betekent dat klein onderhoud (zoals sloten en ruiten) voor eigen rekening komt. 4. **Reclame:** Er geldt een strikt verbod op het aanbrengen van borden of reclame zonder voorafgaande schriftelijke toestemming van de directeur. Opvallend is het gebruik van een invulformulier waarbij "wekelijks" is doorgehaald ten gunste van "maandelijks", wat duidt op een standaardisatie van de administratieve processen bij het Marktwezen.

Zakelijke correspondentie / Ontvangstbevestiging.

De brief betreft de afwikkeling van een gering bedrag (**f 5,47**) dat is overgemaakt door de firma **S. Dekker & Zonen** uit **Monnikendam**. Dit bedrag heeft betrekking op de distributie (**verdeeling kleinhandel**) van gerookte **aal** (paling) die bestemd was voor fabrieken. De schrijver toont zich plichtsgetrouw door te vragen naar de "rechtmatigheid" en de specifieke "bestemming" van dit geld, wat duidt op de rigide bureaucratie en controle binnen de visserijsector in die tijd. De tekst bevat een correctie waarbij de schrijver het dwingende "moet" heeft vervangen door het meer ambtelijke "dient te worden". De vermelding van **Heer Vijftigschild** is een cruciaal detail voor de identificatie van de periode en de organisatie.

Inspectierapport / Dienstverslag.

* **Inhoud:** Het document is een verslag van een onverwachte personeelscontrole tijdens de avond-/nachtdienst. De rapporteur (Vogelaar) controleert of de bewakers en controleurs op hun post zijn. * **Opvallende zaken:** * **Discipline:** Er wordt kritisch gekeken naar de afwezigheid van Controleur Marinus, die blijkbaar zijn post verliet om te eten omdat hij zijn brood vergeten was. * **Luchtgevaar:** Het document vermeldt dat de controleurs moesten "schuilen tegen luchtgevaar". Dit duidt op een luchtalarm tijdens de Tweede Wereldoorlog, wat in 1943 in Amsterdam zeer frequent voorkwam. * **Veiligheidsmanco:** De melding dat "Deur 72" niet was afgesloten door de Veiling is een formeel punt van kritiek op de beveiligingsprocedure. * **Marginale opmerkingen:** De rode aantekeningen zijn correcties of vragen van een superieur (de bedrijfsleider of een hoofdinspecteur) die de exacte tijdstippen van de incidenten ("Hoe laat?") probeert te verifiëren.

Document

Dit document is een gedetailleerd controlerapport opgesteld door een inspecteur of hoofd van de bewaking (vermoedelijk J. v.d. Linden). Het verslag geeft een chronologisch overzicht van de controle op het personeel tijdens de vroege ochtenduren (tussen 04:00 en 06:00 uur). De rapporteur controleert of de 'controleurs' (bewakers) op hun post zijn en of de aflossing correct verloopt. Opvallend is de nauwkeurigheid in tijdsnotatie (bijv. "twaalf min over vier", "tien min voor half zes"). Er worden verschillende namen van personeelsleden genoemd: **Ten Broek, Smit, Marinus, Theunissen, Glatz en Van de Hoek.** Er wordt melding gemaakt van een kleine onregelmatigheid: Controleur v.d. Hoek kwam bijna een uur te laat in dienst vanwege een incident bij zijn eigen fietsenstalling (een geforceerde deur), waarbij hij een verdachte situatie waarnam of zelf poolshoogte hield.

Officiële kennisgeving/strafbeschikking (doorslag van een getypt document).

In deze brief stelt de directeur van de Amsterdamse Centrale Markt de heer B. Berendse op de hoogte van een disciplinaire maatregel. De heer Berendse heeft op 3 november 1943 geprobeerd om met zijn persoonlijke toegangsbewijs iemand anders (een "derde") toegang tot de markt te verschaffen. Op basis van artikel 35 van het marktreglement wordt hij hiervoor gestraft met een ontzegging van de toegang voor de duur van veertien dagen, specifiek van 15 tot en met 28 november 1943. Het document is een typisch voorbeeld van de strikte bureaucratische handhaving op openbare instellingen tijdens de oorlogsjaren.

Zakelijke brief.

De brief is een formeel schrijven van de Directie van het Marktwezen aan een handelaar, de heer F. Kroes, die een pakhuisruimte huurt op de Centrale Markt in Amsterdam. Enkele opvallende aspecten in de tekst: * **Aanpassingen in de termijnen:** De standaard getypte tekst die spreekt over een "wekelijks verschijnende" termijn en betaling binnen "twee" dagen is doorgehaald en handmatig (met typemachine en pen) aangepast naar "maandelijks op den eersten" en een termijn van "zes" dagen. Dit duidt op een individuele afspraak of een gewijzigde algemene regel voor dit type contract. * **Financiën:** De huurprijs bedraagt 8,00 gulden per maand. Betaling geschiedt contant op kantoor of via het Gemeentelijk Girokantoor (rekening 74). * **Onderhoud en Regels:** De huurder wordt gewezen op zijn wettelijke plicht (BW art. 1619) om zelf voor kleine reparaties (ruiten, sloten) te zorgen. Daarnaast wordt streng gewezen op het verbod op ongeautoriseerde reclame-uitingen aan de buitenzijde van het gehuurde pand.

Dienst-envelop of voorblad van een officiële zending.

Het document is een zakelijke correspondentie uit de Tweede Wereldoorlog, verzonden door een onderzoeksinstituut dat onder de directe verantwoordelijkheid van het Departement van Landbouw en Visscherij viel. De geadresseerde, de heer G.F. Sixma, was een prominente figuur binnen de Amsterdamse gemeentelijke administratie als directeur van het Marktwezen. Het adres, Jan van Galenstraat 14, is de locatie van de Centrale Markthal in Amsterdam. Het feit dat het een 'Dienst'-zending betreft, wijst op officiële overheidscommunicatie die destijds portvrij of via een speciaal tarief verzonden werd.

Getypte brief / ambtelijke kennisgeving.

De brief is een formeel, administratief verzoek aan de heer Pouw om de beveiliging van een voorheen door hem gebruikt pakhuis op de Centrale Markt over te dragen. De toon is zakelijk en dwingend, zoals gebruikelijk voor ambtelijke correspondentie uit die tijd. Interessant is de specifieke instructie: als het originele slot met één sleutel niet meer aanwezig is, moet de ontvanger op eigen kosten een nieuw slot met twee sleutels aanleveren. Dit duidt op een strikt beheer van de marktfaciliteiten. De afkorting "wnd." onder de ondertekening staat voor "waarnemend".

Ziekteverzuimkaart (formulier voor melding van een ziektegeval).

* **Status van de werknemer:** De heer Bakker was een ervaren ambtenaar (gezien zijn geboortejaar 1890 was hij 52 jaar oud) in de functie van controleur-marktopzichter. Hij viel onder salarisgroep III. * **Langdurig verzuim:** Het document is opmerkelijk vanwege de duur van de ziekte. Bakker was vanaf 16 mei 1942 tot het einde van dat jaar (31 december) onafgebroken ziek, wat neerkomt op 195 dagen verzuim in 1942 alleen. * **Administratieve vertraging:** Hoewel de ziekte in mei 1942 begon, is deze specifieke kopie van de kaart pas op 28 januari 1943 gedateerd. De handgeschreven rode aantekening dient waarschijnlijk om te verduidelijken dat dit geen nieuwe ziekmelding voor 1943 is, maar een voortzetting van het lopende geval uit het vorige jaar. * **Locatie:** Het woonadres (2e Van der Helststraat 39 III) bevindt zich in de Pijp, op steenworp afstand van de Albert Cuypmarkt. Dit is zeer logisch voor een functionaris van de Dienst van het Marktwezen.

Officiële kennisgeving/brief betreffende een marktontzegging.

Dit document is een formele kennisgeving van de verlenging van een toegangsverbod voor de Centrale Markt in Amsterdam. De heer Slatman was aanvankelijk voor veertien dagen de toegang ontzegd, maar deze straf wordt hier door de burgemeester verlengd naar vier maanden. De redenen voor de straf zijn tweeledig: 1. **Onbevoegde groothandel:** Het handelen als groothandelaar zonder de benodigde vergunningen of status. 2. **Overtreding van de maximumprijs:** Het verkopen van goederen boven de door de overheid vastgestelde prijzen. De administratieve aantekeningen zoals "afgedaan" en diverse parafen duiden op de verwerking binnen het gemeentelijk apparaat. De naam "Voûte" (Edward Voûte) bevestigt dat dit een besluit is van de toenmalige pro-Duitse burgemeester van Amsterdam. ---

Formulier voor "Lichte Dienst" (kopie), bestemd voor de controlerend gemeente-arts.

Dit document is een officiële kennisgeving van de Amsterdamse Dienst van het Marktwezen aan de controlerend gemeente-arts betreffende de inzet van een ambtenaar op 'Lichte Dienst'. **De kerngegevens zijn:** * **Betrokkene:** C.L.J. Lak, een controleur (nr. 139) bij de markten, geboren in 1904. Hij woonde ten tijde van de aanvraag op het Krugerplein in Amsterdam-Oost. * **Medische context:** De heer Lak was sinds 28 december 1942 ziek (zijn vierde ziektegeval). Per 8 maart 1943 is hij herstellende genoeg om weer te werken, maar nog niet volledig belastbaar. Hij wordt daarom voor 'Lichte Dienst' (L.D.) ingezet. * **Administratieve status:** Hij is een mannelijke ambtenaar in vaste dienst, ingedeeld in salarisgroep II. Het formulier dient om de medische controle op ambtenaren te stroomlijnen. De gemeente-arts hield toezicht op het ziekteverzuim en de re-integratie van gemeentepersoneel.

Officieel formulier (doorslag/kopie) betreffende 'Lichte Dienst' (L.D.) wegens ziekte.

* **Personeelsadministratie:** Het document betreft de administratieve afhandeling van een ambtenaar die na een ziekteperiode van een week (16 t/m 22 maart 1943) weer aan de slag gaat, maar in 'Lichte Dienst'. * **Functie en status:** De heer Joghems was een "Chef-marktopzichter" met salarisgroep IV, wat wijst op een leidinggevende functie binnen de gemeentelijke marktdienst. Het adres "Potgieter 10" verwijst waarschijnlijk naar de Potgieterstraat in Amsterdam. * **Administratieve proces:** Het formulier dient als notificatie aan de controlerend gemeente-arts. De paarse stempel met de datum 31/3 suggereert dat de administratieve verwerking door een andere afdeling later in de maand plaatsvond. * **Terminologie:** "Vasten dienst" duidt op een vaste aanstelling (in tegenstelling tot tijdelijke dienst).

Kennisgeving van een ziektegeval (kopie).

* **Inhoud:** Dit formulier is een administratieve melding van de ziekte van een gemeenteambtenaar. Het document bevat persoonlijke gegevens (naam, adres, geboortedatum) en werkgerelateerde informatie (functie, salarisgroep, verzuimhistorie). * **Status:** Het document is gemarkeerd als "COPIE", wat aangeeft dat het origineel waarschijnlijk naar de controlerend arts of de personeelsadministratie is gegaan, terwijl dit exemplaar voor het dossier van de dienst zelf was. * **Personeelsgegevens:** De heer Barbiers was op dat moment 43 jaar oud en woonde op de Marnixstraat 101. Het feit dat dit zijn vierde verzuim van het jaar was, suggereert een broze gezondheid of wellicht andere omstandigheden. * **Stempel:** De grote blauwe stempel bevat administratieve codes die waarschijnlijk refereren aan de inschrijving in het ziekteregister van de betreffende maand (september 1943).

Kennisgeving van ziekteverzuim (formulier "Model S.G.A. 0.58").

Dit document is een administratieve vastlegging van het ziekteverzuim van een Amsterdamse gemeenteambtenaar tijdens de Tweede Wereldoorlog. Enkele opvallende administratieve details: * **Functie:** De heer Tak was controleur bij de Dienst Marktwezen. Dit was een belangrijke dienst in oorlogstijd voor het toezicht op de distributie en handel in schaarse goederen. * **Verzuimfrequentie:** Er wordt expliciet genoteerd dat dit het "3e maal" verzuim is in dat jaar, wat duidt op een strikte monitoring van de inzetbaarheid van personeel. * **Classificatie:** Het formulier toont de complexe hiërarchische indeling van het gemeentepersoneel (Ambtenaar IA/IB2, salarisgroep II). * **Medisch toezicht:** De melding werd direct verstuurd naar de controlerend gemeente-arts, Dr. J.P. Hofstee, wiens taak het was om te verifiëren of het verzuim legitiem was.

Ambtsbericht / Inspectierapport (Afschrift).

Dit rapport documenteert een onderzoek naar de bedrijfsvoering van groenteboer J.H. Brockhoff tijdens de Duitse bezetting. De aanleiding was een klacht van een klant (Mevr. Visser) over de verdeling van fruit. De inspecteur (De Grebber) onderzoekt verschillende locaties: de winkel, een garage en een externe kelder. De bevindingen zijn tweeledig: 1. **Verdachte omstandigheden:** In een kelder aan de Jacob Obrechtstraat wordt een kist appelen gevonden. Brockhoff claimt eigen gebruik, maar de inspecteur trekt dit in twijfel gezien de afstand tot zijn woning en geruchten over "clandestiene" (zwarte markt) voorraad. Ook ontbreken prijsaanduidingen in de winkel. 2. **Legitieme handel:** Bij een controle op de levering van bloemkool aan een zorginstelling (het tehuis van Mevr. Colsen-Timmer) blijkt Brockhoff zich juist keurig aan de regels en de normale prijzen te houden. De toon van het rapport is zakelijk en observerend, waarbij de rapporteur een duidelijke scepsis toont ten aanzien van de verklaringen van de handelaar over de voorraad appelen.

De voorzijde van een envelop of officieel poststuk (vensterenvelop-formaat of kaart).

Het document is een officieel poststuk gericht aan de heer O.W.D. Wappler. De adressering in het Duits ("Herrn") kan wijzen op een correspondentie tijdens de bezettingsjaren (1940-1945) of met een Duitstalige ingezetene. De aanduiding "Frankeering in afrekening" wijst op een zakelijke postovereenkomst met de PTT waarbij de porto achteraf wordt voldaan, gebruikelijk voor gemeentelijke diensten. De Keizersgracht 810 is een historisch pand in Amsterdam. De afzender, het Marktwezen, was gevestigd bij de Centrale Markthallen aan de Jan van Galenstraat. De diverse vage teksten en spiegelbeelden op het papier suggereren dat dit document in een stapel heeft gelegen waarbij inkt van andere (natte) stempels of carbonpapier is overgegaan op dit oppervlak.

Handgeschreven conceptbrief of kopie van uitgaande correspondentie op gelinieerd papier.

De brief is een zakelijke mededeling betreffende een levering van goederen ("partij"). De afzender bevestigt de ontvangst van een eerdere brief en geeft aan dat deze is doorgeleid naar de directeur van het Amsterdamse Marktwezen. De kern van de boodschap is een weerlegging van mogelijke klachten over de kwantiteit of administratie: de afzender stelt dat de goederen onder toezicht ("kontrole") zijn verwerkt en dat de cijfers in de "afrekening" correct zijn. Voor fysieke gebreken aan de zending, zoals kneuzingen ("Kneuz."), breuk of tekorten, wijst de afzender de verantwoordelijkheid af. Deze schade wordt toegeschreven aan "slecht vervoer", met het advies om de expediteur (de transporteur) hiervoor aan te spreken. Het handschrift is een typisch vroeg-20e-eeuws cursief met archaïsche spelling (zoals "kontrole" en "afrekening").

Officiële kennisgeving/brief (doorslag of origineel op briefpapier zonder voorgedrukt hoofd).

Dit document is een formele bevestiging van de herbenoeming van de heer C.F. Sixma tot lid van de Raad van Bijstand van de Ondervakgroep Veilingen van Visch. De brief is gedateerd in februari 1944, midden in de Tweede Wereldoorlog. Opvallend is de administratieve structuur die uit het document blijkt. De "Ondervakgroep" valt onder de "Bedrijfsgroep Groothandel". Dit wijst op de nationaalsocialistische ordening van het bedrijfsleven tijdens de bezetting (de zogenaamde 'vaksgewijze organisatie' of 'Organisatie-Besluit 1941'), waarbij de economie in strakke groepen en ondergroepen werd verdeeld onder toezicht van de bezetter. De vele stempels bovenin suggereren dat dit document deel uitmaakte van een uitgebreid archiefsysteem, waarbij de "M" mogelijk staat voor 'Ministerie' (bijv. van Landbouw en Visserij) of een specifieke afdeling binnen de bedrijfsorganisatie. Onderaan de brief heeft de ontvanger (Sixma) waarschijnlijk in potlood een concept opgesteld voor zijn bedankbrief, waarin hij de ontvangst van de kennisgeving bevestigt.

Kennisgeving van een ziektegeval (kopie).

Dit document is een administratief formulier van de gemeente Amsterdam uit de Tweede Wereldoorlog. Het dient als officiële melding dat een ambtenaar, de heer J.J. Reyinga, wegens ziekte verzuimt. Enkele opvallende details: * **Status:** De heer Reyinga was een "Ambtenaar IA" in "vasten en vollen dienst", wat wijst op een vaste aanstelling bij de gemeente. * **Functie:** Als controleur bij het Marktwezen was hij waarschijnlijk verantwoordelijk voor het toezicht op markten in Amsterdam. * **Controle:** Het formulier is gericht aan de controlerend gemeente-arts, wat de strakke hiërarchie en controle op ziekteverzuim binnen het ambtelijk apparaat illustreert. * **Datering:** De datum 30 maart 1944 valt in de late fase van de Duitse bezetting, een periode van grote schaarste en spanning in de stad.

Officiële brief op briefpapier van de gemeente.

Deze brief bevat het medisch oordeel van de Amsterdamse GGD over de arbeidsgeschiktheid van een burger, de heer G. Boeske. De heer Boeske was werkzaam als "kleinhandelaar in visch" (visboer). Uit het onderzoek van de GGD is gebleken dat hij fysiek slechts in staat is tot "zeer licht werk". De crux van het advies ligt bij de praktische uitvoering van zijn beroep: het rijden van een handkar. Omdat dit fysiek te zwaar voor hem is bevonden, wordt hij officieel "ongeschikt" geacht voor zijn functie. De brief laat de mogelijkheid open voor een herkeuring na zes maanden, wat duidt op een medische conditie die mogelijk kan verbeteren of een standaardprocedure voor tijdelijke arbeidsongeschiktheid. Administratief valt op dat de brief meerdere kenmerken en stempels bevat (zoals het paarse stempel onderaan), wat wijst op een zorgvuldige archivering door de afdeling Marktwezen.

Officieel ziektemeldingsformulier (doorslag/kopie).

Dit formulier is een administratieve vastlegging van het ziekteverzuim van een Amsterdamse ambtenaar. Uit de details kunnen we het volgende afleiden: * **Persoonsgegevens:** De heer Fleysman was ten tijde van de melding 37 jaar oud. Hij was werkzaam als controleur, een functie die binnen de Dienst van het Marktwezen waarschijnlijk inhield dat hij toezicht hield op de handel en regelgeving op de Amsterdamse markten. * **Status:** Hij was een vaste ambtenaar ("vasten en vollen dienst") in salarisgroep II. * **Verzuimfrequentie:** Dit was zijn derde ziekmelding in het kalenderjaar 1944, wat kan duiden op een kwetsbare gezondheid of zware werkomstandigheden. * **Proces:** De melding werd direct doorgegeven aan de controlerend gemeente-arts, die belast was met het verifiëren van de ziekte om misbruik van verlof tegen te gaan.

Kennisgeving van ziektegeval (COPIE), bestemd voor de controlerend gemeente-arts.

* **Administratieve nauwkeurigheid:** Het document is een doorslag of kopie van een officiële ziekmelding van een gemeenteambtenaar. Opvallend is de correctie bij "Hoeveelste verzuim in dit jaar", waar de invuller per abuis eerst het geboortejaar (24-11-1908) invulde, dit doorhaalde en verving door "3e". * **Functie:** De heer Gottmer was werkzaam als "bureel-ambtenaar" bij de Dienst van het Marktwezen. Dit was een cruciale dienst in oorlogstijd voor de regulering van de voedselvoorziening en handel. * **Gezondheid:** Het feit dat dit het derde ziektegeval van de persoon in 1944 is, kan wijzen op een zwakke gezondheid of de algemene malaise in die periode. * **Locatie:** Het adres Marnixstraat 398-II bevindt zich in het centrum van Amsterdam, vlakbij het Leidseplein.

Handgeschreven rekening of leveringsbon voor groenten en fruit.

* **Structuur:** Het document is opgedeeld in drie leveringsmomenten in het najaar. Aan het eind worden de subtotalen (5,15, 10,45 en 8,60) bij elkaar opgeteld tot een eindbedrag van 24,20 gulden. * **Producten:** Er wordt een typisch assortiment van een Nederlandse groenteboer uit die tijd vermeld: snijbonen, sperciebonen, rabarber, tomaten, suikerperen, aardappelen en wortelen. * **Terminologie:** * "Klaps" (bij 25 augustus) verwijst zeer waarschijnlijk naar de 'Clapp's Favourite', een bekend perenras dat eind augustus rijp is. * "Roodeappelen" duidt op een rode appelvariëteit. * **Handschrift:** Een vlot, functioneel cursief handschrift. De prijzen staan rechts genoteerd in centen (bijv. 120 voor f 1,20), waarbij de totalen met een gulden-teken (f) worden aangeduid.

Getypte officiële brief met handgeschreven kanttekeningen.

* **Inhoud:** De brief is een formele oproep aan de heer W. Botter voor een gesprek op het kantoor van de directeur. De handgeschreven notitie verduidelijkt dat de zaak betrekking heeft op een kwestie rondom de levering of administratie van "aal en fijne zeevisch" (hoogwaardige vissoorten zoals paling). * **Terminologie:** De term "hersteld" in de kanttekening suggereert een administratieve correctie, mogelijk met betrekking tot toewijzingen (quota) of vergunningen die eerder waren ingetrokken of onjuist waren verwerkt. * **Functionaris:** De naam "v. Beeren" (vermoedelijk J. van Beeren) verwijst naar een ambtenaar of bewindvoerder die belast was met het toezicht op de visserijsector binnen de bureaucratie van de bezettingstijd. * **Locatie:** Het adres Jan van Galenstraat 14 was tijdens de bezettingsjaren de zetel van de *Nederlandsche Visscherij Centrale* (N.V.C.) en het *Bureau Visscherij* van het Rijksbureau voor de Voedselvoorziening.

# DOCUMENT INFO * **Type document:** Administratief rapport / Dienstmededeling. * **Datering:** 3 oktober 1940 (afgeleid van stempel "3/10 1940"). * **Kenmerk:** Nº 37/151/M. * **Onderwerp:** Onregelmatigheden in de betaling van havengeld door tonnageverschil van het vaartuig "Dona Marina". * **Betrokken personen:** Schipper C. Dane, Grossier H. Pelderman, de Bedrijfschef van "C.M.".

# DOCUMENT INFO * **Documenttype:** Typoscript (doorslag) van een officiële brief. * **Datum:** 5 juli 1943. * **Kenmerk:** 46a/165/6 M. * **Afzender:** De Directeur (vermoedelijk van het Havenbedrijf Amsterdam, zie "HB."). * **Ontvanger:** Den Heer M. van Meekeren, Amsterdam.

# DOCUMENT INFO * **Type document:** Getypte brief / administratieve kennisgeving. * **Datum:** 1 mei 1943. * **Afzender:** De Directeur (vermoedelijk van een havenbedrijf of gemeentelijke havendienst). * **Ontvanger:** Den Heer G. van Smeerdijk, Pakhuis E 24, Alhier. * **Referentienummers:** 64/7/11 M. (linksboven), M/SV (rechtsboven). * **Taal:** Nederlands. * **Kenmerken:** Bevat...

# DOCUMENT INFO * **Type document:** Doorslag (doorschrijfkopie) van een getypte brief. * **Datum:** 13 maart [19]40 (gebaseerd op "x40" rechtsboven). * **Afzender:** Een directeur (waarschijnlijk van een gemeentelijke dienst in Den Haag). * **Geadresseerde:** Den Heer Directeur van den Gemeentelijken Dienst van Haven- en Marktwezen, Den Haag. * **Kenmerken:** Bevat dossiernummers (37/2...

# DOCUMENT INFO * **Kenmerk:** M/N.H. * **Paginanummer:** 5 * **Type document:** Notulen van een vergadering (waarschijnlijk van een vakgroep binnen de Bedrijfsgroep Haven- en Aanverwante Bedrijven). * **Datum:** Vermoedelijk eind 1943 (gezien de bespreking van het jaarverslag 1942 en de financiële positie per september/december 1943). * **Taal:** Nederlands (verouderde spelling). * *...